II CA 1122/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła apelacji powodów od wyroku Sądu Rejonowego w Goleniowie, który zasądził od pozwanego na rzecz powodów solidarnie kwotę 3.407,31 zł z odsetkami, ale oddalił powództwo w pozostałym zakresie, uznając prowizję za udzielenie pożyczki w wysokości 2.250 zł za nieważną jako klauzulę abuzywną (sprzeczną z dobrymi obyczajami i rażąco naruszającą interesy konsumenta). Powodowie zarzucili naruszenie przepisów dotyczących klauzul abuzywnych, prawa cywilnego i procedury cywilnej, domagając się zmiany wyroku i zasądzenia dodatkowej kwoty prowizji. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając ją za bezzasadną. Sąd odwoławczy podkreślił, że umowa pożyczki była kredytem konsumenckim, a prowizja nie stanowiła głównego świadczenia stron. Analizując prowizję pod kątem art. 385¹ k.c., sąd stwierdził, że była ona rażąco zawyżona i nieproporcjonalna do faktycznych kosztów pożyczkodawcy, co potwierdza jej abuzywny charakter. Powodowie nie wykazali uzasadnienia dla tak wysokiej prowizji, która stanowiła 75% kwoty kapitału pożyczki. Sąd odwołał się również do przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, w tym art. 36a, dotyczącego maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, ale zaznaczył, że samo istnienie limitu nie uprawnia do jego maksymalnego wykorzystania bez uzasadnienia. Sąd podkreślił obowiązek dowodowy pożyczkodawcy w wykazaniu zasadności naliczonej prowizji, którego powodowie nie spełnili. W kontekście wyroku zaocznego, sąd wyjaśnił, że domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda (art. 339 § 2 k.p.c.) nie zwalnia sądu z obowiązku oceny żądania pod kątem prawa materialnego, w tym z możliwości badania abuzywności klauzul umownych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dla uznania prowizji za udzielenie pożyczki konsumenckiej za klauzulę abuzywną w przypadku braku wykazania przez pożyczkodawcę faktycznych kosztów uzasadniających jej wysokość, a także dla oceny prawa materialnego przez sąd w postępowaniu zaocznym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pożyczki konsumenckiej i oceny konkretnej prowizji. Wymaga analizy faktycznych kosztów pożyczkodawcy w każdej podobnej sprawie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy prowizja za udzielenie pożyczki konsumenckiej, ustalona w umowie zawartej ze standardowego wzorca, może być uznana za niedozwolone postanowienie umowne (klauzulę abuzywną) na podstawie art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prowizja może być uznana za niedozwolone postanowienie umowne, jeśli kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy, a pożyczkodawca nie wykaże jej zasadności kosztami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prowizja w wysokości 2.250 zł (stanowiąca 75% kapitału pożyczki) była rażąco zawyżona i nieproporcjonalna do faktycznych kosztów pożyczkodawcy, co narusza dobre obyczaje i interesy konsumenta. Brak wykazania przez pożyczkodawcę uzasadnienia dla tak wysokiej kwoty prowizji potwierdza jej abuzywny charakter.
Czy sąd rozpoznający sprawę w warunkach zaoczności jest zobowiązany do oceny zasadności żądania pozwu pod kątem prawa materialnego, w tym możliwości badania abuzywności klauzul umownych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ma obowiązek ocenić żądanie pozwu pod kątem prawa materialnego, nawet jeśli sprawa toczy się w warunkach zaoczności, i może oddalić powództwo, jeśli stwierdzi nieważność lub abuzywność postanowień umowy.
Uzasadnienie
Domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda (art. 339 § 2 k.p.c.) dotyczy jedynie strony faktycznej i zastępuje postępowanie dowodowe, ale nie zwalnia sądu z obowiązku oceny żądania przez pryzmat przepisów prawa materialnego. Sąd może badać abuzywność klauzul umownych i na tej podstawie oddalić powództwo.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. C. | osoba_fizyczna | powód |
| A. G. | osoba_fizyczna | powód |
| A. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| D. U. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Sąd Rejonowy w Goleniowie | inne | sąd pierwszej instancji |
| Sąd Okręgowy w Szczecinie | inne | sąd drugiej instancji |
| (...) Finanse Sp. z o.o. | spółka | wierzyciel pierwotny |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy umowy pożyczki, która została uwzględniona w części dotyczącej kapitału i odsetek.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do oceny postanowień umowy zawieranej z konsumentem jako niedozwolonych (abuzywnych), jeśli kształtują prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszają interesy konsumenta.
u.k.k. art. 3 § 1
Ustawa o kredycie konsumenckim
Definicja umowy o kredyt konsumencki, w tym umowy pożyczki przekraczającej określony próg.
u.k.k. art. 3 § 2
Ustawa o kredycie konsumenckim
Definicja umowy o kredyt konsumencki, w tym umowy pożyczki.
u.k.k. art. 5 § 6
Ustawa o kredycie konsumenckim
Definicja całkowitego kosztu kredytu konsumenckiego, obejmującego m.in. prowizje.
u.k.k. art. 36a § 1
Ustawa o kredycie konsumenckim
Określa maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego.
Pomocnicze
k.c. art. 358 § 1
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście oceny klauzul umownych, choć główną podstawą jest art. 385¹ k.c.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny materiału dowodowego, zarzucany przez apelujących jako naruszony przez sąd pierwszej instancji.
k.p.c. art. 339 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy domniemania prawdziwości twierdzeń powoda w przypadku wyroku zaocznego, analizowany w kontekście obowiązku sądu do oceny prawa materialnego.
k.p.c. art. 505 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji, gdy nie przeprowadził on postępowania dowodowego.
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy granic rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz niektórych innych ustaw art. 11
Przepisy dotyczące pozaodsetkowych kosztów kredytu weszły w życie przed datą zawarcia umowy pożyczki.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prowizja za udzielenie pożyczki w wysokości 2.250 zł stanowiła klauzulę abuzywną, ponieważ była rażąco zawyżona, nieproporcjonalna do faktycznych kosztów pożyczkodawcy i naruszała dobre obyczaje oraz interesy konsumenta. • Pożyczkodawca nie wykazał uzasadnienia dla tak wysokiej prowizji, co jest jego obowiązkiem dowodowym. • Sąd ma obowiązek oceny prawa materialnego nawet w przypadku wyroku zaocznego.
Odrzucone argumenty
Prowizja za udzielenie pożyczki była zgodna z umową i przepisami, a jej wysokość mieściła się w maksymalnych dopuszczalnych limitach pozaodsetkowych kosztów kredytu. • Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy dotyczące klauzul abuzywnych. • Sąd pierwszej instancji nie wezwał pełnomocnika powodów do wyjaśnienia wątpliwości. • Sąd pierwszej instancji nie przyjął za prawdziwe twierdzeń powodów w trybie art. 339 § 2 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
prowizja za udzielenie pożyczki na poziomie aż 2.250 zł, która [...] stanowi równowartość 75 % kwoty udzielonej pozwanemu pożyczki • koszty te ze względów technicznych mogą oczywiście – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – mieć charakter zryczałtowany, tym niemniej jednak przyjęty ryczałt powinien korespondować w jakikolwiek sposób z kosztem czynności jakie rzeczywiście pożyczkodawca musiał podjąć • już bowiem tylko zwykłe zasady doświadczenia życiowego wskazują, iż dla firmy udzielającej profesjonalnie pożyczek osobom fizycznym, koszty przygotowania umowy oraz sprawdzenia zdolności kredytowej kredytobiorcy nie będą wynosiły 2.250 zł, ani nie będą nawet oscylowały wokół tej kwoty. • domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda dotyczy wyłącznie strony faktycznej wyroku i nie obowiązuje w zakresie prawa materialnego.
Skład orzekający
Tomasz Szaj
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dla uznania prowizji za udzielenie pożyczki konsumenckiej za klauzulę abuzywną w przypadku braku wykazania przez pożyczkodawcę faktycznych kosztów uzasadniających jej wysokość, a także dla oceny prawa materialnego przez sąd w postępowaniu zaocznym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pożyczki konsumenckiej i oceny konkretnej prowizji. Wymaga analizy faktycznych kosztów pożyczkodawcy w każdej podobnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy chronią konsumentów przed nadmiernymi opłatami w umowach pożyczkowych, nawet w postępowaniu zaocznym, co jest istotne dla szerokiego grona odbiorców.
“Czy wysoka prowizja za pożyczkę to zawsze legalny koszt? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 2402,18 PLN
kapitał pożyczki i skapitalizowane odsetki: 3407,31 PLN
zwrot kosztów postępowania: 1198,86 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.