II Ca 1408/12

Sygn. akt II Ca 1408/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 kwietnia 2014 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Mariola Wojtkiewicz (spr.) Sędziowie: SSO Zbigniew Ciechanowicz SSR del. Irma Lorenc Protokolant: sekr. sądowy Małgorzata Idzikowska-Chrząszczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2014 roku w S. sprawy z powództwa L. S. przeciwko B. K. o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Stargardzie Szczecińskim z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt I C 774/12 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Stargardzie Szczecińskim do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. Sygn. akt II Ca 1408/12 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2012 r. Sąd Rejonowy w Stargardzie Szczecińskim oddalił powództwo oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.417 zł tytułem kosztów procesu. Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 10 grudnia 1988 r. Urząd Miejski w S. wydał decyzję, w której udzielił pozwolenia L. S. na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej z garażem w S. . Obowiązki kierownika budowy powód, na podstawie umowy zlecenia, powierzył swojemu koledze B. K. , który posiadał odpowiednie uprawnienia budowlane. Pozwany objął jednocześnie obowiązki kierownika budowy drugiej, sąsiedniej części bliźniaka, którego inwestorem był J. Z. . W dniu 13 grudnia 1988 r. B. K. zgłosił do Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w S. podjęcie obowiązków kierownika budowy domu bliźniaczego przy ul. (...) w S. . Budowę rozpoczęto 24 stycznia 1989 r., a zakończono 25 października 1989 r. Wykonawcą był Z. D. , a materiały dostarczali sami inwestorzy. W dniu 17 sierpnia 1990 r. pozwany poświadczył w dzienniku budowy, że budowa przedmiotowego budynku została wykonana zgodnie z obowiązującymi warunkami technicznymi, projektem oraz pozwoleniem na budowę. Około roku 2006 dach w domu powoda zaczął przeciekać. Powód oznajmił o tym swojemu sąsiadowi J. Z. , u którego też pojawiły się przecieki. Po pewnym czasie powód zatelefonował do pozwanego informując go o wadzie dachu. Po dokonaniu powyższych ustaleń Sąd I instancji uznał, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że z treści pozwu wynikało, że podstawę żądania pozwu stanowił art. 415 k.c. Z treści powództwa oraz wyraźnego oświadczenia pozwanego wynikało także, że strony łączyła umowa zlecenia. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu przedawnienia Sąd Rejonowy przytoczył treść art. 117 § 2, 118 i 120 § 1 k.c. Skonstatował, że z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że najdłuższy możliwy termin przedawnienia, wynikający z umowy wynosi 10 lat od dnia wymagalności roszczenia. Jeżeli żądanie powoda opierać się ma na nienależytym wykonaniu zobowiązania to w oczywisty sposób, zdaniem Sądu I instancji, jawi się ono jako przedawnione, skoro czynności pozwanego jako kierownika budowy wykonywane były do dnia 17 sierpnia 1990 r. Rozpatrując zaś powództwo w oparciu o przepisy o czynach niedozwolonych, zastosowanie znajduje art. 442 1 § 1 k.c. W niniejszej sprawie powód w żaden sposób nie wykazał zaistnienia jakiegokolwiek przestępstwa, a zatem termin wskazany w § 2 wymienionego powyżej artykułu nie ma zastosowania. Mając zatem na względzie treść art. 442 1 § 1 k.c. Sąd I instancji stwierdził, że roszczenie powoda uległo przedawnieniu. Powód wskazał, że o wadach poszycia dachowego dowiedział się w około 5-6 lat temu, a zatem w roku 2006 lub 2007, co przy zastosowaniu 3-letniego terminu oznaczałoby, że roszczenie przedawniło się w roku 2010. Zdanie drugie tego przepisu ogranicza jednak termin przedawnienia do lat 10 od dnia, w którym wystąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Jako zdarzenie to powód wskazał zaniechania pozwanego jako kierownika budowy. Z dziennika budowy wynikało, że zaświadczył on o prawidłowym ukończeniu budowy w dniu 17 sierpnia 1990 r., a zatem od tego dnia należałoby liczyć ów graniczny 10 letni termin przedawnienia. W związku z powyższym sąd stwierdził, że ewentualne roszczenie powoda przedawniłoby się najpóźniej z dniem 17 sierpnia 2000 r. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Apelację od wyroku Sądu Rejonowego wywiódł powód, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości, ewentualnie zmianę poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 30.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia powództwa oraz odstąpienie od obciążania powoda kosztami postępowania w niniejszej sprawie. Apelujący zarzucił: (1) niewyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie, (2) nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia wartości wyrządzonej szkody pomimo wniosku złożonego przez powoda, (3) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i zastosowanie, a to art. 442 1 k.c. poprzez przyjęcie, iż nastąpiło przedawnienie roszczenia z tytułu następstw czynu niedozwolonego, w sytuacji gdy dopiero przeprowadzenie opinii biegłego wykazałoby, czy doszło do takiego zaniedbania, czy nie i od kiedy należy liczyć termin przedawnienia roszczenia, (4) naruszenie prawa materialnego tj. art. 118 k.c. poprzez błędną wykładnię, zastosowanie i przyjęcie, iż również na gruncie tegoż przepisu doszło do przedawnienia roszczeń powoda oraz przyjęcie, iż nie mamy do czynienia z wadą ukrytą, która zaczęła ujawniać się w 2006 - 2007 r. Powód wskazał, że sam nie był w stanie stwierdzić, co jest przyczyną zalewania. Dopiero przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego pozwoliłoby rozwiać wszystkie zaistniałe wątpliwości, a przede wszystkim stwierdzić, czy doszło do wyrządzenia szkody i przyjąć datę sporządzenia opinii jako wykrycie daty ujawnienia wady ukrytej i rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia. W odpowiedzi na apelację powoda, pozwany wniósł o jej oddalenie w całości oraz obciążenie powoda kosztami postępowania w tym kosztami zastępstwa procesowego za obie instancje. Przy rozpoznaniu powyższej apelacji Sąd Okręgowy powziął poważne wątpliwości co do tego, czy w świetle normy prawnej zawartej w art. 120 § 1 k.c. termin przedawnienia roszczenia o zapłatę odszkodowania z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania ( art. 471 k.c. ) rozpoczyna swój bieg od dnia wykonania zobowiązania czy też od dnia zaistnienia szkody albo od dnia dowiedzenia się wierzyciela o szkodzie. W związku z tym w trybie art. 390 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 4 lipca 2013 r. przedstawił Sądowi Najwyższemu powyższe pytanie prawne. Uchwałą z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie III CZP 72/13, Sąd Najwyższy stwierdził, że termin przedawnienia roszczenia o zapłatę odszkodowania z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania ( art. 471 k.c. ) rozpoczyna bieg od dnia wystąpienia szkody pozostającej w związku przyczynowym z tym zdarzeniem ( art. 120 § 1 k.c. ). W uzasadnieniu swojej uchwały Sąd Najwyższy wskazał m.in. że roszczenie o odszkodowanie za szkodę spowodowaną naruszeniem zobowiązania powstaje nie wcześniej niż w momencie zrealizowania się wszystkich przesłanek, które – w myśl art. 471 k.c. – decydują o jego powstaniu. Są nimi: naruszenie zobowiązania oraz wyrządzenie wierzycielowi szkody, pozostającej w związku przyczynowym z naruszeniem zobowiązania. Przepis ten stanowi podstawę uzyskania odszkodowania w miejsce świadczenia w zakresie, w jakim nie zostało ono spełnione lub zostało spełnione nienależycie. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się o tyle zasadna, że doprowadziła do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Na wstępie należy przypomnieć, iż w świetle art. 390 § 2 k.p.c. , uchwała Sądu Najwyższego rozstrzygająca zagadnienie prawne wiąże w danej sprawie. Oznacza to, że uchwała rozstrzygająca zagadnienie prawne wiąże wszystkie sądy w danej sprawie - nie tylko sąd drugiej instancji, ale i sąd pierwszej instancji w razie przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania. Ze związania wynika nie tylko niemożność dokonania odmiennej oceny prawnej, ale i niedopuszczalność ponownego zwrócenia się przez sąd drugiej instancji o rozstrzygnięcie tego samego zagadnienia prawnego. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd Rejonowy oceniał podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia roszczenia głównie w kontekście odpowiedzialności deliktowej. Tymczasem z treści pozwu jednoznacznie wnika, że powód jednak nie upatruje odpowiedzialności pozwanego w czynach niedozwolonych, a w nienależytym wykonaniu zobowiązania ( art. 471 k.c. ). Uzasadniając stanowisko w zakresie przedawnienia roszczenia na gruncie odpowiedzialności odszkodowawczej ex contractu Sąd Rejonowy lakonicznie stwierdził, odwołując się do przepisu art. 120 § 1 k.c. , iż skoro czynności pozwanego jako kierownika budowy były wykonywane do dnia 17 sierpnia 1990 r., zaś powództwo zostało wniesione w 2012 r., to żądanie pozwu jawi się jako oczywiście przedawnione. W konsekwencji Sąd I instancji pominął zgłoszony w pozwie wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa, uznając go za zbędny. Postępowanie dowodowe zatem przeprowadzone przez Sąd Rejonowy miało ograniczony charakter. Nie sposób nawet stwierdzić czy rzeczywiście doszło do przedawnienia roszczenia powoda. Sąd Najwyższy w podjętej uchwale wskazał, iż zdarzenie w postaci niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania stanowi tylko jedną z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, a nie sposób mówić o rozpoczęciu biegu terminu przedawnienia roszczenia zanim jeszcze nie zaktualizują się pozostałe przesłanki decydujące o jego powstaniu. Odpowiedzialność kontraktowa nie jest bowiem odpowiedzialnością za sam czyn (naruszenie zobowiązania), lecz za jego skutek – powstanie w związku z tym czynem negatywnych następstw w sferze majątkowej wierzyciela. Zatem tak długo, jak nie zostaną spełnione przesłanki decydujące o powstaniu roszczenia, termin jego przedawnienia nie może rozpocząć biegu. Nieuzasadnione jest więc liczenie biegu terminu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych z kontraktu od dnia, w którym doszło do wykonania zobowiązania, skoro do powstania roszczenia odszkodowawczego ex contractu konieczne jest zaistnienie szkody pozostającej w związku przyczynowym z naruszeniem zobowiązania. Innymi słowy, Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 listopada 2013 r. stwierdził, że na gruncie art. 471 k.c. to właśnie powstanie szkody i ustalenie, kiedy ona powstała, w połączeniu z ustaleniem obiektywnych przesłanek, kiedy powód mógł po raz pierwszy wezwać pozwanego do należytego wykonania zobowiązania, pozwala ustalić, kiedy rozpocznie bieg termin przedawnienia roszczenia wynikającego ze wskazanego wyżej przepisu. W realiach przedmiotowej sprawy Sąd Rejonowy z pewnością nie ustalał, ani czy szkoda w ogóle powstała, ani kiedy powstała, jak również nie badał, kiedy obiektywnie powód mógł wezwać pozwanego do naprawienia szkody. Sąd poprzestał jedynie na przeprowadzeniu dowodu ze źródeł osobowych, w tym przesłuchania stron, jak również dowodu dokumentów budowlanych i akt administracyjnych związanych z budową domu, na okoliczność wykonania dachu u powoda i nadzoru sprawowanego przez pozwanego. Przeprowadzone dowody nie zmierzały w ogóle do ustalenia, czy ewentualnie szkoda powstała i kiedy powstała, stąd też Sąd Okręgowy nie ma aktualnie możliwości oceny, czy w istocie zgłoszone przez powoda roszczenie uległo przedawnieniu. Jednocześnie nie sposób zarzucać stronie powodowej, że nie udźwignęła ciężaru dowodu, skoro powód już w pozwie wnioskował o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność m.in. tego, jaki jest stan techniczny budowli i czy została ona wykonana zgodnie ze sztuką budowlaną. Sąd I instancji pominął ten dowód wychodząc z założenia, że jego przeprowadzenie jest zbędne w świetle uznania zarzutu przedawnienia zgłoszonego przez pozwanego. Sąd Okręgowy uznał w konsekwencji, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy nawet w kontekście zbadania zasadności podniesionego zarzutu przedawnienia, skoro do ustalenia początku jego biegu niezbędne jest uprzednie ustalenie, czy powstała szkoda mająca związek przyczynowy z naruszeniem przez pozwanego zobowiązania, kiedy ona powstała i kiedy powód mógł ją wykryć przy dochowaniu należytej staranności, a także kiedy obiektywnie mógł sformułować względem pozwanego swoje żądanie. Rzeczą Sądu I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zatem ustalenie powyższych okoliczności i dopiero na tej podstawie zbadanie, czy podniesiony zarzut przedawnienia jest trafny czy też jednak rozpoznaniu podlega zgłoszone w pozwie roszczenie. W świetle powyższych okoliczności Sąd Okręgowy, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o treść art. 108 § 2 k.p.c.