II CA 243/17

Sygn. akt II Ca 243/17 POSTANOWIENIE Dnia 26 lipca 2017 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Tomasz Sobieraj (spr.) Sędziowie: SO Dorota Gamrat - Kubeczak SR del. Agnieszka Matias-Smolińska Protokolant: sekr. sądowy Anita Czyż po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2017 roku w S. sprawy z powództwa Z. P. (1) przeciwko Agencji Mienia Wojskowego w W. (poprzednio Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. ) o ustalenie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego Szczecin - Centrum w Szczecinie z dnia 31 października 2013 roku, sygn. akt I C 1630/12 1. odrzuca apelację; 2. odstępuje od obciążenia powoda Z. P. (1) kosztami postępowania apelacyjnego; 3. oddala wniosek pełnomocnika powoda o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. SSO Dorota Gamrat - Kubeczak SSO Tomasz Sobieraj SSR del. Agnieszka Matias - Smolińska Sygn. akt II Ca 243/17 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 31 października 2013roku (sygn. akt I C 1630/12) Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Z. P. (2) przeciwko Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. o zapłatę: W punkcie pierwszym – oddalił powództwo. W punkcie drugim - zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 3.600 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu; W punkcie trzecim - przyznał adwokatowi S. P. od Skarbu Państwa — Sądu Rejonowego Szczecin Centrum w S. kwotę 4.428 zł brutto tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W dniu 23 grudnia 2013 roku, powód wywiódł apelację od powyższego wyroku. Wraz z apelacją powód złożył również wniosek o przywrócenie mu terminu do jej wniesienia. We wniosku tym powód przywołał przyczyny uchybienia terminu do wniesienia apelacji. W uzasadnieniu wniosku powód wskazał m.in., że reprezentujący go adwokat S. P. z własnej woli zaprzestał reprezentowania powoda w sprawie I C 1630/12. Powód nie miał kontaktu z pełnomocnikiem, więc złożył wniosek o doręczenie mu orzeczenia wraz z uzasadnieniem do rąk własnych, jednak wniosek nie został przez Sad uwzględniony. Pełnomocnik także nie doręczył mu orzeczenia z uzasadnieniem ani nie udzielił żadnej informacji. Pismem z dnia 9 grudnia 2013 roku pełnomocnik poinformował powoda, że nie widzi podstaw do wniesienia apelacji. Pismo to powód otrzymał dopiero 12 grudnia 2013 roku, a więc już po upływie terminu do wniesienia apelacji. Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2014 roku Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie odrzucił apelację powoda Z. P. (2) z dnia 23 grudnia 2013 roku wniesioną od wyroku Sadu Rejonowego Szczecin - Centrum w S. z dnia 31 października 2013 roku W dniu 23 lutego 2016roku powód złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie z dnia 4 czerwca 2014roku wraz z zażaleniem na to postanowienie. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2016r, Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie uwzględnił wniosek powoda i przywrócił powodowi termin do wniesienia zażalenia na postanowienie tegoż Sądu z dnia 4 czerwca 2014. O odrzuceniu apelacji powoda z dnia 23 grudnia 2013roku Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2016roku (sygn. II Cz 1559/16) Sąd Okręgowy w Szczecinie uchylił postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie z dnia 4 czerwca 2014 roku w przedmiocie odrzucenia apelacji. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2017roku Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie uwzględnił wniosek powoda z dnia 23 grudnia 2013roku i przywrócił mu termin do wniesienia apelacji od wyroku Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie z dnia 31 października 2013roku W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego – kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych Na rozprawie w dniu 26 lipca 2017roku pełnomocnik powoda złożył wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w tym postępowaniu oświadczając, iż koszty te nie zostały pokryte. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powoda w niniejszej sprawie podlegała odrzuceniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że nie budzi wątpliwości iż apelacja wniesiona przez powoda była wniesiona po upływie ustawowego terminu. Zgodnie z art. 369 § 1- 3 k.p.c. apelację wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie dwutygodniowym od doręczenia stronie skarżącej wyroku z uzasadnieniem. Jeżeli strona nie zgłosiła wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia sentencji, termin do wniesienia apelacji biegnie od dnia, w którym upłynął termin do zgłoszenia takiego wniosku. Termin, o którym mowa w § 1 i 2 , uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła apelację do sądu drugiej instancji. W takim wypadku sąd ten niezwłocznie przesyła apelację do sądu, który wydał zaskarżony wyrok. Analiza akt przedmiotowej sprawy dokonana przez Sąd Odwoławczy, potwierdza, iż w istocie termin na złożenie apelacji upłynął z dniem 9 grudnia 2013 roku, natomiast powód złożył apelację w dniu 23 grudnia 2013 roku, a więc po terminie. W dalszej kolejności Sąd Okręgowy przystąpił do zbadania prawidłowości oceny Sądu Rejonowego Szczecin - Centrum w Szczecinie w zakresie przywrócenia powodowi terminu do wniesienia apelacji od wyroku wydanego w dniu 31 października 2013roku Stosownie do art. 373 k.p.c. Sąd drugiej instancji odrzuca na posiedzeniu niejawnym apelację, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez sąd pierwszej instancji. W granicach kontroli zachowania warunków formalnych apelacji, którą sąd drugiej instancji przeprowadza na podstawie art. 373 k.p.c. , mieści się również sprawdzenie zasadności przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia apelacji (vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 2009 roku, II UZ 23/09, Lex 536864, uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1968 roku, III CZP 77/67, OSNCP 1968, nr 12, poz. 202). W razie stwierdzenia braku podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia apelacji przez sąd pierwszej instancji, sąd drugiej instancji odrzuca apelację. Sąd Okręgowy działając w powyższym trybie - dokonując analizy akt sprawy doszedł do wniosku, że powód nie uprawdopodobnił, aby uchybienie terminowi do wniesienia apelacji było przez niego niezawinione. Sąd Rejonowy postanawiając o przywróceniu terminu podjął zatem decyzję wadliwą. Należy podkreślić, że instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej ma na celu na odwrócenie ujemnych skutków, jakie ustawa wiąże z uchybieniem terminu. Przesłanką umożliwiającą uwzględnienie wniosku strony o przywrócenie terminu procesowego jest należycie uprawdopodobniony brak zawinienia w niedotrzymaniu tego terminu. Stosownie do art. 168 § 1 k.p.c. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie zgodnie z dyspozycja art. 169 § 2 k.p.c. , strona występująca o przywrócenie terminu zobowiązana jest uprawdopodobnić twierdzenia uzasadniające żądanie, co oznacza przytoczenie twierdzeń i wskazanie okoliczności, z których wynika przekonanie o ich prawdziwości (vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2011 roku, I CZ 142/11). Nie można przyjąć, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego była działalność lub brak działania osób, którymi się on posługuje, a więc np. pełnomocników (vide orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 1956 roku, 4 CO 58/55, OSN 1956, orzeczenie Sądu Najwyższego z 20 maja 1970 roku, II CR 184/70, Biul. SN z 1970, nr 11, poz. 201). W szczególności przywołać należy pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 listopada 2008 roku, V CZ 105/07, Lex nr 477610, iż brak informacji co do rodzaju i terminu dalszych czynności procesowych, których udzielić winien pełnomocnik, nie może rodzić skutku w postaci uznania braku winy w uchybieniu terminowi w rozumieniu przepisu art. 168 § 1 k.p.c. W niniejszej sprawie powód był reprezentowany przez ustanowionego dla niego postanowieniem z dnia 7 marca 2011roku, pełnomocnika z urzędu - w osobie adwokata S. P. . Ustanowienie to w myśl art. 118 § 1 k.p.c. jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa procesowego, obejmując swoim zakresem czynności wskazane w art. 91 k.p.c. Osoba taka ma zatem umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności. Nadto, jeżeli ustanowiono pełnomocnika procesowego, to doręczanie pism sądowych następuje bezpośrednio tej osobie. ( art. 133 § 3 k.p.c. ). Z akt sprawy wynika, iż pełnomocnik powoda był obecny na terminie ostatniej rozprawy wyznaczonej na dzień 17 października 2013 roku i znał datę publikacji wyroku wyznaczoną na dzień 31 października 2013 roku. W dniu 5 listopada 2013 roku pełnomocnik powoda zwrócił się o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Zaś po zapoznaniu się z treścią uzasadnienia wyroku, pełnomocnik powoda w dniu 9 grudnia 2013 roku wysłał do powoda pismo z informacją, że nie widzi podstaw do wnoszenia apelacji od wyroku. Podnoszone przez powoda okoliczności, że pismo zawierające stanowisko pełnomocnika o braku podstaw do wywiedzenia apelacji dotarło do powoda na tyle późno, że ten nie mógł zareagować i złożyć apelacji w terminie – w całokształcie okoliczności – nie mogą być traktowane jako okoliczność niezależna od strony, za którą strona nie odpowiada. Działanie lub zaniechanie pełnomocnika strony obciąża również stronę. Skoro pełnomocnik ustanowiony dla powoda z urzędu uznał, że wnoszenie apelacji jest niecelowe, to brak wiedzy strony w tym zakresie nie stanowi podstawy do przywrócenia powodowi terminu do osobistego wywiedzenia apelacji. W konsekwencji, okoliczność że strona powzięła informację o braku wniesienia apelacji przez pełnomocnika już po terminie do jej złożenia, nie może być traktowana w kategorii okoliczności niezależnej od strony, uzasadniającej przywrócenie terminu do jej złożenia. Strona i reprezentujący ją pełnomocnik powinny ze sobą współpracować, utrzymywać kontakt szczególnie w zakresie składnia środków odwoławczych. Na stronie i pełnomocniku procesowym ciąży obowiązek takiego uregulowania łączących ich stosunków faktycznych i prawnych oraz takiego zorganizowania obsługi prawnej, by możliwe było właściwe wypełnienie przez pełnomocnika obowiązków procesowych. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 5 sierpnia 1983 roku, IV PZ 32/83 (LEX nr 8560) Sąd Najwyższy wskazał, iż z więzi między pełnomocnikiem a mocodawcą wynika potrzeba takiego ułożenia między tymi podmiotami stosunków prawnych w związku z udzielonym pełnomocnictwem, by ani pełnomocnik, ani sama strona swym działaniem lub zaniechaniem nie doprowadzali do uchybienia terminu. To jaki pomiędzy powodem, a jej pełnomocnikiem został ustalony sposób komunikowania się czy informowania o stanie sprawy nie ma jakiegokolwiek znaczenia przy ocenie zasadności wniosku o przywrócenie terminu. Nieprecyzyjne ustalenia z pełnomocnikiem w zakresie sposobu kontaktowania się, bądź też ich brak, jak też nieprzejawianie przez powoda zainteresowania stanem sprawy mogą być tylko i wyłącznie postrzegane jako brak należytej dbałości o swoje interesy. Nie zmienia tej oceny fakt, że miejscowość w której przebywa powód położone są w dalszej odległości od kancelarii pełnomocnika, czy też że nie posiada on telefonu. Z tych względów Sąd Okręgowy odrzucił apelację powoda uznając, że termin do jej wniesienia został przywrócony niezasadnie – o czym orzeczono w punkcie I sentencji. W punkcie drugim – Sąd Okręgowy orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego, biorąc za podstawę rozstrzygnięcia art. 102 k.p.c. W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie zachodzi szczególny wypadek w rozumieniu powyższego przepisu, uzasadniający odstąpienie od obciążenia powoda kosztami postepowania apelacyjnego. Sąd miał na uwadze szczególne okoliczności związane z faktem, że w istocie apelacja nie powinna mieć nadanego biegu. Aktywność strony pozwanej wyrażająca się w złożeniu odpowiedzi na apelację była skutkiem doręczenia jej przez Sąd Rejonowy odpisu apelacji powoda, na skutek niezasadnego przywrócenia terminu do jej wniesieniach co nastąpiło postanowieniem z dnia 6 lutego 2017roku Jednakże wobec faktu, że nie było podstaw do przywrócenia terminu i zachodziły przesłanki do odrzucenia apelacji, w ogóle nie doszło do merytorycznego rozpoznania przez Sąd Okręgowy apelacji powoda. Ponadto Sąd Okręgowy uzasadnienia dla zastosowania art. 102 k.p.c. upatrywał również w niewątpliwie trudnej sytuacji materialnej powoda, czego swoistym potwierdzeniem był fakt korzystania przez niego w toku postępowania ze zwolnienia od kosztów sądowych. W punkcie trzecim, Sąd Okręgowy oddalił wniosek pełnomocnika powoda o przyznanie wynagrodzenia za udzielenie powodowi nieopłaconej pomocy prawnej w tym postępowaniu. Zdaniem Sądu Okręgowego, powód nie uzyskał żadnej pomocy prawnej w postępowaniu apelacyjnym. Sam fakt że się stawił na rozprawie apelacyjnej i oświadczył, że popiera apelację wniesioną osobiście przez powoda – nie uzasadnia przyznania mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Trudno w tym przypadku mówić o faktycznym udzieleniu pomocy prawnej. Należy bowiem zauważyć, że na wcześniejszym etapie postępowania pełnomocnik powoda nie widział podstaw do wnoszenia apelacji, o czym pisemnie poinformował powoda nadając korespondencję w dniu 9 grudnia 2013roku, a więc w ostatnim dniu terminu do złożenia środka odwoławczego – uniemożliwiając powodowi ewentualną reakcję na takie pismo pełnomocnika poprzez osobiste wywiedzenie apelacji. Ponadto, sam pełnomocnik złożył oświadczenie, że po wysłaniu rzeczonego pisma nie utrzymywał już z powodem żadnych kontaktów i nie udzielał mu żadnych porad. Nie sporządzał również żadnych pism do sprawy, ograniczając się do poparcia na rozprawie w dniu 26 lipca 2017roku apelacji sporządzonej osobiście przez powoda. W takim stanie rzeczy Sąd Okręgowy nie dostrzegł uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika o zasądzenie wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej powodowi, albowiem czynności podjęte przez pełnomocnika nie wymagały od niego dużego nakładu pracy i ograniczyły się do stawiennictwa na rozprawie i werbalnym poparciu stanowiska obszernie prezentowanego w pismach sporządzanych przez samego powoda. SSO Dorota Gamrat – Kubeczak SSO Tomasz Sobieraj SSR del. Agnieszka Matias Smolińska