II CA 1496/23

Sygn. akt II Ca 1496/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2023 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu II Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie: Przewodniczący:sędzia Agnieszka Śliwa po rozpoznaniu 15 listopada 2023 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. we W. przeciwko (...) S.A. w W. o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Obornikach z 29 maja 2023 r. sygn. akt I C 1442/19 I. prostuje zaskarżony wyrok w zakresie oznaczenia strony pozwanej w ten sposób, że w miejsce: „przeciwko (...) S.A. w W. ” wpisuje: „przeciwko (...) S.A. w W. ”; II. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: 1. zasądza od pozwanego na rzecz powoda 3.549,20 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: - od 2.934,20 zł od 3 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty, - od 615 zł od 7 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie powództwo oddala, 2. kosztami procesu obciąża strony po połowie, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu; III. w pozostałym zakresie oddala apelację; IV. z tytułu zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego zasądza od powoda na rzecz pozwanego 655 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego rozstrzygnięcia o kosztach do dnia zapłaty. Agnieszka Śliwa UZASADNIENIE Powód (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. wniósł pozew przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. (obecnie (...) S.A. w W. ), domagając się zasądzenia od pozwanego na swą rzecz 6.980,98 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 6.365,98 zł od 10 grudnia 2016 r. do dnia zapłaty i od 615 zł od 7 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych. Wyrokiem z 29 maja 2023 r. Sąd Rejonowy w Obornikach w sprawie I C 1442/19: 1. zasądził od pozwanego na rzecz powoda 6.980,98 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: - od 6.365,98 zł od 10 grudnia 2016 r. do dnia zapłaty, - od 615 zł od 7 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty, 2. kosztami procesu obciążył w całości pozwanego pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu. Apelację od powyższego wyroku wywiódł pozwany, zaskarżając go w części, tj. w punkcie 1. ponad zasądzone 2.908,29 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 21 lutego 2020 r. do dnia zapłaty (wyjaśniając, że przedmiotem zaskarżenia są objęte: 3.457,69 zł z tytułu kosztów naprawy z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 10 grudnia 2016 r., 615 zł tytułem kosztów prywatnej kalkulacji naprawy wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 7 grudnia 2019 r., odsetki za opóźnienie od 2.908,29 zł za okres od 11 grudnia 2016 r. do 20 lutego 2020 r.), jak i w punkcie 2. Skarżący zarzucił: 1) naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: a) art. 233§1 k.p.c. polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji, że restytucję poniesionej szkody zapewnić może jedynie naprawa pojazdu z zastosowaniem oryginalnych części zamiennych „O” sygnowanych logo producenta pojazdu, podczas gdy z materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym w szczególności z opinii biegłego sądowego, biorąc pod uwagę wiek pojazdu, jego przebieg, okoliczność, że został sprowadzony z zagranicy w niewiadomym stanie technicznym wynika, że za ekonomicznie uzasadnione należy uznać przeprowadzenie naprawy pojazdu z wykorzystaniem części zamiennych należących do grupy „Q”, „PC” i „PJ”, b) art. 233§1 k.p.c. polegający na przyjęciu przez Sąd I instancji, że powód poniósł koszty prywatnej opinii, podczas gdy z przedłożonej faktury VAT za wykonanie opinii wynika, że nie została ona zapłacona przez powoda; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 361 k.c. przez jego błędna wykładnię polegającą na uznaniu, że pełną restytucję poniesionej szkody zapewnić może jedynie naprawa pojazdu z zastosowaniem oryginalnych części zamiennych „O” sygnowanych logo producenta pojazdu, podczas gdy naprawie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć gdyby szkody mu nie wyrządzono, a więc pełna restytucja poniesionej przez powoda szkody w niniejszej sprawie obejmuje naprawę pojazdu z zastosowaniem części z grupy „Q”, „PC” i „PT”, tj. zgodnie z wariantem II opinii biegłego, b) art. 361 k.c. przez jego błędna wykładnię polegającą na uznaniu, że koszty wykonania prywatnej opinii przez powoda będącego cesjonariuszem roszczenia o naprawienie szkody i prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie skupowania roszczeń odszkodowawczych i ich masowego dochodzenia na drodze sądowej stanowią normalne następstwo zdarzenia, podczas gdy w rzeczywistości są to zwykłe koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej powoda i jako takie nie wchodzą w zakres normalnych następstw zdarzenia w rozumieniu art. 361 k.c. , c) art. 6 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że na powodzie nie spoczywa obowiązek wykazania szczególnego interesu w naprawieniu pojazdu na częściach oryginalnych z logo producenta, d) art. 14 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych poprzez jego niezastosowanie i zasądzenie odsetek ustawowych od dochodzonych przez powoda należności od 10 grudnia 2016 r., pomimo że pozwany nie likwidował szkody, a o roszczeniach powoda dowiedział się dopiero z treści pozwu, który został mu doręczony 20 stycznia 2020 r. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonej części i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego za pierwszą instancję, jak i o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Na podstawie art. 350§1 i 3 k.p.c. Sąd Okręgowy sprostował zaskarżony wyrok w zakresie oznaczenia strony pozwanej w ten sposób, że w miejsce: „przeciwko (...) S.A. w W. ” wpisał: „przeciwko (...) S.A. w W. ”, a to wobec zmiany w toku procesu nazwy pozwanego (wpis do KRS z 9 kwietnia 2021 r.). Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja okazała się zasadna w części. Sąd Okręgowy jako rozpoznający sprawę w granicach zaskarżenia, w pełni podzielił dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w aktach oraz poczynione na tej podstawie ustalenia faktyczne. Normy swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 233§1 k.p.c. wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Ocena wiarygodności i przydatności dowodów przeprowadzonych w danej sprawie wyraża istotę sądzenia w części obejmującej ustalenie faktów, ponieważ obejmuje rozstrzygnięcie o przeciwstawnych twierdzeniach stron na podstawie własnego przekonania sędziego powziętego w wyniku bezpośredniego zetknięcia się ze świadkami, dokumentami i innymi środkami dowodowymi. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd przepisu art. 233 § 1 k.p.c. wymaga więc wykazania, że sąd pierwszej instancji uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem może być jedynie przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 6 listopada 1998 r., II CKN 4/98, z 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/00, z 10 czerwca 1999 r., II UKN 685/98 i wyroki Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 27 kwietnia 2006 r., I ACa 1303/05, z 15 grudnia 2005 r., I ACa 513/05). Takich uchybień natomiast dokonanej przez Sąd Rejonowy ocenie dowodów, w tym zwłaszcza dowodu z opinii biegłego (również uzupełniających) zarzucić nie można. Podnoszone w tym zakresie przez pozwanego zarzuty stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi rozważaniami Sądu Rejonowego. Strona skarżąca nie wskazała żadnych merytorycznych uwag, które pozwoliłyby stwierdzić, że Sąd I instancji dokonał błędnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, a tym bardziej, że zawiera błędy logiczne, wewnętrzne sprzeczności, bądź jest niepełna. Odnośnie uiszczenia zapłaty za sporządzenie prywatnej kalkulacji szkody wskazać należy, że wbrew zarzutom apelującego, fakt ten jednoznacznie wynika z treści faktury VAT (...) , w której wskazano „zapłacono gotówką”. Z kolei przyjęcie przez Sąd I instancji, że restytucję poniesionej szkody zapewnić może jedynie naprawa pojazdu z zastosowaniem oryginalnych części zamiennych „O” sygnowanych logo producenta pojazdu jest kwestią stosowania prawa materialnego – art. 361 k.c. , naruszenie którego skarżący również zarzuca w wywiedzionej apelacji. Słusznie argumentuje skarżący, że naprawa uszkodzonego pojazdu w celu jego przywrócenia do stanu sprzed zdarzenia komunikacyjnego mogła nastąpić przy użyciu części oryginalnych „O”, jak i części „Q” (w tym PC i PT), czyli równoważnych oryginalnym, lecz jedynie z logo producenta tych części (bez logo producenta pojazdu). Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem, że wysokość odszkodowania z ubezpieczenia OC powinna być określona wyłącznie przy zastosowaniu części oryginalnych bezpośrednio pochodzących od producenta pojazdu (tzw. części „O”). Otóż co do zasady wysokość odszkodowania z ubezpieczenia OC powinna być określona przy zastosowaniu części oryginalnych bezpośrednio pochodzących od producenta pojazdu („O”), czy też im równoważnych innych części nowych, które są tej samej jakości, co części pochodzące bezpośrednio od producenta pojazdu i oznaczone jego znakiem towarowym albo logo (rozprowadzone w opakowaniach w ten sposób oznaczonych) i dystrybuowane w ramach jego sieci dystrybucji (tzw. części „Q”). Przy tym naprawa przy zastosowaniu wyłącznie części oryginalnych bezpośrednio pochodzących od producenta („O”) jest zasadna w szczególności w przypadku pojazdów będących jeszcze na gwarancji producenta, który wymaga od autoryzowanych warsztatów, by w ramach napraw gwarancyjnych korzystały wyłącznie z części zamiennych dostarczanych przez producenta pojazdów na potrzeby tych napraw. Także szczególny interes poszkodowanego może uzasadniać dokonanie naprawy z wykorzystaniem części oryginalnych, pochodzących bezpośrednio od producenta pojazdu, gdy np. pojazd był dotychczas serwisowany i naprawiany wyłącznie przy użyciu części oryginalnych, a kontynuacja takiej „historii” pojazdu może wpłynąć na jego wartość handlową, czy też gdy poszkodowany potwierdzi swój uzasadniony interes w dokonaniu naprawy z wykorzystaniem części oryginalnych przez to, że jej faktycznie dokona (przedstawi rachunki) – zob. postanowienie Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z 20 czerwca 2012 r., III CZP 85/11. Taka sytuacja nie miała natomiast miejsca w niniejszej sprawie. Nie wykazano, aby pojazd był na gwarancji czy był dotąd naprawiany wyłącznie przy użyciu nowych części oryginalnych, jak i aby nadal był serwisowany. Nie wykazano też, aby w wyniku zastosowania wyłącznie części „O” nie nastąpił spadek wartości pojazdu, a przy zastosowaniu części „O” i „Q” spadek taki miał miejsce, lub był większy. Przy tym zgodnie z opinią biegłego i jego wyjaśnieniami na rozprawie, zastosowanie zarówno części „O”, jak i „Q” (w tym PC i PT) zapewni odpowiednią jakość naprawy. Mając to wszystko na uwadze uznać należało, że w niniejszej sprawie naprawa przy użyciu części zarówno „O”, jak i „Q” (w tym PC i PT) w odniesieniu do pojazdu w chwili szkody 14-letniego, co do którego nie wykazano szczególnych okoliczności skutkujących naprawą wyłącznie na częściach „O”, była w okolicznościach sprawy uzasadniona. Podkreślić trzeba, że części o jakości „Q,” to części produkowane przez tego samego producenta, co części, użyte w montażu fabrycznym, z zastosowaniem tych samych norm jakościowych i że różnicą pomiędzy częściami „O” a „Q” jest opatrzenie tych pierwszych logiem producenta pojazdu, drugich zaś logiem producenta części. Między częściami „O” i „Q” nie ma żadnych innych fizycznych i konstrukcyjnych różnic. Jak wynika z wariantu II opinii biegłego, koszt naprawy przy zastosowaniu części „O” i „Q” (w tym PC i PT k. 255) to 5.276,16 zł brutto. W wariancie tym biegły uwzględnił jednak jedną część PJ – „wspornik Z L zderz P” za 4,19 zł netto (k. 264v). W związku z tym w jej miejsce należało uwzględnić tę samą część „O” (brak danych aby istniał cześć „Q”), w kwocie 24,85 zł netto (k. 258v). W konsekwencji koszt naprawy przy użyciu części „O” i „Q” to: robocizna 1.020 zł netto, koszty dodatkowe 90 zł netto, lakierowanie 2.232,68 zł netto, części zamienne 948,97 zł netto (zamiast 928,31 zł), normalia 18,98 zł (zamiast 18,57 zł), czyli razem 4.310,63 zł netto = 5.302,07 brutto. Skoro z tego tytułu pozwany wypłacił 2.367,87 zł, do zapłaty pozostało 2.934,20 zł. Chybione okazały się zarzuty apelacji dotyczące uwzględnienia roszczenia z tytułu wydatków na prywatną ekspertyzę. Jak wskazano powyżej, uiszczenie zapłaty z tego tytułu zostało wykazane fakturą. Apelujący zarzuca dalej, że koszty wykonania prywatnej opinii przez powoda będącego cesjonariuszem prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie skupowania roszczeń odszkodowawczych i ich masowego dochodzenia na drodze sądowej nie stanowią normalnego następstwa zdarzenia. W tym kontekście należy zauważyć, że co do zasady nabywcy - w drodze przelewu - wierzytelności o odszkodowanie za szkodę komunikacyjną przysługuje od ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej zwrot uzasadnionych kosztów ekspertyzy zleconej osobie trzeciej, jednakże tylko wtedy, gdy jej sporządzenie było w okolicznościach sprawy niezbędne do efektywnego dochodzenia odszkodowania (zob. uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z 29 maja 2019 r. III CZP 68/18 z uzasadnieniem). Rzecz jednak w tym, że w niniejszej sprawie to nie nabywca wierzytelności (powód) zlecił sporządzenie kalkulacji szkody. Zlecenie to, jak wynika z faktury i kosztorysu nastąpiło 14 grudnia 2016 r. przed umową cesji i przez poszkodowanego W. N. . Następnie 30 grudnia 2016 r. poszkodowany zbył na rzecz powoda wierzytelność z tytułu odszkodowania ze zdarzenia z 2 grudnia 2016 r., a zatem i z tytułu kosztów ww. kalkulacji. Koszt ten nie była zatem związany z działalnością powoda, a zatem zarzut naruszenia z tej przyczyny art. 361 k.c. był nieuzasadniony. Częściowo trafny okazał się z kolei zarzut naruszenia art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (...) odnośnie zasądzenie odsetek ustawowych od 10 grudnia 2016 r. (zarzutem tym jak wynika z treści apelacji pozwany objął wyłącznie odsetki od zasądzonych kosztów naprawy pojazdu). Zgodnie z tym przepisem, zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. Podobnie kwestę tę reguluje art. 817§1 k.c. stanowiąc, że ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku. Pozwany otrzymał zawiadomienie o wypadku i o roszczeniach z nim związanych w drodze przedsądowego wezwania z 3 grudnia 2019 r., doręczonego mu tego samego dnia (k. 40-42), a nie jak sugeruje skarżący w drodze doręczenia pozwu w niniejszej sprawie. Tym samym od tego dnia (a nie od wskazanego przez powoda, czy przez pozwanego) biegł termin 30 dni na spełnienie świadczenia. Upłynął zatem 2 stycznia 2020 r., co oznacza, że odsetki od świadczenia związanego z kosztami naprawy pojazdy należne są powodowie od pozwanego począwszy od dnia następnego, tj. 3 stycznia 2020 r. Brak jest dowodów, aby powód czy poszkodowany wcześniej zawiadomił pozwanego o zdarzeniu ubezpieczeniowym. Natomiast, zawiadomienie skierowane do (...) S.A. i działania tego zakładu ubezpieczeń w ramach tzw. bezpośredniej likwidacji szkody nie mogą obciążać pozwanego. (...) S.A. podejmowało działania na podstawie obowiązującego od dnia 1 stycznia 2016 r. przepisu art. 4 ust. 10 ustawy z 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, zgodnie z którym zakład ubezpieczeń może podjąć się wykonania czynności ubezpieczeniowych związanych z ustalaniem przyczyn i okoliczności zdarzeń losowych, ustalaniem wysokości szkód oraz rozmiaru odszkodowań oraz ich wypłacaniem. Przewidziana tym przepisem tzw. bezpośrednia likwidacja szkody polega na tym, że na podstawie umowy zlecenia zawartej z poszkodowanym ubezpieczyciel ustala sprawcę określonej szkody komunikacyjnej, rozmiar i wysokość tej szkody i wypłaca świadczenie równe temu jakie przysługuje poszkodowanemu z polisy OC sprawcy. Po wypłacie tego świadczenia, w związku z zawartą umową zlecenia i przelewem wierzytelności, ubezpieczyciel występuje z roszczeniem o zwrot wypłaconej kwoty do zakładu ubezpieczeń sprawcy. Celem opisywanej umowy zlecenia jest przyspieszenie procedur likwidacji szkody, a stosunek zobowiązaniowy łączący poszkodowanego z własnym zakładem ubezpieczeniowym wygasa, gdy ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie. Co oczywiste, może dojść do sytuacji, w której poszkodowany nie będzie usatysfakcjonowany wysokością otrzymanego odszkodowania i w takim przypadku ryzyko niezadowolenia ze sposobu ustalenia i wysokości odszkodowania obciąża poszkodowanego. Umowa leżąca u podstaw procedur bezpośredniej likwidacji szkody nie zmienia wówczas ogólnych zasad odpowiedzialności sprawcy za szkodę (zob. wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 27 lutego 2023 r. II Ca 1954/22, też wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu z 25 stycznia 2017 r. I Ca 520/16). Mając na uwadze całokształt przedstawionych rozważań, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386§1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok zasądzając od pozwanego na rzecz powoda 3.549,20 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: - od 2.934,20 zł od 3 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty, - od 615 zł od 7 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Powyższa zmiana skutkowała modyfikacją rozstrzygnięcia o kosztach procesu w I instancji, którymi na podstawie art. 100 k.p.c. , mając na uwadze wynik postępowania, należało obciążyć strony po połowie, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu ( art. 108§1 zd. 2 k.p.c. ). W pozostałym zakresie apelację jako niezasadną na podstawie art. 385 k.p.c. oddalono. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z art. 98§1 1 k.p.c. w zw. z art. 391§1 k.p.c. , obciążając nimi zgodnie z wynikiem postępowania powoda w 15%, a pozwanego w 85%. Koszty powoda to wynagrodzenie pełnomocnika 450 zł, a pozwanego opłata od apelacji 400 zł i wynagrodzenie pełnomocnika 450 zł (wynagrodzenie pełnomocników ustalono na podstawie §2 pkt 3 w zw. z §10 ust. 1 pkt 1 rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie i w sprawie opłat za czynności radców prawnych). Łącznie to zatem 1.300 zł, z czego pozwanego obciąża 195 zł. Oznacza to, że powód powinien zwrócić pozwanemu 655 zł. Agnieszka Śliwa