II CA 1438/20

Sygnatura akt II Ca 1438/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 maja 2021 roku Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: Sędzia Liliana Kaltenbek Protokolant: sekretarz sądowy Barbara Bieniek po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2021 roku w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa P. D. przeciwko (...) Bank Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie z dnia 20 lutego 2020 roku, sygnatura akt VI C 971/18/S 1. oddala apelację; 2. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 1 800 zł ( tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotów kosztów postępowania odwoławczego. SSO Liliana Kaltenbek UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 12 maja 2021r. Niniejsza sprawa rozpoznawana była w postępowaniu uproszczonym. W toku postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy nie przeprowadzał postępowania dowodowego, a zatem na podstawie art. 505 13 § 2 k.p.c. uzasadnienie wyroku ograniczone zostało do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd Okręgowy zważył co następuje. Apelacja nie była uzasadniona. Żądanie pozwu oparto na twierdzeniu, że wypłacając w dnu 24 lutego 2010r. w walucie polskiej kredyt na rzecz powoda, który w umowie wyrażony był w EUR, strona pozwana zaniżyła należną powodowi wartość wypłaty w złotówkach, gdyż przeliczyła wówczas kwotę kredytu w EUR na walutę polską po kursie, którego zasady obliczania stanowiły klauzule niedozwolone. Wartość kredytu w EUR zdaniem powoda winna być zatem przeliczona wg średniego kursu NBP z daty wypłaty. Różnica pomiędzy wypłatą dokonaną przez bank a wartością przeliczona wg kursu NBP stanowi wartość przedmiotu sporu, do której powód doliczył nadto odsetki opóźnienia. Przy tak określonym żądaniu, kwestie związane z późniejszymi aneksami do umowy i związane z zasadami spłaty kredytu, mają charakter poboczny, bo żądanie pozwu dotyczy jedynie wyrażonej w złotówkach wartości wypłaconego powodowi kredytu w dniu 24 lutego 2010r. Powód twierdził, że winna zostać wówczas wypłacona wyższa kwota i dochodzi różnicy pomiędzy rzeczywista wypłatą a wartością przez siebie obliczoną. Wywody Sądu Rejonowego oraz stron postępowania na temat kwestii związanych ze spłatą kredytu nie mają zatem znaczenia dla rozstrzygnięcia, bo powód nie opierał żądania na okolicznościach związanych ze spłatą rat kredytowych, ale na samym fakcie wypłaty kredytu w złotówkach, zdaniem powoda zaniżonej. Jak wynika z treści niespornych dokumentów zaoferowanych przez strony, które to dokumenty były podstawą ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego, strony łączyła umowa kredytu walutowego wyrażonego w EUR, co jest dopuszczalne na podstawie art. 353 1 k.c. i art. 69 ust. 1 Prawa bankowego . Stąd, w tej walucie wyrażona została kwota kredytu i kwota rat kredytu (pkt. 25 umowy kredytowej). Wbrew też tezom powoda, wskazana w umowie kwota kredytu jest jednoznacznie określona, bo stanowi 72.260 EUR. Umowa nie przewiduje też żadnej waloryzacji kwoty wyrażonej w EUR kursem waluty krajowej, ani indeksacji kredytu złotowego do kursu EUR. Jest to kredyt wyrażony od początku w walucie EUR, gdzie przewidziano jedynie możliwość wypłaty i spłaty kredytu w złotówkach, po przeliczeniu wg kursu stosowanego przez stronę pozwaną. Sama możliwość wypłaty i spłaty kredytu w innej walucie niż waluta kredytu jest dopuszczalna i nie budzi wątpliwości z punktu widzenia w/w. przepisów. Nie budziło to też wątpliwości powoda. Okoliczność, iż powód był świadomy, że zawiera kredyt walutowy wyrażony w EUR i wartość kredytu sięga 72.600 EUR w sposób nie budzący wątpliwości wynika z zebranych w sprawie dokumentów, jak i zeznań powoda. Co więcej z zeznań tych wynika, że wzięcie kredytu akurat w takiej walucie było przemyślaną decyzją powodu i jego zamiarem. Żądanie pozwu skoncentrowane zostało jedynie na kwestiach związanych z zasadami przewalutowania kwoty udzielonego kredytu w dniu jego wypłaty. Zdaniem powoda zasady przewalutowania, w tym w szczególności określone w tej umowie zasady obliczania kursu walut, stanowią klauzule niedozwolone. Już w odpowiedzi na pozew strona pozwana zarzuciła jednak, że przedmiotowy kredyt walutowy mógł być wypłacony w złotówkach, ale także w walucie kredytu, bo zgodnie z pkt. 3.2.3 regulaminu produktowego, obok możliwości wypłaty kredytu w złotówkach (z uwzględnieniem przyjętych tam zasad przewalutowania), za zgodą banku kredytobiorca może złożyć dyspozycje wypłaty kredytu (w tym którejkolwiek jego transzy) w innej walucie niż złoty. W istocie, wg pkt 3.2.3. Regulaminu Produktowego „Za zgoda Banku Kredytobiorca może złożyć Dyspozycję wypłaty Kredytu ( w tym także którejkolwiek jego transzy) w innej walucie niż złoty”. Istniał więc dostępny dla powoda sposób uniknięcia jakiegokolwiek przewalutowania kredytu. Gdyby kredyt był wypłacony w EUR to w ogóle nie zachodziłaby potrzeba stosowania zapisów umowy dotyczących zasad przewalutowania kredytu, które aktualnie są kwestionowane w pozwie. Zapisy te bowiem mają zastosowanie wyłącznie w wypadku wypłaty kredytu w innej walucie niż EUR. Tylko wówczas też zachodziła konieczność sięgania do Tabeli Kursów wskazanej w umowie i co za tym idzie zasad ustalania tych kursów. Z zapisów umowy i załączników do niej nie wynika też, by udzielenie przez bank zgody na wypłatę kredytu w innej walucie niż złotówki było obwarowane jakimikolwiek wymogami, czy warunkami które musiałby spełnić kredytobiorca. Nie można zatem uznać, że uzyskanie takiej zgody było niemożliwe, czy w jakikolwiek sposób utrudnione. Skoro zapisy umowy nie przewidują żadnych warunków udzielenia zgody, to oznacza to, że wg samej treści umowy, każde wystąpienie o udzielnie zgody winno skutkować jej udzieleniem. Potwierdza to nadto treść pkt 9.1 Regulaminu kredytowego, wg którego „Gdziekolwiek dokumentacja Kredytowa wymaga zgody drugiej strony na podjęcie jakichkolwiek czynności przez pierwszą stronę, druga strona, która ma udzielić zgody, nie odmówi takiej zgody bezpodstawnie oraz nie będzie bezzasadnie wstrzymywać wyrażenia lub odmowy wyrażenia takiej zgody. Odmowa udzielenia zgody powinna być uzasadniona”. Powodowi doręczono wszystkie dokumenty bezpośrednio związane z kredytem, które miały wpływ na uksztaltowanie się węzła prawnego łączącego go z bankiem, w tym także Regulamin Kredytowy czy Regulamin Produktu. Miał więc zagwarantowaną możliwość pozyskania niezbędnej wiedzy co do treści umowy jaką zawierał i mógł rozważyć jaka z oferowanych opcji jest dla niego najkorzystniejsza. Powód złożył też oświadczenie, że jest świadomy ryzyka związanego z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej, w tym ryzyka kursowego. Z powyższych okoliczności wynika, że powód w stosunkowo łatwy sposób mógł uniknąć ryzyka przewalutowania kredytu przez bank poprzez złożenie dyspozycji jego wypłaty w EUR, po uzyskaniu zgody banku, nie obwarowanej żadnymi wymogami. Z punktu widzenia żądania pozwu, istotne jest jednak, że powód nigdy nie wystąpił do banku o wyrażenie zgody na wypłatę kredytu w EUR i nie złożył dyspozycji takiej wypłaty. Dyspozycja wypłaty dotyczyła wypłaty na rachunek złotówkowy, co wiązało się z koniecznością przewalutowania kredytu. Ocena, czy postanowienia przedmiotowej umowy łączącej powoda z pozwanym bankiem kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, o czym mowa w art. 385 1 k.c. , musi uwzględniać całą treść umowy, a nie tylko wybrane jej fragmenty. W niniejszej sprawie powód miał w umowie zagwarantowaną opcjonalną możliwość pobrania kredytu w EUR, jak i spłaty w EUR. Opcja pobrania kredytu w EUR całkowicie uniezależniała powoda od jakichkolwiek decyzji strony pozwanej co do przewalutowania kredytu. Przy wyborze tej opcji bank nie miałby jakiegokolwiek wpływu na wysokość przekazanych powodowi środków, bo przekazana zostałaby mu kwota kredytu w EUR, która wynika wprosi z umowy. Jakkolwiek skorzystanie z tej opcji było obwarowane potrzebą uzyskania zgody banku, niemniej udzielenia tej zgody nie uzależniono od jakichkolwiek dodatkowych warunków, które musiałby spełnić powód. Tym samym wypłata kredytu w walucie kredytu lub w złotówkach uzależniona była tylko od decyzji powoda. Analizując zatem wszystkie zapisy przedmiotowej umowy, nie można stwierdzić, że postanowienia umowy dotyczące wypłaty kredytu kształtowały jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, skoro to od decyzji powoda zależało czy zdecyduje się na opcję uzależniającą wartość wypłaty od tabeli kursów stosowanych przez bank przy przeliczeniu na złotówki, czy też pobierze kredyt w EUR i sam zamieni uzyskane środki na złotówki w wybranym przez siebie banku, kantorze, czy innej instytucji, wg kursu który wybierze. Powód nie był zatem zobligowany do korzystania z tabeli kursów banku. Jeżeli więc powód w łatwy sposób mógł uniknąć przeliczania wartości kredytu na złotówki przez stronę pozwana i tym samym uniezależnić się od polityki kursowej pozwanego, to proporcja wzajemnych praw i obowiązków stron nie została zachwiana, nawet jeżeli zastrzeżenia powoda co do stosowanej przez stronę pozwaną tabeli kursów byłyby uzasadnione. W sprawie nie zachodzą też żadne przesłanki do stwierdzenia, że ze względu na indywidualne cechy powoda, czy okoliczności zawarcia umowy, powód realnie nie miał możliwości skorzystania z wyboru opcji wypłaty kredytu w EUR. Powód ma wyższe wykształcenie informatyczne. We wniosku kredytowym oświadczył, że jest świadomy ryzyka kursowego, co ponownie oświadczył w umowie (pkt. 6.1) W pkt. 6.5 umowy świadczył, że jest świadomy że zmiana spreadu walutowego będzie miała wpływ na wyrażona w złotych wysokość udzielonego kredytu w walucie obcej. Potwierdził otrzymanie miedzy innymi Regulaminu Produktowego, Pozostałych Indywidualnych Warunków Kredytu, Regulaminu Kredytowego (pkt. 8.4 umowy). Stronie pozwanej nie można więc zarzucać stworzenia kwestionowanego wzorca umowy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, a w konsekwencji nie można zarzucać naruszenia interesów powoda. Co istotne, z zeznań powoda wynika, że powód chciał zawrzeć umowę w EUR , bo liczył, że Polska wejdzie do strefy EUR. Liczył się z tym, że będzie musiał opłacać spready, być może niekorzystne w początkowym okresie obowiązywania umowy, ale w dłuższej perspektywie będzie to dla niego opłacalne. Przed zawarciem umowy interesował się on kursami walut i w momencie zawierania umowy liczył, iż po przewalutowaniu wypłaty na złotówki otrzyma 270 000 zł., bo tak kwota była mu potrzebna. W zleceniu wypłaty z dnia 24 lutego 2010r. wskazał, że oczkuje wypłaty w złotówkach w wartości 270 000 zł Jak wynika zaś z okoliczności niespornych wypłacono mu 269.994,38 zł. tj. o 5,62 zł mniej niż się spodziewał. Tak więc powód przed zawarciem umowy kalkulował jaką kwotę kredytu w EUR musiałby uzyskać, by dla swoich potrzeb pozyskać 270 000 zł. Już nawet tylko z tego punktu widzenia brak jest podstaw do twierdzenia, że postanowienia przedmiotowej umowy w rażący sposób naruszały interesy powoda. W istocie bowiem powód był świadomy zawarcia umowy na kwotę 72.600 EUR, świadomie decydował się wypłatę kredytu w złotówkach, o oczekiwany przez niego poziom wypłaty dokonanej w walucie polskiej był prawie identyczny z zaoferowanym, z różnicą o 5,62 zł. Biorąc zatem pod uwagę treść art. 385 2 k.c. nie ma podstaw do przyjęcia abuzywności postanowień umownych. Wskazywana w apelacji Decyzja UOKiK z 31 grudnia 2018r. została uchylona wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 marca 2021r. (XVII AmA 12/19) toteż nie może być podporą wywodów apelacyjnych powoda. Kontrola abstrakcyjna wzorca służy też innym celom niż kontrola indywidualna z art. 385 1 k.c. Niezależnie też od ocen samego wzorca umowy jaki zastosowano, badanie tej indywidualnej umowy stron i okoliczności jej zawarcia, w tym zwłaszcza oczekiwań powoda i poziomu jego świadomości, wskazuje, że nie doszło przy zawieraniu umowy do naruszenia jego interesów, a tym bardziej w sposób rażący. Powód otrzymał bowiem w złotówkach dokładnie taką kwotę jakiej się spodziewał, z różnicą 5 zł. Sumując, oparcie żądania pozwu o twierdzenie, że powód otrzymał w złotówkach mniejszą kwotę niż przewidywał, że dostanie, na skutek niekorzystnych tabel kursów stosowanych przez pozwanego, naruszających rażąco jego interesy, nie ma oparcia w materiale dowodowym. Podniesiony na rozprawie odwoławczej zarzut, że to doradca kredytowy odradzał pozwanemu wypłatę kredytu w EUR, mimo, że powód analizował tę opcję, jest spóźniony ( art. 381 k.p.c. ), bo powód nie podnosił takich okoliczności w toku postępowania przed Sądem Rejonowym. Nadto jest to wywód sprzeczny z treścią zeznań powoda. Powód zeznawał bowiem, że w ogóle nie analizował wypłaty w walucie kredytu. Z tych przyczyn apelację oddalono na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. Na zasądzone koszty złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego, obliczone stosownie do § 2 pkt 5 i § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Sędzia Liliana Kaltenbek