II CA 1673/14

Sygn. akt II Ca 1673/14 POSTANOWIENIE Dnia 7 sierpnia 2014 roku Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny – Odwoławczy w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Katarzyna Oleksiak Sędziowie: SO Katarzyna Serafin – Tabor SR (del.) Jarosław Tyrpa (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2014 roku w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. I. przy uczestnictwie Z. D. o otwarcie i ogłoszenie testamentu J. D. na skutek apelacji wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2014 roku, sygnatura akt I Ns 43/14/P postanawia: oddalić apelację. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2014 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa – Podgórza w Krakowie oddalił wniosek D. I. o otwarcie i ogłoszenie testamentu J. D. . Wskazał, że zgodnie z art. 649 § 1 k.p.c. sąd albo notariusz otwiera i ogłasza testament, gdy ma dowód śmierci spadkodawcy. Przeprowadzona analiza akt sygn. I Ns 1226/10/P wskazuje, że postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2011 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie oddalił wniosek D. I. o nakazanie Z. D. złożenia testamentu J. D. w trybie art. 648 k.p.c. , wyjaśniając w uzasadnieniu, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dał najmniejszych podstaw do przyjęcia, żeby J. D. sporządził jakikolwiek testament, a co więcej - okoliczność ta nie została nawet przez wnioskodawczynię uprawdopodobniona. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny – Odwoławczy postanowieniem z dnia 20 grudnia 2011 roku, sygn. akt II Cz 2946/11 oddalił zażalenie wnioskodawczyni na wskazane orzeczenie Sądu Rejonowego, argumentując w uzasadnieniu między innymi, że nie zostały przedstawione żadne dowody, wykazujące sporządzenie przez J. D. oświadczenia woli w przedmiocie przysporzeń na wypadek śmierci. Treść protokołu z rozprawy w dniu 14 kwietnia 2011 roku (sygn. akt I Ns 1226/10/P) wskazuje przy tym, że Z. D. zeznając w charakterze uczestnika zaprzeczył, aby istniał testament sporządzony przez J. D. , a z zeznań wnioskodawczyni wynika, że fakt istnienia takiego testamentu wywodzi przede wszystkim z obietnicy darowania jej prezentu, złożonej przez spadkodawcę w dniu 12 lutego 2010 roku. Ponadto Sąd Rejonowy wskazał, że postanowieniem z dnia 7 października 2011 roku, sygn. akt I Ns 773/11/P tut. Sąd oddalił wniosek D. I. o stwierdzenie nabycia spadku po J. D. , a apelacja wnioskodawczyni od przedmiotowego orzeczenia została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego w Krakowie Wydział II Cywilny – Odwoławczy z dnia 13 czerwca 2012 roku, sygn. akt II Ca 29/12. Na rozprawie w dniu 07 października 2011 roku, która została przeprowadzona w sprawie o sygn. akt I Ns 773/11/P wnioskodawczyni zeznała, że nigdy nie widziała testamentu sporządzonego przez J. D. , a dowodami na złożenie tego oświadczenia ostatniej woli przez spadkodawcę są między innymi samochód marki C. o nr. rej. (...) i telefon firmowy. Jednocześnie słuchani na tej samej rozprawie uczestnicy Z. D. , D. D. (1) , M. N. z domu D. i M. D. (1) zgodnie zeznali, że spadkodawca J. D. nie sporządził testamentu. W niniejszej sprawie natomiast zarządzeniem z dnia 30 stycznia 2014 roku wnioskodawczyni D. I. została wezwana do przedłożenia oryginału testamentu zmarłego J. D. bądź wskazanie w sposób jednoznaczny, u kogo przedmiotowy testament się znajduje, a nadto przedstawienie w sposób wyczerpujący wszelkich okoliczności, które ujawniły się po dniu 14 kwietnia 2011 roku wraz z wnioskami dowodowymi na ich wykazanie, które w ocenie wnioskodawczyni wskazują, że zmarły J. D. sporządził testament i testament ten znajduje się w posiadaniu wskazanej osoby – w terminie 14 dni pod rygorem oddalenia wniosku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni podała, że testament J. D. został sporządzony w dniu 17 września 2009 roku i znajduje się u Z. D. , D. D. (1) , M. D. (2) i M. D. (1) , którzy ukrywają go i zatajają jego istnienie. Wnioskodawczyni przedłożyła też dokumenty w celu wykazania wskazanych okoliczności faktycznych. Jednakże żaden z dokumentów, dołączonych zarówno do tego pisma, jak i do wniosku inicjującego postępowanie w sprawie nie daje podstaw do przyjęcia, aby istniał jakikolwiek testament sporządzony przez J. D. . Wskazane dokumenty nawet nie uprawdopodabniają takiej okoliczności. Wnioskodawczyni błędnie utożsamia kierowane do niej wezwania organów administracji państwowej do przedłożenia testamentu z potwierdzeniem przez te organy faktu istnienia testamentu. Także nazwanie wnioskodawczyni spadkobiercą w pismach Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. , wynikające prawdopodobnie z powielania jej twierdzeń w tym przedmiocie zawartych we wnioskach składanych do tych organów - wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni - nie świadczy bynajmniej o istnieniu testamentu. W piśmie procesowym z dnia 26 lutego 2014 roku wnioskodawczyni podała też, że testament z dnia 17 września 2009 roku został sporządzony w salonie jubilerskim znajdującym się w K. przy ul. (...) , w którym jest monitoring. Jednakże po pierwsze, jak wynika z zasad doświadczenia życiowego, żaden sklep nie przechowuje monitoringu przez 4,5 roku, a po drugie - w kontekście całokształtu wyżej opisanych okoliczności faktycznych oczywiste jest, że żaden testament spadkodawcy nie istnieje i w związku z tym nie mógł zostać nagrany na jakimkolwiek monitoringu. Wnioskodawczyni w poprzednich postępowaniach przyznała, że nigdy nie widziała testamentu J. D. oraz zeznała, iż fakt istnienia takiego testamentu wywodzi z obietnicy darowania jej prezentu złożonej przez Spadkodawcę w dniu 12 lutego 2010 roku. Wnioskodawczyni więc tylko przypuszcza, że przedmiotowy testament istnieje na podstawie swoich subiektywnych odczuć, które obiektywnie nie znajdują jednak potwierdzenia ani w materiale dowodowym ani w zasadach logiki i doświadczenia życiowego. Natomiast osoby wskazane przez wnioskodawczynię jako przechowujące testament spadkodawcy zostały przesłuchane w sprawie sygn. akt I Ns 773/11/P, zaprzeczając istnieniu jakiegokolwiek testamentu spadkodawcy, a wiarygodność ich zeznań nie budziła wątpliwości Sądów I i II instancji. W odniesieniu do Z. D. także w sprawie o sygn. akt I Ns 1226/10/P Sądy obu instancji nie miały wątpliwości, że nie jest on w posiadaniu żadnego testamentu Spadkodawcy. Apelację na to postanowienie złożyła wnioskodawczyni D. I. zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Skarżąca zarzuciła, że Z. D. jest w posiadaniu testamentu sporządzonego przez J. D. , zaś jego rodzina zataja i ukrywa testament. Skarżąca była naocznym świadkiem spisania tego testamentu w dniu 17 września 2009 roku. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie jest uzasadniona. Na samym wstępie przypomnieć należy, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego stosowanie reguły z art. 514 § 1 k.p.c. , umożliwiającej rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w przypadku braku obligatoryjności wyznaczenia rozprawy, także w postępowaniu apelacyjnym nie budzi obecnie żadnych wątpliwości (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2013 roku, III CZP 10/13, OSNC-ZD 2014/2/23 i powołane tam orzecznictwo). Ponieważ art. 649 k.p.c. nie wymaga dla rozpoznania wniosku o otwarcie i ogłoszenie testamentu wyznaczenia rozprawy Sąd Okręgowy uprawniony był do orzekania w przedmiocie apelacji na posiedzeniu niejawnym. W świetle art. 649 § 1 k.p.c. otwarcia i ogłoszenia testamentu dokonuje sąd albo notariusz, gdy ma dowód śmierci spadkodawcy. Jest rzeczą oczywistą tą, że aby dokonać otwarcia i ogłoszenia testamentu sąd musi tym testamentem dysponować. Głównym celem otwarcia i ogłoszenia testamentu jest bowiem ujawnienie jego treści (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 1951 roku, C 691/51, PiP (...) ). Wnioskodawczyni domagając się otwarcia i ogłoszenia testamentu J. D. testamentu tego nie złożyła, a jedynie wyraziła swoje przypuszczenie, że testament ten znajduje się w posiadaniu Z. D. , który go ukrywa. Jak ustalił Sąd Rejonowy wdrożone przez wnioskodawczynię postanowienie o nakazanie w trybie art. 648 k.p.c. wyjawienia Z. D. testamentu zakończyło się prawomocnym oddaleniem wniosku. Również wszczęte przez wnioskodawczynię postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku zakończyło się oddaleniem wniosku z braku podstaw do stwierdzenia, by zmarły pozostawił testament, w którym powołał ją do spadku. Słusznie w tych okolicznościach Sąd Rejonowy oddalił wniosek o otwarcie i ogłoszenie testamentu, skoro nie dysponował dokumentem, który jako testament podlegałby otwarciu i ogłoszeniu. Powinność Sądu otwarcia i ogłoszenia testamentu istnieje w przypadku, gdy taki testament istnieje i gdy zostanie złożony, nie zaś w sytuacji, gdy osoba żądająca dokonania tej czynności, wyraża przypuszczenie jego istnienia. Postępowanie w przedmiocie otwarcia i ogłoszenia testamentu nie jest postępowaniem prowadzonym w celu wykrycia testamentu, a jedynie otwarcia i ogłoszenia testamentu, który już Sadowi został złożony. Stwierdzeniu, czy istnieje testament i gdzie się znajduje służy postępowanie uregulowane w art. 646 – 648 k.p.c. Zauważyć należy, że wszczęte przez wnioskodawczynię takie postępowanie w stosunku do Z. D. zakończyło się prawomocnym oddaleniem wniosku. Reasumując stwierdzić należy, że skoro Sąd Rejonowy nie dysponował testamentem spadkodawcy, który mógłby otworzyć i ogłosić, to nie może być mowy o jego otwarciu i ogłoszeniu. Z tych też przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.