II CA 221/18

Odpowiedź sądu

Tak, w przypadku gdy w skład spadku wchodzi udział spadkodawcy w majątku objętym ustawową wspólnością majątkową, konieczne jest przeprowadzenie także podziału majątku wspólnego, a postępowania te mogą być połączone.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że sąd ma obowiązek zbadania źródła powstania wspólności majątkowej i zastosowania właściwych przepisów. Jeśli współwłasność ma źródła zarówno w dziedziczeniu, jak i w ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, konieczne jest połączenie działu spadku z podziałem majątku wspólnego.

Odpowiedź sądu

Chwilą miarodajną dla ustalenia stanu majątku (jego cech, jakości, stopnia zużycia) jest czas dokonywania podziału masy majątkowej, a ściślej czas zamykania rozprawy, a nie data otwarcia spadku czy ustania wspólności majątkowej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23.02.2018r., III CZP 103/17, wyjaśnił, że stan majątku należy ustalać według daty orzekania, podczas gdy jego skład ustala się według daty powstania wspólności.

Odpowiedź sądu

Należy przyjąć, że autorzy pism procesowych są ludźmi rozsądnymi i dążą do celu, który jest niezbędny do jego urzeczywistnienia. W sprawach działowych oznacza to, że jeśli celem jest dział spadku, a jego przesłanką jest podział majątku wspólnego, to należy przyjąć, że strony domagają się obu tych czynności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 21.10.1998r., II CKU 56/98, wskazał na celowościową wykładnię oświadczeń stron, uznając, że żądanie działu spadku obejmuje także niezbędne do jego dokonania czynności, jak podział majątku wspólnego.

Odpowiedź sądu

Nie, sąd pierwszej instancji błędnie ustalił wartość części składowej nieruchomości (szklarni) według stanu z daty otwarcia spadku, zamiast według stanu na czas orzekania. Wartość ta została skorygowana przez sąd okręgowy.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy, opierając się na uchwale Sądu Najwyższego, ustalił wartość szklarni jako złomu stalowego według stanu na dzień orzekania, co skutkowało niższym oszacowaniem niż w pierwszej instancji. Mimo że pierwotna apelacja w tym zakresie nie była w pełni zasadna, sąd okręgowy dokonał korekty dopłaty na rzecz wnioskodawcy, ale nie mógł jej zasądzić na jego korzyść z uwagi na zakaz reformationis in peius.

Odpowiedź sądu

W sprawach, w których strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem, sąd orzeka, że ponoszą one te koszty.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 520 § 1 kpc, w braku odmiennych przepisów, każdy uczestnik postępowania ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Sąd Okręgowy zastosował tę zasadę do kosztów postępowania apelacyjnego.