II Ca 1430/22

Sąd Okręgowy w BydgoszczyBydgoszcz2023-03-16
SAOSCywilneprawo spadkoweWysokaokręgowy
spadektestamentzapis windykacyjnyfundusze inwestycyjnesąd okręgowysąd rejonowyinterpretacja testamentuwola spadkodawcy

Sąd Okręgowy zmienił postanowienie Sądu Rejonowego, uznając zapis windykacyjny jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych za skuteczny, co pozwoliło na przyznanie ich spadkobiercom.

Sprawa dotyczyła stwierdzenia nabycia spadku po J. J. (2). Sąd Rejonowy uznał zapisy windykacyjne dotyczące jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych za nieskuteczne z powodu braku precyzyjnego oznaczenia. Sąd Okręgowy, odwołując się do zasady interpretacji testamentu zgodnie z wolą spadkodawcy (art. 948 k.c.) oraz analizując zebrany materiał dowodowy, uznał te zapisy za skuteczne, wskazując na konkretny fundusz inwestycyjny posiadany przez zmarłego.

Wnioskodawczyni J. J. (1) domagała się stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym J. J. (2) na podstawie testamentu notarialnego. Uczestnicy postępowania, dzieci spadkodawcy, domagali się stwierdzenia nabycia spadku zgodnie z testamentem, w tym zapisami windykacyjnymi. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 4 października 2022r. stwierdził nabycie spadku na podstawie ustawy oraz częściowo uznał zapisy windykacyjne, jednak uznał za bezskuteczne zapisy dotyczące jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych z powodu braku precyzyjnego oznaczenia przedmiotu zapisu. Uczestnicy wnieśli apelację od tego postanowienia, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną ocenę dowodów i niewłaściwe zastosowanie art. 981¹ § 2 k.c. w zw. z art. 948 § 1 k.c. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, rozpoznając apelację, podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, ale odmiennie ocenił kwestię skuteczności zapisów windykacyjnych dotyczących jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych. Sąd Okręgowy, stosując zasady wykładni testamentu z art. 948 k.c. i analizując dowody (wyciąg z banku, pismo funduszu), uznał, że wolą testatora było rozporządzenie konkretnymi jednostkami uczestnictwa w funduszu "(...) Obligacji Korporacyjnych A". W związku z tym Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie, dodając punkt stwierdzający nabycie przez uczestników po 1/3 udziału w jednostkach uczestnictwa w tym funduszu w drodze zapisu windykacyjnego. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na zasadzie art. 520 § 1 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, zapis windykacyjny może być skuteczny, jeśli wola spadkodawcy jest możliwa do ustalenia na podstawie wykładni testamentu zgodnie z art. 948 k.c. i zebranego materiału dowodowego, nawet jeśli oznaczenie przedmiotu nie jest idealnie precyzyjne.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy, odwołując się do art. 948 k.c., podkreślił, że testament należy tak tłumaczyć, by zapewnić najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy. Analizując dowody, sąd ustalił, że spadkodawca posiadał konkretne jednostki funduszu inwestycyjnego, co pozwoliło na jednoznaczne przypisanie ich zapisobiercom, mimo braku ścisłego wskazania nazwy funduszu w testamencie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana postanowienia

Strona wygrywająca

uczestnicy Z. J., M. J., A. H.

Strony

NazwaTypRola
J. J. (1)osoba_fizycznawnioskodawczyni
Z. J.osoba_fizycznauczestnik
M. J.osoba_fizycznauczestnik
A. H.osoba_fizycznauczestnik
J. J. (2)osoba_fizycznaspadkodawca

Przepisy (10)

Główne

k.c. art. 981¹ § § 1

Kodeks cywilny

Określa możliwość ustanowienia zapisu windykacyjnego w testamencie, zgodnie z którym oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku.

k.c. art. 981¹ § § 2

Kodeks cywilny

Wymienia przedmioty, które mogą być przedmiotem zapisu windykacyjnego, w tym zbywalne prawa majątkowe.

k.c. art. 948 § § 1

Kodeks cywilny

Nakazuje tak tłumaczyć testament, by zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy.

k.c. art. 948 § § 2

Kodeks cywilny

Wskazuje, że jeśli testament może być tłumaczony rozmaicie, należy przyjąć wykładnię, która pozwala utrzymać rozrządzenia w mocy i nadać im rozsądną treść.

Pomocnicze

k.c. art. 65 § § 1

Kodeks cywilny

Ogólne zasady wykładni oświadczeń woli, stosowane pomocniczo przy interpretacji testamentu.

k.p.c. art. 677 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy orzekania o nabyciu przedmiotów objętych zapisem windykacyjnym.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zmiany zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach o stwierdzenie nabycia praw do spadku.

k.p.c. art. 520 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada ponoszenia kosztów postępowania przez strony zgodnie z ich udziałem w sprawie.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zapis windykacyjny dotyczący jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych powinien zostać uznany za skuteczny, ponieważ wolę spadkodawcy można ustalić na podstawie wykładni testamentu i zebranego materiału dowodowego. Nawet jeśli oznaczenie przedmiotu zapisu windykacyjnego nie jest idealnie precyzyjne, należy dążyć do jak najpełniejszego urzeczywistnienia woli spadkodawcy zgodnie z art. 948 k.c.

Odrzucone argumenty

Zapis windykacyjny dotyczący jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych jest nieskuteczny z powodu braku precyzyjnego oznaczenia przedmiotu zapisu, co uniemożliwia jednoznaczną identyfikację.

Godne uwagi sformułowania

testament należy tak tłumaczyć, by zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienia woli spadkodawcy przedmiot zapisu windykacyjnego powinien być dokładnie oznaczony, w sposób niebudzący wątpliwości i jednoznacznie indywidualizujący przedmiot zapisu nie wyłącza to możliwości uznania ich za skuteczne ponieważ podlegają one interpretacji przy uwzględnieniu kryteriów wskazanych w art. 948 k.c.

Skład orzekający

Irena Dobosiewicz

przewodnicząca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zapisu windykacyjnego, zwłaszcza w kontekście funduszy inwestycyjnych, oraz stosowanie zasad wykładni testamentu w celu ustalenia woli spadkodawcy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji konkretnych zapisów testamentowych. Wymaga analizy całokształtu materiału dowodowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sąd może interpretować testament w celu ustalenia woli spadkodawcy, nawet gdy zapisy nie są idealnie precyzyjne, co jest częstym problemem w praktyce spadkowej.

Nawet nieprecyzyjny zapis windykacyjny może być skuteczny – jak sąd ustalał wolę spadkodawcy?

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II Ca 1430/22 POSTANOWIENIE Dnia 16 marca 2023r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodnicząca: SSO Irena Dobosiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2023r. r. w B. na posiedzeniu niejawnym w sprawie z wniosku J. J. (1) z udziałem Z. J. , M. J. , A. H. o stwierdzenie nabycia spadku po J. J. (2) na skutek apelacji uczestników Z. J. , M. J. , A. H. postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 4 października 2022r. sygn. akt II Ns 1423/21 postanawia: I. zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że dodać punkt 8 / ósmy/ w postanowieniu i nadać mu następującą treść „stwierdzić ,że uczestnicy Z. J. , M. J. , A. M. H. nabyli w drodze zapisu windykacyjnego na podstawie testamentu notarialnego z dnia 16 czerwca 2016r. sporządzonego przed notariuszem M. G. rep. (...) po 1/3/ jednej trzeciej/ udziału każdy we własności jednostek uczestnictwa w Funduszu Inwestycyjnym o nazwie (...) numer rejestru (...) Typ zwykły zarządzanym przez (...) S.A. , II. oddalić wniosek uczestników o zasądzenie od wnioskodawczyni na ich rzecz zwrot kosztów postępowania apelacyjnego. Irena Dobosiewicz II Ca 1430/22 UZASADNIENIE Wnioskodawczyni J. J. (1) wnioskiem z dnia 12 sierpnia 2021 r. domagała się stwierdzenia nabycia spadku po J. J. (2) , zmarłym w dniu 8 sierpnia 2017 r. w B. , ostatnio stale zamieszkałym w B. , na podstawie testamentu sporządzonego w dniu 16 czerwca 2016 r. w formie aktu notarialnego. Wskazała, iż testament został otwarty i ogłoszony w dniu 26 października 2017 r. Zaznaczyła, iż nie kwestionuje testamentu. W odpowiedzi na wniosek uczestnicy Z. J. , M. J. oraz A. H. domagali się stwierdzenia, że spadek po J. J. (2) zmarłym w dniu 8 sierpnia 2017 r. na podstawie testamentu notarialnego z dnia 16 czerwca 2016 r. nabyli żona J. J. (1) oraz dzieci Z. J. , M. J. oraz A. H. oraz stwierdzenia, że spadek po J. J. (2) zmarłym w dniu 8 sierpnia 2017 r. na podstawie ustawy w pozostałym zakresie nabyli żona J. J. (1) oraz dzieci Z. J. , M. J. oraz A. H. – każdy w ¼ części Jego żoną była J. J. (1) . Spadkodawca miał trójkę dzieci Z. J. , M. J. oraz A. H. . Zgodnie z testamentem w formie aktu notarialnego z dnia 16 czerwca 2016 r. spadkodawca ustanowił zapisy windykacyjne na rzecz czterech spadkobierców. Podano, że testament został otwarty i ogłoszony, a spadkobiercy nie składali oświadczeń o przyjęciu spadku lub jego odrzucenia i za życia spadkodawcy nie zrzekali się dziedziczenia. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 4 października 2022r. stwierdził, że spadek po J. J. (2) , zmarłym w dniu 8 sierpnia 2017 roku w B. na podstawie ustawy nabyli: żona J. J. (1) z domu G. oraz dzieci M. J. , Z. J. i A. H. z domu J. , każde z nich w ¼ części, w zakresie zapisu windykacyjnego stwierdził, że Z. J. , M. J. i A. H. nabyli w drodze zapisu windykacyjnego udziały w 1/3 każde we własności nieruchomości położonej w B. przy ulicy (...) (...) , stanowiącej lokal mieszkalny numer (...) wraz z prawem związanym z jego własnością, dla którego Sąd Rejonowy w Bydgoszczy prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) oraz że J. J. (1) nabyła w drodze zapisu windykacyjnego udział przypadający J. J. (2) w prawie do nakładów poniesionych na działce numer (...) na terenie ROD „im. 1 M. ” w B. przy ulicy (...) , obejmujących altanę murowaną oraz wszelkie nasadzenia i elementy małej architektury. Nadto w punkcie 6 postanowienia stwierdził Sąd Rejonowy bezskuteczność pozostałych zapisów windykacyjnych dokonanych przez J. J. (2) w testamencie notarialnym z dnia 16 czerwca 2016 r. zaś o kosztach postępowania orzekł na mocy art. 520 §2 k.p.c. Zważywszy na zakres apelacji , w której uczestnicy zaskarżyli tylko punkt 6 postanowienia w zakresie bezskuteczności pozostałych zapisów windykacyjnych, uzasadnienie będzie odnosiło się tylko to tego rozstrzygnięcia. Sąd Rejonowy swoje rozstrzygnięcie oparł na następujących ustaleniach i rozważaniach natury prawnej: J. J. (2) zmarł w dniu 8 sierpnia 2017 r . , chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim z J. J. (1) z domu G. , a w ich małżeństwie nie orzekano separacji ani rozwodu. Spadkodawca miał troje dzieci: M. J. , A. H. z domu J. oraz Z. J. . Nie miał innych dzieci, w tym pozamałżeńskich czy przysposobionych. Nikt nie odrzucał spadku po J. J. (2) , ani nie zrzekał się dziedziczenie po nim i nie został uznany za niegodnego dziedziczenia. W dniu 16 czerwca 2016 r. J. J. (2) sporządził testament w formie aktu notarialnego przed M. G. – notariuszem w B. , rep. A nr (...) , w którym postanowił, że z chwilą otwarcia po nim spadku, tytułem zapisu windykacyjnego: jego syn Z. J. , syn B. , pesel (...) nabędzie: udział 1/3 (jedna trzecia) we własności nieruchomości położonej w B. przy ulicy (...) (...) , stanowiącej lokal mieszkalny numer (...) (...) , obejmujący pięć pokoi, kuchnię, przedpokój, łazienkę i wc o łącznej powierzchni użytkowej lokalu wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych 96,97 m 2 (dziewięćdziesiąt sześć i dziewięćdziesiąt siedem setnych metra kwadratowego) wraz z prawem związanym z jego własnością, dla którego Sąd Rejonowy w Bydgoszczy prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) ; udział 1/3 we własności zbiorów znaczków pocztowych, skatalogowanych w klaserach, udział 1/3 we własności środków pieniężnych znajdujących się w banku (...) na wszelkich rachunkach bankowych prowadzonych na rzecz J. J. (2) , udział 1/3 we własności jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych; jego syn M. J. , syn B. , pesel (...) nabędzie: udział 1/3 (jedna trzecia) we własności nieruchomości położonej w B. przy ulicy (...) (...) , stanowiącej lokal mieszkalny numer (...) (...) , obejmujący pięć pokoi, kuchnię, przedpokój, łazienkę i wc o łącznej powierzchni użytkowej lokalu wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych 96,97 m 2 (dziewięćdziesiąt sześć i dziewięćdziesiąt siedem setnych metra kwadratowego) wraz z prawem związanym z jego własnością, dla którego Sąd Rejonowy w Bydgoszczy prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) ; udział 1/3 we własności zbiorów znaczków pocztowych, skatalogowanych w klaserach, udział 1/3 we własności środków pieniężnych znajdujących się w banku (...) na wszelkich rachunkach bankowych prowadzonych na rzecz J. J. (2) , udział 1/3 we własności jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych; jego córka A. H. , córka B. , pesel (...) nabędzie: udział 1/3 (jedna trzecia) we własności nieruchomości położonej w B. przy ulicy (...) (...) , stanowiącej lokal mieszkalny numer (...) (...) , obejmujący pięć pokoi, kuchnię, przedpokój, łazienkę i wc o łącznej powierzchni użytkowej lokalu wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych 96,97 m 2 (dziewięćdziesiąt sześć i dziewięćdziesiąt siedem setnych metra kwadratowego) wraz z prawem związanym z jego własnością, dla którego Sąd Rejonowy w Bydgoszczy prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) ; udział 1/3 we własności zbiorów znaczków pocztowych, skatalogowanych w klaserach, udział 1/3 we własności środków pieniężnych znajdujących się w banku (...) na wszelkich rachunkach bankowych prowadzonych na rzecz J. J. (2) , udział 1/3 we własności jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych; jego żona J. J. (1) , córka I. i E. , pesel (...) nabędzie: cały przysługujący mu we wschodzącym w skład majątku objętego wspólności ustawową majątkową małżeńską z J. J. (1) udział we własności samochodu osobowego marki S. (...) , numer rejestracyjny (...) , cały przysługujący mu we wschodzącym w skład majątku objętego wspólności ustawową majątkową małżeńską z J. J. (1) udział w prawie do nakładów poniesionych na działce numer (...) (siedemdziesiąt osiem) na terenie ROD „im. 1 M. ” w B. przy ulicy (...) (...) , obejmujących altanę murowaną oraz wszelkie nasadzenia i elementy małej architektury. W § 3 testamentu, J. J. (2) zobowiązał Z. J. , M. J. i A. H. – zapisobierców windykacyjnych, do wpłacenia jego żonie J. J. (1) , córka I. i E. , pesel (...) , tytułem zapisu zwykłego w terminie trzech miesięcy od daty otwarcia spadku po nim, kwoty 10.000 zł (dziesięciu tysięcy złotych). Testament powyższy otwarto i ogłoszono w dni 26 października 2017 r. Testament nie był zmieniamy ani odwoływany. W dniu 20 kwietnia 2011 r. J. J. (2) złożył w Banku (...) S.A. z siedzibą w W. dyspozycję z wkładem na wypadek śmierci, w której oświadczył, że środki znajdujące się na jego rachunkach istniejących do dnia złożenia niniejszej dyspozycji oraz otwartych w dniu i po dacie złożenia dyspozycji przeznacza na wypadek swojej śmierci Z. J. w całości. W dniu 8 sierpnia 2017 r. Bank (...) Spółka Akcyjna siedzibą w W. prowadził dla J. J. (2) 4 rachunki bankowe: o numerze (...) , o numerze (...) (...) (...) , o numerze (...) oraz o numerze (...) . W dniu 8 września 2017 r. doszło do przeksięgowania środków na rzecz spadkobierców z rachunku (...) na rachunek (...) i z rachunku (...) na rachunek (...) . Razem do przeksięgowania z rachunków (...) (...) (...) do przeksięgowania na rachunek o numerze (...) pozostało 105,89 zł. Rachunki bankowe nr (...) (...) (...) oraz (...) zostały zamknięte w dniu 8 września 2017 r., a rachunek nr (...) został zamknięty w dniu 3 lipca 2018 r. W dniu 10 listopada 2017 r. z rachunku bankowego nr (...) dokonano przeksięgowania środków w kwocie 21.505,30 zł tytułem „wypłata środków z tytułu dyspozycji wkładem na wypadek śmierci po zmarłym J. J. (3) ”. Saldo na rachunku (...) na dzień 2.02.2022 r. wynosiło 21.779,98 zł, a na dzień 8.06.2022 r. – 21.801,99 zł. Saldo na rachunku (...) na dzień 2.02.2022 r. wynosiło 0 zł. Nadto J. J. (2) posiadał w dniu 8 sierpnia 2017 r. jednostki funduszu inwestycyjnego – (...) Obligacji Korporacyjnych A, numer rejestru (...) w liczbie 387, (...) o wartości jednostki uczestnictwa – 139,8300 o wartości rejestru 54.184,59 zł. W rozważaniach natury prawnej Sąd Rejonowy wskazał, że w testamencie notarialnym spadkodawca nie powołał spadkobierców ale uczynił w nim wyłącznie zapisy windykacyjne, wobec czego na podstawie art. 677§2 k.p.c. należało orzec o nabyciu przedmiotów objętych zapisem windykacyjnym. Następnie odwołał się do treści art. 981 [1] § 1 i 2 k.c. , zgodnie z którym w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego spadkodawca może postanowić, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą spadku/ zapis windykacyjny/.Przedmiotem zapisu windykacyjnego może być: 1/ rzecz oznaczona co do tożsamości, 2/ zbywalne prawo majątkowe , 3/ przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne, 4/ ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności, 5/ ogół praw i obowiązków wspólnika spółki cywilnej. Sąd I instancji wskazał, że sposób sformułowania zapisu windykacyjnego udziałów po 1/3 części we własności jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych prowadzić musiał do jego nieskuteczności. W ocenie Sądu Rejonowego ustanowienie zapisu windykacyjnego wymaga precyzyjnego sformułowania stosownego rozrządzenia, przedmiot zapisu windykacyjnego powinien być dokładnie oznaczony, w sposób nie budzący wątpliwości i jednoznacznie indywidualizujący przedmiot zapisu przy czym wymóg ten będzie spełniony , jeżeli rzeczy będą na tyle oznaczone, że z chwilą otwarcia spadku będzie można przyporządkować daną rzecz zapisobiorcy. W ocenie Sądu Rejonowego nawet przy ustaleniu, że mamy do czynienia z jednym tylko funduszem inwestycyjnym, w którym testator posiadał jednostki uczestnictwa nie jest możliwe utrzymanie skuteczności zapisu windykacyjnego. Nie sposób bowiem ustalić, czy spadkodawca dokonując tych zapisów windykacyjnych miał na myśli ten konkretny fundusz , skoro w treści testamentu nie wskazano odniesienia do zarządzającego funduszem, tym bardziej że w zapisie dotyczącym środków na rachunkach bankowych nazwę banku testator jednoznacznie wskazał jego nazwę. W konsekwencji Sąd Rejonowy stwierdził bezskuteczność zapisu w tym przedmiocie. Apelację w zakresie tego rozstrzygnięcia wnieśli uczestnicy Z. J. , M. J. oraz A. H. domagając się zmiany i i stwierdzenia, że uczestnicy nabyli w drodze zapisów windykacyjnych na podstawie testamentu notarialnego udziały w jednostkach funduszy inwestycyjnych , o których mowa w zaświadczeniu M. (...) .S.A. Nadto domagali się zasądzenie od wnioskodawczyni na ich rzecz kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu apelujący zarzucili naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że: - zapisy windykacyjne w zakresie dotyczącym jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych posiadanych przez zmarłego nie zostały oznaczone w sposób wystarczający, podczas gdy, przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwoliło na ustalenie jakich i ile konkretnie jednostek funduszu dotyczy zapis w testamencie, co wynikało z dowodu w postaci wyciągu łącznego z banku (...) uzyskanego na skutek złożonego wniosku o wydanie tzw. informacji zbiorczej; - sposób sformułowania zapisu windykacyjnego udziałów po 1/3 części we własności jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych także prowadzić musiał do jego nieskuteczności, gdyż nie sposób ustalić czy spadkodawca dokonując zapisów windykacyjnych miał na myśli właśnie ten fundusz, skoro w treści testamentu nie wskazano odniesienia choćby do zarządzającego funduszem, podczas gdy przedmiot zapisu musi się znajdować w masie spadkowej, a więc prawo własności danego przedmiotu musi przysługiwać spadkodawcy w chwili jego śmierci, gdzie w momencie sporządzenia testamentu testator mógł zakładać, że w chwili śmierci posiadać będzie inne jednostki uczestnictwa w funduszach, przez co precyzowanie ich co do konkretnych jednostek byłoby bezcelowe, a dodatkowo nie sposób byłoby wyszczególnić kilkaset pojedynczych udziałów. W konsekwencji powyższego apelujący zarzucili naruszenie prawa materialnego, tj. art. 981 1 § 2 ust. 1 k.c. w zw. z art. 948 § 1 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że spadkodawca obejmując zapisem windykacyjnym udziały w jednostkach funduszów inwestycyjnych nie określił ich w sposób wystarczający, gdzie wolą testatora było zapisanie wszelkich udziałów w posiadanych funduszach, które z natury są oznaczone co do tożsamości, a celem niniejszego postępowania było ustalenie ich dokładnej ilości i wartości, a zatem nie zapewniono możliwie najpełniejszego urzeczywistnienia woli spadkodawcy. W odpowiedzi na apelację wnioskodawczyni wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Okręgowy co do zasady podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji i czyni je podstawą własnych poniższych rozważań. Sąd Okręgowy jednak w odmienny sposób, aniżeli uczynił to Sąd Rejonowy, ocenił kwestię skuteczności zapisu windykacyjnego udziałów po 1/3 części we własności jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych zgodnie z treścią testamentu sporządzonego w dniu 16 czerwca 2016 r. w formie aktu notarialnego i w konsekwencji za zasadny uznał zarzut apelacji w tym zakresie. Słusznie Sąd I instancji wskazał, że przedmiot zapisu windykacyjnego powinien być dokładnie oznaczony, w sposób niebudzący wątpliwości i jednoznacznie indywidualizujący przedmiot zapisu (J. Kremis, J. Kuźmicka-Sulikowska, w: Gniewek, Machnikowski, Komentarz KC, 2017, art. 981 1 , Nb 19). "Wymóg ten będzie spełniony, jeżeli rzeczy będą na tyle oznaczone, że z chwilą otwarcia spadku będzie można przyporządkować daną rzecz zapisobiercy windykacyjnemu. (...) Nie będzie natomiast wystarczające stwierdzenie, że przedmiotem zapisu jest połowa rzeczy zgromadzonych na nieruchomości, bez bliższego dookreślenia" (F. Zoll, w: System PrPryw, t. 10, 2015, s. 469–470). Z. nie może pozostawić zapisobiercy wyboru jednego z przedmiotów, które wskaże w testamencie ( P. K. , Zapis windykacyjny, s. 98). Jednocześnie należy powtórnie przywołać stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w postanowieniu z dnia 19 sierpnia 2022 r., w sprawie sygn. akt I CSK 3261/22, na które trafnie wskazywał Sąd Rejonowy. Zgodnie z treścią tego orzeczenia ustanowienie zapisu windykacyjnego niewątpliwie wymaga precyzyjnego sformułowania stosownego rozrządzenia, zaś z jego treści musi jednoznacznie wynikać, że wolą spadkodawcy jest, aby wskazana osoba nabyła przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku. Jednocześnie podkreślić należy, że przypadku, gdy określone sformułowania budzą wątpliwości co do zamiaru testatora, nie wyłącza to możliwości uznania ich za skuteczne ponieważ podlegają one interpretacji przy uwzględnieniu kryteriów wskazanych w art. 948 k.c. Stosownie do treści art. 948 § 1 i § 2 k.c. testament należy tak tłumaczyć, by zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienia woli spadkodawcy (zapisodawcy), a jeśli testament może być tłumaczony rozmaicie, należy przyjąć taką wykładnię, która pozwala utrzymać jego rozrządzenia w mocy i nadać im rozsądną treść. Wykładnia oświadczenia woli testatora w pierwszej kolejności powinna przebiegać według ogólnych reguł wyrażonych w art. 65 § 1 k.c. Oświadczenie woli testatora należy więc tłumaczyć tak, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których zostało złożone, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. W szczególności oznacza to konieczność przyjęcia, że testator użył danych sformułowań w ich powszechnym znaczeniu oraz w zgodzie z obowiązującymi zasadami języka, w którym testament został sporządzony. Reguła zawarta w art. 948 § 1 k.c. (tłumaczenia testamentu w sposób możliwie najpełniej urzeczywistniający wolę spadkodawcy) wskazuje na konieczność odejścia od ogólnych zasad wykładni oświadczeń woli opartych na kryteriach obiektywnych ( art. 65 § 1 ) w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do urzeczywistnienia subiektywnej woli testatora. Przy określaniu rzeczywistej woli spadkodawcy należy uwzględnić wszystkie okoliczności, które mogłyby ją wskazywać (w tym niewynikające bezpośrednio z treści oświadczenia ostatniej woli), według stanu istniejącego w chwili sporządzania testamentu. W celu ustalenia rzeczywistej woli spadkodawcy można posłużyć się wszelkimi dostępnymi dowodami. W ocenie Sądu Okręgowego zapis windykacyjny udziałów po 1/3 części we własności jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych (§ 1 lit. a ppkt IV, § 1 lit. b ppkt IV i § 1 lit. c ppkt IV testamentu – k. 43-44 akt) może budzić wątpliwości co do jego interpretacji z uwagi na brak wskazania jakiego funduszu inwestycyjnego one dotyczą. Wątpliwości te doprowadziły jednak Sąd I instancji do błędnego wniosku, iż zapisy windykacyjne w zakresie dotyczącym jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych posiadanych przez zmarłego nie zostały oznaczone w sposób wystarczający. W związku z wątpliwościami dotyczącymi interpretacji przedmiotowego zapisu windykacyjnego Sąd Okręgowy posłużył się art. 948 § 1 i 2 k.c. Sąd miał przede wszystkim na uwadze, że z ustalonego stanu faktycznego wynika jednoznacznie, że spadkodawca J. J. (2) na dzień swojej śmierci, tj. 8 sierpnia 2017 r. posiadał jednostki funduszu inwestycyjnego – (...) Obligacji Korporacyjnych A, numer rejestru (...) w liczbie 387, (...) o wartości jednostki uczestnictwa – 139,8300. Wartość rejestru 54.184,59 zł. Powyższe okoliczności jednoznacznie wynikały jednoznacznie z kopii wyciągu łączonego (...) Bank S.A. dnia 5 lipca 2017 r. ( k. 98-100 akt) oraz pisma (...) S.A. z siedzibą w W. z dnia 11 lipca 2022 r. (k. 117 akt). Podkreślenia wymaga, że materiał dowodowy zebrany w sprawie wykazał, że w chwili śmierci spadkodawca posiadał jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych zarządzanych jedynie przez jeden podmiot, tj. (...) (...) S.A. w W. . W ocenie Sądu, w tym przypadku nie może budzić wątpliwości, iż rzeczywistą wolą testatora było rozporządzenie na rzecz trójki swoich dzieci M. J. , A. H. oraz Z. J. (po 1/3 udziału), tym konkretnymi jednostkami uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym – (...) Obligacji Korporacyjnych A, numer rejestru (...) w liczbie 387, (...) o wartości jednostki uczestnictwa – 139,8300 i wartości rejestru 54.184,59 zł. Odmienne stanowisko Sądu Rejonowego w tym zakresie nie może zatem się ostać. Nie jest uzasadnione stanowisko Sądu I instancji, że nie sposób ustalić, czy spadkodawca dokonując zapisów windykacyjnych miał na myśli właśnie ten fundusz, skoro w treści testamentu nie wskazano odniesienia choćby do zarządzającego funduszem / str. 16 – 17 uzasadnienia /. Tymczasem, jak sam Sąd ustalił, tylko w Banku (...) testator miał rachunki bankowe , poza tym zapisy III i V testamentu pozostają ze sobą w bezpośrednim następstwie co pozwala wprost przyjąć, że zapis dotyczący funduszy inwestycyjnych obejmuje te , zarządzane przez M. (...) .S.A. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że dodał punkt 8/ ósmy/ zaskarżonemu postanowieniu stwierdzając, że uczestnicy/ wymienieni z imienia i nazwiska/ nabyli w drodze zapisu windykacyjnego na podstawie testamentu notarialnego z dnia 16 czerwca 2016r./ opisanego w postanowieniu/ po 1/3 udziału we własności jednostek uczestnictwa w funduszu Inwestycyjnym o nazwie (...) numer rejestru (...) Typ zwykły zarządzanym przez (...) S.A. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 520 § 1 w zw. za art. 391 § 1 k.p.c. stosując zasadę, iż każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Irena Dobosiewicz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI