II CA 1518/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka E. S. wniosła o zasądzenie od Spółdzielni Mieszkaniowej kwoty 1750 zł, tytułem zwrotu wpłaconej na nabycie gruntu pod garaż, w sytuacji gdy do planowanej transakcji nie doszło, a Spółdzielnia sprzedała nieruchomość innemu podmiotowi. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, uznając świadczenie za nienależne na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c. Pozwana Spółdzielnia wniosła apelację, kwestionując dowody wpłaty oraz kwalifikację prawną świadczenia jako nienależnego, a także zarzucając naruszenie zasad współżycia społecznego. Sąd Okręgowy oddalił apelację. Sąd odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne Sądu I instancji i uznał, że wpłacona przez powódkę kwota 1750 zł stanowiła świadczenie nienależne wobec odpadnięcia podstawy prawnej, gdyż Spółdzielnia sprzedała grunt innemu podmiotowi, uniemożliwiając tym samym zawarcie umowy przyrzeczonej. Sąd podkreślił, że umowa przedwstępna, nawet z wpłatą ceny, nie zwalnia z obowiązku zwrotu świadczenia, gdy umowa przyrzeczona nie dojdzie do skutku. Zarzuty apelacji dotyczące braku dowodu wpłaty, niewłaściwego zastosowania art. 410 § 2 k.c. oraz naruszenia zasad współżycia społecznego zostały uznane za niezasadne. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na wadliwość postępowania w trybie uproszczonym, jednak nie uznał jej za przyczynę nieważności postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie zasad zwrotu świadczeń z umów przedwstępnych, gdy umowa przyrzeczona nie dochodzi do skutku, zwłaszcza w sytuacji sprzedaży nieruchomości innemu podmiotowi.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wpłaty "wstępnej ceny" w umowie przedwstępnej i może być stosowane w podobnych przypadkach, gdzie odpadła podstawa prawna świadczenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wpłacona przez powódkę kwota tytułem "wstępnej ceny kupna" w umowie przedwstępnej podlega zwrotowi, gdy umowa przyrzeczona nie została zawarta, a sprzedający sprzedał nieruchomość innemu podmiotowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wpłacona kwota podlega zwrotowi jako nienależne świadczenie wobec odpadnięcia podstawy prawnej.
Uzasadnienie
Umowa przedwstępna tworzy zobowiązanie do zawarcia umowy przyrzeczonej, a wpłacona kwota, nawet określona jako "wstępna cena kupna", stanowi świadczenie, które powinno być zwrócone, jeśli umowa przyrzeczona nie zostanie zawarta. Sprzedaż nieruchomości innemu podmiotowi przez sprzedającego powoduje odpadnięcie podstawy prawnej świadczenia.
Czy dowód wpłaty opatrzony pieczęcią Spółdzielni, mimo przekreśleń i nadpisów, stanowi dowód uiszczenia kwoty przez powódkę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dowód wpłaty, mimo pewnych nieścisłości, wraz z innymi okolicznościami sprawy, stanowił dowód wpłaty.
Uzasadnienie
Dokument wpłaty opatrzony pieczęcią Spółdzielni, z jednoznacznym tytułem wpłaty "za grunt pod garaż", oraz podpisem pod rubryką "kwotę powyższą otrzymałem", stanowi dowód wpłaty, zwłaszcza gdy pozwana nie przedstawiła przeciwdowodu ani nie formułowała zarzutu podrobienia dokumentu.
Czy dochodzenie zwrotu nienależnego świadczenia w sytuacji, gdy pozwana nie wywiązała się z umowy, stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego?
Odpowiedź sądu
Nie, dochodzenie zwrotu nienależnego świadczenia nie stanowi naruszenia zasad współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Dochodzenie zwrotu świadczenia, które stało się nienależne z powodu niewywiązania się przez profesjonalny podmiot z umowy, nie może być uznane za nadużycie prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. S. | osoba_fizyczna | powódka |
| Spółdzielcze Biuro (...) w P. | spółka | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa do zwrotu nienależnego świadczenia.
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Reguluje kwestię świadczenia nienależnego.
Pomocnicze
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia odsetek za opóźnienie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Określa termin spełnienia świadczenia bezterminowego.
k.c. art. 389 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy przedwstępnej.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawiania dowodów przez strony.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasady współżycia społecznego.
k.p.c. art. 505 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Tryb uproszczony w postępowaniu apelacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprzedaż gruntu innemu podmiotowi przez Spółdzielnię spowodowała odpadnięcie podstawy prawnej świadczenia powódki. • Wpisana w umowie przedwstępnej kwota stanowiła świadczenie, które podlega zwrotowi w przypadku niezawarcia umowy przyrzeczonej. • Dowód wpłaty, mimo nieścisłości, potwierdzał uiszczenie kwoty przez powódkę.
Odrzucone argumenty
Przedstawiony dokument wpłaty nie stanowił dowodu uiszczenia kwoty 1750 zł. • Świadczenie powódki nie było nienależne, a umowa przedwstępna nie rodziła obowiązku zwrotu wpłaconej kwoty. • Roszczenie powódki naruszało zasady współżycia społecznego. • Powódka bezumownie korzystała z nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
Określone w umowie przedwstępnej świadczenie w postaci zapłaty „wstępnej ceny kupna” może charakter świadczenia definitywnego, w rzeczywistości objętego umową przyrzekaną, chociaż umowa przedwstępna ma cel przygotowawczy. • Jeżeli jednak umowa definitywna nie zostaje zawarta, to wręczone pieniądze podlegają zwrotowi. • Nienależne świadczenie, o którym mowa, powinno być zwrócone w pełnym zakresie, tj. bez możliwości ograniczenia jego wysokości na podstawie art. 409 KC. • W okolicznościach niniejszej sprawy, stanowisko Sądu I instancji, że roszczenie powódki o zwrot spełnionego świadczenia wobec nieosiągnięcia celu umowy przedwstępnej jest uzasadnione i znajduje podstawę w treści art. 410 § 2 KC , jest w pełni uprawnione i akceptowane przez Sąd Okręgowy.
Skład orzekający
Małgorzata Czerwińska
przewodniczący
Zbigniew Ciechanowicz
sprawozdawca
Marzenna Ernest
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasad zwrotu świadczeń z umów przedwstępnych, gdy umowa przyrzeczona nie dochodzi do skutku, zwłaszcza w sytuacji sprzedaży nieruchomości innemu podmiotowi."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wpłaty "wstępnej ceny" w umowie przedwstępnej i może być stosowane w podobnych przypadkach, gdzie odpadła podstawa prawna świadczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o nienależnym świadczeniu w kontekście umowy przedwstępnej i sprzedaży nieruchomości, co jest częstym problemem w obrocie prawnym.
“Nie doszła sprzedaż gruntu? Spółdzielnia musi oddać pieniądze!”
Dane finansowe
WPS: 1750 PLN
zwrot wpłaconej kwoty: 1750 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.