II Ca 2723/22

Sąd Okręgowy w KrakowieKraków2023-03-07
SAOSnieruchomościksięgi wieczysteŚredniaokręgowy
księgi wieczystenieruchomościpodział majątkuugoda sądowawspółwłasnośćzgoda współwłaścicielasąd okręgowysąd rejonowy

Sąd Okręgowy zmienił postanowienie sądu niższej instancji, uwzględniając wniosek o połączenie nieruchomości w księdze wieczystej, uznając zgodę wyrażoną w ugodzie sądowej za wystarczającą.

Wnioskodawca domagał się połączenia dwóch nieruchomości objętych odrębnymi księgami wieczystymi w jedną, co było niezbędne do wykonania ugody sądowej dotyczącej podziału majątku i wyodrębnienia lokali. Sąd Rejonowy oddalił wniosek, uznając brak jednoznacznej zgody uczestniczki na połączenie. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, zmienił postanowienie, uwzględniając wniosek. Uznał, że ugoda sądowa w sprawie podziału majątku zawierała wystarczającą zgodę uczestniczki na połączenie nieruchomości, traktując to jako czynność zmierzającą do wykonania ugody.

Sprawa dotyczyła wniosku o połączenie dwóch nieruchomości, dla których prowadzone były odrębne księgi wieczyste, w jedną nieruchomość. Połączenie było niezbędne do wykonania ugody sądowej dotyczącej podziału majątku wspólnego małżonków i wyodrębnienia lokali mieszkalnych. Sąd Rejonowy oddalił wniosek, ponieważ uznał, że uczestniczka postępowania nie wyraziła jednoznacznej zgody na połączenie nieruchomości, co jest wymagane w przypadku czynności przekraczającej zwykły zarząd. Wnioskodawca wniósł apelację, argumentując, że ugoda sądowa zawierała wystarczającą zgodę na połączenie, a brak takiego połączenia uniemożliwia wykonanie ugody. Sąd Okręgowy uwzględnił apelację. Stwierdził, że ugoda sądowa, w której strony postanowiły, że działki stanowią nieruchomość wspólną dla wyodrębnionych lokali, zawierała dorozumianą zgodę uczestniczki na połączenie tych działek w jedną księgę wieczystą. Sąd podkreślił, że postępowanie wieczystoksięgowe ma ograniczony zakres kognicji i opiera się na treści wniosku, dokumentów oraz księgi wieczystej. Uznał, że ugoda sądowa, dołączona do wniosku, stanowiła podstawę do wpisu, a sprzeciw uczestniczki w toku postępowania wieczystoksięgowego nie mógł podważyć zgody wyrażonej w ugodzie. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie, dokonując sprostowania danych w księdze wieczystej, przyłączając działki i zamykając jedną z ksiąg, a także zasądził koszty postępowania apelacyjnego od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ugoda sądowa zawiera dorozumianą zgodę współwłaściciela na połączenie nieruchomości, jeśli jest to niezbędne do wykonania ugody i wyodrębnienia lokali.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że skoro strony ugody postanowiły, iż działki stanowią nieruchomość wspólną dla wyodrębnionych lokali, to naturalną konsekwencją jest zgoda na połączenie tych działek w jedną księgę wieczystą, co jest niezbędne do realizacji celu ugody. Sprzeciw uczestniczki w późniejszym postępowaniu wieczystoksięgowym nie mógł podważyć zgody wyrażonej w ugodzie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana postanowienia i uwzględnienie wniosku

Strona wygrywająca

wnioskodawca

Strony

NazwaTypRola
K. J.osoba_fizycznawnioskodawca
D. J.osoba_fizycznauczestniczka

Przepisy (19)

Główne

u.k.w.h. art. 21

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Właściciel kilku nieruchomości stanowiących całość gospodarczą lub graniczących ze sobą może żądać połączenia ich w księdze wieczystej w jedną nieruchomość.

k.c. art. 199

Kodeks cywilny

Do rozporządzenia rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli; w braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd.

Pomocnicze

k.p.c. art. 626(8) § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Wpis dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu.

k.p.c. art. 626(8) § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Rozpatrując wniosek o wpis Sąd bada jedynie treść wniosku, treść i formę dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej.

k.p.c. art. 626(9)

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd oddala wniosek o wpis w księdze wieczystej jeżeli brak jest podstaw do jego dokonania lub istnieją przeszkody do dokonania wpisu.

k.r.o. art. 37

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Do dokonania czynności prawnej, która mogłaby spowodować ograniczenie uprawnień małżonka do korzystania z określonych przedmiotów majątkowych, potrzebna jest zgoda drugiego małżonka.

k.r.o. art. 36(1)

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Sprzeciw małżonka wobec czynności zarządu majątkiem wspólnym wyklucza dokonanie tej czynności.

k.c. art. 65

Kodeks cywilny

Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje oraz wynikające z przepisów prawa i uzasadnione oczekiwania stron, że sens oświadczenia woli jest taki, jaki wynika z kontekstu sytuacji, w której zostało złożone.

k.c. art. 60

Kodeks cywilny

Wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona między innymi przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny.

k.p.c. art. 365 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sądowe ugody i postanowienia sądu prawomocne wiążą strony oraz sąd, który je wydał, a także inne sądy oraz inne organy państwowe.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji na skutek apelacji może zmienić zaskarżone orzeczenie lub je uchylić.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy dotyczące postępowań przed sądem pierwszej instancji stosuje się odpowiednio do postępowań przed sądem drugiej instancji.

k.p.c. art. 520 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

W sprawach o wpis w księdze wieczystej oraz w sprawach dotyczących spółdzielni sąd w postanowieniu o kosztach nie obciąży żadnej ze stron, jeżeli brała ona udział w sprawach o wpis w księdze wieczystej lub w sprawach dotyczących spółdzielni.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Do niezbędnych kosztów procesu zalicza się koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego.

k.p.c. art. 98 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Do niezbędnych kosztów procesu zalicza się koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 5 § pkt 5

Minimalna stawka adwokata w postępowaniu apelacyjnym w sprawie o wpis w księdze wieczystej.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 10 § ust. 1 pkt 1

Opłata od apelacji.

u.k.w.h. art. 27 § ust. 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Sprostowanie oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej.

u.k.w.h. art. 27 § ust. 2

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Sąd wieczystoksięgowy może z urzędu dokonać sprostowania oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, gdy uzyska informację o istniejącej niezgodności i dysponuje odpowiednim dokumentem stanowiącym podstawę wpisu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ugoda sądowa zawierała dorozumianą zgodę uczestniczki na połączenie nieruchomości, co było niezbędne do wykonania ugody. Brak połączenia nieruchomości uniemożliwiał wykonanie ugody dotyczącej wyodrębnienia lokali. Sąd wieczystoksięgowy może z urzędu dokonać sprostowania oznaczenia nieruchomości, jeśli dysponuje odpowiednim dokumentem. Sprzeciw uczestniczki w postępowaniu wieczystoksięgowym nie mógł podważyć zgody wyrażonej w ugodzie sądowej.

Odrzucone argumenty

Brak jednoznacznej i wyraźnej zgody uczestniczki na połączenie nieruchomości w księdze wieczystej. Sprzeciw uczestniczki wobec połączenia nieruchomości w toku postępowania wieczystoksięgowego. Niedopuszczalność wniosków dowodowych złożonych przez uczestniczkę w odpowiedzi na apelację w postępowaniu wieczystoksięgowym.

Godne uwagi sformułowania

W istocie zatem wnioskodawca domagał się połączenia dwóch nieruchomości objętych odrębnymi księgami wieczystymi w jedną nieruchomość, dla której będzie prowadzona księga wieczysta (...). Połączenie kilku nieruchomości w jednej księdze wieczystej z uwagi na doniosłe skutki materialnoprawne stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd nieruchomością. W przypadku objęcia nieruchomości wspólnością majątkową małżeńską, a zatem współwłasnością łączną, połączenie nieruchomości może nastąpić na wniosek jednego małżonka przy braku sprzeciwu drugiego małżonka, gdyż wskazana czynność nie wymaga zgody drugiego małżonka w rozumieniu art. 37 k.r.o. Sprzeciw drugiego małżonka wobec zamierzonej czynności zarządu majątkiem wspólnym wyklucza jednak zgodnie z art. 36(1) k.r.o. dokonanie połączenia nieruchomości. W postępowaniu wieczystoksięgowym ze względu na ograniczony do analizy dokumentów zakres kognicji sądu dokonanie wykładni oświadczeń woli stron czynności materialnoprawnej z perspektywy dyrektyw wykładni określonych w art. 65 kc jest utrudnione. Sąd wieczystoksięgowy nie dokonuje wykładni załączonych do wniosku dokumentów w sposób przewidziany w kc (tak jak np. sąd cywilny w procesie), lecz jedynie bada ich treść i formę w zgodzie ze swoją kognicją. Z treści ugody sądowej z dnia 5 lutego 2018 r. nie sposób wywieść, że uczestniczka nie wyraziła zgody na połączenie nieruchomości. Sąd wieczystoksięgowy może z urzędu dokonać sprostowania oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, gdy uzyskał informację o istniejącej niezgodności i dysponuje odpowiednim dokumentem stanowiącym podstawę wpisu.

Skład orzekający

Marzena Szymańska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zgody na połączenie nieruchomości w księdze wieczystej na podstawie ugody sądowej oraz zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji połączenia nieruchomości w celu wykonania ugody o podział majątku i wyodrębnienia lokali.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ugoda sądowa może być interpretowana jako zgoda na czynność przekraczającą zwykły zarząd, co jest istotne w praktyce obrotu nieruchomościami. Podkreśla też ograniczenia postępowania wieczystoksięgowego.

Ugoda sądowa jako zgoda na połączenie nieruchomości: kluczowa interpretacja dla obrotu prawnego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II Ca 2723/22 POSTANOWIENIE Dnia 7 marca 2023 r. Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: Sędzia Marzena Szymańska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2023r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku: K. J. z udziałem: D. J. o wpis do księgi wieczystej na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa -Podgórza w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2022r., sygnatura akt DzKw/KR1P/00002113/22 postanawia: 1. zmienić zaskarżone postanowienie poprzez nadanie mu brzmienia: a) dokonać sprostowania danych objętych księgą wieczystą (...) poprzez ujawnienie w dziale I-O zmiany numeracji i powierzchni działki „ (...) o pow. 0,0160 ha” na działkę „numer działki: (...) identyfikator działki: (...) , obręb ewidencyjny: (...) , o powierzchni 0,0153 ha”; b) odłączyć z księgi wieczystej o numerze (...) działki (...) i przyłączyć je do księgi wieczystej (...) ; c) zamknąć księgę wieczystą (...) ; 2. zasądzić od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy kwotę 337 zł (trzysta trzydzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Sędzia Marzena Szymańska Sygn.akt: II Ca 2723/22 UZASADNIENIE postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 7 marca 2023r. Pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o odłączenie z księgi wieczystej nr (...) nieruchomości składającej się z działki nr (...) (dawna parcela katastralna l.kat. (...) ) oraz działki nr (...) i przyłączenie działek do księgi wieczystej (...) , a następnie zamknięcie księgi wieczystej nr (...) . Uczestniczka D. J. nie wyraziła zgody na połączenie nieruchomości wieczystoksięgowej objętej księgą wieczystą (...) z nieruchomością wieczystoksięgową objętą księgą wieczystą nr (...) . Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2022r. Referendarz Sądowy oddalił wniosek. W wyniku skargi na orzeczenie referendarza Sąd Rejonowy dla Krakowa – Podgórza w Krakowie postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2022r. oddalił wniosek. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd ustalił, że księga wieczysta nr (...) prowadzona jest dla nieruchomości gruntowej położonej w K. składającej się z działek ewidencyjnych nr (...) (jednostka ewidencyjna K. ) i (...) (obręb ewidencyjny (...) , jednostka ewidencyjna K. ). W dziale II księgi wieczystej jako właściciele nieruchomości ujawnieni są wnioskodawca K. J. i uczestniczka D. J. na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. W dziale III księgi wieczystej widnieje ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wobec wydania przez Sąd Rejonowy dla Krakowa - Krowodrzy w Krakowie, I Wydział Cywilny, postanowienia z dnia 5 lutego 2018 roku o podział majątku wspólnego w sprawie I Ns 1615/11/K. Dział IV księgi wieczystej jest wolny od wpisów. Księga wieczysta nr (...) prowadzona jest dla nieruchomości gruntowej składającej się z działki ewidencyjnej nr (...) , obręb ewidencyjny (...) , jednostka ewidencyjna K. , położonej w K. przy ul. (...) , zabudowanej budynkiem mieszkalnym. W dziale II księgi wieczystej jako właściciele nieruchomości ujawnieni są wnioskodawca K. J. i uczestniczka D. J. na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. W dziale III księgi wieczystej widnieje ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wobec wydania przez Sąd Rejonowy dla Krakowa - Krowodrzy w Krakowie, I Wydział Cywilny, postanowienia z dnia 5 lutego 2018 roku o podział majątku wspólnego w sprawie I Ns 1615/11/K, jak również ujawnione jest ograniczone prawo rzeczowe w postaci prawa dożywotniego użytkowania jednego frontowego dużego pokoju oraz współkorzystania z łazienki, przedpokoju i kuchni w lokalu mieszkalnym nr (...) położonym na I piętrze budynku na działce nr (...) , na rzecz Z. H. . Dział IV księgi wieczystej jest wolny od wpisów. Ujawniona w księdze wieczystej (...) parcela (...) . kat. (...) zmieniła oznaczenie na działkę (...) . D. J. i K. J. zawarli w dniu 5 lutego 2018 roku ugodę sądową przed Sądem Rejonowym dla Krakowa - Krowodrzy w Krakowie, I Wydział Cywilny, w sprawie o podział majątku wspólnego toczącej się pod sygnaturą akt I Ns 1615/11/K. Zgodnie z treścią ugody sądowej strony oświadczyły, że w skład ich majątku wspólnego wchodzi m.in. nieruchomość objęta księgą wieczystą (...) składająca się z działki (...) oraz nieruchomość objęta księgą wieczystą (...) składająca się z działek (...) . W punkcie II ugody strony ustanowiły w budynku posadowionym na nieruchomości objętej księgą wieczystą (...) odrębną własność czterech lokali jak w opinii biegłego sądowego R. B. z dnia 11 stycznia 2018 roku będącej integralną częścią ugody, wskazując, że nieruchomość wspólną będą stanowić działki (...) stanowiące funkcjonalną całość. Strony dokonały dalej podziału majątku wspólnego poprzez przyznanie K. J. trzech lokali, zaś D. J. jednego lokalu. W następstwie zawarcia ugody sądowej postanowieniem z dnia 5 lutego 2018 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa - Krowodrzy w Krakowie, I Wydział Cywilny, umorzył postępowanie w sprawie I Ns 1615/11/K. Wskazane postanowienie jest prawomocne. Zawarcie ugody sądowej w sprawie o podział majątku wynikało z ustanowienia pomiędzy stronami rozdzielności majątkowej z dniem 22 października 2009 roku prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy w Krakowie, III Wydział Rodzinny i Nieletnich, z dnia 29 października 2009 roku, sygn. akt III RC 190/09/K. W piśmie z dnia 19 lipca 2021 roku, zalegającym w aktach księgi wieczystej (...) D. J. oświadczyła, że nie wyraża zgody na połączenie nieruchomości wieczystoksięgowej objętej księgą wieczystą (...) z nieruchomością objętą księgą wieczystą (...) . Wobec powyższych ustaleń Sąd Rejonowy uznał, że wniosek o wpis podlegał oddaleniu. Zgodnie z art. 626(8) § 1 k.p.c. wpis dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu. Natomiast stosownie do art. 626(8) § 2 k.p.c. rozpatrując wniosek o wpis Sąd bada jedynie treść wniosku, treść i formę dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Zgodnie z art. 626(9) k.p.c. , sąd oddala wniosek o wpis w księdze wieczystej jeżeli brak jest podstaw do jego dokonania lub istnieją przeszkody do dokonania wpisu. Przedmiotem wniosku w niniejszej sprawie było odłączenie działek (...) z księgi wieczystej (...) oraz ich przyłączenie do księgi wieczystej (...) z jednoczesnym zamknięciem pierwszej z ksiąg. W istocie zatem wnioskodawca domagał się połączenia dwóch nieruchomości objętych odrębnymi księgami wieczystymi w jedną nieruchomość, dla której będzie prowadzona księga wieczysta (...) . Celem powyższej czynności jest przy tym doprowadzenie do połączenia działek (...) , które zgodnie z treścią ugody sądowej w sprawie o podział majątku stanowią nieruchomość wspólną dla potrzeb wyodrębnienia lokali w jednej księdze wieczystej. Brak połączenia wskazanych działek w jednej księdze wieczystej uniemożliwia bowiem późniejsze wyodrębnienie lokali zgodnie z treścią ugody sądowej. Zgodnie z art. 21 ustawy o księgach wieczystych i hipotece właściciel kilku nieruchomości stanowiących całość gospodarczą lub graniczących ze sobą może żądać połączenia ich w księdze wieczystej w jedną nieruchomość. Wskazany przepis przyznaje właścicielowi kompetencję do żądania od sądu dokonania odpowiednich czynności potrzebnych do połączenia kilku nieruchomości w jedną. Kompetencja ta jest uprawnieniem materialnoprawnym, które wchodzi w skład prawa własności. Powyższa kompetencja stanowi uprawnienie do żądania od sądu ukształtowania stosunku prawnego. Ukształtowanie polega na tym, że odrębne prawa własności odnośnie do poszczególnych nieruchomości przestają istnieć, a w zamian powstaje jedno prawo własności obejmujące całą połączoną nieruchomość (stanowiącą jeden przedmiot). Skutek taki powstaje w wyniku konstytutywnego wpisu do księgi wieczystej (tak: T. Czech [w:] Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz. Tom I. Księgi wieczyste. Warszawa 2022, art. 21, LEX oraz powołane tam orzecznictwo, w szczególności uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2015 roku. 1 CSK 650/14, LEX). Połączenie kilku nieruchomości w jednej księdze wieczystej z uwagi na doniosłe skutki materialnoprawne stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd nieruchomością. Czynność taka w przypadku pozostawania nieruchomości we współwłasności w częściach ułamkowych kilku osób wymaga zatem zgody wszystkich współwłaścicieli ( art. 199 kc ). W przypadku objęcia nieruchomości wspólnością majątkową małżeńską, a zatem współwłasnością łączną, połączenie nieruchomości może nastąpić na wniosek jednego małżonka przy braku sprzeciwu drugiego małżonka, gdyż wskazana czynność nie wymaga zgody drugiego małżonka w rozumieniu art. 37 k.r.o. Sprzeciw drugiego małżonka wobec zamierzonej czynności zarządu majątkiem wspólnym wyklucza jednak zgodnie z art. 36(1) k.r.o. dokonanie połączenia nieruchomości. D. J. oraz K. J. z uwagi na ustanowienie pomiędzy nimi rozdzielności majątkowej są współwłaścicielami w częściach ułamkowych nieruchomości objętych księgami wieczystymi (...) . Ustanowienie rozdzielności majątkowej spowodowało bowiem ustanie wspólności majątkowej stron, a w konsekwencji istniejąca pomiędzy małżonkami współwłasność łączna, obejmująca cały ich majątek wspólny, z mocy samego prawa zamieniła się we współwłasność ułamkową. Powyższe oznacza, że połączenie obu nieruchomości w jedną wymaga zgody zarówno wnioskodawcy jak i uczestniczki jako czynność przekraczająca zwykły zarząd nieruchomością. Wnioskodawca podniósł w skardze, że D. J. wyraziła zgodę na połączenie nieruchomości w jednej księdze wieczystej w treści ugody sądowej w sprawie o podział majątku. Z argumentacją tą Sąd Rejonowy nie zgodził się. Ugoda sądowa zawarta pomiędzy stronami w toku postępowania o podział majątku wspólnego nie zawiera wyraźnego i jednoznacznego oświadczenia D. J. o zgodzie na odłączenie działek (...) z dotychczasowej księgi wieczystej z jej jednoczesnym zamknięciem oraz przyłączenie tych działek do księgi wieczystej (...) . Ugoda nie odnosi się bowiem w żadnym zakresie do zagadnienia wieczystoksięgowego połączenia nieruchomości objętych księgami wieczystymi (...) i (...) . W postępowaniu wieczystoksięgowym ze względu na ograniczony do analizy dokumentów zakres kognicji sądu dokonanie wykładni oświadczeń woli stron czynności materialnoprawnej z perspektywy dyrektyw wykładni określonych w art. 65 kc jest utrudnione. Sąd wieczystoksięgowy nie może bowiem w szczególności przesłuchać stron postępowania. Ograniczając się zatem do treści dokumentu ugody sądowej nie sposób uznać, iż zgoda na odłączenie nieruchomości wynikała z celu ugody i zgodnego zamiaru stron. W ugodzie wskazano wyłącznie, iż nieruchomość wspólną będą stanowić działki (...) . W ocenie Sądu połączenie dwóch nieruchomości w jedną stanowi dodatkową względem ugody sądowej czynność, niezbędną do późniejszego wykonania ugody poprzez ujawnienie w księgach wieczystych czterech lokali związanych z udziałem w tak określonej nieruchomości wspólnej. Sama ugoda o treści zawartej przez strony nie obejmuje jednak zgody na tę czynność. Przyjęcie odmiennej wykładni oświadczeń stron złożonych w ugodzie stanowiłoby niedopuszczalną wykładnię rozszerzającą, naruszającą wynikający z art. 199 k.c. wymóg zgody wszystkich współwłaścicieli na podjęcie czynności przekraczającej zwykły zarząd nieruchomością. Prawidłowość powyższego rozumowania potwierdza okoliczność, iż uczestniczka kilkukrotnie składała do sądu wieczystoksięgowego oświadczenia o sprzeciwie wobec połączenia dwóch nieruchomości w jednej księdze wieczystej, a zatem w sposób wyraźny deklarowała brak zgody na podjęcie czynności objętej wnioskiem wnioskodawcy. Sąd Rejonowy zaznaczył, że wobec braku zgody D. J. na połączenie nieruchomości w jednej księdze wieczystej, wnioskodawcy zgodnie z art. 199 kc , przysługuje uprawnienie do żądania rozstrzygnięcia powyższego sporu pomiędzy współwłaścicielami przez sąd. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Sąd wskazał, że przy rozpoznawaniu wniosku uwzględniono treść prawomocnego postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie o podział majątku w następstwie zawarcia ugody sądowej, ustalając wyłącznie, że przedmiotowa ugoda nie obejmuje zgody na połączenie nieruchomości w postępowaniu wieczystoksięgowym. Nadto w ocenie Sądu zgoda na połączenie nieruchomości mogłaby zostać wyrażona przez uczestniczkę zarówno przed złożeniem wniosku jak i w toku postępowania, przy czym z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów nie wynika, iż uczestniczka wyraziła zgodę na tę czynność zarówno przed złożeniem wniosku jak i w toku postępowania. Wręcz przeciwnie - uczestniczka jednoznacznie sprzeciwiła się połączeniu nieruchomości w jednej księdze wieczystej. Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia przez referendarza sądowego art. 626(8) § 1 kpc w zw. z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez brak sprostowania z urzędu oznaczenia nieruchomości w zakresie działki (...) powstałej z parceli (...) . Działanie sądu wieczystoksięgowego z urzędu stanowi bowiem wyjątek od zasady działania na wniosek, która dotyczy także sprostowania oznaczenia nieruchomości. Dokument potwierdzający zmianę oznaczenia parceli (...) na działkę (...) został przy tym przedłożony przez wnioskodawcę, który dysponował możliwością objęcia wnioskiem również sprostowania oznaczenia nieruchomości. Nie zaktualizowała się zatem wynikająca z art. 27 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych przesłanka wykrycia potrzeby sprostowania w następstwie bezpośredniego sprawdzenia przez sąd wieczystoksięgowy danych w ewidencji gruntów i budynków lub otrzymania zawiadomienia od jednostki prowadzącej tę ewidencję o zmianie danych ewidencyjnych. Apelację od całości powyższego postanowienia wniósł wnioskodawca, zarzucając mu: a) naruszenie art. 65 § 1 k.c. polegające na uznaniu, iż ugoda sądowa z 5 lutego 2018 r. w sprawie o sygn. akt I Ns 1615/11/K, nie zawiera zgody Uczestniczki na połączenie nieruchomości stanowiących działki o numerach (...) (dawna parcela katastralna 1.kat. (...) oraz (...) w jednej księdze wieczystej, podczas gdy z treści ugody sądowej z 5 lutego 2018 r. okoliczności zawarcia ugody, ustalonych zwyczajów, wskazań wiedzy oraz doświadczenia, wynika, że jeśli Wnioskodawca i Uczestniczka w ww. ugodzie postanowili, że wyodrębniają lokale, dla których nieruchomość wspólną będą stanowić miedzy innymi działki o numerach (...) , które to działki stanowią funkcjonalną całość, to jednocześnie Wnioskodawca i uczestniczka zgodzili się połącznie nieruchomości oraz złożenie stosownego wniosku wieczystoksięgowego, ponieważ nie istnieje inna możliwość powstania nieruchomości wspólnej opisanej w ugodzie, z której mają zostać wyodrębnione lokale, a tym samym również nie istnieje inna możliwość wykonania tejże ugody, dodatkowo zaś - przywołanemu powyżej fragmentowi ugody nie sposób przypisać innego znaczenia niż wyrażenie zgody na połączenie działek nr: (...) w jedną nieruchomość; b) naruszenie art. 60 k.c. w zw. z art. 199 k.c. polegające na uznaniu, iż uczestniczka nie wyraziła zgody na połączenie nieruchomości w jednej księdze wieczystej, podczas gdy art. 199 kc nie określa formy w jakiej współwłaściciel ma wyrazić zgodę na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, wobec czego zgoda Uczestniczki na połączenie nieruchomości wyrażona może być przez każde zachowanie, które ujawnia wolę Uczestniczki w sposób dostateczny, a zatem również w treści ugody sądowej z 5 lutego 2018 roku w słowach: „przy czym nieruchomość wspólną stanowią m.in. działki nr (...) (opisana w pkt 1.1 ugody), (...) i (...) (opisane w pkt. 1.2. ugody) stanowiące funkcjonalną całość" , w szczególności mając na względzie, że zacytowanemu powyżej fragmentowi ugody nie można przypisać innego znaczenia niż wyrażenie zgody na połączenie działek o numerach (...) w jedną nieruchomość, nadto, że tylko takie połączenie może doprowadzić do powstania nieruchomości wspólnej opisanej w ugodzie, z której zostaną wyodrębnione lokale; c) naruszenie art. 365 § 1 k.p.c. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że sprzeciw Uczestniczki wobec połączenia nieruchomości wyrażony w toku przedmiotowego postępowania wieczystoksięgowego niweczy zgodę wyrażoną przez uczestniczkę w ugodzie sądowej z 5 lutego 2018 r., w wyniku którego Sąd nieprawidłowo uznał, że Uczestniczka nie wyraziła zgody na połączenie nieruchomości w jednej księdze wieczystej, podczas gdy ugoda z 5 lutego 2018 roku została zawarta przed sądem i w związku z jej zawarciem doszło do prawomocnego zakończenia postępowania postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy w Krakowie, I Wydział Cywilny, sygn. akt: 1 Ns 1615/11/K, a nadto moc wiążąca ugody nie została podważona w sposób przewidziany przepisami prawa, zwłaszcza przez Uczestniczkę, wobec czego przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia Sąd winien uwzględnić zgodę wyrażoną przez uczestniczkę w ww. ugodzie, a nie sprzeciw wyrażony przez nią w toku postępowania wieczystoksięgowego; d) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia, a to nieprawidłowe ustalenie, że Uczestniczka nie wyraziła zgody na połączenie nieruchomości w jednej księdze wieczystej, w wyniku którego Sąd nieprawidłowo oddalił wniosek, podczas gdy Uczestniczka wyraziła zgodę na połączenie nieruchomości w ugodzie sądowej w przedmiocie podziału majątku wspólnego z dnia 5 lutego 2018 roku, zaś przyjęcie stanowiska odmiennego uniemożliwia wykonanie tej ugody, a także stoi w sprzeczności z prawidłową wykładnią oświadczeń Wnioskodawcy i Uczestniczki zawartych w ugodzie; e) naruszenie art. 626(8) § 1 k.p.c. w zw. z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece , polegające na braku sprostowania z urzędu oznaczenia nieruchomości poprzez ujawnienie w księdze wieczystej o numerze (...) , iż dawna parcela katastralna 1. kat. (...) utworzyła działkę nr (...) , w wyniku którego Sąd nieprawidłowo oddalił wniosek, podczas gdy Sąd wieczystoksięgowy uzyskał informację o istniejącej niezgodności i dysponuje odpowiednim dokumentem stanowiącym podstawę wpisu, a to równoważnikiem dla działki nr (...) , obr. (...) , zaś przepis szczególny przewiduje w tym przypadku dokonanie wpisu (tj. sprostowania) z urzędu. W oparciu o powyższe zarzuty, wnioskodawca wniósł o dokonanie wpisu: • sprostowanie z urzędu oznaczenia nieruchomości poprzez ujawnienie w księdze wieczystej o numerze (...) , iż 1.kat. (...) utworzyła działkę nr (...) ; • przyłączenie do księgi wieczystej o numerze (...) nieruchomości składającej się z działki nr (...) , obr. (...) , o powierzchni 0,0153 ha (dawna parcela katastralna 1. kat. (...) ) oraz działki nr (...) , obr. (...) , o powierzchni 0,0059 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze (...) , a następnie zamknięcie księgi wieczystej o numerze (...) ; a nadto wniósł o zasądzenie na rzecz Wnioskodawcy kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Uczestniczka D. J. w odpowiedzi na apelację wniosła o odrzucenie apelacji lub oddalenie apelacji w całości jako bezzasadnej. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja wnioskodawcy w całości zasługiwała na uwzględnienie. Tytułem wstępu przypomnieć należy, że w uchwale składu siedmiu sędziów SN z dnia 16 grudnia 2009 r., III CZP 80/09 (OSNC 2010, nr 6, poz. 84 z glosami A. Maziarz, Glosa 2011, nr 2, s. 55 i P. Mysiaka, Rej. 2011, nr 6, s. 147) której nadano moc zasady prawnej, przyjęto, że sąd, rozpoznając wniosek o wpis w księdze wieczystej, związany jest stanem rzeczy istniejącym w chwili złożenia wniosku i kolejnością jego wpływu. Odzwierciedlenie tego znajduje się w art. 626 8 § 2 kpc , który wyznacza możliwy zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowy, ograniczony jedynie do badania tych elementów, które są wymienione wyraźnie tj. treści samego wniosku, treści i formy dołączonych do wniosku dokumentów oraz treści księgi wieczystej. Powyższy przepis art. 626 8 § 2 kpc określa także zakres kognicji sądu II instancji rozpatrującego apelację. Takie stanowisko jest również ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. postanowienie z dnia 5 października 2005 r., II CK 781/04, LEX nr 187020; postanowienie z dnia 27 kwietnia 2001 r., III CKN 354/00, OSNC 2001/12/183; postanowienie z dnia 6 października 2006 r., V CSK 214/06). To oznacza, że również Sąd II instancji rozstrzyga jedynie, czy wpis (lub jego odmowa) pozostaje w zgodzie z prawem w świetle treści zgłoszonego wniosku, treści i formy przedłożonych dokumentów, stanowiących podstawę wpisu oraz treści księgi wieczystej. Kontrola zaskarżonego orzeczenia dokonywana przez sąd drugiej instancji na skutek wniesionej apelacji powinna być zatem ograniczona tylko do tego, czy w świetle dokumentów załączonych do wniosku i którymi dysponował sąd pierwszej instancji, była podstawa do dokonania bądź odmowy wpisu, zgodnie z wnioskiem o wpis w księdze wieczystej. Przenosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy, w pierwszej kolejności, należy wskazać, że a limine były niedopuszczalne wnioski dowodowe złożone przez uczestniczkę D. J. w wywiedzionej odpowiedzi na apelację. W postępowaniu wieczystoksięgowym przed sądem drugiej instancji nie znajduje odpowiedniego zastosowania ani art. 382 k.p.c. , nakazujący sądowi drugiej instancji przyjęcie za podstawę orzekania nie tylko materiału z pierwszej instancji, ale także materiału zgromadzonego w postępowaniu apelacyjnym, ani art. 381 k.p.c. , pozwalający sądowi drugiej instancji na uwzględnienie nowych faktów i dowodów, które nie mogły być powołane przed sądem pierwszej instancji (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia z dnia 16 grudnia 2009 r., III CZP 80/09, OSNC 2010, nr 6, poz. 84, LEX nr 531134). Ponadto sąd wieczystoksięgowy nie ma kompetencji jurysdykcyjnych do prowadzenia postępowania dowodowego w kształcie właściwym dla procesu czy innych postępowań nieprocesowych (np. sprawy działowe)- zob. P. Pruś [w:] Kodeks postępowania cywilnego . Komentarz aktualizowany. Tom II. Art. 478-1217 , red. M. Manowska, LEX/el. 2022, art. 626(8) , nb. 2 i tam powołane orzecznictwo). Jedynie dokumenty będące podstawą wpisu (dołączone do wniosku) są miarodajne dla sądu wieczystoksięgowego i zakreślają tym samym zakres całego postępowania. W konsekwencji wszystkie inne dokumenty, w tym i złożone wnioski dowodowe przez uczestniczkę, nie należą do zakresu rozpoznania przez sąd wieczystoksięgowy, przeto nie mogły zostać włączone do materiału niniejszej sprawy. Również zarzuty podniesione przez apelanta w wywiedzionym środku odwoławczym nie do końca przystawały do ograniczonej kognicji sądu wieczystoksięgowego, w ślad za tym Sądu Okręgowego. Jak wskazano wyżej – Sąd Okręgowy jako sąd ad quem jest władny jedynie zbadać czy prawidłowo in casu odmówiono dokonania wpisu. Badanie treści wniosku polega bowiem na sprawdzeniu, czy wniosek został złożony przez osobę legitymowaną do jego wniesienia i czy przytoczone we wniosku okoliczności mogą być podstawą dokonania żądanego w nim wpisu; badanie formy polega na sprawdzeniu, czy wniosek odpowiada wymaganiom formalnym. Badanie treści księgi wieczystej odnosi się do stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej i do ustalenia, czy prawo, którego wniosek dotyczy, wywodzi się z prawa poprzednika (por. art. 34 u.k.w.h.; por. orzeczenie SN z dnia 14 czerwca 1993 r., II CR 54/93, niepubl.). Sąd wieczystoksięgowy winien również objąć swym badaniem także ogólne przesłanki rozstrzygnięcia: swoją właściwość miejscową, wymagania formalne wniosku, zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych wnioskodawcy, prawidłowość jego zastępstwa przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika i legitymację do złożenia wniosku (zob. T. Demendecki [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-729, red. A. Jakubecki, LEX/el. 2019, art. 626(8) i tam powołane judykaty SN). Dopuszcza się również badanie przez sąd wieczystoksięgowy ważności formalnej oraz materialnej czynności prawnej, której treść ma stanowić podstawę do dokonania wpisu (zob. np. H. Ciepła [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom III. Art. 506–729, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2021, art. 626(8), nb. 2 i tam powołane orzecznictwo). Wobec powyższego należy wskazać, że sąd wieczystoksięgowy nie dokonuje wykładni załączonych do wniosku dokumentów w sposób przewidziany w kc (tak jak np. sąd cywilny w procesie), lecz jedynie bada ich treść i formę w zgodzie ze swoją kognicją. Nie dokonuje również żadnych ustaleń faktycznych, tak jak w zwykłym postępowaniu cywilnym. Zatem zarzuty sformułowane w apelacji nie do końca były kompatybilne z modelem postępowania wieczystoksięgowego i toczącego się w ślad za nim – postępowania odwoławczego. Pomimo tego, apelacja okazała się, co do zasady uzasadniona. W świetle treści zgłoszonego wniosku, treści i formy przedłożonych dokumentów, stanowiących podstawę wpisu oraz treści księgi wieczystej nie istniały podstawy do odmowy dokonania wpisu zgodnie z żądaniem wniosku. Z załączonych do wniosku dokumentów, tj. przede wszystkim z treści ugody sądowej, jasno wynika, że działki objęte wnioskiem stanowią całość gospodarczą, która to przesłanka jest konieczna dla dokonania wpisu zgodnie z treścią art. 21 kwh. Także udziały we współwłasności obydwu nieruchomości są takie same, co także jest warunkiem takiego połączenia (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2013 r. I CSK 258/12). Trafnie również sąd a quo przyjął, że warunkiem koniecznym do tego, aby zadośćuczynić wnioskowi z art. 21 kwh jest zgoda wszystkich współwłaścicieli nieruchomości objętych połączeniem. W świetle dołączonych do wniosku dokumentów takowa zgoda została wyrażona przez drugiego współwłaściciela tychże działek, tj. uczestniczkę niniejszego postępowania przy zawieraniu ugody. Z treści ugody sądowej z dnia 5 lutego 2018 r. nie sposób wywieść, że uczestniczka nie wyraziła zgody na połączenie nieruchomości. W osnowie ugody (pkt. 2 in fine ) jasno zostało wskazane, że nieruchomością wspólną dla wyodrębnionych lokali będą działki nr: (...) (opisane w pkt. 1.2. ugody), które stanowią funkcjonalną całość. Zatem skoro strony ugody złożyły ww. oświadczenie, to naturalną i prawnie konieczną implikacją jest złożenie stosownego wniosku do sądu wieczystoksięgowego, celem formalnoprawnej materializacji złożonych w treści ugody oświadczeń. Skoro strony przyjęły, że ww. działki będą stanowić jedną nieruchomość wspólną dla wyodrębnionych lokali, to należy to poczytać jako zgodę w rozumieniu art. 199 kc na połączenie tychże działek w jedną nieruchomość. Inne rozumienie postanowienia tej ugody byłoby sprzeczne z jej celem i pozostałą częścią jej treści. Strony ugody uzgodniły bowiem, że zostaną wyodrębnione określone w jej treści lokale. Do osiągniecia tego stanu rzeczy nieodzownym jest (w świetle ww. pkt. 2 in fine ugody) połączenie przedmiotowych działek w jedną nieruchomość. Uczestniczka wyrażając zgodę na treść ww. ugody eo ipso przyzwoliła na wykonanie czynności, które ze swej natury zmierzały do urzeczywistnienia konsensu osiągniętego w ramach zawartej ugody. Inne zapatrywanie byłoby wprost sprzeczne z treścią dołączonej ugody, oraz jej celem, dla którego została ona zawarta. Nie jest także możliwe na etapie postępowania wieczystoksięgowego cofnięcie zgody na połączenie wyrażonej w ugodzie sądowej. Dla cofnięcia takiego oświadczenie wymagane było by bowiem złożenia stosownych oświadczeń o uchyleniu się od skutków prawnych ugody np. z powodu wad oświadczenia woli. Skoro zatem z treści ugody wpływa zgoda uczestniczki na połączenie przedmiotowych nieruchomości w jedną księgę wieczystą, a odpis tejże ugody został dołączony do wniosku wraz z innymi wymaganymi dokumentami, to nie było podstaw do oddalenia żądania wniosku. W kwestii sprostowania danych objętych księgą wieczystą (...) w dziale I-O Sąd Okręgowy uznał, że nie było podstaw do odmowy sprostowania. Sprostowanie z urzędu w trybie art. 27 ust. 2 kwh podlega dyrektywom wykładni celowościowej, z której wynika, że sąd wieczystoksięgowy w każdym przypadku może z urzędu dokonać sprostowania oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, gdy uzyskał informację o istniejącej niezgodności i dysponuje odpowiednim dokumentem stanowiącym podstawę wpisu, np. w trakcie badania wniosku o wpis, gdy zauważy nieprawidłowe oznaczenie nieruchomości w dziale I-O tej księgi. Może to uchybienie sprostować z urzędu, mimo że nie otrzymał wniosku ani zawiadomienia w tej sprawie ani nie sprawdził bezpośrednio informacji w bazie danych katastru nieruchomości. Wystarczy, że dysponuje odpowiednim dokumentem stanowiącym podstawę wpisu, tj. sprostowania (zob. T. Czech [w:] Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz. Tom I. Księgi wieczyste, Warszawa 2022, art. 27, nb. 17). Reasumując, w niniejszej sprawie należało z urzędu sprostować oznaczenie parceli l.kat. (...) na działkę ewidencyjną nr (...) . Mając powyższe względy na uwadze, Sąd Okręgowy w trybie art. 386 §1 kpc w zw. z art. 13 §2 kpc zmienił zaskarżone postanowienie. W pkt. 2 sentencji postanowienia Sąd Okręgowy, stosownie do treści art. 520 §2 zd. 1 kpc w zw. z art. 98 §1 i §3 kpc w zw. z art. 13 §2 kpc , oraz §5 pkt. 5 w zw. z §10 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie orzekł o kosztach postępowania przyjmując, że uczestnicy postępowania byli w różnym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania i zasądził od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy kwotę 337 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Na kwotę składają się: opłata od apelacji (200 zł.), minimalna stawka adwokata w postępowaniu apelacyjnym w sprawie o wpis w księdze wieczystej (120 zł.), oraz opłata od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym 17 zł.). Sędzia Marzena Szymańska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI