II CA 314/14

Sygn. akt II Ca 314/14 POSTANOWIENIE Dnia 9 października 2014 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Grażyna Kobus Sędziowie: SR Łukasz Kozakiewicz (del.) SO Piotr Rajczakowski Protokolant: Alicja Marciniak po rozpoznaniu w dniu 9 października 2014r. w Świdnicy na rozprawie sprawy z wniosku (...) Bank SA w W. przy udziale Skarbu Państwa (...) w Ś. , W. S. , S. S. , A. S. , M. S. (1) , K. S. , M. S. (2) , J. M. , A. M. (1) , B. K. , R. O. , A. M. (2) , T. S. , G. S. , A. U. oraz Zakładu (...) Oddziału w W. o stwierdzenie nabycia spadku po M. S. (3) na skutek apelacji uczestników postępowania S. S. , A. S. , M. S. (2) , J. M. , B. K. , R. O. , T. S. oraz A. U. od postanowienia Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 20 stycznia 2014 r., sygn. akt I Ns 1186/13 postanawia: odrzucić apelację . UZASADNIENIE (...) Bank S.A. domagał się stwierdzenia nabycia spadku po M. S. (3) . Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2014r., sygn. akt I Ns 1186/13, Sąd Rejonowy w Świdnicy stwierdził, że spadek po M. S. (3) nabyli na podstawie ustawy jego bracia R. S. (zmarły w dniu 8 listopada 2010r.), H. S. (zmarły w dniu 13 kwietnia 2011r.) i S. S. – po 1/3 części. Ustalając, że małżonka i zstępni spadkodawcy złożyli skutecznie oświadczenia o odrzuceniu spadku, rodzice spadkodawcy nie dożyli otwarcia spadku a rodzeństwo spadkodawcy (bracia) nie złożyli oświadczeń w przedmiocie przyjęcia lub odrzucenia spadku, Sąd doszedł do przekonania, że bracia spadkodawcy zostali powołani do dziedziczenia po nim w całości wprost. Apelację od tego postanowienia wnieśli uczestnicy postępowania A. S. , R. O. , B. K. (następcy prawni R. S. ), M. S. (2) , T. S. , A. U. (następcy prawni H. S. ) oraz S. S. i J. M. , zarzucając mu:  naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 1015 § 2 k.c. , poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie nie upłynął termin 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania, a co za tym idzie uznanie przez Sąd, ze S. S. , R. S. i H. S. nabyli spadek wprost bez ograniczenia odpowiedzialności za długi,  naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. , poprzez nieustalenie przez Sąd daty, w której uczestnik postępowania S. S. dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku. Wskazując na powyższe wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez stwierdzenie, że nabycie spadku po M. S. (3) na rzecz S. S. , R. S. i H. S. nastąpiło z dobrodziejstwem inwentarza. Sąd zważył. Apelacja okazała się niedopuszczalna. W pierwszym rzędzie wskazać należy, że skarżący nie kwestionowali powołania do dziedziczenia po M. S. (3) jego braci R. S. , H. S. i S. S. , a jedynie sposób, w jaki spadek miał zostać przez nich nabyty (wprost). Podkreślenia jednak wymaga, że w zaskarżonym postanowieniu brak jest rozstrzygnięcia o sposobie nabycia spadku. Jedynie w jego uzasadnieniu, Sąd Rejonowy wskazał, że wynik przeprowadzonego postępowania dowodowego wskazuje, że spadkobiercy nabyli spadek w warunkach określonych przepisem art. 1015 § 2 k.c. Tymczasem w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku poza kognicją sądu leży kwestia sposobu nabycia spadku ( vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2010r., sygn. akt III CZP 67/10, LEX nr 686765). Oznacza to, że ewentualne określenie sposobu nabycia spadku w sentencji postanowienia, nie rodzi skutków prawnych przewidziany w art. 365 k.p.c. , gdyż nie jest elementem rozstrzygnięcia sprawy co do meritum. Istotnie wymóg określenia sposobu nabycia spadku – jedyne w przypadku dziedziczenia z dobrodziejstwem inwentarza – przewiduje przepis § 145 ust. 2 Regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych, jednak jest to przepis o charakterze jedynie porządkowym. W niniejszej sprawie zatem Sąd Rejonowy słusznie do kwestii tej nie odnosił się w sentencji postanowienia. W konsekwencji nie jest dopuszczalna apelacja co do braku w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku wzmianki, że przyjęcie spadku nastąpiło z dobrodziejstwem inwentarza, w sytuacji, gdy skarżący nie kwestionuje samego powołania go do dziedziczenia ( vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2010r., sygn. akt III CZP 64/10, OSNC z 2011r., Nr 3, poz. 26). Apelacja jako środek odwoławczy, służy wzruszeniu zaskarżonego orzeczenia, które – w zamyśle skarżącego – nie jest zgodne z jego stanowiskiem w sprawie. Mając zaś na uwadze stanowisko skarżących, którzy nie kwestionowali powołania S. S. , R. S. i H. S. do dziedziczenia oraz uwzględniając powyższe uwagi, należało uznać, że w wyniku wniesionej apelacji, nie jest możliwe wydanie orzeczenia o treści innej, niż zawarta w zaskarżonym postanowieniu. Prowadzi to do wniosku, że skarżący nie mieli interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia Sądu I instancji, gdyż w istocie odpowiadało ono ich stanowisku w sprawie. Dodać należy, że powołanie S. S. , R. S. i H. S. do dziedziczenia znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego ( art. 932 § 3 k.c. ). Brak interesu prawnego skarżących w kwestionowaniu zaskarżonego postanowienia przesądzał o niedopuszczalności wywiedzionej w niniejszej sprawie apelacji. W myśl przepisu art. 370 k.p.c. apelacja niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Ponieważ Sąd I instancji nie orzekł o odrzuceniu apelacji w niniejszej sprawie, uczynił to Sąd odwoławczy – stosownie do dyspozycji przepisu art. 373 k.p.c. Marginalnie jedynie należy zauważyć, że postępowanie dowodowe, w tym również przeprowadzone przed Sądem odwoławczym, potwierdziło powołane w apelacji zarzuty co na braku upływu, przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, terminu w którym S. S. był uprawniony do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Termin ten biegnie bowiem od momentu, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania, co w realiach niniejszej sprawy oznaczało powzięcie informacji o odrzuceniu spadku przez osoby powołane do dziedziczenia w pierwszej kolejności ( art. 1015 § 1 k.c. ). S. S. nie został zawiadomiony – w trybie art. 643 k.p.c. – o złożeniu przez małżonkę i zstępnych spadkobiercy oświadczeń o odrzuceniu spadku (takie zawiadomienie skierowano jedynie do R. S. – akta sprawy sygn. akt I Ns 584/10). Na rozprawie w dniu 9 października 2014r. przekonująco wyjaśnił, że informację o tym uzyskał od małżonki spadkobiercy dopiero po rozprawie przed Sądem Rejonowym w Świdnicy w sprawie sygn. akt I Ns 1186/13 przeprowadzonej w dniu 24 września 2013r. Wcześniej kwestia ta nie była poruszana w rozmowach między członkami rodziny z uwagi na inne, istotniejsze problemy (choroba pozostałych braci). Wyjaśnia to również treść składanych przez S. S. na rozprawie w dniu 9 grudnia 2013r. zeznań, w których stwierdził, że wie o złożeniu przez małżonkę i zstępnych spadkobiercy oświadczeń o odrzuceniu spadku oraz iż sam nie składał takiego oświadczenia. W tych warunkach, należało uznać, że składając oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza w dniu 25 lutego 2014r., S. S. uczynił to z zachowaniem terminu z art. 1015 § 1 k.c. , a zatem oświadczenie to było skuteczne (również w stosunku do pozostałych spadkobierców – art. 1016 k.c. ). Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych wyżej przepisów art. 370 k.p.c. i art. 373 k.p.c. , orzeczono jak w postanowieniu.