II CA 1228/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła żądania zwrotu zadatku w wysokości 5000 zł przez powoda T. Y. od pozwanego A. S. na podstawie umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości. Powód twierdził, że nie otrzymał kredytu hipotecznego na zakup nieruchomości, co zgodnie z umową miało skutkować obowiązkiem sprzedającego (pozwanego) zwrotu zadatku. Sąd Rejonowy w Środzie Śląskiej oddalił powództwo, uznając, że powód nie udowodnił, iż nie mógł otrzymać kredytu, a przedłożone zaświadczenie bankowe było dokumentem prywatnym, którego prawdziwość została zakwestionowana przez pozwanego. Sąd Rejonowy uznał, że ciężar dowodu spoczywał na powodzie. Powód wniósł apelację, zarzucając sądowi I instancji naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących oceny dokumentów prywatnych i rozkładu ciężaru dowodu. Sąd Okręgowy we Wrocławiu, Wydział II Cywilny Odwoławczy, uwzględnił apelację. Sąd odwoławczy przyjął, że umowa przedwstępna zawierała zastrzeżenie umowne stanowiące zadatek w rozumieniu art. 394 § 1 k.c., z dodatkowym postanowieniem o obowiązku zwrotu zadatku w przypadku nieotrzymania przez kupującego kredytu hipotecznego. Sąd Okręgowy uznał, że przyczyny nieotrzymania kredytu przez powoda nie były istotne dla powstania obowiązku zwrotu zadatku, a obie strony podjęły ryzyko związane z uzyskaniem finansowania przez powoda. Sąd odwoławczy uznał, że pozwany nie udowodnił, iż powód otrzymał kredyt w innym banku lub że nie dopełnił formalności. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 14 maja 2011 r. oraz zasądził koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja postanowień umownych dotyczących zadatku i zwrotu zadatku w przypadku nieotrzymania kredytu, ocena dowodów z dokumentów prywatnych w kontekście ciężaru dowodu.
Dotyczy specyficznych postanowień umowy przedwstępnej i sytuacji, gdy obie strony świadomie podjęły ryzyko związane z uzyskaniem finansowania przez jedną ze stron.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku nieotrzymania przez kupującego kredytu hipotecznego, mimo postanowień umowy przedwstępnej o zwrocie zadatku, sprzedający jest zobowiązany do jego zwrotu, nawet jeśli przyczyny nieotrzymania kredytu nie zostały w pełni udowodnione przez kupującego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sprzedający jest zobowiązany do zwrotu zadatku, jeśli umowa przedwstępna przewiduje taki obowiązek w przypadku nieotrzymania przez kupującego kredytu, a obie strony podjęły ryzyko związane z uzyskaniem finansowania.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy uznał, że kluczowe było postanowienie umowy przedwstępnej o zwrocie zadatku w przypadku nieotrzymania kredytu. Podkreślono, że obie strony podjęły ryzyko, a pozwany nie udowodnił, że powód otrzymał kredyt lub nie dopełnił formalności. Sąd uznał, że zaświadczenie bankowe o nieudzieleniu kredytu było wystarczające.
Jak ocenić moc dowodową dokumentu prywatnego (zaświadczenia bankowego) w kontekście zarzutów pozwanego dotyczących jego treści i celu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dokument prywatny korzysta z domniemania autentyczności, ale nie z domniemania zgodności treści z prawdą. Sąd może uznać jego treść za wiarygodną, jeśli nie zostanie obalona innymi dowodami, a strona kwestionująca jego wartość dowodową ma obowiązek przedstawić dowody przeciwne.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy wskazał, że Sąd Rejonowy błędnie ocenił sytuację, uznając, że pozwany kwestionował prawdziwość zaświadczenia, a nie jego wartość dowodową. Sąd odwoławczy uznał, że samo zaświadczenie było wystarczające do ustalenia braku kredytu, a pozwany nie udowodnił swoich twierdzeń.
Kto ponosi ciężar dowodu w sytuacji, gdy pozwany kwestionuje okoliczności wskazane w dokumencie prywatnym przedstawionym przez powoda jako podstawę jego roszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jeśli pozwany kwestionuje twierdzenia powoda oparte na dokumencie prywatnym, to na pozwanym spoczywa ciężar udowodnienia swoich twierdzeń przeciwnych.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy zarzucił sądowi I instancji naruszenie art. 232 k.p.c., przyjmując, że to powód był obciążony obowiązkiem wskazania dowodu na poparcie swoich twierdzeń, mimo że pozwany był stroną kwestionującą. Sąd odwoławczy uznał, że pozwany powinien był wykazać, że powód otrzymał kredyt.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. Y. | osoba_fizyczna | powód |
| A. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 394 § § 1
Kodeks cywilny
Zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej. W § 3 wskazano, że w razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.
Pomocnicze
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemanie, że oświadczenie zawarte w dokumencie prywatnym pochodzi od osoby, która ten dokument podpisała.
k.p.c. art. 253
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemanie, że dokument prywatny jest prawdziwy (autentyczny).
k.p.c. art. 232 § zd. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek stron przedstawienia dowodów na poparcie swoich twierdzeń.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia odsetek ustawowych w przypadku opóźnienia w spełnieniu świadczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa przedwstępna przewidywała zwrot zadatku w przypadku nieotrzymania przez powoda kredytu. • Obie strony podjęły ryzyko związane z uzyskaniem kredytu przez powoda. • Pozwany nie udowodnił, że powód otrzymał kredyt w innym banku lub nie dopełnił formalności. • Zaświadczenie bankowe o nieudzieleniu kredytu było wystarczające do ustalenia braku finansowania. • Sąd I instancji błędnie ocenił ciężar dowodu i moc dowodową dokumentu prywatnego.
Odrzucone argumenty
Powód nie udowodnił, że nie mógł otrzymać kredytu. • Zaświadczenie bankowe było dokumentem prywatnym, którego prawdziwość zakwestionował pozwany. • Powód nie dopełnił pewnych formalności przy staraniu się o kredyt.
Godne uwagi sformułowania
obie strony podjęły pewne ryzyko wyrażające się w uzależnieniu dojścia do skutku umowy przyrzeczonej od uzyskania przez powoda kredytu bankowego • nie sposób przyjąć, aby stronom tym można było przypisać odpowiedzialność za niewykonanie obowiązku zawarcia umowy przyrzeczonej • bez względu na poziom staranności powoda w jego uzyskaniu, wystarczającą przesłanką powstania obowiązku zwrotu zadatku po stronie pozwanego była jedynie okoliczność nieotrzymania kredytu przez powoda • wywiedziona przez pozwanego z braku bliższych informacji o nie udzielonym kredycie w powołanym zaświadczeniu okoliczność, że zaświadczenie może dotyczyć kredytu na inne cele, niż zakup nieruchomości pozwanego, nie została przez niego w żaden sposób dowiedziona, ani też choćby uprawdopodobniona i wynika tylko z jego twierdzeń.
Skład orzekający
Monika Kuźniar
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja postanowień umownych dotyczących zadatku i zwrotu zadatku w przypadku nieotrzymania kredytu, ocena dowodów z dokumentów prywatnych w kontekście ciężaru dowodu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych postanowień umowy przedwstępnej i sytuacji, gdy obie strony świadomie podjęły ryzyko związane z uzyskaniem finansowania przez jedną ze stron.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o zadatku i umowie przedwstępnej, a także istotne kwestie dowodowe związane z dokumentami prywatnymi. Jest to ciekawy przykład, jak sąd odwoławczy może zmienić decyzję sądu niższej instancji.
“Nie dostałeś kredytu? Sprawdź, czy odzyskasz zadatek – kluczowe orzeczenie sądu!”
Dane finansowe
WPS: 5000 PLN
zwrot zadatku: 5000 PLN
zwrot kosztów procesu: 717 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 400 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.