II CA 1579/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Kielcach rozpoznawał apelację wnioskodawcy A. K. od postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 7 września 2015 r. w sprawie o dział spadku po R. K. Sąd Rejonowy ustalił wartość spadku na kwotę 463 393 zł i dokonał podziału fizycznego nieruchomości, przyznając ją częściowo wnioskodawcy A. K. i uczestniczce Z. B., zasądzając od Z. B. na rzecz A. K. kwotę 15 242,90 zł tytułem dopłaty. Oddalono żądanie A. K. zasądzenia kwoty 36 200 zł tytułem korzystania przez Z. B. z nieruchomości. Wnioskodawca zaskarżył postanowienie w całości, zarzucając naruszenie art. 1039 § 1 k.c. i art. 1041 k.c. poprzez zaliczenie na schedę spadkową darowizny uczynionej przez R. K. na rzecz A. W. (następczyni prawnej M. K., córki spadkodawcy), a także naruszenie art. 207 k.c. w zw. z art. 618 § 2 poprzez niezaliczenie pożytków z korzystania przez Z. B. z nieruchomości. Sąd Okręgowy uznał zasadność zarzutu naruszenia przepisów dotyczących zaliczenia darowizny, wskazując, że darowizna uczyniona przez spadkodawcę na rzecz dalszego zstępnego, który nie dziedziczył bezpośrednio po nim, nie podlega zaliczeniu na schedę spadkową jego wstępnego. Sąd Okręgowy skorygował obliczenia wartości masy spadkowej i udziału spadkowego, wskazując, że należna dopłata dla A. K. powinna wynosić 3845 zł. Jednakże, z uwagi na zakaz reformationis in peius (art. 384 kpc w zw. z art. 13 § 2 kcp), Sąd Okręgowy nie mógł zmienić postanowienia w zakresie wysokości dopłaty zasądzonej na rzecz A. K., ponieważ postanowienia nie zaskarżyła Z. B. Ponadto, brak było możliwości zasądzenia należnych części dopłaty na rzecz pozostałych następców prawnych M. K., gdyż nie zaskarżyli oni orzeczenia. W zakresie żądania wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości, Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego o jego oddaleniu, ale z innych przyczyn. Sąd Okręgowy wskazał, że wnioskodawca nie wykazał stanu nieruchomości w dacie śmierci spadkodawcy, który byłby podstawą do naliczenia wynagrodzenia, a także, że żądana kwota była nieproporcjonalna do jego udziału. W konsekwencji, Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie art. 385 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zaliczania darowizn na schedę spadkową w przypadku dziedziczenia przez następców prawnych zstępnych, a także zasady ustalania wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości wspólnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z dziedziczeniem po R. K. oraz rozliczeniami między spadkobiercami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy darowizna uczyniona przez spadkodawcę na rzecz dalszego zstępnego, który nie dziedziczy bezpośrednio po spadkodawcy, podlega zaliczeniu na schedę spadkową tego dalszego zstępnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, darowizna uczyniona przez spadkodawcę na rzecz dalszego zstępnego, który nie dziedziczy po nim, a jedynie jest następcą prawnym zstępnego bliższego stopnia, nie podlega zaliczeniu na schedę spadkową tego dalszego zstępnego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy zinterpretował art. 1039 § 1 k.c. i art. 1041 k.c. wskazując, że obowiązek zaliczenia darowizny dotyczy sytuacji, gdy dział spadku następuje między zstępnymi dziedziczącymi bezpośrednio po spadkodawcy lub gdy dalszy zstępny dziedziczy po spadkodawcy jako następca prawnego swojego wstępnego. W przypadku darowizny na rzecz dalszego zstępnego, który nie doszedł do dziedziczenia po spadkodawcy, nie ma obowiązku jej zaliczenia.
Czy współwłaściciel może domagać się od pozostałych współwłaścicieli wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy wspólnej, jeśli stan rzeczy jest wynikiem nakładów innych współwłaścicieli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, współwłaściciel może domagać się wynagrodzenia, ale nie można brać pod uwagę stanu hipotetycznego rzeczy, w szczególności nie uwzględniającego nakładów poczynionych przez drugiego korzystającego współwłaściciela.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na utrwalony pogląd orzecznictwa, że przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości wspólnej nie można brać pod uwagę stanu hipotetycznego, lecz rzeczywisty, uwzględniający nakłady poczynione przez korzystającego współwłaściciela. W tej sprawie wnioskodawca nie wykazał, jaki był stan nieruchomości w dacie śmierci spadkodawcy i nie udowodnił, że stan obecny nie jest wynikiem nakładów uczestniczki.
Czy żądanie wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości przez współwłaściciela, który dokonał nakładów na tę nieruchomość, może być uznane za nadużycie prawa podmiotowego?
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli korzystanie z prawa jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, nie powinno korzystać z ochrony.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy oddalił żądanie zasądzenia kwoty za korzystanie z nieruchomości, uznając je za nadużycie prawa podmiotowego w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, co Sąd Okręgowy podzielił, choć z innych przyczyn.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. W. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| E. I. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. K. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Z. B. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| S. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| R. K. (1) | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| M. K. (2) | osoba_fizyczna | spadkobierca |
| M. K. (3) | osoba_fizyczna | spadkobierca |
| R. S. | osoba_fizyczna | córka uczestniczki |
| H. B. | osoba_fizyczna | córka uczestniczki |
| J. R. | osoba_fizyczna | nabywca działki |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 1039 § 1
Kodeks cywilny
Zaliczenie darowizn na schedę spadkową następuje pomiędzy zstępnymi dziedziczącymi po spadkodawcy. Wykładnia przepisu wyklucza zaliczenie darowizny uczynionej przez spadkodawcę na rzecz dalszego zstępnego, który nie doszedł do dziedziczenia po nim.
k.c. art. 1041
Kodeks cywilny
Dalszy zstępny spadkodawcy obowiązany jest do zaliczenia na schedę spadkową darowizny dokonanej przez spadkodawcę, ale tylko na rzecz jego wstępnego, który dziedziczył po spadkodawcy.
k.c. art. 1042 § 1
Kodeks cywilny
Określa sposób obliczania wartości masy spadkowej przy uwzględnieniu darowizn.
k.c. art. 212 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy dopłat przy podziale rzeczy.
k.c. art. 379 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy podzielności świadczeń.
k.c. art. 379 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy podzielności świadczeń.
k.c. art. 1035
Kodeks cywilny
Dotyczy działu spadku.
k.c. art. 211
Kodeks cywilny
Dotyczy podziału rzeczy.
Pomocnicze
k.c. art. 207
Kodeks cywilny
Dotyczy rozliczeń między współwłaścicielami.
k.p.c. art. 618 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozliczeń w postępowaniu o dział spadku.
k.c. art. 206
Kodeks cywilny
Dotyczy korzystania z rzeczy wspólnej przez współwłaścicieli.
k.c. art. 224
Kodeks cywilny
Dotyczy roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi rzeczy.
k.p.c. art. 384
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz reformationis in peius.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania zażaleniowego.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Rejonowy art. 1039 § 1 k.c. i art. 1041 k.c. poprzez zaliczenie na schedę spadkową darowizny uczynionej przez R. K. na rzecz A. W. • Niewykazanie przez wnioskodawcę stanu nieruchomości w dacie śmierci spadkodawcy jako podstawy do naliczenia wynagrodzenia za korzystanie.
Odrzucone argumenty
Żądanie zasądzenia kwoty 36 200 zł tytułem korzystania przez uczestniczkę z połowy nieruchomości za okres od lutego 1997 roku do sierpnia 2015 roku. • Wniosek o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego geodety w postępowaniu apelacyjnym.
Godne uwagi sformułowania
Wykładnia obu przepisów prowadzi do jednoznacznych wniosków. • Wykluczone jest zaliczenie darowizny uczynionej przez spadkodawcę na rzecz dalszego zstępnego, który nie doszedł do dziedziczenia po nim. • Nie można brać pod uwagę stanu hipotetycznego, w szczególności nie uwzględniającego tego, w jakim zakresie jest to efekt działalności tego drugiego korzystającego z rzeczy współwłaściciela.
Skład orzekający
Mariusz Broda
przewodniczący-sprawozdawca
Beata Piwko
sędzia
Hubert Wicik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zaliczania darowizn na schedę spadkową w przypadku dziedziczenia przez następców prawnych zstępnych, a także zasady ustalania wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości wspólnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z dziedziczeniem po R. K. oraz rozliczeniami między spadkobiercami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii działu spadku, rozliczeń darowizn i pożytków z nieruchomości, co jest częstym problemem prawnym. Interpretacja przepisów przez Sąd Okręgowy jest istotna dla praktyki.
“Sąd Okręgowy koryguje błąd Sądu Rejonowego w podziale spadku: kluczowa interpretacja przepisów o darowiznach i pożytkach z nieruchomości.”
Dane finansowe
WPS: 463 393 PLN
dopłata: 15 242,9 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.