II CA 2171/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca J. O. (1) złożył wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z 2010 roku, które oddaliło jego wniosek o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie udziału w nieruchomości. Wnioskodawca argumentował, że nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych, uzasadniająca ponowne rozpatrzenie sprawy, w szczególności wskazywał na swoją dobrą wiarę jako posiadacza od momentu objęcia nieruchomości w posiadanie, co miało wynikać z późniejszego postanowienia spadkowego. Sąd Okręgowy, rozpoznając wniosek na podstawie art. 523 § 2 kpc, oddalił go. Sąd podkreślił, że właściwym do rozpoznania wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia jest sąd drugiej instancji, który ostatnio orzekał co do istoty sprawy. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było zdefiniowanie pojęcia „okoliczności sprawy” w kontekście art. 523 kpc, które odnosi się do stanu faktycznego decydującego o oddaleniu wniosku, a nie do ponownej oceny prawnej tego stanu. Sąd stwierdził, że w poprzednich postępowaniach ustalono, iż wnioskodawca wszedł w posiadanie nieruchomości w złej wierze w latach 80-tych XX wieku, a późniejsze postanowienie spadkowe z 1992 roku nie mogło zmienić tej oceny ani skrócić wymaganego 30-letniego okresu posiadania dla zasiedzenia. Sąd wskazał również na prekluzję materiału procesowego, co oznacza, że nie można ponownie dowodzić okoliczności, które istniały w chwili wydania poprzedniego orzeczenia i mogły być wówczas podniesione. Ponadto, sąd zauważył, że wnioskodawca utracił fizyczne władztwo nad rzeczą (corpus) po 2009 roku, co uniemożliwia stwierdzenie samoistnego posiadania. W konsekwencji, wniosek został oddalony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 523 § 2 kpc dotycząca zmiany prawomocnego postanowienia, zasada powagi rzeczy osądzonej i prekluzji materiału procesowego w sprawach o zasiedzenie, ocena dobrej i złej wiary w momencie objęcia posiadania.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o zmianę postanowienia w trybie art. 523 kpc, gdzie kluczowe jest wykazanie zmiany okoliczności faktycznych, a nie ponowna ocena prawna.
Zagadnienia prawne (5)
Czy sąd drugiej instancji, który oddalił apelację, jest właściwy do rozpoznania wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia na podstawie art. 523 § 2 kpc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji, który ostatnio orzekał co do istoty sprawy, jest właściwy do rozpoznania wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w uchwałach (III CZP 137/06, III CO 12/62) wskazał, że sąd drugiej instancji orzekający ostatnio co do istoty sprawy jest właściwy do kontynuacji postępowania, w tym do rozpoznania wniosku o zmianę postanowienia.
Jakie znaczenie ma pojęcie „okoliczności sprawy” w kontekście art. 523 § 2 kpc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przez „okoliczności sprawy” należy rozumieć stan faktyczny decydujący o oddaleniu wniosku, który uległ zmianie po wydaniu postanowienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że art. 523 § 2 kpc dotyczy zmiany stanu faktycznego, a nie ponownej oceny prawnej tego samego stanu faktycznego. Nie można ponownie badać kwestii dobrej/złej wiary czy oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego.
Czy późniejsze zdarzenia, takie jak wydanie postanowienia spadkowego, mogą zmienić ocenę dobrej/złej wiary posiadacza ustaloną w momencie objęcia nieruchomości w posiadanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dobra lub zła wiara posiadacza jest oceniana wyłącznie w momencie objęcia nieruchomości w posiadanie, a późniejsze zdarzenia nie wpływają na tę ocenę ani na długość okresu potrzebnego do zasiedzenia.
Uzasadnienie
Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury, ocena dobrej/złej wiary jest dokonywana w chwili objęcia posiadania. Późniejsze zmiany świadomości posiadacza pozostają bez wpływu na długość okresu potrzebnego do zasiedzenia.
Czy można ponownie dowodzić okoliczności faktycznych, które istniały w chwili wydania poprzedniego prawomocnego postanowienia oddalającego wniosek o zasiedzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli okoliczności te mogły być podniesione w poprzednim postępowaniu, podlegają one prekluzji materiału procesowego i nie mogą być podstawą nowego wniosku.
Uzasadnienie
Prekluzja materiału procesowego oznacza, że strona nie może powoływać się na okoliczności faktyczne, które istniały w chwili orzekania i mogły być wówczas zgłoszone, ale nie zostały. Dotyczy to również dowodów na te okoliczności.
Czy wnioskodawca po 2009 roku nadal posiadał fizyczne władztwo nad nieruchomością (corpus) niezbędne do uznania posiadania samoistnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wnioskodawca utracił fizyczne władztwo nad rzeczą po 2009 roku, co uniemożliwia stwierdzenie samoistnego posiadania.
Uzasadnienie
Utrata tytułu prawnego do władania, zaprzestanie administrowania nieruchomością, odwołanie pełnomocnictwa oraz brak faktycznego sprawowania zarządu świadczą o utracie fizycznego władztwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. O. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 523 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne postanowienie oddalające wniosek sąd może zmienić w razie zmiany okoliczności sprawy.
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasiedzenia nieruchomości.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadania samoistnego.
Pomocnicze
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Domniemanie dobrej wiary, które zostało obalone w poprzednim postępowaniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana okoliczności faktycznych uzasadniająca ponowne rozpatrzenie sprawy. • Dobra wiara wnioskodawcy od momentu objęcia nieruchomości w posiadanie. • Postanowienie spadkowe z 1992 r. jako dowód dobrej wiary. • Listy A. B. z 1980 r. jako dowód dobrej wiary.
Odrzucone argumenty
Brak zmiany okoliczności faktycznych uzasadniającej ponowne rozpatrzenie sprawy. • Posiadanie w złej wierze od początku. • Niedopuszczalność ponownej oceny prawnej stanu faktycznego. • Prekluzja materiału procesowego. • Utrata fizycznego władztwa nad nieruchomością (corpus).
Godne uwagi sformułowania
prawomocne postanowienie oddalające wniosek sąd może zmienić w razie zmiany okoliczności sprawy • sąd drugiej instancji, który oddalił apelację, jest sądem orzekającym ostatnio co do istoty sprawy • pod pojęciem „okoliczności sprawy” należy rozumieć stan faktyczny decydujący o oddaleniu wniosku • nie można raz jeszcze oceniać czy posiadanie wnioskodawcy było w dobrej czy w złej wierze • dobrą/złą wiarę ocenia się zawsze tylko i wyłącznie w jednym momencie, a to w chwili objęcia nieruchomości w posiadania • prekluzji ulega ten materiał procesowy, który dotyczy podstawy faktycznej w zakresie hipotezy normy materialnoprawnej zastosowanej przez sąd
Skład orzekający
Katarzyna Serafin-Tabor
przewodniczący
Anna Nowak
sędzia
Krzysztof Wąsik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 523 § 2 kpc dotycząca zmiany prawomocnego postanowienia, zasada powagi rzeczy osądzonej i prekluzji materiału procesowego w sprawach o zasiedzenie, ocena dobrej i złej wiary w momencie objęcia posiadania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o zmianę postanowienia w trybie art. 523 kpc, gdzie kluczowe jest wykazanie zmiany okoliczności faktycznych, a nie ponowna ocena prawna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii zasiedzenia i powagi rzeczy osądzonej, z licznymi odniesieniami do orzecznictwa Sądu Najwyższego, co jest bardzo interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie cywilnym i nieruchomościach.
“Czy można ponownie zasiedzieć nieruchomość, gdy sąd już raz odmówił? Kluczowa lekcja o powadze rzeczy osądzonej.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.