II CA 2399/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił apelację uczestników, utrzymując w mocy postanowienie Sądu Rejonowego o wpisie służebności przejazdu i przechodu, uznając ją za drogę konieczną mimo braku wpisu w księdze wieczystej.
Sprawa dotyczyła wpisu służebności przejazdu i przechodu w księgach wieczystych. Sąd Rejonowy utrzymał w mocy zaskarżony wpis, uznając służebność za drogę konieczną, która mimo braku wpisu w księdze wieczystej obciążonej nieruchomości, utrzymała się w mocy na wszystkich powstałych z podziału nieruchomości działkach. Uczestnicy wnieśli apelację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i błędną ocenę charakteru służebności. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając stanowisko Sądu Rejonowego i podkreślając ograniczone kognicje sądu wieczystoksięgowego.
Sąd Okręgowy w Krakowie rozpoznał apelację uczestników od postanowienia Sądu Rejonowego utrzymującego w mocy wpis służebności przejazdu i przechodu w księgach wieczystych. Sąd Rejonowy uznał, że służebność ta, ujawniona pierwotnie w 1908 roku, ma charakter służebności drogi koniecznej, która mimo braku wpisu w księdze wieczystej obciążonej nieruchomości, utrzymuje się w mocy na wszystkich nieruchomościach powstałych z jej podziału, zgodnie z przepisami prawa rzeczowego i ustawy o księgach wieczystych. Sąd Rejonowy podkreślił, że w postępowaniu wieczystoksięgowym bada się jedynie treść i formę wniosku, dołączonych dokumentów oraz treść księgi wieczystej, a kwestie materialnoprawne, takie jak rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, mogą być dochodzone w osobnym procesie. Uczestnicy w apelacji zarzucili m.in. naruszenie przepisów postępowania poprzez utrzymanie w mocy wpisów dokonanych na podstawie uchylonego postanowienia referendarza sądowego oraz błędne uznanie służebności za drogę konieczną. Sąd Okręgowy oddalił apelację, w pełni podzielając ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu I instancji. Podkreślono, że sąd wieczystoksięgowy nie prowadzi postępowania dowodowego w celu ustalenia charakteru służebności, a ocena materialnoprawna opiera się wyłącznie na dokumentach dołączonych do wniosku. Kwestie sporne dotyczące rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych mogą być rozstrzygane jedynie w procesie cywilnym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli służebność ma charakter służebności drogi koniecznej, która zgodnie z przepisami prawa rzeczowego i ustawy o księgach wieczystych utrzymuje się w mocy na wszystkich nieruchomościach powstałych z podziału nieruchomości obciążonej, nawet bez wpisu w księdze wieczystej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że służebność przejazdu i przechodu ujawniona w starym wykazie hipotecznym miała charakter służebności drogi koniecznej. Zgodnie z przepisami, takie służebności utrzymują się w mocy na wszystkich nieruchomościach powstałych z podziału nieruchomości obciążonej, a rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko nim. Kwestie te mogą być rozstrzygane jedynie w procesie o usunięcie niezgodności stanu prawnego z księgą wieczystą.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalić apelację
Strona wygrywająca
wnioskodawca (M. W. (1))
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| E. F. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. Ł. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K. Ł. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. Ł. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. K. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. K. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 626^8 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej.
k.p.c. art. 626^9
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku braku podstaw do wpisu lub istnienia przeszkód, sąd oddala wniosek.
u.k.w.h. art. 7
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko służebnościom drogi koniecznej.
Pomocnicze
k.c. art. 145
Kodeks cywilny
Definicja drogi koniecznej.
k.c. art. 290 § § 2
Kodeks cywilny
Służebność utrzymuje się w mocy na wszystkich nieruchomościach utworzonych przez podział nieruchomości.
k.c. austr. art. 492
Austriacki Kodeks Cywilny
Przepis dotyczący służebności gruntowych obowiązujący w dacie ujawnienia służebności.
Dekret art. XXVII
Dekret z dnia 11 października 1946 roku - Przepisy wprowadzające Prawo Rzeczowe i Prawo o księgach wieczystych
Prawa rzeczowe istniejące w chwili wejścia w życie prawa rzeczowego pozostają w mocy.
u.u.w.g.r. art. 10
Ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych
Ograniczone prawa rzeczowe obciążające nieruchomość pozostają w mocy.
u.u.u.u. art. 4
Ustawa uchylająca ustawę uwłaszczeniową z 1971 roku
Potwierdzenie utrzymania w mocy służebności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Służebność przejazdu i przechodu ma charakter służebności drogi koniecznej. Służebność drogi koniecznej utrzymuje się w mocy na wszystkich nieruchomościach powstałych z podziału nieruchomości obciążonej, nawet bez wpisu w księdze wieczystej. Postępowanie wieczystoksięgowe ma ograniczony zakres kognicji i nie pozwala na prowadzenie postępowania dowodowego ani rozstrzyganie kwestii rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania poprzez utrzymanie w mocy wpisów dokonanych na podstawie uchylonego postanowienia referendarza sądowego. Błędne uznanie służebności za drogę konieczną, w sytuacji gdy dokumenty nie potwierdzają tego charakteru. Sąd wieczystoksięgowy powinien był zbadać materialnoprawną skuteczność wpisu i charakter służebności.
Godne uwagi sformułowania
kognicja sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym nie jest tożsama z kognicją sądu w procesie cywilnym Sąd wieczystoksięgowy bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w chwili orzekania. zdarzenie mające stanowić podstawę wpisu powinno być badane przez sąd wieczystoksięgowy nie tylko pod względem formalnoprawnym, ale także pod względem skuteczności materialnoprawnej. możliwość dalszego dociekania, z wykorzystaniem innych środków dowodowych, jest wykluczona. poza kognicją sądu wieczystoksięgowego pozostaje natomiast kwestia rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Skład orzekający
Weronika Oklejak
przewodniczący-sprawozdawca
Katarzyna Serafin - Tabor
sędzia
Grzegorz Buła
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym oraz kwestii utrzymania się w mocy służebności drogowych mimo braku wpisu w księdze wieczystej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania wieczystoksięgowego i prawa rzeczowego, w szczególności służebności drogowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznych aspektów wpisów w księgach wieczystych i utrzymania się służebności, co jest istotne dla prawników zajmujących się nieruchomościami. Podkreśla ograniczenia sądu wieczystoksięgowego, co może być zaskakujące dla osób niezaznajomionych z tą procedurą.
“Służebność drogowa ważniejsza niż wpis w księdze wieczystej? Sąd Okręgowy wyjaśnia granice postępowania wieczystoksięgowego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II Ca 2399/13 POSTANOWIENIE Dnia 3 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny - Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Weronika Oklejak (sprawozdawca) Sędziowie: SO Katarzyna Serafin - Tabor SO Grzegorz Buła po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2013 r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. W. (1) przy uczestnictwie E. F. , A. Ł. , K. Ł. , M. Ł. , M. K. (1) i M. K. (2) o wpis w księdze wieczystej na skutek apelacji uczestników na postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie z dnia 21 września 2013 r. sygn. akt Dz.Kw. (...) , (...) i (...) postanawia: oddalić apelację UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 21 września 2013 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa - Podgórza w Krakowie Wydział IV Ksiąg Wieczystych w sprawie o wpis służebności przejazdu i przechodu w księgach wieczystych o numerach: (...) , (...) , (...) , (...) utrzymał w mocy zaskarżony wpis z dnia 11 marca 2013 roku sygn. akt DzKw KR1P 62908/12, w dziale III księgi wieczystej numer (...) , w przedmiocie wpisu prawa służebności przejazdu i przechodu przez parcelę gruntową (...) na rzecz każdoczesnych właścicieli parceli gruntowej (...) - przy przeniesieniu podstawy wpisu z (...) K. (I); utrzymał w mocy zaskarżony wpis z dnia 11 marca 2013 roku sygn. akt DzKw KR1P 62909/12, w dziale III księgi wieczystej numer (...) , w przedmiocie wpisu prawa służebności przejazdu i przechodu przez parcelę gruntową (...) na rzecz każdoczesnych właścicieli parceli gruntowej (...) - przy przeniesieniu podstawy wpisu z (...) K. (II) utrzymał w mocy zaskarżony wpis z dnia 11 marca 2013 roku sygn. akt DzKw KR1P 62911/12, w dziale III księgi wieczystej numer (...) , w przedmiocie wpisu prawa służebności przejazdu i przechodu przez parcelę gruntową (...) na rzecz każdoczesnych właścicieli parceli gruntowej (...) - przy przeniesieniu podstawy wpisu z (...) K. (III); utrzymał w mocy zaskarżony wpis z dnia 11 marca 2013 roku sygn. akt DzKw KR1P 62913/12, w dziale III księgi wieczystej numer (...) , w przedmiocie wpisu prawa służebności przejazdu i przechodu przez parcelę gruntową (...) na rzecz każdoczesnych właścicieli parceli gruntowej (...) - przy przeniesieniu podstawy wpisu z (...) K. (IV) oraz oddalił wniosek w pozostałej części. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że wnioskodawczym M. W. (1) wniosła pierwotnie o sprostowanie z urzędu dokonanych wpisów poprzez ujawnienie służebności przejazdu wpisanej w księdze wieczystej numer (...) - w księgach wieczystych o numerach: (...) , (...) , (...) i (...) . Na uzasadnienie żądania wniosku przedłożyła mapę do ujawnienia służebności gruntowych związanych z nieruchomością składającą się z działki nr (...) . Następnie w piśmie z dnia 28 listopada 2012 roku wnioskodawczyni sprecyzowała żądanie wniosku wnosząc o ujawnienie z urzędu w księgach wieczystych: (...) prowadzonej dla działki nr (...) (...) (...) prowadzonej dla działki nr (...) (...) i (...) prowadzonej dla działki nr (...) (...) , (...) prowadzonej dla działki nr (...) (...) służebności przejazdu i przechodu zapisanej w księdze wieczystej numer (...) w dziale I-Sp treści wpisanego prawa: ,,z własnością parceli (...) odpowiadającej działce nr (...) związana jest służebność przejazdu i przechodu przez parcelę (...) wchodzącej w skład działki nr (...) , która odpowiada obecnie działkom nr (...) (objętej (...) K. ), nr (...) (objętej kw (...) ), nr (...) (objętej kw (...) ) - wpis przeniesiono w związku z odłączeniem działki numer (...) z kw (...) ”. W. wskazała, że kształt opisanej służebności wraz z aktualnymi numerami działek, których dotyczy jest uwidoczniony na mapie stanowiącej załącznik do złożonego wniosku. Referendarz Sądowy uwzględnił żądanie wniosku w części, wydając postanowienie z dnia 7 marca 2012 roku o sprostowaniu wpisu z dnia 12 maja 1993 roku (...) , poprzez przeniesienie do działu III w/w ksiąg wieczystych treści służebności gruntowej w brzemieniu ujawnionej na karcie C (...) K. , a w pozostałym zakresie odmówił sprostowania i dokonał wpisów w/w, z dnia 11 marca 2013 roku. Na orzeczenie Referendarza Sądowego skargę wnieśli uczestnicy E. F. , A. Ł. , K. Ł. , M. Ł. i M. K. (1) . Skarżący wnieśli o uchylenie dokonanych wpisów i umorzenie postępowania w przedmiocie wpisu w działach III przedmiotowych ksiąg wieczystych treści służebności gruntowej w brzemieniu ujawnionym na karcie C wykazu hipotecznego (...) K. . Skarżący zarzucili, że Referendarz Sądowy w postanowieniu z dnia 07 marca 2012 roku nie wskazał przepisów prawnych, na podstawie których wydał przedmiotowe orzeczenie. Skarżący podnieśli, że przyjmując, iż zaskarżone orzeczenie zostało wydane na podstawie art. 350 k.p.c. , w drodze sprostowania można wyeliminować w orzeczeniu sądowym jedynie niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste pomyłki, a w pojęciu niedokładności i oczywistych omyłek nie mieści się zmiana składu sądu rozpoznającego sprawę, polegająca na wpisaniu innego sędziego. Skarżący zarzucili, że zaskarżone postanowienie i dokonane na jego podstawie wpisy w działach III stanowią merytoryczną zmianę orzeczenia z dnia 12 maja 1993 roku Dz. Kw (...) , gdyż uzupełniają to orzeczenie (ten wpis) o dodatkowe merytoryczne rozstrzygnięcie dotyczące służebności. Sąd Rejonowy wskazał, że skarga w części dotyczącej dokonanych wpisów, w działach III ksiąg wieczystych, wymienionych w sentencji nin. postanowienia nie zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawczyni formułując początkowo niniejszy wniosek jako wniosek o sprostowanie z urzędu, w piśmie z dnia 28 listopada 2012 roku sprecyzowała żądanie wniosku poprzez żądanie ujawnienia z urzędu w przedmiotowych księgach wieczystych służebności gruntowej. Sąd I instancji uznał, że sformułowanie „z urzędu” odnieść należy do żądania wpisu polegającego na tym, iż ujawnienie służebności ma nastąpić bez zawierania dodatkowych czynności prawnych, a jedynie na podstawie wpisów już dokonanych w księgach wieczystych, w szczególności wpisu ujawnionego na karcie C (...) K. . Zgodnie z treścią art. 626 8 § 2 k.p.c. rozpoznając wniosek o wpis Sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. W (...) została ujawniona parcela katastralna numer l.kat. (...) wpisano na karcie A, że z własnością parceli gruntowej (...) połączone jest prawo służebności przejazdu i przechodu przez parcelę gruntową (...) pod 14 grudnia 1908 roku. Działka numer (...) zmieniła oznaczenie na działkę numer (...) i została odłączona do KW (...) , gdzie w dziale I-SP zostało ujawnione uprawnienie - w/w służebność przeniesiona z karty A lwh (...) K. . Następnie działka nr (...) została odłączona do księgi nr (...) , gdzie jako właściciel wpisana jest M. W. (1) i gdzie w dziale I-SP zostało ujawnione uprawnienie - w/w służebność przeniesiona z karty A (...) K. . Sąd Rejonowy ustalił, że w wykazie hipotecznym (...) była gmina katastralna K. - K. na karcie C wpisano w pozycji 3, pod 14 grudnia 1908 roku: na podstawie protokołu dochodzeń z daty K. 16 maja 1908 roku intabuluje się prawo służebności przejazdu i przechodu przez parcelę gruntową (...) na rzecz każdoczesnych właścicieli parceli gruntowej (...) Parcela gruntowa (...) objęta była lwh (...) b.gm.kat. K. . Przedmiotowa służebność została ujawniona na karcie C wykazu hipotecznego lwh (...) K. - K. . Zachowane zostały zatem, zdaniem Sądu Rejonowego, wymogi ustawowe § 481 Kodeksu Cywilnego Austriackiego ( N. . (...) ), obowiązujące w dacie ujawnienia przedmiotowej służebności, który to przepis przewidywał konstytutywność wpisu służebności. Zgodnie zaś z art. XXVII Dekretu z dnia 11 października 1946 roku - Przepisy wprowadzające Prawo Rzeczowe i Prawo o księgach wieczystych (Dz. U. nr 57 poz. 321) prawa rzeczowe istniejące w chwili wejścia w życie prawa rzeczowego pozostają w mocy, chyba, że przepisy dekretu stanowią inaczej. Sąd I instancji ustalił, że z wpisów na karcie A lwh (...) K. wynika, że: działki numer (...) otrzymały nowe oznaczenie jako działka numer (...) obręb (...) , następnie działka numer (...) została podzielona na (...) , działka numer (...) zmieniła oznaczenie na działkę numer (...) i podzieliła się na (...) , którą odłączono do KW (...) oraz na działkę (...) , którą odłączono do KW (...) . Działkę nr (...) nabyli : Z. Ł. i E. Ł. na wspólność ustawową małżeńską na podstawie (...) z dnia 14.09.1976 roku nr (...) . Spadek po E. Ł. wraz z wchodzącym w skład spadku gospodarstwem rolnym nabyli : żona Z. Ł. oraz dzieci: A. Ł. i E. F. po 1/3 części na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie z dnia 09.02.1990 roku I Ns 2066/89/P i na tych podstawach wpisano jako współwłaścicieli działki nr (...) w księdze wieczystej nr (...) - Z. Ł. w 4/6 cz., A. Ł. w 1/6 i E. F. w 1/6. Przy założeniu księgi wieczystej nr (...) dla działki nr (...) , odłączonej z lwh (...) K. , nie przeniesiono z urzędu jako obciążenia ujawnionej na karcie C służebności gruntowej (wpisy z dnia 12.05.1993 roku). Sąd Rejonowy uznał, że służebność ta utrzymała się w stosunku do obciążonej nią części działki nr (...) (powstałej m.in. z l.kat (...) ), bowiem zgodnie z art. 10 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z dnia 26.10.1971 roku (Dz. U. nr 27 poz. 250) ograniczone prawa rzeczowe obciążające nieruchomość pozostają w mocy, a działka nr (...) była obciążona wobec ujawnienia służebności na karcie C lwh (...) . Zgodnie z art. 290 § 2 kodeksu cywilnego służebność utrzymuje się w mocy na wszystkich nieruchomościach utworzonych przez podział nieruchomości. Na mocy art. 4 ustawy uchylającej ustawę uwłaszczeniową z 1971 roku w/w z 26.03.1982 roku (Dz. U. nr 11 poz. 81) przedmiotowa służebność pozostała w mocy. Umową częściowego zniesienia współwłasności nieruchomości z dnia 28.12.1993 roku nr rep. A (...) , sporządzoną przed notariuszem I. P. z siedzibą w K. , Z. Ł. , A. Ł. i E. F. znieśli współwłasność nieruchomości w ten sposób, że działka nr (...) podzieliła się na (...) i E. F. otrzymała na własność działkę nr (...) , A. F. otrzymał działkę nr (...) , a działka (...) stała się współwłasnością po połowie A. Ł. i E. F. . Działka nr (...) pozostała w kw (...) , działka nr (...) została odłączona do kw (...) , działka nr (...) została odłączona do kw (...) . W księdze wieczystej nr (...) nadal jako współwłaściciel działki nr (...) wpisani są po połowie A. Ł. i E. F. . Umową darowizny z dnia 11.05.1994 roku nr rep. A (...) sporządzoną przed notariuszem I. P. z siedzibą w K. A. Ł. darował żonie K. Ł. na wspólność ustawową małżeńską działkę nr (...) . Działka nr (...) podzieliła się na (...) Umową darowizny oraz umową ustanowienia służebności gruntowej z dnia 20.09.2007 roku nr rep. A (...) A. i K. Ł. darowali działkę nr (...) swojemu synowi M. Ł. i działkę tę odłączono do księgi nr (...) . Następnie mową darowizny z dnia 10.12.2009 roku nr rep. A (...) A. Ł. i K. Ł. darowali swojej córce M. K. (1) 7/10 cz. w prawie własności działki nr (...) , a ta z kolei darowała ten udział na wspólność ustawową małżeńską sobie i swojemu mężowi M. K. (2) . Działka nr (...) objęta księgą nr (...) podzieliła się na (...) . I na mocy umowy darowizny oraz umowy zmiany umowy służebności gruntowej z dnia 16.05.2011 roku nr rep. A (...) E. F. darowała działkę nr (...) w 7/10 cz. M. K. (1) i M. K. (2) oraz w 3/10 cz. A. Ł. i K. Ł. . Działkę nr (...) przyłączono do kw nr (...) . Dla oceny, czy wobec braku wpisu w dziale III księgi wieczystej nr (...) istniejącej służebności i zawarcia w/w umów darowizny przedmiotowa służebność utrzymała się w mocy podstawowe znaczenie ma, według Sądu Rejonowego, odpowiedź na pytanie, czy należy przedmiotową służebność zakwalifikować jako służebność drogi koniecznej, gdyż zgodnie z art. 7 ustawy o księgach wieczystych i hipotece rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko służebnościom drogi koniecznej. Sąd I instancji uznał, że przedmiotowa służebność jest służebnością drogi koniecznej. Sąd Rejonowy wskazał, że pojęcie drogi koniecznej nie zostało wprowadzone do systemu prawa przez art. 145 k.c. Z treści służebności wynika, że przedmiotowa służebność była służebnością drogi koniecznej. Zgodnie z ustawą z dnia 07.07.1896 roku ( Dz. U. p. nr 140) o przyznaniu dróg koniecznych - § 3 - droga konieczna polega na służebności ścieżki, przegonu bydła lub drogi jezdnej, albo też na rozszerzeniu takich samych praw drogowych, które już istnieją. Przedmiotowa służebność polegała na prawie przejazdu i przechodu przez p.gr. (...) na rzecz każdoczesnych właścicieli p.gr. (...) A zgodnie z obowiązującym w dacie ujawnienia przedmiotowej służebności § 492 Kodeksu Cywilnego Austriackiego służebnościami gruntowymi wprowadzonymi przez to prawo były: prawo ścieżki, wygonu bydła i drogi jezdnej. Prawo ścieżki obejmowało prawo chodzenia tą ścieżką, prawo bycia noszonym po niej przez ludzi lub pozwalanie drugim ludziom do siebie przez nią przychodzić, z drogą jezdną prawo jeżdżenia jednym lub kilku zaprzęgami. Zgodnie z dołączoną do wniosku mapą oraz mapami przy kw (...) działka uprawniona tj. działka nr (...) powstała z parceli gruntowej l.kat. (...) nie ma dostępu do drogi publicznej. W tym stanie rzeczy Sąd Rejonowy uznał, że przedmiotowa służebność jest służebnością drogi koniecznej i mimo tego, że nie została wpisana w dziale III kw (...) utrzymała się na wszystkich w/w nieruchomościach utworzonych przez podział obciążonej parceli gruntowej l.kat. (...) zgodnie z art. 7 ustawy o księgach wieczystych i hipotece . Tym bardziej, że Skarżący nie przedłożyli żadnych dokumentów na okoliczność, że przedmiotowa służebność nie jest drogą konieczną. Ponieważ, jako podstawę zaskarżonych wpisów Referendarz Sądowy powołał podstawę ujawnioną na karcie C lwh (...) K. (a nie postanowienie o sprostowaniu, które po wniesieniu skargi utraciło moc ) Sąd stwierdzając, że dokonane wpisy odpowiadają z powyżej wymienionych względów prawu, orzekł jak w punkcie I- IV sentencji na podstawie art. 518 1 § 3 k.p.c. Wnioskodawczyni wniosła o wpisanie służebności o treści „z własnością parceli l.kat. (...) odpowiadającej działce nr (...) związana jest służebność przejazdu i przechodu przez parcelę l.kat. (...) ) wchodzącej w skład działki nr (...) , która odpowiada obecnie działkom nr (...) (objętej lwh (...) K. ), nr (...) (objętej kw (...) ), nr (...) (objętej kw (...) ) - jednakże charakter przedmiotowej służebności, zmiany konfiguracji, oznaczenia i powierzchni w/w działek pozwalają jedynie na ustalenie jak dzieliła się parcela obciążona i w skład jakich obecnych działek ewidencyjnych weszła, a nie dają podstaw do stwierdzenia jakim działkom dokładnie aktualnie odpowiada. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w punkcie V sentencji na podstawie art. 626 9 k.p.c. Opisane postanowienie zaskarżyli apelacją uczestnicy, zarzucając Sądowi Rejonowemu naruszenie przepisów postępowania: art. 398 22 §3 w zw. z art. 13 § 2 kpc poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonych wpisów w sytuacji, gdy okazało się, że wpisy powinny być dokonane na podstawie wniosku M. W. (1) , sprecyzowanego dnia 28 listopada 2012 r., oraz dokumentów załączonych do tego wniosku lub w tym wniosku wskazanych, a zostały dokonane na podstawie postanowienia o sprostowaniu; art. 398 22 § 2 w zw. z art. 518 1 § 3 kpc poprzez utrzymanie w mocy wpisów w księdze wieczystej dokonanych na podstawie postanowienia o sprostowaniu, mimo że wobec wniesienia skargi na orzeczenie referendarza sądowego postanowienie referendarza w przedmiocie sprostowania straciło moc; art. 398 22 § 3 w zw. z art. 518 1 § 3 kpc poprzez utrzymanie wpisów dokonanych przez referendarza sądowego na podstawie art. 7 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wobec niewykazania przez uczestników ad 1 - 5, iż służebność nie ma charakteru służebności drogi koniecznej, w sytuacji, gdy uczestnicy ad 1 - 5 na podstawie treści postanowienia referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Podgórza w Krakowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt DzKw (...) (...) , i (...) (zgodnie z postanowieniem o sprostowaniu z dnia 8 kwietnia 2013 r.), w przedmiocie sprostowania wpisu z dnia 12 maja 1993 r., Dz.Kw. (...) , nie mieli podstaw sądzić, że sprawa toczy się nie w związku ze sprostowaniem, lecz na podstawie wniosku o wpis, gdzie istotną kwestią będzie charakter służebności intabulowanej w roku 1908 jako służebności drogi koniecznej; art. 233 § 1 w zw. z art. 13 § 2 kpc i art. 7 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez przyjęcie, iż ujawniona w lwh (...) K. służebność ma charakter służebności drogi koniecznej, gdy tymczasem ani na podstawie dokumentów załączonych do wniosku (w szczególności mapy), ani dokumentów w tym wniosku wskazanych (w szczególności lwh (...) K. i uczynionej tam intabulacji) nie można było wyciągnąć wniosku, że służebność ma charakter służebności drogi koniecznej w rozumieniu art. 145 kodeksu cywilnego — wręcz przeciwnie konfiguracja działek oraz przebieg dróg publicznych (tak w roku 1908, jak i obecnie) przeczą twierdzeniu, że trakt służebności przechodu i przejazdu przez parcelę nr (...) K. ), ustanowionej na rzecz parceli nr (...) K. ), wiódł od parceli nr (...) do drogi publicznej poprzez parcelę nr (...) , które to naruszenia w konsekwencji doprowadziły do nieważności postępowania ( art. 379 pkt 5 w zw. z art. 13 §2 kpc ). Wobec powyższego skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza w Krakowie Wydział IV Ksiąg Wieczystych z dnia 21 września 2013 r., sygn. akt DzKw KR1P 62907-9/12, (...) i (...) , poprzez oddalenie wniosku oraz uchylenie wpisów dokonanych przez referendarza sądowego z dnia 11 marca 2013 r. w działach III ksiąg wieczystych (...) , (...) , (...) i (...) (...) ; zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestników ad 1 - 5 zwrotu kosztów postępowania skargowego; zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestników ad 1 - 6 zwrotu kosztów postępowania wywołanego wniesieniem niniejszej apelacji. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja uczestników nie zasługuje na uwzględnienie. Sad Okręgowy w całości podziela ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu I instancji. Rozpoczynając rozważania prawne w przedmiotowej sprawie wskazać należy, że kognicja sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym nie jest tożsama z kognicją sądu w procesie cywilnym. Sąd wieczystoksięgowy bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w chwili orzekania. Badając treść i formę dołączonych do wniosku dokumentów, sąd stwierdza jedynie, czy istnieje podstawa do wpisu. Jeżeli stwierdzi brak podstaw, bądź istnieją przeszkody do dokonania wpisu, zgodnie z art. 626 9 kpc sąd oddala wniosek. Sąd w chwili orzekania rozstrzyga o tym, czy istnieje podstawa do wpisu w księdze wieczystej. Zgodnie z art. 626 8 § 2 k.p.c. rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Przepis ten określa zakres badania sprawy przez sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym. Badanie ogranicza się do okoliczności przytoczonych we wniosku oraz legitymacji wnioskodawcy, a także wymogów formalnych wniosku oraz dokumentów stanowiących załączniki do wniosku i treści księgi wieczystej. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt IV CSK 414/12 LEX nr 1324316 zdarzenie mające stanowić podstawę wpisu powinno być badane przez sąd wieczystoksięgowy nie tylko pod względem formalnoprawnym, ale także pod względem skuteczności materialnoprawnej. Z powodu ograniczeń przewidzianych w art. 626 8 § 2 k.p.c. ocena skuteczności materialnoprawnej danego zdarzenia odbywać się musi jedynie w oparciu o treść i formę dokumentów dołączonych do wniosku o wpis, a możliwość dalszego dociekania, z wykorzystaniem innych środków dowodowych, jest wykluczona. Z tych też przyczyn wykluczone jest prowadzenie postępowania dowodowego w szczególności w oparciu o mapy lub inne środki dowodowe na okoliczność, czy służebność ujawniona w lwh (...) K. ma charakter służebności drogi koniecznej, czy też nie. Nie jest także rzeczą sądu wieczystoksięgowego rozstrzyganie kwestii rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 18 czerwca 2009 roku sygn. akt II CSK 4/09 Lex nr 519937 poza kognicją sądu wieczystoksięgowego pozostaje natomiast kwestia rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (post. SN z dnia 20 lutego 2003 r., II CKN 1237/00, 29 listopada 2005 r., III CK 285/05 nie publ.). Sąd wieczystoksięgowy nie może rozstrzygać, czy istnieją przesłanki do uznania, że wnioskodawcę chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. Jeżeli natomiast na skutek wpisu stan prawny ujawniony w księdze wieczystej stał się niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym, to ten kto tak twierdzi będzie mógł dochodzić usunięcia niezgodności na podstawie art. 10 u.k.w.h. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2001 r., I CKN 233/99, Lex nr 52349 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2003 r., II CKN 109/01 niepubl.). W świetle powyższego twierdzenia uczestników, że przedmiotowa służebność nie ma charakteru służebności drogi koniecznej, i że chroni ich rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych może być przez nich podnoszone jedynie w procesie o usunięcie niezgodności na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece . Nietrafne są także pozostałe zarzuty apelacji. Jak wskazał Sąd Rejonowy wnioskodawczyni wniosła ostatecznie o ujawnienie z urzędu w księgach wieczystych: (...) prowadzonej dla działki nr (...) obręb (...) (...) prowadzonej dla działki nr (...) obręb (...) i (...) prowadzonej dla działki nr (...) obręb (...) , (...) prowadzonej dla działki nr (...) obręb (...) służebności przejazdu i przechodu zapisanej w księdze wieczystej numer (...) w dziale I-Sp treści wpisanego prawa: ,,z własnością parceli l.kat. (...) odpowiadającej działce nr (...) związana jest służebność przejazdu i przechodu przez parcelę l.kat. (...) wchodzącej w skład działki nr (...) , która odpowiada obecnie działkom nr (...) (objętej lwh (...) K. ), nr (...) (objętej kw (...) ), nr (...) (objętej kw (...) ) - wpis przeniesiono w związku z odłączeniem działki numer (...) z kw (...) ”. Sąd Rejonowy orzekał zatem w oparciu o treść żądania wniosku złożonego przez M. W. (2) . W żaden sposób procedowanie Sądu Rejonowego nie naruszyło praw uczestników. Sąd wieczystoksięgowy, jak wyżej wyczerpująco wyjaśniono, nie prowadzi bowiem postępowania dowodowego, tak jak czyni to sąd w procesie cywilnym. Sąd I instancji prawidłowo rozpoznał wniosek poddany mu pod osąd. Nadto zauważyć należy, że kodeks postępowania cywilnego stanowi w art. 509 1 par. 1 kpc , że czynności w sprawach o wpis w księdze wieczystej może wykonywać referendarz sądowy. Jego udział nie jest zatem obligatoryjny. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 385 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc , apelacja podlegała oddaleniu. Ref. SSR B. K.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI