II CA 181/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego w zakresie kosztów zastępstwa procesowego z urzędu, przyznając wyższe stawki adwokatom, a w pozostałym zakresie oddalił apelację pozwanej w sprawie o zachowek.
Powód E. K. domagał się od pozwanej Z. K. (1) zapłaty kwoty 53.333 zł tytułem zachowku po matce H. K. Sąd Rejonowy zasądził 35.000 zł, oddalając powództwo w pozostałej części i odrzucając wniosek pozwanej o obniżenie zachowku na podstawie art. 5 k.c. Pozwana złożyła apelację, zarzucając naruszenie art. 5 k.c. oraz przepisów o kosztach zastępstwa procesowego z urzędu. Sąd Okręgowy oddalił apelację w zakresie merytorycznym, uznając prawidłowość ustaleń Sądu Rejonowego co do wysokości zachowku i braku podstaw do jego obniżenia. Zmienił jednak wyrok w punkcie dotyczącym kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, przyznając wyższe stawki adwokatom.
Sprawa dotyczyła roszczenia o zachowek po zmarłej H. K. Powód, E. K., syn spadkodawczyni, domagał się od pozwanej, Z. K. (1), wnuczki spadkodawczyni i właścicielki spadku na podstawie testamentu, zapłaty kwoty 53.333 zł. Pozwana zakwestionowała wysokość zachowku i wniosła o jego obniżenie na podstawie art. 5 k.c., powołując się na swoją trudną sytuację materialną (renta socjalna, niepełnosprawność) i niewielkie dochody. Sąd Rejonowy w Kaliszu zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 35.000 zł, uznając, że tyle mu się należało z tytułu zachowku, a żądanie nie było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd Rejonowy ustalił, że w skład spadku wchodziła nieruchomość o wartości 160.000 zł, a pozwana, mimo posiadania tej nieruchomości i innej działki, jest osobą schorowaną i utrzymuje się z renty socjalnej. Pozwana wniosła apelację, zarzucając Sądowi Rejonowemu naruszenie art. 5 k.c. przez jego niezastosowanie oraz błędy w ustaleniu kosztów zastępstwa procesowego z urzędu. Sąd Okręgowy w Kaliszu, rozpoznając apelację, uznał, że Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił wysokość należnego powodowi zachowku i nie było podstaw do jego obniżenia na podstawie art. 5 k.c., mimo trudnej sytuacji materialnej pozwanej, która była właścicielką dwóch nieruchomości. Sąd Okręgowy zmienił jednak zaskarżony wyrok w punkcie dotyczącym kosztów zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu, przyznając adwokatom wyższe stawki, zgodne z wartością przedmiotu sporu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nie było podstaw do obniżenia wysokości zachowku.
Uzasadnienie
Pozwana, mimo trudnej sytuacji materialnej i posiadania nieruchomości, nie wykazała, aby zasądzenie pełnej kwoty zachowku było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Posiadała ona dwie nieruchomości, które pozwalały jej na zaspokojenie roszczenia powoda.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana wyroku w części dotyczącej kosztów i oddalenie apelacji w pozostałym zakresie
Strona wygrywająca
powód E. K. (w zakresie merytorycznym), adwokaci Z. K. (2) i W. O. (w zakresie kosztów)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Z. K. (1) | osoba_fizyczna | pozwana |
| Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Kaliszu | organ_państwowy | podmiot odpowiedzialny za koszty zastępstwa procesowego z urzędu |
| Z. K. (2) | osoba_fizyczna | pełnomocnik z urzędu |
| W. O. | osoba_fizyczna | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (4)
Główne
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Sąd uznał, że mimo trudnej sytuacji materialnej pozwanej, nie było podstaw do obniżenia zachowku, gdyż nie było to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. § 4
Przepis ten określa wysokość opłat za czynności adwokackie, które w niniejszej sprawie zostały ustalone na podstawie wartości przedmiotu sporu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowe ustalenie wysokości zachowku przez Sąd Rejonowy. Brak podstaw do obniżenia zachowku na podstawie art. 5 k.c. Nieprawidłowe ustalenie kosztów zastępstwa procesowego z urzędu przez Sąd Rejonowy.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 5 k.c. przez niezastosowanie go mimo trudnej sytuacji materialnej pozwanej.
Godne uwagi sformułowania
Jest poza sporem, że pozwana jest osoba chorą i utrzymuje się z niewielkiej renty socjalnej. Sąd Rejonowy jednak słusznie podkreślił, że pozwana jest właścicielka dwóch nieruchomości – zabudowanej będącej przedmiotem spadku po H. K. oraz ½ części niezabudowanej nieruchomości - działki położonej w S. . Żadna z tych działek nie stanowi działki siedliskowej pozwanej i nie stanowi jej centrum życia. Jest więc ona w stanie zaspokoić roszczenie zachowkowi powoda w pełnej wysokości. Przy tej wartości przedmiotu sporu minimalna stawka wynosi 3.600 zł.
Skład orzekający
Wojciech Vogt
przewodniczący-sprawozdawca
Janusz Roszewski
sędzia
Barbara Mokras
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 5 k.c. w kontekście roszczeń o zachowek oraz zasady ustalania kosztów zastępstwa procesowego z urzędu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i nie stanowi przełomu w orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników ze względu na praktyczne aspekty ustalania zachowku i kosztów zastępstwa procesowego z urzędu, choć nie zawiera przełomowych rozstrzygnięć.
“Zachowek a zasady współżycia społecznego: Kiedy sąd obniży należność?”
Dane finansowe
WPS: 53 333 PLN
zachowek: 35 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II Ca 181/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ K. , dnia 26 czerwca 2014 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Wojciech Vogt (spr.) Sędziowie: SSO Janusz Roszewski SSO Barbara Mokras Protokolant: st. sekr. sąd. Elżbieta Wajgielt po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2014 r. w Kaliszu na rozprawie sprawy z powództwa E. K. przeciwko Z. K. (1) o zachowek na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 7 marca 2014r. sygn. akt I C 253/13 I. zmienia punkt 4 zaskarżonego postanowienia zawartego w wyroku i nadaje mu następujące brzmienie: „4. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kaliszu na rzecz adwokatów Z. K. (2) i W. O. kwoty po 3600 zł powiększone o 23 % podatek od towarów i usług tytułem pomocy prawnej udzielonej stronom z urzędu” II. w pozostałym zakresie apelację oddala, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kaliszu na rzecz adwokatów Z. K. (2) i W. O. kwoty po 1800 zł powiększone o 23% podatek od towarów i usług tytułem pomocy prawej udzielonej stronom z urzędu. II Ca 181/14 UZASADNIENIE Powód E. K. wystąpił przeciwko Z. K. (1) o zapłatę kwoty 53.333 zł tytułem zachowku po matce H. K. . Pozwana zakwestionowała wysokość zachowku i wniosła o zastosowanie art. 5 k.c. przez odpowiednie obniżenie wysokości zachowku. Sąd Rejonowy w Kaliszu wyrokiem z dnia 7 marca 2014 r. zasądził od pozwanej Z. K. (1) na rzecz powoda E. K. kwotę 35.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 12 lutego 2013 r. do dnia zapłaty. W pozostały zakresie powództwo oddalił i orzekł o kosztach postępowania. Rozstrzygnięcie swoje oparł na następujących ustaleniach: H. K. zmarła 10 września 2012 r. w K. i tam ostatnio stale zamieszkiwała. Spadek po niej na podstawie testamentu notarialnego z dnia 15 czerwca 2004 r. nabyła wnuczka Z. K. (1) w całości. Powód jest synem spadkodawczyni. W skład spadku po jego matce wchodzi nieruchomość położona przy ul. (...) w K. o wartości 160.000 zł. Pozwana nie zamieszkuje na tej nieruchomości. Mieszka w domu swoich rodziców. Jest także właścicielką niezabudowanej nieruchomości położonej w S. . Pozwana jest całkowicie niezdolna do pracy, utrzymuje się z renty socjalnej. Powód ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Z jednej trzeciej wartości spadku należą mu się dwie trzecie wartości, czyli kwota 35.000 zł. Żądanie nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Apelację do powyższego rozstrzygnięcia złożyła pozwana Z. K. (1) . Zarzuciła naruszenie prawa materialnego – art. 5 k.c. przez jego niezastosowanie mimo, że Sąd ustalił, że pozwana jest osobą schorowaną osiągająca niewielki dochód z renty socjalnej. Zarzuciła również naruszenie przepisów dotyczących zwrotu kosztów zastępstwa prawnego udzielonego z urzędu. Zażalenie na rozstrzygnięcie o kosztach wniósł również powód. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił wysokość zachowku należnego powodowi. Nie miał też żadnych podstaw do obniżania wysokości zachowku z uwagi zasady współżycia społecznego. Jest poza sporem, że pozwana jest osoba chorą i utrzymuje się z niewielkiej renty socjalnej. Sąd Rejonowy jednak słusznie podkreślił, że pozwana jest właścicielka dwóch nieruchomości – zabudowanej będącej przedmiotem spadku po H. K. oraz ½ części niezabudowanej nieruchomości - działki położonej w S. . Żadna z tych działek nie stanowi działki siedliskowej pozwanej i nie stanowi jej centrum życia. Jest więc ona w stanie zaspokoić roszczenie zachowkowi powoda w pełnej wysokości. Z powyższego wynika, że Sąd Rejonowy nie naruszył prawa materialnego i jego rozstrzygnięcie pozostaje w zgodzie z art. 5 k.c. Sąd natomiast nieprawidłowo ustalił koszty należne pełnomocnikom z urzędu. Wysokość tych kosztów zależy w niniejszej sprawie od wartości przedmiotu sporu, która w niniejszej sprawie wynosiła 53.333 zł ( § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.). Przy tej wartości przedmiotu sporu minimalna stawka wynosi 3.600 zł. Zażalenia stron SA więc zasadne i należało orzec o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu zgodnie ze wskazanymi przepisami. Mając powyższe na uwadze należało, zgodnie z art. 385 i 386 k.p.c. orzec jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI