II CA 1497/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powoda M. M. o zapłatę kwoty 2.430,21 zł od N. - N. Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej w W., stanowiącej część składki ubezpieczeniowej zatrzymanej przez pozwanego na podstawie klauzuli dotyczącej wartości wykupu polisy ubezpieczeniowej. Sąd Rejonowy w Myśliborzu wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2016 r. zasądził dochodzoną kwotę wraz z odsetkami, uznając klauzulę za abuzywną (niedozwoloną postanowienie umowne). Sąd pierwszej instancji ustalił, że powód zawierał umowę ubezpieczenia inwestycyjnego jako warunek uzyskania kredytu bankowego i nie miał realnego wpływu na treść postanowień OWU dotyczących wartości wykupu. Pozwany wniósł apelację, zarzucając m.in. naruszenie art. 233 k.p.c. i art. 385¹ k.c. Sąd Okręgowy w Szczecinie, rozpoznając apelację, oddalił ją jako bezzasadną. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Rejonowego, uznając, że klauzula dotycząca wartości wykupu, która prowadziła do utraty przez konsumenta znacznej części środków w przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy, stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. Sąd podkreślił, że takie postanowienie rażąco narusza interesy konsumenta i jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, zwłaszcza gdy nie zostało indywidualnie uzgodnione. Sąd Okręgowy odrzucił argumentację pozwanego, że klauzula ta stanowi świadczenie główne, wskazując, że głównymi świadczeniami w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym są ochrona ubezpieczeniowa i zapłata składki. Sąd uznał, że zatrzymana kwota stanowiła świadczenie nienależne, a powód miał prawo do jej zwrotu wraz z odsetkami. Apelacja pozwanego została oddalona, a pozwany został obciążony kosztami postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących wartości wykupu w umowach ubezpieczeń inwestycyjnych, ochrona praw konsumentów w umowach z przedsiębiorcami.
Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umowy ubezpieczenia inwestycyjnego i konkretnych postanowień OWU. Interpretacja może być różna w zależności od szczegółów umowy i stanu faktycznego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie ogólnych warunków umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, przewidujące utratę znacznej części środków zgromadzonych na rachunku w razie wypowiedzenia umowy przez konsumenta, stanowi niedozwolone postanowienie umowne (klauzulę abuzywną)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienie stanowi niedozwolone postanowienie umowne, rażąco naruszające interes konsumenta i sprzeczne z dobrymi obyczajami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienie dotyczące wartości wykupu, które prowadzi do utraty przez konsumenta znacznej części środków w przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy, nie zostało indywidualnie uzgodnione, nie stanowi świadczenia głównego i rażąco narusza interes konsumenta, będąc sprzeczne z dobrymi obyczajami. Brak jasnego określenia celu i podstaw obliczenia tej wartości dodatkowo przemawia za jej abuzywnością.
Czy postanowienie dotyczące wartości wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym stanowi świadczenie główne strony umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie dotyczące wartości wykupu nie stanowi świadczenia głównego. Główne świadczenia to ochrona ubezpieczeniowa i zapłata składki.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że głównym celem umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym jest ochrona ubezpieczeniowa i zapłata składki. Opcja gromadzenia środków i wartość wykupu są elementami dodatkowymi, a nie kluczowymi dla istnienia stosunku ubezpieczenia.
Czy sąd ma kompetencje do modyfikowania treści umowy w przypadku stwierdzenia klauzuli abuzywnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie ma kompetencji do modyfikowania treści umowy. Obowiązkiem sądu jest stosowanie umowy bez klauzul niedozwolonych.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że jego rolą jest wyeliminowanie abuzywnych postanowień z umowy, a nie ich modyfikowanie. W przypadku stwierdzenia abuzywności, umowa jest stosowana w pozostałym zakresie, a brakujące postanowienie nie jest zastępowane przez sąd.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | powód |
| N. - N. Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli czynność prawna mająca na celu jego spełnienie była nieważna i nie stała się ważna po jej spełnieniu.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Ocena postanowień kontraktowych pod kątem ich abuzywności następuje według stanu z chwili zawarcia umowy.
k.c. art. 385 § § 2
Kodeks cywilny
Wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie, niezbędne koszty celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzula dotycząca wartości wykupu polisy jest abuzywna, ponieważ rażąco narusza interes konsumenta i jest sprzeczna z dobrymi obyczajami. • Postanowienie o wartości wykupu nie stanowi świadczenia głównego umowy ubezpieczenia inwestycyjnego. • Zatrzymana kwota stanowi świadczenie nienależne, podlegające zwrotowi na podstawie art. 410 § 2 k.c.
Odrzucone argumenty
Apelacja pozwanego zarzucająca naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodów. • Argumentacja pozwanego, że powód został wprowadzony w błąd przez pośrednika, nie ma wpływu na ocenę abuzywności klauzuli. • Argumentacja pozwanego, że wartość wykupu jest świadczeniem głównym.
Godne uwagi sformułowania
postanowienie ogólnych warunków umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym przewidujące utratę całości lub znacznej części środków zgromadzonych na rachunku ubezpieczającego w razie wypowiedzenia przez niego umowy przed upływem 10 lat od jej zawarcia bez względu na wysokość uiszczonej przez ubezpieczającego składki oraz wysokości środków zgromadzonych na prowadzonym dla niego rachunku rażąco narusza interes konsumenta, prowadzi do nierówności stron stosunku zobowiązaniowego i kształtuje uprawnienia i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. • Metoda zaniżenia wartości wykupu i ukrytej opłaty likwidacyjnej, tak jak opłata likwidacyjna, nie może być postrzegana jako świadczenie ze względu na brak uzasadnienia dla przysporzenia majątkowego na rzecz ubezpieczyciela, tak i świadczeniem takim (ani głównym, ani ubocznym) nie może być kwota wartości wykupu, ze względu na brak podstaw obligacyjnych dla pomniejszenia kwoty środków zgromadzonych na rachunku jednostek uczestnictwa. • Sąd nie ma kompetencji do modyfikowania treści umowy i wprowadzania takich postanowień, które w jego ocenie będą zgodne z prawem. Obowiązkiem Sądu jest stosowanie umowy bez klauzul niedozwolonych.
Skład orzekający
Tomasz Szaj
przewodniczący-sprawozdawca
Dorota Gamrat - Kubeczak
sędzia
Violetta Osińska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących wartości wykupu w umowach ubezpieczeń inwestycyjnych, ochrona praw konsumentów w umowach z przedsiębiorcami."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umowy ubezpieczenia inwestycyjnego i konkretnych postanowień OWU. Interpretacja może być różna w zależności od szczegółów umowy i stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich, szczególnie w kontekście ubezpieczeń inwestycyjnych, które często są sprzedawane jako produkty skomplikowane i nie do końca zrozumiałe dla konsumentów. Wyrok podkreśla znaczenie ochrony konsumenta i jasności umów.
“Czy Twoja polisa inwestycyjna zawiera ukrytą opłatę? Sąd Okręgowy wyjaśnia, kiedy klauzula wykupu jest abuzywna.”
Dane finansowe
WPS: 2430,21 PLN
zapłata: 2430,21 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 600 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.