II Ca 150/16

Sąd Okręgowy w KaliszuKalisz2016-05-19
SAOSCywilnespadkiŚredniaokręgowy
spadekdziedziczenieniegodność dziedziczeniapostępowanie nieprocesoweapelacjakoszty postępowania

Sąd Okręgowy oddalił apelację uczestniczki postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, uznając brak podstaw do zawieszenia postępowania w celu rozstrzygnięcia kwestii niegodności dziedziczenia w osobnym procesie.

Sąd Okręgowy w Kaliszu rozpoznał apelację uczestniczki K. H. od postanowienia Sądu Rejonowego w Jarocinie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po J. G. Uczestniczka zarzucała naruszenie prawa procesowego przez niezawieszenie postępowania w celu umożliwienia jej złożenia pozwu o uznanie wnioskodawczyni za niegodną dziedziczenia. Sąd Okręgowy uznał apelację za bezzasadną, wskazując, że kwestia niegodności dziedziczenia musi być rozstrzygana w osobnym procesie, a nie w postępowaniu nieprocesowym o stwierdzenie nabycia spadku. Ponieważ taki proces nie został wszczęty, brak było podstaw do zawieszenia postępowania. Sąd oddalił apelację i zasądził koszty postępowania odwoławczego.

Sąd Okręgowy w Kaliszu rozpoznał apelację uczestniczki postępowania K. H. od postanowienia Sądu Rejonowego w Jarocinie z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt I Ns 711/14, w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po J. G. Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy stwierdził, że spadek na podstawie ustawy nabyli córka B. B. w 1/4 części oraz wnuki S. H., A. H., K. H. i E. H. po 1/8 części każdy. Uczestniczka K. H. wniosła apelację, zarzucając naruszenie prawa procesowego przez niezawieszenie postępowania w celu umożliwienia jej złożenia pozwu o uznanie wnioskodawczyni B. B. za niegodną dziedziczenia. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego. Sąd podkreślił, że kwestia uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia musi być rozstrzygana w osobnym procesie cywilnym, a nie w postępowaniu nieprocesowym o stwierdzenie nabycia spadku. Ponieważ uczestniczka nie wszczęła takiego procesu, sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zawieszenia postępowania. Sąd odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia prawa materialnego. W konsekwencji apelacja została oddalona, a uczestniczka obciążona kosztami postępowania odwoławczego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, kwestia niegodności dziedziczenia musi być rozstrzygana w osobnym procesie cywilnym.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy powołał się na dominujący pogląd w orzecznictwie Sądu Najwyższego i literaturze prawniczej, zgodnie z którym wyłączną drogą do stwierdzenia niegodności dziedziczenia jest proces cywilny. Dopiero prawomocne rozstrzygnięcie w tym procesie umożliwia sądowi spadku prawidłowe ustalenie kręgu spadkobierców.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić apelację

Strona wygrywająca

wnioskodawczyni B. B.

Strony

NazwaTypRola
B. B.osoba_fizycznawnioskodawczyni
K. H.osoba_fizycznauczestniczka postępowania
S. H.osoba_fizycznauczestnik postępowania
E. H.osoba_fizycznauczestniczka postępowania
A. H.osoba_fizycznauczestniczka postępowania

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Oddalenie apelacji.

Pomocnicze

k.p.c. art. 670

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek badania, kto jest spadkobiercą.

k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zawieszenia postępowania, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania.

k.c. art. 928 § § 2

Kodeks cywilny

Skutki uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia (traktowany jakby nie dożył otwarcia spadku).

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowanie przepisów o procesie do postępowań nieprocesowych.

k.p.c. art. 520 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzyganie o kosztach w sprawach nieprocesowych.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niegodność dziedziczenia rozstrzygana jest w trybie procesu, a nie postępowania nieprocesowego. Brak było podstaw do zawieszenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, gdyż nie został wszczęty odrębny proces o uznanie za niegodnego dziedziczenia. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił krąg spadkobierców.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia prawa procesowego przez niezawieszenie postępowania w celu umożliwienia złożenia pozwu o uznanie za niegodnego dziedziczenia. Zarzut naruszenia prawa materialnego przez ustalenie niewłaściwego kręgu spadkobierców.

Godne uwagi sformułowania

dominuje pogląd o wyłączności drogi procesu jako trybu stwierdzania niegodności dziedziczenia Dopiero rozstrzygnięcie tej kwestii w procesie umożliwi sądowi spadku prawidłowe ustalenie kręgu spadkobierców.

Skład orzekający

Wojciech Vogt

przewodniczący

Anna Kruk

sędzia

Janusz Roszewski

sędzia-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności prowadzenia odrębnego procesu w celu stwierdzenia niegodności dziedziczenia oraz brak obowiązku zawieszenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku w przypadku jedynie zapowiedzi złożenia takiego pozwu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w sprawach spadkowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię proceduralną dotyczącą spraw spadkowych, która może być interesująca dla prawników praktyków zajmujących się tym obszarem prawa.

Niegodność dziedziczenia – czy sąd spadkowy sam rozstrzygnie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II Ca 150/16 POSTANOWIENIE Dnia 19 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Wojciech Vogt Sędziowie: SSR del. Anna Kruk SSO Janusz Roszewski (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Jolanta Bąk po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2016r. w Kaliszu na rozprawie sprawy z wniosku B. B. (1) z udziałem K. H. , S. H. , E. H. , A. H. o stwierdzenie nabycia spadku na skutek apelacji uczestniczki postępowania K. H. od postanowienia Sądu Rejonowego w Jarocinie z dnia 10 listopada 2015r. sygn. akt I Ns 711/14 p o s t a n a w i a: 1. oddalić apelację; 2. zasądzić od uczestniczki postępowania K. H. na rzecz wnioskodawczyni B. B. (1) kwotę 180 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania nieprocesowego przed sądem odwoławczym. SSR del. Anna Kruk SSO Wojciech Vogt SSO Janusz Roszewski Sygnatura akt II Ca 150/16 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 listopada 2015r. Sąd Rejonowy w Jarocinie stwierdził, ze spadek po J. G. zmarłej dnia 16 października 2008 r. w Z. ostatnio stale zamieszkałej w Z. na podstawie ustawy nabyli: córka B. B. (1) , córka M. i J. , w /4 części. wnuk S. H. , syn M. i J. , wnuczka A. H. , córka M. i J. , wnuczka K. H. , córka M. i J. , wnuczka E. H. , córka M. i J. , każde z nich w 1/8 części, kosztami postępowania obciążył wnioskodawczynię w zakresie przez nią poniesionym, a ponadto nakazał ściągnąć od mej na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w Jarocinie) kwotę 1214,86 zł tytułem poniesionych kosztów opinii biegłego. Apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w Jarocinie z dnia 10 listopada 2015 roku wniosła uczestniczka postepowania K. H. zaskarżając postanowienie w całości. Podnosząc, że miała zamiar zgłosić zamiar uznania niegodności dziedziczenia wnioskodawczyni oraz, że Sąd I instancji nie zawiesił postepowania w sprawie, tak aby mogła złożyć pozew o uznanie za niegodnego dziedziczenia, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na apelację uczestniczki postepowania, wnioskodawczyni B. B. (2) wniosła o jej oddalenie. Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Apelacja uczestniczki postępowania K. H. nie zasługuje na uwzględnienie. Podniesiony w apelacji zarzut naruszenia prawa procesowego polegający na nie zawieszeniu postępowania do czasu rozstrzygnięcia w przedmiocie niegodności dziedziczenia jednego ze spadkobierców ustawowych, nie jest uzasadniony jak również, nie jest uzasadniony zarzut naruszenia prawa materialnego, przez ustalenie niewłaściwego kręgu spadkobierców po zmarłej J. G. . Sąd Okręgowy w całości aprobuje ustalenia faktyczne dokonane w sprawie przez Sąd Rejonowy, bowiem ich treść jest niesprzeczna z wynikami postępowania dowodowego opartego na wszechstronnej ocenie zgromadzonych dowodów nie mającej cech dowolności. W konsekwencji przyjmuje ich wynik do dalszych rozważań nad podstawą materialną rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji gdy sąd odwoławczy orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w pierwszej instancji i aprobuje dotychczasowe ustalenia, nie musi ich powtarzać (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., II CSK 18/07, Lex nr 966804; orzeczenie Sadu Najwyższego z dnia 13 grudnia 1935 r., C III 680/34. Zb. Urz. 1936, poz. 379, z dnia 14 lutego 1938 r.., C II 21172/37, Przegląd Sądowy 1938, poz. 380 i z dnia 19 listopada 1998 r., III CKN 792/98, OSNC 1999, nr 4, poz. 83; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2006 r., I CSK 147/05). W świetle podniesionego zarzutu należy stwierdzić, że nie doszło do uchybienia obowiązkowi badania, kto jest spadkobiercą, co wyraźnie wynika z art. 670 k.p.c. W orzecznictwie SN, jak i literaturze, dominuje pogląd o wyłączności drogi procesu jako trybu stwierdzania niegodności dziedziczenia. Oznacza to, że sąd nie może dokonać takiego ustalenia w trybie nieprocesowym. Przedstawiony pogląd znalazł potwierdzenie w uchwale składu 7 sędziów SN z 26 lutego 1968 r., III CZP 101/67 (OSNCP 1968, nr 12, poz. 203). Dopiero rozstrzygnięcie tej kwestii w procesie umożliwi sądowi spadku prawidłowe ustalenie kręgu spadkobierców. W takiej sytuacji, tylko uprzednie wszczęcie postepowania w tej sprawie spowoduje konieczność zawieszenia postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. ( por. uchwały SN: z 6 czerwca 1967 r., III CZP 44/67, OSPiKA 1967, nr 11, poz. 258; z 10 maja 1967 r., III CZP 31/67, OSPiKA 1967, nr 11, poz. 258, z glosami J. Gwiazdomorskiego i B. Dobrzańskiego, PiP 1969, nr 2, s. 376). Z przebiegu postępowania przed Sądem I instancji nie wynika, aby apelująca przed zamknięciem rozprawy wystąpiła ze stosownym powództwem, zawiadamiając o tym sąd spadku. Zatem z tej to przyczyny brak było podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Nie doszło również do naruszenia prawa materialnego art. 928 §2 k.c. , który nakazuje uznanie spadkobiercy uznanego za niegodnego dziedziczenia, jakby nie dożył otwarcia spadku. W chwili zamknięcia rozprawy przed sądem I instancji nie istniał taki stan rzeczy, który ze względu na uznanie wnioskodawczyni za niegodną dziedziczenia, prowadziłby do uwzględnienia skutków normy wyrażonej w art. 928 §2 k.c. Gołosłowne są twierdzenia apelującej, jakoby sąd meritii uniemożliwił jej wniesienie takiego powództwa przez odmowę odroczenia z tej samej przyczyny rozprawy poprzedzającej stanowcze rozstrzygnięcie sprawy. Wyrażony ewentualny zamiar wniesienia powództwa nie jest podstawą do odroczeniem rozprawy, a ponadto twierdzeniu takiemu zgłoszenia przeczy fakt, że możliwość wniesienia takiego powództwa istniała przez cały tok postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, a co najmniej od daty doręczenia apelującej odpisu wniosku w tej sprawie, tj od dnia 5 lutego 2015r. aż do zamknięcia rozprawy przed sadem odwoławczym, z czego skarżąca, mając świadomość takiego zamiaru, z tego nie skorzystała. Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy nie podzielił zarzutów oraz wniosków apelacji i na mocy art. 385 w zw. z art. 13 §2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego orzekł na podstawie art. 520 §3 k.p.c. oraz art. 98 § k.p.c. , art. 108 §1 w zw. z art. 13 §2 k.p.c. SSR del. Anna Kruk SSO Wojciech Vogt SSO Janusz Roszewski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI