II CA 1261/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka S. B. wniosła o uzgodnienie stanu prawnego księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, domagając się wpisania jej jako właścicielki lokalu zamiast pozwanej A. D. Pozwana zawarła umowę sprzedaży lokalu na siebie, działając w imieniu własnym oraz w imieniu zmarłej A. T. (mocodawczyni), na podstawie pełnomocnictwa, które miało nie wygasać z chwilą śmierci mocodawczyni. Sąd Rejonowy uznał umowę sprzedaży z dnia 29 kwietnia 2009 r. za nieważną, opierając się na wyroku Sądu Najwyższego, który stwierdził, że pełnomocnictwo niegasnące ze śmiercią mocodawcy umocowuje do działania w imieniu spadkobierców, a próba dokonania czynności prawnej z osobą, która utraciła podmiotowość prawną (zmarły mocodawca), jest bezwzględnie nieważna. Sąd Rejonowy uznał, że w chwili zawarcia umowy przyrzeczonej spadkobiercy A. T. nie byli jeszcze ustaleni, co uniemożliwiło prawidłowe określenie stron umowy. Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanej, podzielając stanowisko Sądu Rejonowego co do nieważności umowy sprzedaży, podkreślając, że nieważność czynności prawnej następuje z mocy prawa i nie podlega konwalidacji. Sąd odrzucił również próbę sprostowania umowy przez pozwaną jako nieskuteczną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności czynności prawnych dokonywanych przez pełnomocnika w imieniu zmarłego mocodawcy, nawet jeśli pełnomocnictwo miało nie wygasać z chwilą śmierci. Podkreślenie braku możliwości konwalidacji bezwzględnie nieważnych czynności prawnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której pełnomocnik działał w imieniu zmarłego mocodawcy, a nie w imieniu jego spadkobierców. Interpretacja art. 101 § 2 k.c. w kontekście śmierci mocodawcy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pełnomocnictwo, które zgodnie z umową nie wygasa z chwilą śmierci mocodawcy, pozwala pełnomocnikowi na zawarcie umowy sprzedaży nieruchomości na swoją rzecz w imieniu zmarłego mocodawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pełnomocnictwo niegasnące ze śmiercią mocodawcy umocowuje do działania w imieniu spadkobierców zmarłego mocodawcy, a próba dokonania czynności prawnej z osobą, która utraciła podmiotowość prawną (zmarły mocodawca), jest bezwzględnie nieważna.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do poglądu Sądu Najwyższego, zgodnie z którym art. 101 § 2 k.c. nie przedłuża zdolności prawnej mocodawcy po śmierci. Konsekwencją nieważności czynności prawnej jest to, że następuje ona z mocy samego prawa, nie wywołuje skutków względem żadnej osoby i nie podlega konwalidacji. Dodatkowo, w chwili zawarcia umowy przyrzeczonej spadkobiercy nie byli jeszcze ustaleni, co uniemożliwiło prawidłowe określenie stron umowy.
Czy próba sprostowania umowy sprzedaży zawartej przez pełnomocnika w imieniu zmarłego mocodawcy może być uznana za ważną czynność prawną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, próba sprostowania umowy sprzedaży, która jest bezwzględnie nieważna, nie może być uznana za ważną czynność prawną, zwłaszcza gdy zawiera jedynie sprostowanie oznaczenia sprzedającej, nie przytaczając jednocześnie innych przedmiotowo istotnych elementów ewentualnej „nowej” czynności prawnej.
Uzasadnienie
Nieważność czynności prawnej z dnia 29 kwietnia 2009 r. następuje z mocy samego prawa i nie podlega konwalidacji. Akt notarialny z dnia 26 października 2012 r. zawierający oświadczenie o sprostowaniu umowy nie może być uznany za nową czynność prawną, gdyż nie spełnia wymogów takiej czynności i nie może uzdrowić nieważnej umowy.
Czy istnieje prawny obowiązek uzyskania stwierdzenia nabycia spadku lub poświadczenia dziedziczenia, gdy osoba trzecia nie kwestionuje przymiotu spadkobiercy?
Odpowiedź sądu
Choć zarzut pozwanej w tym zakresie był słuszny, nie mógł prowadzić do uznania apelacji za zasadną, ponieważ kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy była nieważność umowy sprzedaży.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy uznał zarzut pozwanej dotyczący braku obowiązku uzyskania stwierdzenia nabycia spadku za słuszny, jednakże wskazał, że nie miał on wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy, które opierało się na nieważności umowy sprzedaży.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. B. | osoba_fizyczna | powódka |
| A. D. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 101 § § 2
Kodeks cywilny
Pełnomocnictwo niegasnące ze śmiercią mocodawcy umocowuje do działania w imieniu spadkobierców zmarłego mocodawcy. Próba dokonania czynności prawnej z osobą, która utraciła podmiotowość prawną (zmarły mocodawca), jest bezwzględnie nieważna.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Pomocnicze
k.c. art. 8 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej z dnia 29 kwietnia 2009 r. wynika z jej sprzeczności z przepisami ustawy.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
k.c. art. 922
Kodeks cywilny
k.c. art. 924
Kodeks cywilny
k.c. art. 388 § § 1
Kodeks cywilny
Sąd I instancji uznał za niezasadny zarzut wyzysku określony w art. 388 § 1 k.c.
k.c. art. 108
Kodeks cywilny
Pozwana mogła zawrzeć umowę przyrzeczoną „z samym sobą”.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa sprzedaży zawarta przez pełnomocnika w imieniu zmarłego mocodawcy jest bezwzględnie nieważna. • Nieważność czynności prawnej następuje z mocy samego prawa i nie podlega konwalidacji. • Próba sprostowania nieważnej umowy nie może być uznana za ważną czynność prawną.
Odrzucone argumenty
Pełnomocnictwo niegasnące z chwilą śmierci mocodawcy pozwala na zawarcie umowy sprzedaży na rzecz pełnomocnika. • Istnieje możliwość sprostowania umowy sprzedaży zawartej przez pełnomocnika w imieniu zmarłego mocodawcy. • Brak obowiązku uzyskania stwierdzenia nabycia spadku lub poświadczenia dziedziczenia, gdy osoba trzecia nie kwestionuje przymiotu spadkobiercy.
Godne uwagi sformułowania
pełnomocnictwo niegasnące ze śmiercią mocodawcy umocowuje do działania w imieniu spadkobierców zmarłego mocodawcy • konsekwencją podjęcie próby dokonania czynności prawnej z osobą, która utraciła podmiotowość prawną jest bezwzględnie nieważna czynność prawna • nieważność czynności prawnej z dnia 29 kwietnia 2009 r. jest to, że następuje ona z mocy samego prawa, nie wywołuje skutków względem żadnej osoby oraz co istotniejsze, ze względu na sekwencję czynności w niniejszej sprawie, nie da się jej konwalidować
Skład orzekający
Zbigniew Ciechanowicz
przewodniczący-sprawozdawca
Sławomir Krajewski
sędzia
Marzenna Ernest
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności czynności prawnych dokonywanych przez pełnomocnika w imieniu zmarłego mocodawcy, nawet jeśli pełnomocnictwo miało nie wygasać z chwilą śmierci. Podkreślenie braku możliwości konwalidacji bezwzględnie nieważnych czynności prawnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której pełnomocnik działał w imieniu zmarłego mocodawcy, a nie w imieniu jego spadkobierców. Interpretacja art. 101 § 2 k.c. w kontekście śmierci mocodawcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z pełnomocnictwem i śmiercią mocodawcy, które ma praktyczne implikacje dla obrotu prawnego i może być interesujące dla prawników oraz osób zainteresowanych prawem spadkowym i nieruchomościami.
“Pełnomocnictwo nie wygasło, ale umowa i tak nieważna? Sąd rozstrzyga kluczową kwestię prawną.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 1200 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.