II CA 137/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim postanowieniem z dnia 29 listopada 2017 roku stwierdził, że spadek po S. S. nabył w całości syn K. S. na podstawie testamentu z dnia 17 marca 2011 roku. Uczestnik postępowania, M. S. (drugi syn spadkodawczyni), złożył apelację, zarzucając m.in. oparcie orzeczenia na niepełnym materiale dowodowym i błędną ocenę opinii biegłej neurolog. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, rozpoznając apelację, dopuścił dowód z opinii Instytutu, która wykazała, że S. S. w dacie sporządzania testamentu nie była w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia Sądu Rejonowego co do stanu faktycznego, ale uznał, że Sąd I instancji nieprawidłowo zdyskwalifikował opinię biegłej neurolog. Po analizie opinii Instytutu, Sąd Okręgowy uznał testament z 2011 roku za ważny, oddalił apelację i zasądził od uczestnika M. S. na rzecz wnioskodawcy K. S. zwrot kosztów postępowania za instancję odwoławczą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie zdolności testowania przez spadkodawcę cierpiącego na schorzenia, ocena dowodu z opinii biegłych, w tym opinii instytutów naukowych.
Konkretny stan faktyczny i dowodowy, opinia Instytutu jako kluczowy dowód.
Zagadnienia prawne (3)
Czy spadkodawca, cierpiący na schorzenia neurologiczne i psychiczne, był w stanie świadomie i swobodnie podjąć decyzję o sporządzeniu testamentu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spadkodawczyni była w stanie świadomie i swobodnie podjąć decyzję o sporządzeniu testamentu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy oparł się na opinii Instytutu, która wykazała, że mimo schorzeń, spadkodawczyni zachowała zdolność testowania. Opinia ta miała wyższą rangę niż opinia biegłej Sądu Rejonowego, która opierała się na dokumentacji medycznej lekarza innej specjalizacji.
Jak ocenić dowód z opinii biegłego, gdy istnieją sprzeczne opinie lub wątpliwości co do specjalizacji biegłego lub podstaw jego opinii?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd II instancji ma obowiązek samodzielnej oceny materiału dowodowego, w tym opinii biegłych. W przypadku wątpliwości co do opinii Sądu I instancji, sąd odwoławczy może dopuścić dowód z opinii innego biegłego lub instytutu, a opinia instytutu ma wyższą rangę.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy nieprawidłowo zdyskwalifikował opinię biegłej neurolog, opierając się na opinii lekarza rodzinnego. Dopuszczenie dowodu z opinii Instytutu pozwoliło na dokonanie miarodajnej oceny stanu zdrowia spadkodawczyni.
Czy testament sporządzony w formie aktu notarialnego jest ważny, jeśli spadkodawca cierpi na schorzenia mogące wpływać na jego świadomość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, testament jest ważny, jeśli mimo schorzeń, spadkodawca był w stanie świadomie i swobodnie podjąć decyzję i wyrazić wolę, co zostało potwierdzone przez biegłych.
Uzasadnienie
Kluczowe jest ustalenie stanu świadomości spadkodawcy w momencie sporządzania testamentu. Nawet przy istniejących chorobach, jeśli nie wyłączają one świadomego podejmowania decyzji, testament jest ważny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| T. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 948 § 1
Kodeks cywilny
Testament należy tak tłumaczyć, aby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy.
k.c. art. 944 § 1
Kodeks cywilny
Sporządzić i odwołać testament może tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych.
k.c. art. 945 § 1
Kodeks cywilny
Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, pod wpływem błędu lub groźby.
Pomocnicze
k.c. art. 943
Kodeks cywilny
Spadkodawca może w każdej chwili odwołać cały testament lub jego poszczególne postanowienia.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 278 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z opinii biegłego jest konieczny w sprawach wymagających wiadomości specjalnych.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd II instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 520 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach postępowania w sprawach, w których interesy stron są sprzeczne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Testament z 2011 roku został sporządzony przez S. S. w stanie świadomości i swobody podejmowania decyzji. • Opinia Instytutu potwierdza zdolność testowania spadkodawczyni. • Sąd Rejonowy nieprawidłowo ocenił dowody, w szczególności opinię biegłej neurolog.
Odrzucone argumenty
Testament z 2011 roku jest nieważny z powodu choroby spadkodawczyni. • Sąd Rejonowy oparł się na niepełnym materiale dowodowym. • Zarzuty dotyczące wadliwości postępowania dowodowego przed Sądem Rejonowym (np. korzystanie z kopii dokumentów, pominięcie dowodów).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy po uzupełnieniu tych ustaleń w pozostałym zakresie podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego i przyjmuje je za własne czyniąc je podstawą swojego rozstrzygnięcia. • Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do problemu czy zmarła w chwili sporządzania testamentu w 2011r. pozostawała w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli czy też nie. • Sąd I instancji nie dysponując wiadomościami specjalnymi zdyskwalifikował opinię biegłej i orzekł na podstawie innych dowodów. Taka postawa Sądu nie może zasługiwać na aprobatę. • Wyższa w stosunku do dowodu opinii biegłego ranga dowodu z opinii instytutu wynika stąd m.in., że jako opinia powstaje kolegialnie w instytucie naukowym czy instytucie naukowo-badawczym korzysta ona z autorytetu naukowego tego instytutu.
Skład orzekający
Jarosław Gołębiowski
przewodniczący
Paweł Hochman
sędzia
Dariusz Mizera
sędzia (sprawozdawca)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie zdolności testowania przez spadkodawcę cierpiącego na schorzenia, ocena dowodu z opinii biegłych, w tym opinii instytutów naukowych."
Ograniczenia: Konkretny stan faktyczny i dowodowy, opinia Instytutu jako kluczowy dowód.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa spadkowego – zdolności testowania, co jest częstym problemem w praktyce. Pokazuje, jak sąd ocenia dowody medyczne i opinie biegłych w kontekście woli spadkodawcy.
“Czy choroba odebrała jej prawo do decydowania o spadku? Sąd rozstrzyga o ważności testamentu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.