II Ca 1325/13

Sygn. akt II Ca 1325/13 POSTANOWIENIE Dnia 20 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu, Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia SO Beata Stachowiak (spr.) Sędziowie Sędzia SO Patrycja Gruszczyńska -Michurska Sędzia SO Jolanta Burdukiewicz-Krawczyk Protokolant Elżbieta Biała po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2013 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z wniosku E. B. (1) przy udziale T. H. , Z. W. , M. N. , G. W. , A. W. , D. W. (1) J. H. (1) , K. P. , B. B. , A. S. . o ustanowienie zarządcy 50 udziałów w kapitale zakładowym sp. z o.o. (...) na skutek apelacji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia -Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 15 marca 2013 r . sygn.aktINs 59/11 postanawia: I. oddalić apelację; II .zasądzić od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki postępowania T. H. 120 zł kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. II Ca 1325/13 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 marca 2013 r .Sąd Rejonowy dla Wrocławia -Fabrycznej oddalił wniosek E. B. (1) przy udziale T. H. , Z. W. , M. N. , G. W. , A. W. , D. W. (1) J. H. (1) , K. P. , B. B. , A. S. o ustanowienie zarządy 50 udziałów w kapitale zakładowym sp. z o.o. (...) . Sąd I instancji ustalił ,iż jedynymi wspólnikami spółki z o.o. (...) był spadkodawca J. H. (2) i uczestniczka T. H. . Spadkodawca pełnił funkcję prezesa zarządu, uczestniczka była wiceprezesem. Małżonkowie H. założyli spółkę i nabyli udziały w niej w czasie trwania ich wspólności majątkowej małżeńskiej - każdemu z nich przysługiwało uprawnienie do 50 udziałów w spółce. Spadek po J. H. (2) na podstawie ustawy nabyli: żona T. H. z domu G. w 128/256 częściach, matka A. H. z domu K. w 48/256 częściach, siostra E. B. (1) z domu H. w 40/256 częściach i dzieci zmarłej siostry D. W. (1) z domu H. : Z. W. , M. N. , E. B. (2) z domu W. , A. W. , D. W. (1) z domu W. , J. H. (1) , K. P. z domu W. , G. W. - po 5/256 części każdy z nich, wszyscy wprost. E. B. (2) zmarła dnia 7 grudnia 2010r. Spadek po niej na podstawie ustawy nabył mąż B. B. i córka A. S. po Vi części . A. H. zmarła dnia 3 maja 201lr. i spadek po niej z mocy testamentu notarialnego nabyła córka E. B. (1) w całości z dobrodziejstwem inwentarza. Spółka z o.o. (...) , działając przez swojego wiceprezesa zarządu - uczestniczkę T. H. - skierowała do uczestniczki T. H. zaproszenie do udziału w zwyczajnym zgromadzeniu wspólników spółki (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. na podstawie art. 184 §1 i §2 k.s.h. Dnia 19 października 2010 r. odbyło się Zwyczajne Zgromadzenie Wspólników (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. . W protokole wskazano, że doszło do należytego powiadomienia uprawnionych wspólników o terminie, miejscu i przedmiocie zgromadzenia. Zaproszenia do udziału w zgromadzeniu wysłano do p. T. H. , jako wspólnika reprezentującego 50% kapitału zakładowego spółki i do p. T. H. , jako jednego ze spadkobierców współuprawnionego z udziałów zmarłego J. H. (1) , do którego spółka -wobec nie wskazania przez spadkobierców wspólnego przedstawiciela - skierowała oświadczenie - zaproszenie do udziału w zgromadzeniu wspólników ( art. 184 §1 §2 k.s.h. ) W trakcie tego Zgromadzenia podjęto m.in. uchwałę o zatwierdzeniu sprawozdania finansowego spółki za 2009r., o zatwierdzeniu sprawozdania zarządu spółki za 2009r., o podziale zysków spółki za 2009r., o powołaniu na stanowisko członka zarządu spółki p. M. G. , także w sprawie odwołania p. T. H. ze stanowiska wiceprezesa i powołania jej na stanowisko prezesa spółki. Za uchwałami oddano łącznie 50 ważnych głosów z 50 udziałów Spółki, co stanowi 50% w kapitale zakładowym spółki. W ten sam sposób odbyło się Zgromadzenie wspólników spółki (...) sp. z o.o. w 201lr. w trakcie, którego podjęto uchwały o zatwierdzeniu sprawozdania finansowego spółki za 2010 r. Od 2007 r. z podziału zysku (...) sp. z o.o. wyasygnowana jest kwota na wypłatę premii - nagród dla zatrudnionych pracowników. Zgodnie z tą zasadą wprowadzoną przez spadkodawcę z wypracowanego zysku za 2009r. wydzielono kwotę 166 678,98 zł na wypłatę premii -nagród dla pracowników Spółki. Nagradzanie z tak utworzonego funduszu odbywa się sukcesywnie, co dwa - trzy miesiące. Według stanu na dzień 18 sierpnia 201lr. Fundusz nagród wykazuje saldo 44 148,98 zł. W związku z zakończonym sezonem produkcyjnym spółka zamierzała w sierpniu 201lr. nagrodzić pracowników za ich solidną pracę przeznaczając z wydzielonego funduszu kwotę netto 28 700 zł, co stanowi 34 153 zł. Na podstawie powyższych ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy uznał, iż wniosek o ustanowienie zarządcy wchodzącego w skład spadku prawa do 50 udziałów w spółce z o.o. (...) nie był zasadny. W skład spadku po J. H. (2) wchodzi uprawnienie do 50 udziałów w spółce z o.o. (...) . Uczestniczka jest uprawniona do realizacji praw korporacyjnych z przysługujących jej udziałów, choć zarówno te nabyte na jej rzecz jak i na rzecz spadkodawcy prawa wchodzą do majątku wspólnego. Wobec ustawowego domniemania, że udziały małżonków w majątku wspólnym są równe ( art. 43 § 1 k.r.o. ) i nie zgłoszenie dotychczas żądania ustalenia nierównych udziałów małżonków w zgromadzonym majątku, w skład spadku wchodzi uprawnienie do 50 udziałów w spółce z o.o. (...) - z tego 25 udziałów spadkodawcy i 25 udziałów uczestniczki T. H. . Przepisem szczególnym, regulującym sposób postępowania w sytuacji występowania wielu podmiotów współuprawnionych do udziałów w spółce z o.o. jest art. 184 k.s.h. zgodnie ,z którym współuprawnieni z udziału lub udziałów wykonują swoje prawa w spółce przez wspólnego przedstawiciela . Jeżeli współuprawnieni nie wskazali wspólnego przedstawiciela, oświadczenia spółki mogą być dokonywane wobec któregokolwiek z nich. Przepis ten zapobiega powstaniu paraliżu w działalności spółki w sytuacji braku wspólnego przedstawiciela realizującego prawa współuprawnionych do udziału w spółce. Istotniejsze, zatem dla ustawodawcy jest zapewnienie spółce prawidłowego funkcjonowania, podejmowania na bieżąco czynności umożliwiających wywiązanie się z obowiązków statutowych i ustawowych niż zapewnienie wpływu wszystkich współwłaścicieli na zwykłe, bieżące czynności zarządu. Wnioskodawczyni i pozostali uczestnicy nie wskazywali przy tym, jakie inne czynności w ramach zwykłego zarządu winny być podjęte dla prawidłowego działania spółki a nie zostały przeprowadzone przez uczestniczkę T. H. ani, by podjęli starania celem ustanowienia wspólnego przedstawiciela. Zdaniem Sądu Rejonowego brak wskazania przez współuprawnionych z udziałów wspólnego przedstawiciela nie skutkuje automatycznie ustanowieniem zarządcy udziałów na podstawie art. 203 k.c. Taka wykładnia, jako negująca aksjomat racjonalnego ustawodawcy, jest niedopuszczalna. Uczestniczka T. H. , dokonała wyboru własnej osoby, jako współuprawnionego, do którego mogą być kierowane oświadczenia spółki i realizując własne uprawnienie z przysługujących jej 50 udziałów w spółce podjęła samodzielnie decyzje w przedmiocie zatwierdzenia sprawozdania finansowego spółki za 2009r., zatwierdzenia sprawozdania zarządu, o podziale zysków spółki - za 2009r. oraz o zmianie w składzie zarządu z powodu śmierci spadkodawcy. Tożsame czynności podjęła celem zwołania zgromadzenia w 201 lr. i zatwierdzenia finansowego spółki oraz zarządu za 2010r. Pozostali spadkobiercy - wnioskodawczyni i pozostali uczestnicy nie wykazali, by domagali się uzyskania realnego wpływu na działania spółki, w szczególności podjęcia innych czynności niż przeprowadzone przez uczestniczkę T. H. . Nadto przekazanie zarządu nad połową udziałów w spółce osobie spoza grona wspólników związanych z działalnością spółki może skutkować wystąpieniem problemów w prawidłowym funkcjonowaniu spółki. W szczególności uwzględnienie wniosku przez ustanowienie zarządcy 50 udziałów w spółce w osobie wnioskodawczyni - pozostającej w konflikcie z uczestniczką T. H. -skutkowałoby niemożnością sprawnego prowadzenia zwykłych, bieżących spraw spółki. Zarządca realizowałby uprawnienia korporacyjne z 50 udziałów w spółce, uczestniczka T. H. - z udziałów jej przysługujących w tej samej ilości. Taki równy podział głosów uniemożliwiałby podjęcie uchwał, także tych koniecznych do dalszego funkcjonowania spółki .W ocenie Sądu I instancji wnioskodawczyni nie wykazała zaistnienia dalszych wskazanych art. 203 k.c. przesłanek: naruszenia zasad prawidłowego zarządu przez uczestniczkę T. H. albo pokrzywdzenia uprawnień pozostałych spadkobierców. Uchwały w przedmiocie zatwierdzenia sprawozdań finansowych spółki, sprawozdania z zarządu, zmiany w zarządzie spółki -w związku ze śmiercią jej Prezesa - są czynnościami racjonalnymi i niezbędnymi w celu utrzymania ciągłości prowadzenia spółki i jej sprawnego funkcjonowania. Należy mieć nadto na względzie, że T. H. jest właścicielką 50% udziałów, a zarówno wnioskodawczyni jak i uczestniczka T. H. domagają się przyznania pozostałych 50% udziałów wchodzących w skład spadku właśnie T. H. z obowiązkiem spłaty pozostałych spadkobierców. Bezpodstawny był także zarzut działania przez uczestniczkę na szkodę pozostałych współwłaścicieli w celu obniżenia wartości przedmiotu spadku i pogorszenia - w ten sposób - sytuacji pozostałych, uprawnionych do spłaty spadkobierców. Sąd dokonuje ustalenia składu i stanu spadku według chwili jego otwarcia ( art. 924 k.c ), a jego wartości na podstawie cen (rynkowych) z chwili dokonywania działu .Zmiany w tym stanie (w okresie między otwarciem spadku a jego działem) podlegają w chwili działu stosownemu uwzględnieniu i ewentualnemu rozliczeniu, np. w razie sprzedaży przedmiotu spadkowego przez jednego lub wszystkich spadkobierców, utraty wartości rzeczy lub wzrostu tej wartości itp. Zatem zmiana wartości udziałów - w razie niekorzystnych dla spółki działań uczestniczki - nie będzie miała wpływu na wycenę tego składnika. W razie innego podziału niż dotychczas wnioskowany lub rozszerzenia wniosku o pożytki prawa, pozostałym spadkobiercom będzie przysługiwało uprawnienie do majątkowego wyrównania zmian w stanie spadku w razie wykazania szkody i zawinionego działania uczestniczki T. H. . W apelacji od powyższego postanowienia wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art.203 k.c. Wskazując na powyższy zarzut apelująca wniosła o zmianę uchylenie zaskarżonego postanowienia ewentualnie o jego zmianę i ustanowienie wnioskodawczyni zarządcą 50 udziałów w kapitale zakładowym spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania za obie instancje . Sąd Okręgowy zważył ,co następuje : Apelacja nie jest zasadna . Sąd I instancji na podstawie niekwestionowanych ustaleń faktycznych ,dokonał prawidłowej subsumcji prawa materialnego . Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Rejonowego ,iż wnioskodawczyni nie wykazała podstaw do ustanowienia zarządcy 50 udziałów w kapitale spółki wskazanych w art.203 k.c. Nie można podzielić poglądu apelującej jakoby Sąd I instancji ocenił przesłanki ustanowienia zarządcy jedynie z uwagi na nieustanowienie wspólnego przedstawiciela w trybie art. 184 k.s.h. W uzasadnieniu wyraźnie wskazano, z jakich przyczyn Sąd I instancji nie przyjął twierdzeń wnioskodawczyni o działaniu uczestniczki postępowania T. H. na szkodę większości współuprawnionych oraz podkreślono brak wykazania przez wnioskodawczynię takich czynności zwykłego zarządu udziałami, co do których nie można uzyskać zgody większości współuprawnionych . Wnioskodawczyni w apelacji upatruje pokrzywdzenia większości współuprawnionych z 50 udziałów w tym ,iż spółka ,mimo że osiąga zysk nie wypłaca od kilku lat dywidendy . Pogłębiając wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazać należy , iż zgodnie z art.203 k.c. każdy ze współwłaścicieli może wystąpić do sądu o wyznaczenie zarządcy, jeżeli nie można uzyskać zgody większości współwłaścicieli w istotnych sprawach dotyczących zwykłego zarządu albo, jeżeli większość współwłaścicieli narusza zasady prawidłowego zarządu lub krzywdzi mniejszość . Oczywiście ocenę istnienia przesłanek ustanowienia zarządcy na podstawie art.203 k.c. należy odnosić w niniejszym wypadku do będących przedmiotem współwłasności 50 udziałów w spółce z o.o. (...) to ,iż naruszanie zasad prawidłowego zarządu lub krzywdzenie mniejszości przez większość współwłaścicieli dotyczyć musiałoby tylko tych 50 udziałów .Tymczasem o niewypłacaniu dywidendy decyduje spółka na podstawie uchwał podejmowanych przez uczestniczkę, ale w ramach przysługujących wyłącznie jej 50 udziałów w kapitale zakładowym spółki .Wszak także uczestniczka postępowania wobec braku wspólnego przedstawiciela współuprawnionych nie wykonuje uprawnień z 50 udziałów objętych działem spadku i podziałem majątku . Nie można, zatem mówić by mając większość we współwłasności tych 50 udziałów dokonywała jakichkolwiek czynności z zakresu zarządu udziałami objętymi wnioskiem .Nadto nie jest zasadne twierdzenie ,iż nie można uzyskać zgody większości współwłaścicieli w istotnych sprawach dotyczących zwykłego zarządu , skoro uczestniczka postępowania oraz popierający jej stanowisko w postępowaniu uczestnik postępowania J. H. (1) mają większość w 50 udziałach objętych działem spadku .Nie można także podzielić stanowiska wnioskodawczyni ,iż brak ustanowienia wspólnego przedstawiciela zgodnie z art. 184 k.s.h. , stanowi o braku zgody większości współwłaścicieli w istotnych sprawach dotyczących zwykłego zarządu ,co wypełnia przesłankę ustanowienia zarządcy w ramach art.203 k.c. Zgodnie z powołanym przepisem do wykonywania w spółce uprawnień z udziałów objętych wspólnością konieczne jest ustalenie przez współuprawnionych wspólnego przedstawiciela .Osoba taka musi być legitymowana do działania w imieniu współuprawnionych do udziału tj. posiadać umocowanie do dokonywania czynności prawnych w imieniu i z bezpośrednim dla nich skutkiem . Zatem w następstwie wskazania wspólnego przedstawiciela dochodzi do nawiązania stosunku prawnego pomiędzy współuprawnionymi a wspólnym przedstawicielem .Wbrew stanowisku wnioskodawczyni ustanowienie wspólnego przedstawiciela stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd ,a zatem konieczna jest zgoda wszystkich współuprawnionych .Zatem w przypadku braku takiej zgody podstawą do żądania wyznaczenia Wspólnego przedstawiciela może być jedynie art 199 k.c. Już chociażby z tego powodu wniosek o ustanowienie zarządcy w trybie art.203 k.c. nie był zasadny .Nadto jak to wskazano wyżej wspólny przedstawiciel to osoba upoważniona do dokonywania czynności w imieniu i na rzecz współuprawnionych . Tymczasem według poglądów doktryny ,które należy zaakceptować ,zarządca wyznaczony przez sąd nie jest przedstawicielem współwłaścicieli ,lecz działa w imieniu własnym ( por. System Prawa Prywatnego - Prawo rzeczowe pod red . T. Dybowskiego ,wyd. Beck 2007 ,str. 460-461 ). Mając na uwadze powyższe rozważania na podstawie art.385 k.p.c. apelację należało oddalić .O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z art.520 §2 k.p.c. w związku z § 8 pkt 7 i § 13 us£l pktl rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu .