II CA 2261/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód A. W. dochodził od pozwanej E. Z. zwrotu 20 000 zł tytułem rozliczenia związku konkubenckiego, twierdząc, że utrzymywał pozwaną i ich wspólne dziecko, co stanowiło nienależne wzbogacenie pozwanej. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że wydatki powoda na utrzymanie partnerki i dziecka w okresie ciąży, porodu i przez około rok po narodzinach miały podstawę prawną w art. 141 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który nakłada na ojca pozamałżeńskiego dziecka obowiązek przyczynienia się do kosztów związanych z ciążą, porodem oraz utrzymaniem matki przez określony czas. Sąd uznał, że powód dobrowolnie rozszerzył zakres tego obowiązku, zapewniając utrzymanie przez okres dłuższy niż trzy miesiące, co stanowiło dalszą ochronę praw dziecka. Ponadto, sąd stwierdził, że powód nie wykazał wysokości roszczenia ponad zakres wynikający z art. 141 k.r.o., a także nie udowodnił zaciągnięcia pożyczek na ten cel. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powoda, podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Rejonowego. Podkreślono, że przepisy Kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i n.) mogą być stosowane do rozliczeń konkubentów, jednak w tym przypadku wydatki powoda miały podstawę prawną w prawie rodzinnym. Sąd Okręgowy oddalił zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów postępowania, uznając ocenę dowodów przez Sąd Rejonowy za prawidłową i wszechstronną. Stwierdzono, że powód nie wykazał, aby pozwana została wzbogacona bez podstawy prawnej, a nawet gdyby tak było, pozwana zużyła uzyskane środki w sposób uniemożliwiający ich zwrot zgodnie z art. 409 k.c. Apelacja powoda została oddalona, a koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu zasądzono od Skarbu Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących obowiązku ojca pozamałżeńskiego dziecka wobec matki i dziecka (art. 141 k.r.o.) oraz stosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu do rozliczeń w związkach nieformalnych.
Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i indywidualnej oceny dowodów. Kluczowe jest ustalenie, czy wydatki miały podstawę prawną w prawie rodzinnym, a nie tylko charakter dobrowolnego przysporzenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy środki wydatkowane przez partnera na utrzymanie partnerki i wspólnego dziecka w związku nieformalnym stanowią nienależne wzbogacenie, podlegające zwrotowi na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wydatki te mieszczą się w zakresie obowiązku alimentacyjnego ojca pozamałżeńskiego dziecka wobec matki i dziecka (art. 141 k.r.o.) lub stanowią dobrowolne rozszerzenie tego obowiązku, mające na celu dobro dziecka.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 141 k.r.o. stanowił podstawę prawną dla ponoszenia przez powoda kosztów utrzymania pozwanej i dziecka. Nawet jeśli powód rozszerzył zakres tego obowiązku ponad ustawowe minimum, było to dobrowolne działanie mające na celu ochronę praw dziecka i zapewnienie mu opieki przez matkę. Pozwana zużyła uzyskane środki, a powód nie wykazał, aby miała liczyć się z obowiązkiem ich zwrotu.
Czy powód wykazał wysokość roszczenia o zwrot środków wydatkowanych na utrzymanie partnerki i dziecka w związku nieformalnym, wykraczających poza ustawowy obowiązek alimentacyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie wykazał wysokości poniesionych kosztów, w tym nie przedłożył dowodów na zaciągnięcie pożyczek ani na przekazanie konkretnych kwot pozwanej.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy i Okręgowy uznały, że powód nie przedstawił wystarczających dowodów na poparcie swoich twierdzeń o wysokości wydatków, w tym nie wykazał zaciągnięcia pożyczek ani przekazania konkretnych kwot pozwanej. Zeznania świadków i pozwanej nie potwierdziły wersji powoda.
Czy pozwana, zużywając środki otrzymane od partnera na bieżące utrzymanie, jest nadal wzbogacona w rozumieniu art. 409 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli środki te zostały zużyte na bieżące potrzeby, obowiązek zwrotu wygasa.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że nawet gdyby uznać, że pozwana uzyskała korzyść majątkową bez podstawy prawnej, to zużyła ją w sposób uniemożliwiający jej zwrot, co wyłącza obowiązek zwrotu zgodnie z art. 409 k.c. Środki te zostały przeznaczone na bieżące utrzymanie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. W. | osoba_fizyczna | powód |
| E. Z. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Skarb Państwa (Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Śródmieścia we Wrocławiu) | instytucja | odpowiedzialny za koszty pomocy prawnej |
| K. S. | osoba_fizyczna | adwokat (pomoc prawna z urzędu) |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa prawna dla roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu wygasa, gdy wzbogacony zużył korzyść tak, że nie jest już wzbogacony, chyba że powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
k.r.o. art. 141 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek ojca niebędącego mężem matki do przyczynienia się do pokrycia wydatków związanych z ciążą i porodem oraz kosztów trzymiesięcznego utrzymania matki w okresie porodu. Możliwość przedłużenia tego obowiązku z ważnych powodów.
Pomocnicze
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu do świadczeń nienależnych.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek stron do przedstawiania dowodów.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
u.p.b. art. 104
Ustawa Prawo Bankowe
Dotyczy tajemnicy bankowej i ograniczeń w udostępnianiu informacji o klientach.
u.p.b. art. 105
Ustawa Prawo Bankowe
Dotyczy tajemnicy bankowej i ograniczeń w udostępnianiu informacji o klientach.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Podstawa do obciążenia Skarbu Państwa kosztami sądowymi w przypadku zwolnienia strony z ich uiszczenia.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. § 2 ust. 1-3 w zw. z § 6 pkt 5 w zw. z § 19
Podstawa do zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 227-234
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące postępowania dowodowego i oceny dowodów.
k.r.o. art. 133 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka.
k.r.o. art. 142
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek ojca pozamałżeńskiego dziecka wobec matki przed urodzeniem dziecka.
p.o.a. art. 29
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze
Podstawa do zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. §8 pkt 4 oraz §16 ust 1 oraz §4 ust 3
Szczegółowe zasady ustalania i zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie sądu drugiej instancji w przedmiocie oddalenia apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wydatki powoda na utrzymanie partnerki i dziecka miały podstawę prawną w art. 141 k.r.o. • Powód dobrowolnie rozszerzył zakres obowiązku alimentacyjnego. • Pozwana zużyła uzyskane środki, co wyłącza obowiązek zwrotu na podstawie art. 409 k.c. • Powód nie wykazał wysokości roszczenia ani zaciągnięcia pożyczek na ten cel.
Odrzucone argumenty
Środki wydatkowane przez powoda na utrzymanie partnerki i dziecka stanowiły nienależne wzbogacenie pozwanej. • Powód wykazał wysokość poniesionych kosztów, w tym zaciągniętych pożyczek. • Pozwana jest nadal wzbogacona, ponieważ środki te zmniejszyły jej pasywa.
Godne uwagi sformułowania
powód pokrywał koszty utrzymania pozwanej i wspólnego dziecka stron, darował również pozwanej drobne prezenty. • powód prowadził działalność gospodarczą w branży komputerowej, która stanowiła jego źródło dochodu. • powód domagał się zasądzenia od pozwanej kwoty 20.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem zwrotu kosztów utrzymania pozwanej w okresie wspólnego zamieszkiwania stron, w tym środków pochodzących z zaciągniętych przez powoda pożyczek. • powód ponosząc koszty utrzymania pozwanej we wskazanym wyżej okresie dobrowolnie rozszerzył zakres obowiązku alimentacyjnego nakreślonego treścią cytowanego wyżej przepisu. • powód dobrowolnie wypełniał dyspozycję przepisu art. 141 k.r.o. w szerszym zakresie, mając zapewne na względzie dobro pozwanej i ich nowo narodzonego dziecka. • Zabezpieczenie utrzymania matce ma, w swej istocie, na celu zapewnienie dziecku niezbędnej opieki w sytuacji, w której, w okolicznościach konkretnej sprawy, jest to możliwe tylko przez matkę, która w okresie zaprzestania w związku z tym pracy zarobkowej nie ma środków do zapewnienia sobie niezbędnego utrzymania. • powód nie wykazał również, by zawarł z (...) S.A. we W. oraz (...) umowy pożyczek gotówkowych, które to środki miałby przeznaczyć na utrzymanie pozwanej. • kwestia wzajemnych rozliczeń osób pozostających w związków nieformalnych nie została wprost uregulowana przez przepisy Kodeksu cywilnego. […]
Skład orzekający
Jarosław Jaroń
przewodniczący
Małgorzata Dasiewicz – Kowalczyk
sprawozdawca
Dorota Skrzypczak-Woźny
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku ojca pozamałżeńskiego dziecka wobec matki i dziecka (art. 141 k.r.o.) oraz stosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu do rozliczeń w związkach nieformalnych."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i indywidualnej oceny dowodów. Kluczowe jest ustalenie, czy wydatki miały podstawę prawną w prawie rodzinnym, a nie tylko charakter dobrowolnego przysporzenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy rozliczeń majątkowych w związku nieformalnym, co jest tematem często poruszanym w kontekście praktyki życia codziennego. Interpretacja przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w kontekście konkubinatu jest istotna dla prawników i osób żyjących w takich związkach.
“Czy partner musi oddać pieniądze wydane na utrzymanie w związku nieformalnym? Sąd wyjaśnia granice obowiązku.”
Dane finansowe
WPS: 20 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.