II CA 185/14

Sygn. akt II Ca 185/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 czerwca 2014r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia SO Elżbieta Sobolewska-Hajbert Sędzia SO Jarosław Jaroń Sędzia SO Dorota Stawicka-Moryc (spr.) Protokolant: Elżbieta Biała po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2014r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa B. G. i T. G. przeciwko K. G. o ustalenie na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Rejonowego w Oławie z dnia 11 czerwca 2013r. sygn. akt I C 305/13 oddala apelację. Sygn. akt II Ca 185/14 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem zaocznym z dnia 11 czerwca 2013r. Sąd Rejonowy w Oławie oddalił powództwo powodów B. G. i T. G. przeciwko K. G. o ustalenie ( sygn. akt I C 305/13 ). Rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy oparł na następującym stanie faktycznym. Pozwana K. G. jest córką powodów T. i B. G. . Pozwana uzyskała pełnoletniość w dniu 9 maja 2009 r. W dniu 1 marca 2009 r., a więc przed uzyskaniem pełnoletniości, powodowie zawarli z pozwaną umowę, na podstawie której przekazali jej do użytkowania m. in. działkę nr (...) położoną w obrębie S. gmina O. , zaś K. G. zobowiązała się do kontynuowania jej rolniczego wykorzystywania w zakresie wymogów płatności (...) oraz do kontynuowania na przedmiotowej działce programu rolnośrodowiskowego. Sąd Rejonowy zważył, że w jego ocenie powodowie mają interes prawny w wytoczeniu niniejszego powództwa ( mimo możliwej odmiennej oceny, iż powodom nie przysługuje interes prawny). Nawet jednak przyjęcie, jak uczynił Sąd Rejonowy, że powodom przysługuje interes prawny w wytoczeniu powództwa, nie przesądza to o zasadności powództwa. Sąd Rejonowy zważył, że zgodnie z dyspozycją art. 98 § 2 pkt 2) kro żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo że dotyczy należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania. Jeżeli rodzicom dokonującym czynności w imieniu dziecka nie przysługuje prawo do jego reprezentowania, albo czynność przekracza zakres ich kompetencji, to czynność taka jest bezwzględnie nieważna i nie stosuje się tutaj w drodze analogii art. 103-105 k.c. Jednocześnie w tych sprawach, w których rodzice nie mogą reprezentować dziecka, nie mogą także zezwolić na samodzielne dokonanie przez dziecko takiej czynności ( art. 17 k.c. ) ani potwierdzić umowy po jej dokonaniu przez dziecko ( art. 18 k.c. ). Będąca podstawą faktyczną sporu zawarta pomiędzy stronami w dniu 1 marca 2009 r. umowa, w ocenie Sądu Rejonowego, nie stanowi czynności polegającej na bezpłatnym przysporzeniu w rozumieniu art. 98 kro . Jak wynika z treści zawartej umowy pozwana, oprócz uprawnienia do bezpłatnego w relacji z powodami, korzystania z działki stanowiącej ich własność – przejęła na siebie zobowiązanie do kontynuowania rolniczego wykorzystania działki (a więc w istocie do prowadzenia na niej działalności rolniczej) w sposób zapewniający spełnienie wymogów płatności (...) . Pozwana nie uzyskała więc bezpłatnego przysporzenia polegającego na możliwości korzystania z cudzej własności w dowolny sposób, lecz przyjęła na siebie zobowiązanie do korzystania z gruntu w sposób ściśle określony, odpowiadający m. in. wymogom stawianym w aktach prawa międzynarodowego oraz prawa polskiego (np. rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " (...) ). Konsekwencją powyższego Sąd Rejonowy przyjął, że powodowie nie byli uprawnieni do zawarcia z pozwaną umowy z dnia 1 marca 2009 r., a umowa zawarta przez strony z naruszeniem przepisu art. 98 § 2 kro jest nieważna i nie może być w późniejszym czasie skutecznie konwalidowana. Apelację od powyższego wyroku wnieśli powodowie. Powodowie domagali się uchylenia zaskarżonego wyroku, wnieśli o ustalenie przez Sąd, że umowa użyczenia działki nr (...) z dnia 1.03.2009r. jest ważna. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Apelacja powodów nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy w pełni podziela i przyjmuje za własne dokonane przez Sąd Rejonowy ustalenia stanu faktycznego, znajdują one oparcie w zebranym materiale dowodowym sprawy. Sąd Okręgowy w tym składzie nie podziela jednak stanowiska Sądu rejonowego co do przysługującego powodom interesu prawnego, co jednak nie przesądza o powodzeniu apelacji powodów. W procesie o ustalenie powodowie winni udowodnić, że mają interes prawny w wytoczeniu powództwa przeciwko konkretnemu pozwanemu, który przynajmniej potencjalnie, stwarza zagrożenie dla jego prawnie chronionych interesów, a sam skutek jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego zapewni powodom ochronę ich praw przez definitywne zakończenie istniejącego między tymi stronami sporu lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu w przyszłości takiego sporu, tj. obiektywnie odpadnie podstawa jego powstania (por. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 18 czerwca 2009 r., II CSK 33/09). O interesie prawnym w rozumieniu art. 189 k.p.c. można mówić zatem tylko wówczas wtedy, gdy między stronami istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa, przy czym konieczne jest, aby zagrożenie to istniało nie tylko w wyobrażeniu i odczuciu powodów, lecz także obiektywnie. Dla zbadania, czy interes prawny istnieje, istotna jest tym samym ocena, jak ewentualne uwzględnienie powództwa wpłynie na sytuację powodów, a interes prawny z reguły nie istnieje wówczas, gdy powód ma inne możliwości ochrony swych praw. Dlatego niezbędne jest istnienie stanu, w którym: po pierwsze, nie istnieje inny środek prawny, przy użyciu którego powód uzyskać może skuteczną ochronę prawną, a po drugie, orzeczenie ustalające wydane w oparciu o art. 189 k.p.c. taką skuteczną ochronę prawną powodowi zapewni (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 marca 2013 r., I ACa 78/13). Tymczasem w ocenie Sądu Okręgowego powyższa sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Powodowie w niniejszym postępowaniu próbują uzyskać rozstrzygnięcie gwarantujące im wydanie dla pozwanej pozytywnej decyzji administracyjnej, tymczasem właściwą drogą jest w tym zakresie jest postępowanie administracyjne, a w przypadku ewentualnej decyzji negatywnej sądowo-administracyjna kontrola zasadności wydanej decyzji. Wskazać natomiast należy, że powództwo o ustalenie, nie może prowadzić do pozyskania dowodów, które miałyby zostać wykorzystane w innym postępowaniu (por. wyrok SN z dnia 23 lutego 1999 r., I PKN 597/98), a do tego w rzeczywistości sprowadzałby się interes powodów w przypadku uwzględnienia powództwa. Niezależnie od powyższego Sąd Okręgowy wskazuje również, iż nawet przyjęta przez Sąd Rejonowy ocena interesu prawnego nie pozwala na uwzględnienie powództwa. W dniu 1 marca 2009 r., a więc przed uzyskaniem pełnoletności, powodowie zawarli z pozwaną umowę, na podstawie której przekazali jej do użytkowania m. in. działkę nr (...) położoną w obrębie S. gmina O. , zaś K. G. zobowiązała się do kontynuowania jej rolniczego wykorzystywania w zakresie wymogów płatności (...) oraz do kontynuowania na przedmiotowej działce programu rolnośrodowiskowego. Słusznie Sąd Rejonowy zważył, że zgodnie z dyspozycją art. 98 § 2 pkt 2) kro żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo że dotyczy należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania. W ocenie Sądu Okręgowego, powyższa umowa nie stanowi czynności polegającej na bezpłatnym przysporzeniu w rozumieniu art. 98 kro . Jak wynika z treści zawartej umowy pozwana, oprócz uprawnienia do bezpłatnego w relacji z powodami, korzystania z działki stanowiącej ich własność – przejęła na siebie zobowiązanie do kontynuowania rolniczego wykorzystania działki (a więc w istocie do prowadzenia na niej działalności rolniczej) w sposób zapewniający spełnienie wymogów płatności (...) . Pozwana nie uzyskała więc bezpłatnego przysporzenia polegającego na możliwości korzystania z cudzej własności w dowolny sposób, lecz przyjęła na siebie zobowiązanie do korzystania z gruntu w ściśle określony sposób. Ponadto powodowie w swoich pismach wskazują przemiennie, iż umowa którą zawarli w 2009 r. jest umową użyczenia, a raz umową użytkowania. Wskazać tu należy, iż użyczenie jest inną instytucją od użytkowania, zaś z brzmienia umowy jednoznacznie wynika, że strony zawarły umowę użytkowania gruntów rolnych ( k. 7). Użyczenie jest stosunkiem obligacyjnym, użytkowanie natomiast – ograniczonym prawem rzeczowym . Wskazać tu należy, iż prawo użytkowania może przysługiwać kilku osobom, ale z mocy art. 245 par. 1 i 2 KC niezbędną przesłanką dla skuteczności ustanowienia użytkowania jest forma aktu notarialnego ( por. wyrok SN z 19.04.1982r. II UR 7/82 ), a zatem z braku zachowania formy szczególnej umowa ta nie może być skuteczna. Mając powyższe na uwadze Sąd Odwoławczy na podstawie art. 385 kpc oddalił apelację pozwanej jako bezzasadną