II CA 17/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa B.W. i M.W. przeciwko Gminie Miejskiej K. o ustalenie prawa do lokalu socjalnego, wniesionego po tym, jak spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego powódki zostało przysądzone na rzecz nabywcy licytacyjnego w postępowaniu egzekucyjnym. Powodowie, powołując się na art. 14 ust. 4 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, domagali się ustalenia ich uprawnienia do lokalu socjalnego. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że jedyną podstawą do orzekania o prawie do lokalu socjalnego jest wyrok nakazujący opróżnienie lokalu (art. 14 ust. 1 u.o.p.l.) lub odrębne postępowanie na podstawie art. 35 u.o.p.l., a art. 189 k.p.c. nie może stanowić podstawy do takiego ustalenia. Sąd Rejonowy powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego III CZP 8/01. Apelację od tego wyroku wnieśli powodowie. Sąd Okręgowy, powziąwszy wątpliwości co do wykładni przepisów, zwrócił się do Sądu Najwyższego z pytaniem prawnym, czy art. 189 k.p.c. może stanowić podstawę dochodzenia ustalenia prawa do lokalu socjalnego przez dłużników, przeciwko którym wszczęto postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego określonego w art. 999 §1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 16.09.2011r. Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 8 grudnia 2017 r. (III CZP 75/17) orzekł, że taki dłużnik może dochodzić ustalenia prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 k.p.c. Sąd Okręgowy, podzielając stanowisko Sądu Najwyższego, uznał apelację powódki B.W. za zasadną. Ustalono, że powódka jest zarejestrowana jako bezrobotna i objęta pomocą społeczną, co zgodnie z art. 14 ust. 4 u.o.p.l. uzasadnia przyznanie jej prawa do lokalu socjalnego. Natomiast apelacja powoda M.W. została oddalona, ponieważ w międzyczasie podjął on zatrudnienie, wyprowadził się z lokalu i nie spełniał już przesłanek do przyznania lokalu socjalnego. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej powódki, oddalając powództwo w stosunku do powoda i odstępując od obciążania go kosztami postępowania, podobnie jak kosztami postępowania odwoławczego, ze względu na precedensowy charakter sprawy i jego sytuację osobistą. Przyznano również wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie dopuszczalności powództwa opartego na art. 189 k.p.c. w celu ochrony prawa do lokalu socjalnego przez osoby eksmitowane, zwłaszcza w kontekście egzekucji wszczętych przed nowelizacją przepisów k.p.c. z 2011 r.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z brzmieniem przepisów k.p.c. sprzed nowelizacji z 2011 r. oraz uchwałą Sądu Najwyższego III CZP 75/17.
Zagadnienia prawne (4)
Czy art. 189 k.p.c. może stanowić podstawę dochodzenia ustalenia prawa do lokalu socjalnego przez dłużników, przeciwko którym zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne w przedmiocie opróżnienia lokalu, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego określonego w art. 999 §1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 16.09.2011r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dłużnik mający status lokatora w rozumieniu art. 2 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, przeciwko któremu zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne o opróżnienie lokalu, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego określonego w art. 999 §1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 3 maja 2012 roku, może dochodzić ustalenia prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji, gdy przepisy o ochronie lokatorów nie mogą być uwzględnione w postępowaniu egzekucyjnym kończącym się przysądzeniem własności (zwłaszcza w brzmieniu art. 999 k.p.c. sprzed nowelizacji z 2011 r.), a także gdy nie ma możliwości zastosowania art. 14 u.o.p.l. w postępowaniu o eksmisję, jedyną drogą do ochrony praw lokatora przed bezdomnością jest powództwo o ustalenie prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 k.p.c. przeciwko właściwej gminie.
Czy osoba posiadająca spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego jest lokatorem w rozumieniu ustawy o ochronie praw lokatorów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego jest ograniczonym prawem rzeczowym, innym niż prawo własności, a osoba je posiadająca oraz domownicy wywodzący swoje prawo z tego tytułu są lokatorami w rozumieniu ustawy.
Uzasadnienie
Ustawa definiuje lokatora jako najemcę lub osobę używającą lokal na podstawie innego tytułu niż prawo własności. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nie jest prawem własności, stąd jego posiadacz i domownicy są lokatorami.
Czy bezrobotna osoba, której przysługuje prawo do lokalu socjalnego, może skutecznie dochodzić jego ustalenia na drodze sądowej po utracie prawa do lokalu w wyniku licytacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli spełnione są przesłanki z art. 14 ust. 4 u.o.p.l., a postępowanie egzekucyjne wszczęto na podstawie tytułu wykonawczego w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2011 r., prawo do lokalu socjalnego można ustalić na podstawie art. 189 k.p.c.
Uzasadnienie
Powódka była zarejestrowana jako bezrobotna, co stanowi przesłankę do przyznania lokalu socjalnego. Wobec braku możliwości zastosowania innych trybów, powództwo o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. było jedyną drogą do ochrony jej praw.
Czy powód, który podjął zatrudnienie i wyprowadził się z lokalu, nadal ma prawo do lokalu socjalnego po tym, jak jego matka utraciła prawo do lokalu w wyniku licytacji?
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie spełnia już przesłanek do przyznania mu prawa do lokalu socjalnego.
Uzasadnienie
Powód, będąc młodym, zdrowym i zatrudnionym, ma możliwość zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, a także wyprowadził się z lokalu objętego egzekucją.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. W. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| M. W. | osoba_fizyczna | powód |
| Gmina Miejska K. | organ_państwowy | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
u.o.p.l. art. 14 § ust. 4
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Określa przypadki, w których sąd orzekający o eksmisji jest zobowiązany orzec o uprawnieniu do lokalu socjalnego, np. dla osób bezrobotnych.
u.o.p.l. art. 2 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Definicja lokatora.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do dochodzenia ustalenia prawa lub stosunku prawnego.
k.p.c. art. 999 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postanowienie o przysądzeniu własności jako tytuł wykonawczy do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości i opróżnienia lokalu.
Pomocnicze
u.o.p.l. art. 14 § ust. 1
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Podstawa do orzekania o uprawnieniu do lokalu socjalnego w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu.
u.o.p.l. art. 35
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Dotyczy osób, którym orzeczono nakaz opróżnienia lokalu przed wejściem w życie ustawy, a orzeczenie nie zostało wykonane.
k.p.c. art. 791
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy egzekucji wydania nieruchomości i opróżnienia pomieszczeń, stosowany odpowiednio do egzekucji ze spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.
k.p.c. art. 386 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady słuszności przy orzekaniu o kosztach.
u.s.m. art. 17^13
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Regulacja egzekucji własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość dochodzenia ustalenia prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 k.p.c. w sytuacji braku innych skutecznych trybów ochrony praw lokatora. • Status powódki jako osoby bezrobotnej, spełniającej przesłanki z art. 14 ust. 4 u.o.p.l. • Konstytucyjne zobowiązanie do ochrony przed bezdomnością.
Odrzucone argumenty
Brak dopuszczalności drogi sądowej (argument pozwanej, odrzucony przez Sąd Rejonowy). • Niedopuszczalność ustalenia prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 k.p.c. (stanowisko Sądu Rejonowego). • Powód M.W. nie spełnia przesłanek do przyznania lokalu socjalnego ze względu na podjęcie zatrudnienia i wyprowadzkę z lokalu.
Godne uwagi sformułowania
„nie zostali oni w ogóle bez przysłowiowego dachu nad głową, czyli bezdomności” • „jedyną możliwością było powództwo o ustalenie z art. 189 k.p.c.” • „nie można pominąć przy rozstrzyganiu tej sprawy, iż prawo do lokalu socjalnego także nie daje stabilnego tytułu do lokalu”
Skład orzekający
Grzegorz Buła
przewodniczący-sprawozdawca
Agnieszka Cholewa – Kuchta
sędzia
Krystyna Dobrowolska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie dopuszczalności powództwa opartego na art. 189 k.p.c. w celu ochrony prawa do lokalu socjalnego przez osoby eksmitowane, zwłaszcza w kontekście egzekucji wszczętych przed nowelizacją przepisów k.p.c. z 2011 r."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z brzmieniem przepisów k.p.c. sprzed nowelizacji z 2011 r. oraz uchwałą Sądu Najwyższego III CZP 75/17.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do dachu nad głową i pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy, aby chronić obywateli przed bezdomnością w skomplikowanych sytuacjach prawnych po licytacji mieszkania.
“Czy można stracić dach nad głową przez zawiłości prawne po licytacji mieszkania? Sąd Najwyższy daje odpowiedź.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.