II CA 1176/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Białymstoku, działając z urzędu, wydał postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza po zmarłej T. K., po tym jak wpłynął akt notarialny zawierający oświadczenie E. W. o odrzuceniu spadku oraz oświadczenie A. W. o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Sąd I instancji uznał, że zgodnie z art. 644 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją), w sytuacji braku sporządzonego inwentarza, należy wydać postanowienie o jego sporządzeniu. Uczestniczka postępowania A. W. złożyła apelację, argumentując, że postanowienie stało się zbędne, ponieważ w dniu 19 września 2015 roku złożyła wykazy inwentarza po spadkodawczyni. Podnosiła, że nowelizacja Kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 20 marca 2015 r.) wprowadziła możliwość składania wykazu inwentarza bezpośrednio do sądu lub przed notariuszem, a przepisy przejściowe nie wyłączały tej możliwości. Sąd Okręgowy oddalił apelację. Sąd odwoławczy podzielił ustalenia Sądu Rejonowego i uznał, że postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza było zasadne w oparciu o art. 644 k.p.c., ponieważ postępowanie nie zostało prawomocnie zakończone przed wejściem w życie nowelizacji (18 września 2015 r.). Kluczowe dla rozstrzygnięcia była wykładnia przepisów międzyczasowych. Sąd Okręgowy podkreślił, że art. 7 ustawy nowelizującej stanowi, iż do postępowań niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponadto, Sąd Okręgowy stwierdził, że złożony przez A. W. wykaz inwentarza w dniu 19 września 2015 roku był bezskuteczny, ponieważ zgodnie z art. 6 ustawy nowelizującej, przepisy w nowym brzmieniu (w tym dotyczące wykazu inwentarza z art. 1031¹ k.c.) stosuje się do spadków otwartych po dniu wejścia w życie ustawy, czyli po 18 września 2015 r. Spadek po T. K. otworzył się przed tą datą, co wyłączało możliwość skutecznego złożenia wykazu inwentarza przez A. W. w nowym trybie. W konsekwencji, apelacja została oddalona jako bezzasadna, a koszty postępowania odwoławczego obciążyły zainteresowanych we własnym zakresie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych dotyczących nowelizacji Kodeksu cywilnego w zakresie spisu i wykazu inwentarza, w szczególności rozróżnienie między spadkami otwartymi przed i po wejściu w życie nowelizacji.
Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i momentu wejścia w życie nowelizacji. Może być mniej istotne dla spraw, gdzie spadek otwarto po 18 września 2015 r.
Zagadnienia prawne (2)
Czy złożenie wykazu inwentarza przez spadkobiercę po wejściu w życie nowelizacji Kodeksu cywilnego jest skuteczne, jeśli spadek został otwarty przed dniem wejścia w życie tej nowelizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, złożenie wykazu inwentarza nie jest skuteczne, jeśli spadek został otwarty przed dniem wejścia w życie nowelizacji Kodeksu cywilnego z dnia 20 marca 2015 r.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 6 ustawy nowelizującej, przepisy w nowym brzmieniu stosuje się do spadków otwartych po dniu wejścia w życie ustawy. Spadek po T. K. otworzył się przed tą datą, co wyłącza możliwość zastosowania nowych przepisów dotyczących wykazu inwentarza.
Czy w przypadku, gdy postępowanie o sporządzenie spisu inwentarza zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie nowelizacji Kodeksu cywilnego, ale nie zostało zakończone, należy stosować przepisy dotychczasowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, należy stosować przepisy dotychczasowe.
Uzasadnienie
Art. 7 ustawy nowelizującej stanowi, że do postępowań w przedmiocie sporządzenia spisu inwentarza, które nie zostały zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. W. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| A. W. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| T. K. | osoba_fizyczna | spadkodawczyni |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 644
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis obowiązujący przed nowelizacją, nakazujący sądowi wydanie postanowienia o sporządzeniu spisu inwentarza, jeżeli złożono oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, a inwentarz nie był przedtem sporządzony.
Dz.U. z 2015 r. poz. 539 art. 7
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Przepis przejściowy stanowiący, że do postępowań w przedmiocie zabezpieczenia spadku i sporządzenia spisu inwentarza, niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Dz.U. z 2015 r. poz. 539 art. 6
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Przepis przejściowy stanowiący, że przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie stosuje się do spadków otwartych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
Pomocnicze
k.c. art. 1031¹ § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dodany nowelą, umożliwiający spadkobiercy złożenie wykazu inwentarza w sądzie lub przed notariuszem.
k.c. art. 1031² § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące sporządzania wykazu inwentarza składanego w sądzie.
k.p.c. art. 636³ § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące wykazu inwentarza, stosowane po wejściu w życie ustawy nowelizującej.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący stosowania przepisów o procesie do postępowania nieprocesowego.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada orzekania o kosztach w postępowaniu nieprocesowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie o sporządzenie spisu inwentarza nie zostało zakończone przed wejściem w życie nowelizacji Kodeksu cywilnego, co uzasadnia stosowanie przepisów dotychczasowych (art. 7 ustawy nowelizującej). • Spadek został otwarty przed wejściem w życie nowelizacji Kodeksu cywilnego, co wyłącza możliwość skutecznego złożenia wykazu inwentarza w nowym trybie (art. 6 ustawy nowelizującej).
Odrzucone argumenty
Postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza stało się zbędne i bezprzedmiotowe wobec złożenia przez uczestniczkę wykazu inwentarza po wejściu w życie nowelizacji. • Przepisy nowelizacji Kodeksu cywilnego dotyczące wykazu inwentarza (art. 636³ k.p.c.) mają zastosowanie również do postępowań wszczętych przed wejściem w życie ustawy, jeśli spadkobierca złoży wykaz inwentarza.
Godne uwagi sformułowania
kluczowa dla oceny zasadności zaskarżonego postanowienia pozostaje wykładnia przepisów międzyczasowych • uchylenie przepisu art. 644 k.p.c. wiązało się ze zmianą (...) generalnej reguły odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe i wprowadzenia jako zasady odpowiedzialności z tzw. dobrodziejstwem inwentarza • wprowadził obok instytucji spisu inwentarza, również instytucję „prywatnego” wykazu inwentarza • nie ulega wątpliwości, iż powyższa regulacja odnosi się zatem do instytucji wykazu inwentarza uregulowanej w dodanych nowelą przepisach art. 1031 ( 1 ) k.p.c. – 1031 ( 3) k.p.c. • wyłączona była możliwość skutecznego złożenia przez uczestniczkę postępowania A. W. wykazu inwentarza w dniu 19 września 2015 roku.
Skład orzekający
Jolanta Fedorowicz
przewodniczący
Bogdan Łaszkiewicz
sędzia
Jolanta Klimowicz-Popławska
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących nowelizacji Kodeksu cywilnego w zakresie spisu i wykazu inwentarza, w szczególności rozróżnienie między spadkami otwartymi przed i po wejściu w życie nowelizacji."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i momentu wejścia w życie nowelizacji. Może być mniej istotne dla spraw, gdzie spadek otwarto po 18 września 2015 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej zmiany w prawie spadkowym i jej praktycznych konsekwencji, co jest istotne dla prawników zajmujących się dziedziczeniem. Wyjaśnia zawiłości przepisów przejściowych.
“Nowelizacja Kodeksu cywilnego a spadek: Kiedy złożenie wykazu inwentarza jest skuteczne?”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.