II CA 1504/16

Sąd Okręgowy w KrakowieKraków2016-09-14
SAOSCywilneprawo rzeczoweŚredniaokręgowy
depozytlikwidacjaspadekSkarb Państwapostępowanie nieprocesowesąd okręgowysąd rejonowyapelacja

Podsumowanie

Sąd Okręgowy zmienił postanowienie Sądu Rejonowego, stwierdzając nabycie przez Skarb Państwa niepodjętego depozytu po zmarłym, uznając, że wystarczające było wskazanie osoby uprawnionej do odbioru, a nie jej udokumentowanie.

Sąd Rejonowy oddalił wniosek o likwidację niepodjętego depozytu, uznając, że wnioskodawca nie dopełnił obowiązku wezwania spadkobierców zmarłego, gdyż brat zmarłego nie przedstawił dokumentów potwierdzających prawa do spadku. Sąd Okręgowy zmienił to postanowienie, stwierdzając, że wystarczające było wskazanie osoby uprawnionej (brata zmarłego) do odbioru depozytu, a dalsze udokumentowanie nie było wymagane na tym etapie. Uznał, że termin do odbioru depozytu upłynął, a Skarb Państwa nabył środki przez likwidację.

Sprawa dotyczyła wniosku o likwidację niepodjętego depozytu pozostawionego przez zmarłego J. G. Sąd Rejonowy oddalił wniosek, ponieważ wnioskodawca nie ustalił kręgu spadkobierców i nie wezwał ich w sposób przewidziany ustawą (poprzez wywieszenie na tablicy informacyjnej). Sąd Rejonowy powołał się na art. 6 ust. 5 ustawy o likwidacji niepodjętych depozytów. Wnioskodawca złożył apelację, zarzucając błędną wykładnię przepisów ustawy o likwidacji niepodjętych depozytów oraz niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych. Argumentował, że wystarczające było wezwanie brata zmarłego, który był jedynym potencjalnym spadkobiercą, a dalsze udokumentowanie jego praw nie było wymagane. Sąd Okręgowy uznał apelację za uzasadnioną. Podkreślił, że zgodnie z art. 693¹ § 1 k.p.c., wniosek o likwidację depozytu wymaga wskazania osoby uprawnionej, a nie jej udokumentowania. Skoro wskazano brata zmarłego jako uprawnionego, a termin do odbioru depozytu (3 lata od wezwania) upłynął, Sąd Okręgowy zmienił postanowienie, stwierdzając deklaratywnie nabycie depozytu przez Skarb Państwa.

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Wystarczające jest wskazanie osoby uprawnionej do odbioru depozytu. Dalsze udokumentowanie jej praw nie jest wymagane na etapie wniosku o likwidację.

Uzasadnienie

Przepis k.p.c. wymaga jedynie wskazania osoby uprawnionej, a nie jej udokumentowania. Celem jest zabezpieczenie możliwości odbioru, a nie prawne ustalanie spadkobierców. Spełnienie tego wymogu pozwala na merytoryczne rozpoznanie wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana postanowienia

Strona wygrywająca

wnioskodawca

Strony

NazwaTypRola
Powiat (...) – (...) w W.instytucjawnioskodawca
Skarb Państwaorgan_państwowybeneficjent
J. G.osoba_fizycznazmarły
T. G.osoba_fizycznabrat zmarłego, potencjalny spadkobierca

Przepisy (7)

Główne

k.p.c. art. 693¹ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Wymaga wskazania osoby uprawnionej do odbioru depozytu, niekoniecznie udokumentowania jej praw.

u.l.n.d. art. 4 § ust. 1 i 2

Ustawa o likwidacji niepodjętych depozytów

u.l.n.d. art. 6 § ust. 5

Ustawa o likwidacji niepodjętych depozytów

Wymaga wezwania następców prawnych poprzez wywieszenie na tablicy informacyjnej, jeśli nie ustalono kręgu spadkobierców.

u.l.n.d. art. 4

Ustawa o likwidacji niepodjętych depozytów

Likwidacja następuje z mocy prawa w razie niepodjęcia depozytu przez uprawnionego mimo upływu terminu do odbioru (3 lata od doręczenia wezwania).

Pomocnicze

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.c. art. 1025 § § 2

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wystarczające jest wskazanie osoby uprawnionej do odbioru depozytu, a nie jej udokumentowanie. Upłynął termin do odbioru depozytu, co skutkuje jego likwidacją z mocy prawa. Brat zmarłego był jedynym potencjalnym spadkobiercą, a jego wezwanie było skuteczne.

Odrzucone argumenty

Konieczność udokumentowania praw do spadku przez osobę uprawnioną do odbioru depozytu. Obowiązek wezwania następców prawnych poprzez wywieszenie ogłoszenia na tablicy informacyjnej, gdy nie ustalono kręgu spadkobierców.

Godne uwagi sformułowania

nie należy się tu dopatrywać (...) jakiegoś szczególnego znaczenia. Przeciwnie, z uwagi na cel regulacji, przepis należy czytać zgodnie z jego literalnym brzmieniem. Zadaniem Sądu Rejonowego było tylko stwierdzić deklaratywnie tę okoliczność.

Skład orzekający

Krzysztof Lisek

przewodniczący

Katarzyna Serafin - Tabor

sędzia

Anna Kruszewska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów wniosku o likwidację niepodjętego depozytu oraz momentu nabycia depozytu przez Skarb Państwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury likwidacji depozytów, ale stanowi ważny głos w kwestii formalizmu procesowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane z formalizmem prawnym i interpretacją przepisów dotyczących depozytów sądowych, co jest istotne dla praktyków prawa.

Czy wystarczy wskazać spadkobiercę, by odzyskać depozyt? Sąd Okręgowy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 146,63 PLN

środki pieniężne z depozytu: 146,63 PLN

Lexedit — asystent AI dla prawników

Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.

Analiza umów

Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian

Pełna anonimizacja

Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI

Bezpieczeństwo danych

Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt. II Ca 1504/16 POSTANOWIENIE Dnia 14 września 2016 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny – Odwoławczy w składzie: Przewodniczący:SSO Krzysztof Lisek Sędziowie: SO Katarzyna Serafin - Tabor SR(del.) Anna Kruszewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016 roku w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Powiatu (...) – (...) w W. w przedmiocie likwidacji depozytu na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie z dnia 20 maja 2016 roku, sygnatura akt: I Ns 389/16/K postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że pkt II sentencji nadać brzmienie: „II. stwierdzić, że Skarb Państwa nabył przez likwidację niepodjętego depozytu środki pieniężne pozostawione przez zmarłego J. G. (1) w kwocie 146,63 złotych (sto czterdzieści sześć złotych sześćdziesiąt trzy grosze) wraz z oprocentowaniem, zdeponowane na koncie depozytowym (...) w W. , za okres od dnia złożenia depozytu do dnia jego likwidacji” SSO Katarzyna Serafin - Tabor SSO Krzysztof Lisek SSR Anna Kruszewska UZASADNIENIE W punkcie II postanowienia z dnia 20 maja 2016 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie oddalił wniosek wnioskodawcy o likwidację niepodjętego depozytu. Uzasadniając powyższe Sąd Rejonowy powołał treść art. 4 ust 1 i 2 oraz art. 6 ust 5 ustawy z dnia 18 października 2006 roku (Dz. U. nr 208, poz. 1537) o likwidacji niepodjętych depozytów i wskazał, że na chwilę obecną nie został ustalony krąg spadkobierców zmarłego J. G. (2) . Zgodnie bowiem z § 2 art. 1025 k.c domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca wezwał do odbioru depozytu brata zmarłego, który jednak nie legitymował się w/w dokumentami potwierdzającymi uzyskanie przez niego praw do spadku. Stosownie zatem do treści art. 6 ust. 5 ustawy o likwidacji niepodjętych depozytów , wnioskodawca winien dokonać wezwania następców prawnych zmarłego poprzez wywieszenie wezwania na tablicy informacyjnej w swojej siedzibie na okres 6 miesięcy. Ponieważ wnioskodawca nie dopełnił tego obowiązku, wniosek podlegał oddaleniu. Apelację od powyższego postanowienia wniósł wnioskodawca i zarzucił: 1. naruszenie art. 4 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 18.10.2006r. o likwidacji niepodjętych depozytów (Dz.U. z 2006r., nr 208, poz. 1537 ze zm.) poprzez ich niewłaściwą wykładnię, prowadzącą do błędnego przyjęcia, że wezwanie uprawnionego do odbioru depozytu jest skuteczne tylko w przypadku gdy osoba taka legitymuje się na moment wezwania stwierdzeniem nabycia spadku albo poświadczeniem dziedziczenia, w sytuacji gdy obowiązek taki nie wynika z powyższej ustawy i w konsekwencji błędne przyjęcie, że Wnioskodawca zobowiązany był do dokonania wezwania następców prawnych zmarłego poprzez wywieszenie wezwania na tablicy informacyjnej w swojej siedzibie na okres 6 miesięcy; 2. niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, niewłaściwą ocenę dowodów oraz brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego ( art. 233 k.p.c. ) tj. brak wzięcia pod uwagę, okoliczności iż z przedstawionego przez Wnioskodawcę materiału dowodowego wynikało, iż brat zmarłego był jedynym uprawnionym do odbioru depozytu, w myśl art. art. 4 ust. 2 ustawy o likwidacji niepodjętych depozytów (zmarły był rozwiedziony, bezdzietny i miał tylko brata), a zatem skuteczne (albowiem potwierdził on odbiór wezwania kierując do (...) korespondencję załączoną do wniosku o likwidację depozytu) wezwanie go do odbioru depozytu, uchylało obowiązek dokonania wezwania następców prawnych zmarłego poprzez wywieszenie wezwania na tablicy informacyjnej w swojej siedzibie na okres 6 miesięcy; Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie zgodnie z wnioskiem, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja była uzasadniona. Rozpoznając wniosek, Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe i wystarczające do wydania rozstrzygnięcia ustalenia, wskazał w pisemnym uzasadnieniu przepisy prawne, które co do zasady stosuje się w sprawach przedmiotem których jest likwidacja niepodjętych depozytów i w oparciu o poczynione ustalenia i obowiązujące przepisy wydał rozstrzygniecie nie znajdujące uzasadnienia prawnego. Poprzedzając merytoryczne odniesienie się do zarzutów apelacji, rozpocząć należy, od przytoczenia art. 693 19 § 1 k.p.c. , który wskazuje wymogi wniosku o likwidację niepojętego depozytu. Otóż tamże stwierdza się, że wnioskodawca winien: 1. przytoczyć okoliczności, w których nastąpiło złożenie do depozytu, 2. dokładnie określić depozyt podlegający likwidacji; 3. wskazać osobę która jest uprawniona do odbioru depozytu. Podkreślić należy, że są to wszystkie wymogi takiego wniosku, o ile jest znana osoba uprawniona. W sytuacji, gdy nie jest znana, należy stawiać wnioskodawcy wymagania zgodnie z par. § 2 cytowanego przepisu. W niniejszej sprawie we wniosku wskazano uprawnionego – brata osoby zmarłej, po której ma być zlikwidowany depozyt i w ocenie Sądu Okręgowego jest to całkowicie wystarczające w świetle brzmienia powołanego przepisu. Przepis wymaga wskazania uprawnionego i nic ponadto. Nie mówi się tam o „udokumentowaniu” czy nawet „uprawdopodobnieniu”, że jest ona uprawniona; tylko o jej wskazaniu. Zważywszy na sens wykładanego przepisu wobec faktu, że chodzi tylko o zabezpieczenie możliwości odbioru depozytu, a nie o prawne ustalanie, komu się on i w jakiej części należy, nie należy się tu dopatrywać ( jak to uczynił Sąd Rejonowy) jakiegoś szczególnego znaczenia. Przeciwnie, z uwagi na cel regulacji, przepis należy czytać zgodnie z jego literalnym brzmieniem. W tej sytuacji, skoro została wskazana osoba uprawniona ( T. G. ), należało rozpoznać wniosek merytorycznie, uznając, że wszystkie wymogi ze wskazanego przepisu zostały spełnione. Tak więc postawienie przed wnioskodawcą bezzasadnie dalszych wymogów w postaci ogłoszenia lub przedstawienia stwierdzenia nabycia spadku są jak najbardziej uzasadnione. W kwestii merytorycznego oglądu sprawy wskazać należy, że jak to słusznie stwierdził Sąd Rejonowy, zastosowanie ma tutaj ustawa z dnia 18 października 2006r. o likwidacji niepojętych depozytów (DZ.U.208 poz.1537). W art. 4 tejże ustawy wskazano, że likwidacja niepojętego depozytu z mocy prawa następuje w razie niepodjęcia depozytu przez uprawnionego, mimo upływu terminu do odbioru depozytu ( który wynosi 3 lata od dnia doręczenia wezwania do odbioru uprawnionemu). Tym samym skoro uprawnionemu T. G. dostarczono wezwanie w dniu 1 czerwca 2010 roku, to bez wątpienia upłynął już 3-letni termin wymagany przez ustawę i depozyt z mocy prawa został zlikwidowany. Zadaniem Sądu Rejonowego było tylko stwierdzić deklaratywnie tę okoliczność. Skoro jednakże mimo tego, że zostały spełnione wszystkie przesłanki ustawowe do takiego stwierdzenia, Sąd wniosek oddalił, to należało zmienić zaskarżone orzeczenie w oparciu o art. 386 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. SSO Katarzyna Serafin - Tabor SSO Krzysztof Lisek SSR Anna Kruszewska