II Ca 1530/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Kielcach, rozpoznając apelację wnioskodawcy M. C. od postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego w Kielcach, uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd Rejonowy ustalił, że nieruchomość stanowi część gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład spadków po M. K. (3) i A. K. (3). Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy błędnie zastosował przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, w szczególności art. 618 § 1 k.p.c. i art. 318 k.p.c., traktując je zamiennie i nie przypisując właściwego znaczenia odmienności tych regulacji. Analiza uchwały Sądu Najwyższego (III CZP 17/07) wykazała, że postanowienie wstępne w postępowaniu o dział spadku może dotyczyć jedynie sporu o prawo żądania zniesienia współwłasności, prawa własności rzeczy, czy przynależności przedmiotu do spadku, a nie ustalenia, czy nieruchomość stanowi część gospodarstwa rolnego. Sąd Okręgowy uznał, że postanowienie wstępne Sądu Rejonowego nie rozstrzygnęło sporu o prawo własności w rozumieniu art. 618 § 1 zd. 2 k.p.c., a jedynie ustaliło jedną z przesłanek determinujących rozstrzygnięcie sporu o własność. Wobec tego, postanowienie wstępne zostało uznane za niedopuszczalne i uchylone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja dopuszczalności i zakresu postanowień wstępnych w postępowaniach nieprocesowych, zwłaszcza w sprawach o dział spadku i podział majątku wspólnego, a także rozróżnienie między postanowieniem wstępnym a wyrokiem wstępnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji ustalenia charakteru nieruchomości jako części gospodarstwa rolnego w kontekście działu spadku. Wymaga analizy konkretnych przepisów k.p.c. i orzecznictwa SN.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dopuszczalne jest wydanie postanowienia wstępnego w sprawie o dział spadku i podział majątku wspólnego, w którym sąd ustala, że nieruchomość stanowi część gospodarstwa rolnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wydanie takiego postanowienia wstępnego jest niedopuszczalne, jeśli nie rozstrzyga ono sporu o prawo własności w rozumieniu art. 618 § 1 k.p.c. lub sporu o przynależność przedmiotu do spadku w rozumieniu art. 685 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że przepisy dotyczące postanowień wstępnych w postępowaniu nieprocesowym (art. 618 § 1 k.p.c., art. 685 k.p.c.) mają charakter szczególny i nie mogą być dowolnie zastępowane art. 318 k.p.c. Postanowienie wstępne musi rozstrzygać konkretne sporne prawo (np. własność), a nie tylko ustalać przesłankę do jego ustalenia.
Jaki jest prawidłowy zakres zastosowania art. 618 § 1 k.p.c. i art. 318 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy te mają odrębne zastosowanie. Art. 618 § 1 k.p.c. dotyczy postanowień wstępnych w sprawach o zniesienie współwłasności i dział spadku, rozstrzygając spór o prawo żądania zniesienia współwłasności lub prawo własności. Art. 318 k.p.c. dotyczy wyroków wstępnych w sprawach o zasądzenie świadczenia lub ustalenie stosunku prawnego, gdy sporna jest zasada i wysokość roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy, opierając się na uchwale SN, podkreślił, że postanowienia wstępne w postępowaniu nieprocesowym mają inny charakter niż wyroki wstępne w procesie i są samodzielnymi rozstrzygnięciami merytorycznymi zagadnień prejudycjalnych. Przepisy szczególne (art. 618, 685 k.p.c.) wyłączają stosowanie art. 318 k.p.c. w sytuacjach, gdy te pierwsze mają zastosowanie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. C. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. K. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| H. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. K. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| T. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| W. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. Ł. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| E. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K. K. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. K. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. K. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. K. (3) | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| A. K. (3) | osoba_fizyczna | spadkodawca |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 618 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszcza wydanie postanowienia wstępnego w postępowaniu o zniesienie współwłasności (i odpowiednio w dziale spadku i podziale majątku wspólnego) co do prawa żądania zniesienia współwłasności oraz co do tego, komu przysługuje prawo własności rzeczy, jeżeli są to prawa sporne.
k.p.c. art. 685
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszcza wydanie postanowienia wstępnego w sprawie o dział spadku w razie sporu między współspadkobiercami o to, czy pewien przedmiot należy do spadku.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia sądu drugiej instancji o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 318
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi o możliwości wydania wyroku wstępnego co do zasady roszczenia, gdy sporna jest także jego wysokość. Może mieć odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym tylko w specyficznych sytuacjach, gdy sąd musi ustalić istnienie stosunku prawnego lub prawa i zasądzić roszczenie, a sporna jest zasada i wysokość.
k.p.c. art. 567 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o dziale spadku stosuje się odpowiednio do podziału majątku wspólnego.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o procesie stosuje się odpowiednio do innych rodzajów postępowań, gdy przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zarzut naruszenia w apelacji.
k.c. art. 55 § 3
Kodeks cywilny
Zarzut naruszenia w apelacji.
k.p.c. art. 684
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia w apelacji.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia w apelacji.
k.p.c. art. 243 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia w apelacji.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wspomniany w kontekście prawomocności materialnej.
k.p.c. art. 235 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W zw. z art. 391 § 1 k.p.c. - pominięcie dowodu przez sąd okręgowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedopuszczalność wydania postanowienia wstępnego o treści ustalonej przez Sąd Rejonowy, z uwagi na błędne zastosowanie przepisów k.p.c. i brak rozstrzygnięcia sporu o własność w rozumieniu art. 618 § 1 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
nie przypisał właściwego znaczenia odmienności obu regulacji • nie ma tu zatem żadnej „dowolności”, czy „zamienności” stosowania • postanowienia wstępne mają własny, samodzielny przedmiot orzekania • nie rozstrzygnął sporu o prawo własności – w rozumieniu art. 618 § 1 zd. 2 k.p.c. , a jedynie orzekł o tym, że ta w/w nieruchomość „stanowi część gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład spadków (…)” • nie to samo co rozstrzygnięcie sporu o prawo własności
Skład orzekający
Mariusz Broda
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja dopuszczalności i zakresu postanowień wstępnych w postępowaniach nieprocesowych, zwłaszcza w sprawach o dział spadku i podział majątku wspólnego, a także rozróżnienie między postanowieniem wstępnym a wyrokiem wstępnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalenia charakteru nieruchomości jako części gospodarstwa rolnego w kontekście działu spadku. Wymaga analizy konkretnych przepisów k.p.c. i orzecznictwa SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego dotyczącego postanowień wstępnych w sprawach spadkowych, które często są skomplikowane i budzą wątpliwości interpretacyjne. Wyjaśnienie rozróżnienia między różnymi typami postanowień i wyroków wstępnych jest cenne dla praktyków.
“Kiedy postanowienie wstępne w sprawie spadkowej jest niedopuszczalne? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.