II Ca 2625/14

Sąd Okręgowy w KrakowieKraków2014-12-19
SAOSnieruchomościprawo rzeczoweŚredniaokręgowy
księgi wieczystenieruchomościwłasnośćspadekpostępowanie wieczystoksięgoweapelacjasąd okręgowysąd rejonowy

Sąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawcy, utrzymując w mocy postanowienie Sądu Rejonowego odrzucające wniosek o wykreślenie wpisów własności w księdze wieczystej z powodu braku dokumentów potwierdzających twierdzenia wnioskodawcy.

Wnioskodawca domagał się wykreślenia wpisów własności w księdze wieczystej, twierdząc, że postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, na podstawie których dokonano wpisów, nie dotyczą spornej nieruchomości. Sąd Rejonowy odrzucił wniosek, wskazując na brak nowych dokumentów i ograniczoną kognicję sądu wieczystoksięgowego. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podkreślając, że sąd wieczystoksięgowy bada jedynie treść i formę wniosku oraz dołączonych dokumentów, a twierdzenia wnioskodawcy bez dowodów nie są wystarczające do wykreślenia prawomocnych wpisów.

Sprawa dotyczyła wniosku A. G. o wykreślenie wpisów własności w księdze wieczystej, które zostały dokonane na podstawie postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku. Wnioskodawca zarzucał, że wpisy te są nieprawne, ponieważ postanowienia te nie dotyczą nieruchomości położonej przy ulicy (...) w K., a także że brak było pełnomocnictwa notarialnego. Sąd Rejonowy pierwotnie odrzucił wniosek, uznając go za tożsamy z wcześniejszymi, które zostały już rozpoznane merytorycznie. Po rozpoznaniu skargi na to postanowienie, Sąd Rejonowy oddalił wniosek, wskazując, że księga wieczysta nr (...) zawiera wpisy współwłasności na rzecz różnych osób, w tym wnioskodawcy, na podstawie prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku. Sąd Rejonowy podkreślił, że postanowienia te dotyczą ogółu praw spadkodawcy, a nie konkretnej nieruchomości, i że sąd wieczystoksięgowy nie jest właściwy do rozstrzygania sporów o własność. Wnioskodawca wniósł apelację, zarzucając m.in. naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. i obejście ustawy o księgach wieczystych. Sąd Okręgowy oddalił apelację, powołując się na ograniczoną kognicję sądu wieczystoksięgowego (art. 626^2 § 3 i art. 626^8 § 2 k.p.c.). Sąd Okręgowy stwierdził, że wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów poza tymi, które stanowiły podstawę wpisów, a które potwierdzałyby jego twierdzenia o innej podstawie stanu własności. Podkreślono, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku dotyczy ogółu praw majątkowych spadkodawcy, a nie konkretnej nieruchomości, i że sąd wieczystoksięgowy nie bada sporów o istnienie praw. Sąd Okręgowy nie stwierdził nieważności postępowania, a rozpoznanie wniosku na posiedzeniu niejawnym uznał za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd wieczystoksięgowy nie jest właściwy do rozstrzygania sporów o własność. Jego kognicja jest ograniczona do badania treści i formy wniosku oraz dołączonych dokumentów.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy powołał się na ograniczony zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego, wskazując, że jego rolą jest badanie dokumentów pod kątem ich zdolności do wykreowania, zmiany lub wygaszenia prawa, a nie rozstrzyganie sporów o istnienie praw.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

uczestnicy postępowania (utrzymano w mocy postanowienie sądu rejonowego)

Strony

NazwaTypRola
A. G.osoba_fizycznawnioskodawca
A. L.osoba_fizycznauczestnik
W. G.osoba_fizycznauczestnik
E. N.osoba_fizycznauczestnik

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 626^2 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Do wniosku o dokonanie wpisu należy dołączyć dokumenty, stanowiące podstawę wpisu.

k.p.c. art. 626^8 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd rozpoznający wniosek o wpis bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej.

Pomocnicze

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeśli jest ona bezzasadna.

k.p.c. art. 13 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy dotyczące postępowania w pierwszej instancji stosuje się odpowiednio do postępowania w drugiej instancji.

k.p.c. art. 321 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd jest związany żądaniem strony i nie może orzekać co do rzeczy, która nie była przedmiotem żądania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ograniczona kognicja sądu wieczystoksięgowego. Konieczność przedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów potwierdzających jego twierdzenia. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku dotyczy ogółu praw majątkowych spadkodawcy, a nie konkretnej nieruchomości. Sąd wieczystoksięgowy nie jest właściwy do rozstrzygania sporów o własność.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 321 § 1 k.p.c. Twierdzenie o nieważności postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku z powodu braku pełnomocnictwa notarialnego. Twierdzenie, że postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nie dotyczą spornej nieruchomości. Zarzut obejścia ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Zarzut popełnienia przestępstwa karnego w związku z wydaniem postanowień.

Godne uwagi sformułowania

w postępowaniu wieczystoksięgowym zakres kognicji sądu jest ograniczony potrzeba zabezpieczenia postępowania o wpis przed deformacją polegającą na uwikłaniu sądu prowadzącego księgi w rozstrzyganie sporów o istnienie praw podlegających ochronie nie jest możliwe sprawdzenie czy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku dotyczą nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku dotyczy ogółu prawa majątkowych spadkodawcy. Same jego twierdzenia nie są natomiast wystarczające do uwzględnienia wniosku o wykreślenie wpisów z księgi wieczystej.

Skład orzekający

Katarzyna Serafin-Tabor

przewodniczący-sprawozdawca

Anna Nowak

sędzia

Katarzyna Oleksiak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie ograniczonej kognicji sądu wieczystoksięgowego i konieczności przedstawienia dowodów przez wnioskodawcę w sprawach dotyczących wpisów do ksiąg wieczystych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wykreślenie wpisów opartych na postanowieniach o stwierdzeniu nabycia spadku, gdzie wnioskodawca kwestionuje ich związek z nieruchomością.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zasady postępowania wieczystoksięgowego i ograniczenia kognicji sądu w tym zakresie, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości.

Księgi wieczyste: Kiedy sąd nie zbada Twoich dowodów?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II Ca 2625/14 POSTANOWIENIE Dnia 19 grudnia 2014 roku Sąd Okręgowy w Krakowie, Wydział II Cywilny-Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Katarzyna Serafin-Tabor (sprawozdawca) Sędziowie: SO Anna Nowak SO Katarzyna Oleksiak po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2014 roku w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. G. przy uczestnictwie A. L. , W. G. i E. N. o wpis na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza w Krakowie z dnia 24 września 2014 roku, sygn. akt Dz. Kw. (...) postanawia: oddalić apelację. UZASADNIENIE Wnioskodawca A. G. wniósł o dokonanie wykreślenia nieprawnie dokonanych wpisów bez jego zgody w dziale II księgi wieczystej (...) zarzucając brak pełnomocnictwa notarialnego skutkującego nieważnością czynności oraz, że wpisane postanowienia nie dotyczą nieruchomości położonej przy ulicy (...) w K. . Postanowieniem z dnia 31 marca 2014 roku referendarz sądowy odrzucił wniosek o wpis uzasadniając, że zawarte we wniosku żądanie jest tożsame z żądaniem zgłoszonym we wnioskach o sygn. akt (...) oraz (...) , które zostały rozpoznane merytorycznie, a do przedmiotowego wniosku nie dołączono żadnych nowych dokumentów wskazujących na zmianę okoliczności faktycznych, których istnienie było przyczyną oddalenia tych wniosków. Wnioskodawca złożył skargę na orzeczenie referendarza sądowego domagając się jego uchylenia i zarzucił, że został naruszony przepis art. 321 § 1 k.p.c. ponieważ postanowienia o sygn. akt I Ns 206/01/S po K. N. i o sygn. akt II Ns 1629/96 po H. N. nie dotyczą spadku. Podniósł, że postanowienie o sygn. akt I Ns 166/05/N po G. G. z d. N. dotyczy tego spadku 1/5 części w tej nieruchomości, co podaje testament własnoręczny. Po rozpoznaniu skargi na orzeczenie referendarza sądowego zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy oddalił wniosek. W uzasadnieniu wskazał, że księga wieczysta nr (...) jest prowadzona dla nieruchomości gruntowej składającej się z działki nr (...) . W dziale II tej księgi wieczystej wpisano współwłasność na rzecz: E. N. w udziale 6/15 części na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wydanego przez Sąd Rejonowy w Katowicach z dnia 11 marca 1997 roku, sygn. akt I Ns 1629/96 oraz postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wydanego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie, sygn. akt I Ns 206/01/S z dnia 20 września 2003 roku, A. G. w udziale 1/9 części na podstawie postanowienia o stwierdzeni nabycia spadku wydanego przez Sąd Rejonowy w Katowicach z dnia 11 marca 1997 roku, sygn. akt II Ns 1629/96 oraz postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wydanego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z dnia 30 września 2003 roku, sygn. akt I Ns 106/01/S oraz w udziale 4/45 części na podstawie postanowienia wydanego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie z dnia 16 marca 1995 roku, sygn. akt I Ns 166/95/N, W. G. w udziale 1/9 części na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wydanego przez Sąd Rejonowy w Katowicach z dnia 11 marca 1997 roku, sygn. akt II Ns 1629/96 oraz postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wydanego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie, sygn. akt I Ns 206/01/S z dnia 30 września 2003 roku oraz w udziale 4/45 części na podstawie postanowienia wydanego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie z dnia 16 marca 1995 roku, sygn. akt I Ns 166/95/N oraz na rzecz A. L. w udziale 1/9 części na podstawie postanowienia o stwierdzeni nabycia spadku wydanego przez Sąd Rejonowy w Katowicach z dnia 11 marca 1997 roku, sygn. akt II Ns 1629/96 oraz postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wydanego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z dnia 30 września 2003 roku, sygn. akt I Ns 106/01/S oraz w udziale 4/45 części na podstawie postanowienia wydanego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie z dnia 16 marca 1995 roku, sygn. akt I Ns 166/95/N. Sąd Rejonowy wskazał, że wnioskodawca domaga się wykreślenia prawomocnych wpisów własności w niniejszej księdze wieczystej powołując się na okoliczność, że postanowienia wyżej wskazane stanowiące podstawę dokonanych wpisów własności nie dotyczyły nieruchomości objętej przedmiotową księgą wieczystą. Takie twierdzenia wnioskodawcy, zdaniem Sądu Rejonowego, nie mogą stanowić podstawy wykreślenia prawomocnych wpisów, gdyż nie przedłożył on żadnych dokumentów na poparcie swoich twierdzeń. Postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku nie odnoszą się do konkretnej nieruchomości, ale do ogółu praw przysługujących spadkodawcy. Stąd niewymienienie konkretnej nieruchomości w sentencji czy tez w uzasadnieniu postanowienia nie wpływa w żaden sposób na skuteczność nabycia prawa własności, jeżeli przysługiwało ono osobie, po której stwierdzono nabycie spadku. Sąd Rejonowy podał, że rozstrzyganie sporów o własność jest poza kognicją sądu wieczystoksięgowego oraz, że wnioskodawca nie przedłożył orzeczenia, które skutecznie uchylałoby stan własności aktualnie ujawniony w księdze wieczystej. Wobec tego aktualny jest stan prawny ukształtowany przez orzeczenia ujawnione jako podstawy kwestionowanych przez wnioskodawcę wpisów i taki stan prawny obowiązuje sąd przy analizie podstaw prawnych uzasadniających żądanie wniosku w sprawie. Apelację wniósł wnioskodawca domagając się unieważnienia tego postanowienia. Podał, że jest ono kopią nieważnego postanowienia z dnia 2 marca 2014 roku, sygn. akt Dz. (...) ponieważ dokonano nieprawnego obejścia ustawy o księgach wieczystych i hipotece . Podniósł, że obowiązkiem referendarza sądowego jak i przewodniczącego było wylegitymować osoby podające się w postanowieniach sygn. akt I Ns 206/01/S, II Ns 1629/96, w tym E. N. , że posiadają stwierdzenia nabycia praw spadkobiercy po S. N. stwierdzające nabycie prawa do własności ułamkowej w spornej nieruchomości. Podał, że dokumentów tych E. N. nie posiada i w związku z tym nie ma zdolności sądowej oraz, że wydane postanowienia dla sygn. akt I Ns 206/01/S, II Ns 1629/96 jako wpisy do działu II (...) . (...) i postanowienia je potwierdzające wydane w dniu 24 września 2014 roku, Dz. (...) wydane w nieważnym postępowaniu sądowym – niejawnym posiadają znamiona popełnienia przestępstwa karnego. Argumentował, że w uzasadnieniu brakuje sprawdzenia czy wyżej wskazane postanowienia dotyczą tej nieruchomości i ułamkowych własności co dokonał Prokurator Generalny w celu wniesienia kasacji. Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Apelacja podlegała oddaleniu jako bezzasadna. Stosownie do treści art. 626 2 § 3 k.p.c. do wniosku o dokonanie wpisu należy dołączyć dokumenty, stanowiące podstawę wpisu. Zgodnie natomiast z treścią art. 626 8 § 2 k.p.c. sąd rozpoznający wniosek o wpis bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Zaznaczyć należy, że w postępowaniu wieczystoksięgowym zakres kognicji sądu jest ograniczony a przyczyną, dla której ustawodawca zdecydował o ograniczeniu kognicji była, z uwagi na funkcję ksiąg wieczystych, potrzeba zabezpieczenia postępowania o wpis przed deformacją polegającą na uwikłaniu sądu prowadzącego księgi w rozstrzyganie sporów o istnienie praw podlegających ochronie, a także zapewnienie nie tylko sprawności działania tego sądu, ale i przejrzystości prowadzonym przez niego księgom. Sąd rozstrzygający zatem o wniosku o wpis, ma obowiązek zbadania tego wniosku, obowiązek zbadania dołączonych do niego dokumentów, tak w zakresie ich formy jak i treści to jest ich zdolności do wykreowania, zmiany lub wygaszenia prawa, które ma być wpisane lub wykreślone z księgi (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2014 roku, II CSK 225/13, niepubl. (...) LEX nr 1460722). Z uwagi na ograniczony zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego kontrola zaskarżonego orzeczenia (wpisu) dokonywana przez sąd drugiej instancji na skutek wniesionej apelacji powinna być ograniczona tylko do tego, czy w świetle dokumentów załączonych do wniosku i którymi dysponował sąd pierwszej instancji, była podstawa do dokonania bądź odmowy wpisu, zgodnie z wnioskiem o wpis (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2014 roku, II CSK 225/13). W niniejszej sprawie zasadnie przyjął Sąd Rejonowy, że wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów, poza tymi, które stanowiły podstawę wpisów prawa własności w księdze wieczystej, z których wynikałoby, że inaczej przedstawia się stan własności nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...) . Jednocześnie słusznie wyjaśnił Sąd Rejonowy, że nie jest możliwe sprawdzenie czy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku dotyczą nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku dotyczy ogółu prawa majątkowych spadkodawcy. W sentencji takiego postanowienia stwierdza się jedynie kto jest spadkobiercą dziedziczącym majątek spadkodawcy. Nie wskazuje się natomiast co wchodzi w składu tego spadku. Osoba, która legitymuje się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku wchodzi w ogół praw i obowiązków majątkowych spadkodawcy, a zatem w momencie otwarcia spadku nabywa również własność należących do niego nieruchomości. Sąd Okręgowy nie dostrzegł, aby w sprawie zachodziła nieważność postępowania. Rozpoznanie natomiast wniosku na posiedzeniu niejawnym jest realizacją zasady wynikającej z art. 626 1 § 1 k.p.c. Reasumując wskazać należy, że wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że inaczej przedstawia się krąg współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Same jego twierdzenia nie są natomiast wystarczające do uwzględnienia wniosku o wykreślenie wpisów z księgi wieczystej. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oddalił apelację.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI