II CA 1127/14

Sygn. akt II Ca 1127/14 POSTANOWIENIE Dnia 24 listopada 2014 r. Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Magdalena Bajor-Nadolska (spr.) Sędziowie: SSO Barbara Dziewięcka SSO Teresa Strojnowska Protokolant: st. prot. sąd. Iwona Cierpikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2014 r. sprawy z wniosku D. P. z udziałem T. L. i K. K. o uchylenie kurateli na skutek apelacji uczestnika K. K. od postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt III RNs 875/14 postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie w ten tylko sposób, że nadać mu prawidłowe brzmienie i uchylić kuratelę D. P. nad T. L. , ustanowioną postanowieniem Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 10 lutego 2014 roku w sprawie sygn. akt III RNs 69/14, zamiast uchylić postanowienie o ustanowieniu kuratora z dnia 10 lutego 2014 r. w sprawie III RNs 69/14; w pozostałej części apelację oddalić; orzec, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą we własnym zakresie koszty postępowania apelacyjnego. II Ca 1127/14 UZASADNIENIE Postanowieniem z 11 czerwca 2014 roku Sąd Rejonowy w Kielcach uchylił postanowienie tego Sądu z dnia 10 lutego 2014 roku w sprawie III RNs 69/11 o ustanowieniu kuratora dla T. L. . W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, że uchylonym postanowieniem został ustanowiony kurator dla T. L. w celu reprezentowania jej interesów w sprawie o dział spadku, która toczy się przed Sądem Rejonowym w Kielcach pod sygnaturą VII Ns 632/12. Kurator złożył wniosek o zwolnienie go z tego obowiązku i Sąd Rejonowy przychylił się do jego wniosku, z uwagi na to, że T. L. jest psychicznie chora i wskazane jest postępowanie w przedmiocie ubezwłasnowolnienia, tymczasem kurator ma za zadanie jedynie ułatwienie osobie ułomnej załatwiania różnych spraw, nie może natomiast pełnić funkcji zastępstwa ustawowego, które potrzebne jest T. L. . Apelację od tego postanowienia wywiódł uczestnik K. K. . Zarzucił: 1) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że stwierdzony przez biegłych w sprawie o dział spadku stan zdrowia T. L. wskazuje na konieczność przeprowadzenia postępowania o ubezwłasnowolnienie, a w konsekwencji brak podstaw do ustanowienia kuratora dla konkretnej czynności i niezasadne przyjęcie, że ustanawiając kuratora w rzeczywistości ustanowiono przedstawiciela ustawowego; 2) obrazę przepisów prawa procesowego mającą wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, a to art. 328§2 k.p.c. w zw. z art. 180§1 i2 k.r.o. w zw. z art. 180§1 k.r.o. przez niewskazanie w uzasadnieniu z jakich przyczyn przy tej samej wiedzy co do stanu psychicznego T. L. , Sąd uwzględnił wniosek o kuratora, a obecnie zwolnił go z tej funkcji, pomimo, że cel nie został osiągnięty, gdyż sprawa o dział spadku nie została zakończona; 3) obrazę prawa materialnego- art. 180§1 k.r.o. przez nieprawidłowe jego zastosowanie i przyjęcie za podstawę orzeczenia, w sytuacji gdy cel dla którego kurator został ustanowiony nie został osiągnięty. Apelujący wniósł o zmianę orzeczenia i oddalenie wniosku kuratora. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja uczestnika nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że Sąd Rejonowy wydając zaskarżone postanowienie nie mógł zastosować formuły zastrzeżonej dla sądu II instancji i uchylić uprzednio wydanego postanowienia w przedmiocie kurateli. Ta pomyłka nie miała jednak wpływu na ocenę trafności rozstrzygnięcia, którego istotą jest uchylenie kurateli, czemu Sąd Rejonowy dał wyraz w pisemnym uzasadnieniu, wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 180§1 k.r.o. W tej sytuacji Sąd Okręgowy nadał temu postanowieniu prawidłowe brzmienie i uchylił kuratelę ustanowioną dla T. L. postanowieniem z 10 lutego 2014. w sprawie III RNs69/14. Należy zgodzić się z Sądem Rejonowym, że w okolicznościach sprawy brak jest podstaw dla ustanowienia dla T. L. kuratora w trybie art. 183§1 k.p.c. W myśl tego przepisu kuratora ustanawia się dla osoby niepełnosprawnej jeżeli potrzebuje ona pomocy do prowadzenia wszelkich spraw albo spraw określonego rodzaju, lub do załatwienia poszczególne sprawy. Za osobę niepełnosprawną w rozumieniu cytowanego przepisu uważa się osobę ułomną fizycznie jak również intelektualnie czy psychicznie ale w stopniu, który nie wymaga ubezwłasnowolnienia częściowego lub całkowitego. Dla osoby ubezwłasnowolnionej, która z powodu niezdolności do pokierowania swoim postępowaniem i prowadzenia swoich spraw jest w konsekwencji całkowicie lub częściowo pozbawiona praw publicznych, potrzebny jest przedstawiciel ustawowy, którego funkcja jest w sposób zasadniczy odmienna od funkcji kuratora ustanawianego w trybie art. 183§1 k.r.o. Kuratela w rozumieniu cytowanego przepisu obejmuje pomoc przy czynnościach faktycznych i prawnych związanych z codziennym życiem. Chodzi przy tym o pomoc prawną związaną ze sferą praw majątkowych czy osobistych osoby niepełnosprawnej lecz nie o reprezentowanie takiej osoby w postępowaniu sądowym i składanie w jej imieniu wniosków z wyłączeniem jej świadomości w tym zakresie. Kurator ustanowiony w trybie art. 183§1 k.r.o. pełni funkcje wykraczające poza proces sądowy (por. post.SN z 27.03.1996r., IIICZP 28/96, OSNC 1996/7-8/99). Z niekwestionowanej opinii biegłych wynika, że T. L. cierpi na schizofrenię paranoidalną z nasilonymi objawami i nie jest w stanie samodzielnie uczestniczyć w sprawie sądowej ani reprezentować swoich interesów. Niemożność nawiązania logicznego kontaktu z T. L. potwierdza także kurator dla niej ustanowiony. Taki wniosek opinii jak i relacja kuratora, wskazują na celowość wszczęcia postępowania o ubezwłasnowolnienie. T. L. wymaga bowiem innej pomocy niż wynikająca z art. 183§1 k.r.o. Ustanowienie dla niej kuratora w tym trybie byłoby możliwe tylko wtedy gdyby miała ona zachowane zdolności intelektualne i psychiczne w takim stopniu, że byłaby w stanie pokierować swoim postępowaniem, innymi słowy wyrazić w sposób logiczny własną wolę co do sposobu działu spadku, a nie mogłaby tego uczynić tylko z powodu innego rodzaju niepełnosprawności, która wymagałaby pomocy kuratora. Kurator mógłby w takim przypadku udzielać jej porad prawnych i składać pisma procesowe. W przedmiotowej sprawie z powodu niemożności nawiązania kontaktu a T. L. , kurator musiałby wejść w rolę przedstawiciela ustawowego a jest to prawnie niedopuszczalne. T. L. ma zachowaną zdolność do czynności prawnych i zdolność procesową. Aby kurator ustanowiony w trybie art. 183§1 k.r.o. mógł ją reprezentować w sprawie musiałaby mu udzielić pełnomocnictwa. Pamiętać należy, że pojęcie sprawy sądowej w takim znaczeniu, że kurator ma zastąpić osobę niepełnosprawną także w zakresie wyrażania woli bez pełnomocnictwa, jest poza zakresem spraw o jakich mowa w przepisie art. 183§1 k.r.o. , a który w istocie obejmuje czynności faktyczne. Dodać jeszcze należy, że kuratora na podstawie cytowanego przepisu ustanawia się wyłącznie na wniosek osoby potrzebującej. W przedmiotowej sprawie nastąpiło to na wniosek K. K. , uczestnika w sprawie o dział spadku. Mając na uwadze przedstawione rozważania, należy stwierdzić, że w chwili wydawania postanowienia o ustanowieniu kuratora dla T. L. nie istniała podstawa dla jego ustanowienia, a zatem nie może wystąpić stan ukończenia sprawy. Nie wyklucza to jednak możliwości uchylenia takiej kurateli na podstawie art. 180§1 k.r.o. , w szczególności w sytuacji gdy kurator był ustanowiony na wniosek osoby nieuprawnionej. Odmowa uchylenia kurateli stanowiłaby przede wszystkim naruszenie praw T. L. , a ponadto nie byłoby możliwe wykonywanie tej funkcji przez adwokata, który został ustanowiony kuratorem z przyczyn oczywistych, wynikających ze znajomości przepisów prawa. Mając na uwadze przytoczone okoliczności Sąd Okręgowy orzekł jak w postanowieniu na podstawie art. 386§1 k.p.c. w zw. z art. 13§2 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 520§1 k.p.c. w zw. z art. 391§1 k.p.c. i art. 13§2 k.p.c.