VI ACa 103/19

Sąd Apelacyjny w WarszawieWarszawa2019-03-18
SAOSCywilnepostępowanie cywilneŚredniaapelacyjny
apelacjabraki formalnepodpispostępowanie apelacyjneodrzucenie apelacjikoszty procesu

Sąd Apelacyjny odrzucił apelację powodów z powodu braku jej własnoręcznego podpisania, mimo wielokrotnych wezwań do uzupełnienia braków formalnych.

Powodowie wnieśli apelację od wyroku Sądu Okręgowego, jednakże apelacja nie została przez nich ani przez ich pełnomocnika własnoręcznie podpisana. Pomimo kilkukrotnych wezwań do uzupełnienia tego braku formalnego, powodowie nie dopełnili tego obowiązku w wyznaczonych terminach. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny, powołując się na przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, odrzucił apelację.

Sprawa dotyczyła apelacji wniesionej przez powodów M. J. i I. J. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie. Kluczowym problemem okazał się brak formalny apelacji – nie została ona podpisana ani przez powodów, ani przez ich zawodowego pełnomocnika. Sąd Okręgowy wydał zarządzenie zobowiązujące pełnomocnika do uzupełnienia tego braku poprzez własnoręczne podpisanie apelacji przez powodów lub przez pełnomocnika, pod rygorem odrzucenia. Mimo załączenia kserokopii apelacji z podpisami oraz poświadczenia zgodności przez pełnomocnika, sąd uznał, że nie spełnia to wymogów formalnych. Kolejne zarządzenie przewodniczącego również nie doprowadziło do prawidłowego uzupełnienia braków. Ostatecznie, Sąd Apelacyjny, opierając się na art. 373 k.p.c. i analizując przepisy dotyczące podpisów pism procesowych (art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 368 § 1 k.p.c.), stwierdził, że brak własnoręcznego podpisu jest brakiem formalnym uniemożliwiającym nadanie apelacji biegu. Sąd podkreślił, że poświadczenie zgodności odpisu przez adwokata nie zastępuje wymogu własnoręcznego podpisu na oryginale pisma procesowego. W związku z tym, apelacja została odrzucona, a powodowie zostali obciążeni kosztami postępowania apelacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, kserokopia apelacji z podpisem pełnomocnika poświadczona za zgodność z oryginałem nie spełnia wymogu własnoręcznego podpisu na apelacji.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że podpis na apelacji ma na celu złożenie oświadczenia woli strony lub pełnomocnika, podczas gdy podpis na kserokopii służy poświadczeniu zgodności odpisu z oryginałem. Te dwie instytucje mają różne cele i nie mogą być stosowane zamiennie w celu uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucenie apelacji

Strona wygrywająca

Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. (...) w W.

Strony

NazwaTypRola
M. J.osoba_fizycznapowód
I. J.osoba_fizycznapowód
Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. (...) w W.innepozwany

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 373

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji odrzuca na posiedzeniu niejawnym apelację, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez sąd pierwszej instancji. Jeżeli dostrzeże braki, do których usunięcia strona nie była wezwana, zażąda ich usunięcia. W razie nieusunięcia braków w wyznaczonym terminie apelacja ulega odrzuceniu.

k.p.c. art. 126 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

Elementem składowym pisma jest oryginalny podpis strony lub jej pełnomocnika. Podpis oznacza jego złożenie własnoręcznie.

k.p.c. art. 368 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Apelacja powinna spełniać wymogi formalne pisma procesowego.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

k.p.c. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd może włożyć na stronę lub inne osoby, które wadliwie wszczęły lub zakończyły postępowanie, albo które w toku postępowania działały opieszale, lub w sposób sprzeczny z prawem lub zasadami współżycia społecznego, sumę pieniężną na rzecz Skarbu Państwa lub na cel społeczny.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji.

Pomocnicze

k.p.c. art. 370

Kodeks postępowania cywilnego

Apelacja ulega odrzuceniu przez sąd pierwszej instancji ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych.

u.p.a. art. 4 § ust. 1 lit. b

Ustawa Prawo o adwokaturze

Określa wymogi dotyczące poświadczenia odpisu dokumentu przez adwokata.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Apelacja nie została podpisana przez powodów ani przez reprezentującego ich zawodowego pełnomocnika. Pełnomocnik został zobowiązany do uzupełnienia braków formalnych przez własnoręczne podpisanie apelacji. Załączona kserokopia apelacji z podpisami oraz poświadczenie zgodności przez pełnomocnika nie spełniają wymogów formalnych. Brak własnoręcznego podpisu na apelacji jest brakiem formalnym uniemożliwiającym nadanie apelacji biegu.

Godne uwagi sformułowania

Podpis ma stanowić napisane nazwisko, niekoniecznie czytelne, ale dokonane w sposób charakterystyczny dla osoby podpisanej. Dlatego wymogu formalnego pisma procesowego z art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c. nie spełnia odbitka podpisu własnoręcznego zawarta na kserokopii pisma procesowego, nawet jeżeli odbitka ta obejmuje czytelny podpis zawierający imię i nazwisko strony lub jej pełnomocnika. Inne są cele podpisu złożonego pod apelacją, a inne cele podpisu złożonego na kserokopii apelacji pod poświadczeniem zgodności odpisu dokumentu z okazanym oryginałem.

Skład orzekający

Urszula Wiercińska

przewodniczący

Grażyna Kramarska

sędzia

Przemysław Feliga

sędzia-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Podkreślenie znaczenia własnoręcznego podpisu na pismach procesowych i rozróżnienie go od poświadczenia zgodności odpisu przez pełnomocnika."

Ograniczenia: Dotyczy głównie kwestii formalnych postępowania cywilnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy typowego błędu formalnego w postępowaniu apelacyjnym, który prowadzi do odrzucenia środka zaskarżenia. Jest to istotne dla praktyków, ale nie zawiera elementów zaskoczenia czy szerszego znaczenia społecznego.

Błąd formalny, który kosztował powodów szansę na wygraną: dlaczego podpis na apelacji jest kluczowy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VI ACa 103/19 POSTANOWIENIE Dnia 18 marca 2019 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - SędziaSA Urszula Wiercińska Sędziowie:SA Grażyna Kramarska SO del. Przemysław Feliga (spr.) Protokolant:Patryk Pałka po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2019 roku w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa M. J. i I. J. przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. (...) w W. o uchylenie uchwały na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt XXV C 1014/17 postanawia: 1. odrzucić apelację; 2. zasądzić od M. J. i I. J. na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. (...) w W. kwoty po 135 zł (sto trzydzieści pięć złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt VI ACa 103/19 UZASADNIENIE W dniu 27 sierpnia 2018 r. M. J. oraz I. J. wnieśli apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, (...) Wydział (...) , z dnia 24 lipca 2018 r. sygn. akt XXV C 1014/17. Apelacja nie została podpisana przez powodów ani przez reprezentującego ich zawodowego pełnomocnika. Na apelacji widnieje jedynie podpis sporządzony pismem komputerowym w brzmieniu: M. i I. J. (apelacja k. 158 – 161). Zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2018 r. pełnomocnik powoda został zobowiązany do uzupełnienia braków formalnych apelacji przez własnoręczne podpisanie apelacji przez powodów albo przez ich pełnomocnika w terminie 1 tygodnia od dnia doręczenia zobowiązania pod rygorem odrzucenia apelacji (k. 103, pismo sądowe z dnia 3 września 2018 r. k. 164). W dniu 14 września 2018 r. pełnomocnik powoda wniósł pismo przygotowawcze, w którym oświadczył, że załączył jeden egzemplarz apelacji podpisanej przez powodów (k. 166). W istocie do przedmiotowego pisma została załączona kserokopia apelacji wraz z odbitkami własnoręcznych podpisów I. J. i M. J. . Każda ze stron apelacji została opatrzona pieczęcią zawodowego pełnomocnika wraz z oświadczeniem w brzmieniu: „Za zgodność z oryginałem adwokat W. C. , W. 2018 – 09-14”. Zarządzeniem z dnia 21 września 2018 r. przewodniczący zobowiązał pełnomocnika powodów do usunięcia braku formalnego apelacji poprzez własnoręczne podpisanie w oryginale apelacji przez powodów lub przez ich pełnomocnika – w terminie 1 tygodnia pod rygorem odrzucenia apelacji (brak dotychczas apelacji podpisanej własnymi podpisami w oryginale przez powodów lub ich pełnomocnika) (k. 173, pismo sądowe k. 174). W dniu 19 października 2018 r. pełnomocnik powoda wniósł pismo przygotowawcze, do którego załączył jeden egzemplarz apelacji podpisanej własnoręcznie przez siebie (k. 178 - 182). Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 373 k.p.c. sąd drugiej instancji odrzuca na posiedzeniu niejawnym apelację, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez sąd pierwszej instancji. Jeżeli dostrzeże braki, do których usunięcia strona nie była wezwana, zażąda ich usunięcia. W razie nieusunięcia braków w wyznaczonym terminie apelacja ulega odrzuceniu. Apelacja podlegała odrzuceniu już przez sąd pierwszej instancji na podstawie art. 370 k.p.c. ze względu na nieuzupełnienie przez pełnomocnika zawodowego powodów braków formalnych apelacji na skutek zarządzenia z dnia 31 sierpnia 2018 r., którym pełnomocnik powoda został zobowiązany do uzupełnienia braków formalnych apelacji przez własnoręczne podpisanie apelacji przez powodów albo przez ich pełnomocnika w terminie 1 tygodnia od dnia doręczenia zobowiązania pod rygorem odrzucenia apelacji. Wezwanie do uzupełnienia braków środka zaskarżenia zostało przez przewodniczącego sformułowane jasno i niedwuznacznie. Uzupełnienie braków formalnych miało wszak polegać wyłącznie na własnoręcznym podpisaniu apelacji przez powodów albo przez ich pełnomocnika. Treść zarządzenia, która była skierowana do zawodowego pełnomocnika, nie mogła spowodować wątpliwości do przedmiotu wezwania oraz rygoru grożącego w razie niezastosowania się do jego treści (zob. post. SN z dnia 15 marca 2018 r., III CZ 5/18). Brak własnoręcznego podpisu na apelacji jest brakiem formalnym apelacji w rozumieniu art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 368 § 1 in principio k.p.c. , który uniemożliwia nadanie apelacji biegu. Zgodnie z art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c. elementem składowym pisma jest oryginalny podpis strony lub jej pełnomocnika. Podpis oznacza jego złożenie własnoręcznie, tzn. że powinien zostać złożony „własną ręką”. Podpis ma stanowić napisane nazwisko, niekoniecznie czytelne, ale dokonane w sposób charakterystyczny dla osoby podpisanej. Dlatego wymogu formalnego pisma procesowego z art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c. nie spełnia odbitka podpisu własnoręcznego zawarta na kserokopii pisma procesowego, nawet jeżeli odbitka ta obejmuje czytelny podpis zawierający imię i nazwisko strony lub jej pełnomocnika. Za własnoręczny podpis zawodowego pełnomocnika strony na apelacji w rozumieniu art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 368 § 1 k.p.c. nie może zostać uznany także własnoręczny podpis takiego pełnomocnika złożony pod oświadczeniem, którego treść spełnia wymogi art. 4 ust. 1 b ustawy prawo o adwokaturze z 26 maja 1982 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1184). Z wykładni oświadczeń woli czynności procesowych wynika, że inne są cele podpisu złożonego pod apelacją, o którym mowa w art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 386 § 1 k.p.c. , a inne cele podpisu złożonego na kserokopii apelacji pod poświadczeniem zgodności odpisu dokumentu z okazanym oryginałem, który zawiera podpis adwokata, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia stosownie do art. art. 4 ust. 1 b ustawy prawo o adwokaturze . W pierwszym przypadku złożenie podpisu na apelacji oznacza, że osoba, która podpisała pismo procesowe złożyła oświadczenie o treści określonej w środku zaskarżenia nad własnoręcznym pismem. W drugiej sytuacji złożenie podpisu na kserokopii pisma procesowego ma celu poświadczenie odpisu dokumentu za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami. Poświadczenie takie powinno zawierać podpis adwokata, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie - również godzinę dokonania czynności. Taki zamiar miał zaś niewątpliwie zawodowy pełnomocnik stron składając kserokopię apelacji, której każda ze stron została opatrzona pieczęcią zawodowego pełnomocnika wraz z oświadczeniem w brzmieniu: „Za zgodność z oryginałem adwokat W. C. , W. 2018 – 09-14”. Zdaniem Sądu Apelacyjnego zawodowy pełnomocnik będący adwokatem rozróżnia instytucję podpisów, o których mowa w art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c. i art. 4 ust. 1 lit. b ustawy prawo o adwokaturze . W rozumieniu art. 4 ust. 1 b ustawy prawo o adwokaturze odpisem dokumentu, który podlega poświadczeniu za zgodność z okazanym oryginałem, nie jest jednak pismo procesowe składane przez stronę lub jej pełnomocnika w toku danej sprawy, w tym także takie pismo obejmujące środek zaskarżenia, jakim jest apelacja. Nie jest to wszak dokument, o którym mowa w art. 243 1 k.p.c. albo dokument prywatny z art. 245 k.p.c. , którego odpis podlega poświadczeniu za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami. Dlatego nie stanowi uzupełnienia braku formalnego apelacji z art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 368 § 1 in principio k.p.c. , który ma polegać na własnoręcznym podpisaniu apelacji przez stronę lub jej pełnomocnika, przedstawienie przez zawodowego pełnomocnika w terminie do uzupełnienia braków formalnych, kserokopii apelacji zawierającej odbitkę własnoręcznych podpisów strony poświadczone za zgodność z oryginałem przez zawodowego pełnomocnika na podstawie art. 4 ust. 1 b ustawy prawo o adwokaturze z 26 maja 1982 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1184). Nie konwaliduje nieuzupełnienia braku formalnego apelacji w terminie , nieprawidłowe ponowne wezwanie przewodniczącego dotyczące uzupełnienia tego samego braku formalnego tego samego środka zaskarżenia (zarządzenie z dnia 21 września 2018 r.) i wtórne należyte wykonanie nałożonego zobowiązania (pismo przygotowawcze z dnia 19 października 2018 r., które zawiera apelację podpisaną własnoręcznie przez pełnomocnika strony). Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 373 k.p.c. , odrzucił apelację powodów. O kosztach procesu Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. i art. 105 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. , ponieważ apelujący przegrali postępowanie apelacyjne i zasądził od powodów na rzecz pozwanej kwoty po 135 zł w oparciu o § 8 ust. 1 w zw. z § 20 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804, ze zm.), przyjmując, że kwota 270 zł jako 75 % z kwoty 360 zł (§ 8 ust. 1 w zw. z § 20 Rozporządzenia) podlega rozdzieleniu w częściach równych pomiędzy powodów będących współuczestnikami, o których mowa w art. 105 § 1 k.p.c. ZARZĄDZENIE 1. (...) (...)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI