II CA 1040/16

Sygn. akt II Ca 1040/16 POSTANOWIENIE Dnia 10 lutego 2017 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata Grzesik (spr.) Sędziowie: SO Karina Marczak SO Zbigniew Ciechanowicz Protokolant: sekr. sądowy Magdalena Grzegorczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2017 roku w S. sprawy z wniosku M. P. z udziałem D. P. o podział majątku wspólnego na skutek apelacji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 10 grudnia 2015 roku, sygn. akt I Ns 1130/14 1. zmienia zaskarżone postanowienie w ten sposób, że: a. w punkcie II. ustala, że uczestnik D. P. poniósł nakład z majątku osobistego na majątek wspólny stron o łącznej wartości 9750 zł (dziewięć tysięcy siedemset pięćdziesiąt złotych) i oddala wniosek w pozostałym zakresie; b. w punkcie IV tytułem spłaty udziału i rozliczenia nakładów zasądza od wnioskodawczyni M. P. na rzecz uczestnika D. P. kwotę 43 314,91 zł (czterdzieści trzy tysiące trzysta czternaście złotych dziewięćdziesiąt jeden groszy), płatną do dnia 31 lipca 2017r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie opóźnienia w płatności powyższej kwoty; c. uchyla punkt V.; 2. oddala apelację w pozostałym zakresie; 3. ustala, iż wnioskodawczyni i uczestnik ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w postępowaniu apelacyjnym; 4. przyznaje adwokat M. M. od Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w S. kwotę 2214 zł (dwa tysiące dwieście czternaście złotych), w tym VAT tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu wnioskodawczyni w postępowaniu apelacyjnym. SSO Karina Marczak SSO Małgorzata Grzesik SSO Zbigniew Ciechanowicz Sygn. akt II Ca 1040/16 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2015r. (sygn. I Ns 1130/14) wydanym w sprawie z wniosku: M. P. z udziałem: D. P. o podział majątku wspólnego I. ustalił, że w skład majątku wspólnego wnioskodawczyni M. P. i uczestnika postępowania, D. P. wchodzą: 1. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...) o powierzchni 38,34 m2, dla którego Sąd Rejonowy w Stargardzie Szczecińskim, V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) - o wartości 130.000,00 zł, 2. środki pieniężne w kwocie 53.120,19; II. ustalił, że uczestnik postępowania D. P. poniósł nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny stron o łącznej wartości 51.701,00 zł; III. dokonał podziału majątku wspólnego oraz znosi wspólność rzeczy i praw majątkowych opisanych w punkcie 1. w ten sposób, że przyznaje na rzecz wnioskodawczyni M. P. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...) o powierzchni 38,34 m 2 , dla którego Sąd Rejonowy w Stargardzie Szczecińskim, V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) - o wartości 130.000,00 zł; IV. zasądził od wnioskodawczyni M. P. na rzecz uczestnika postępowania D. P. kwotę 90.850,50 zł tytułem spłaty udziału uczestnika postępowania w majątku wspólnym; V. zasądzoną w pkt. IV/ sentencji należność rozkłada na 2 raty — każda w wysokości 45.425,25 zł płatnych: pierwsza rata - w terminie 6 miesięcy licząc od dnia uprawomocnienia się nin. postanowienia, druga rata - w terminie 12 miesięcy licząc od dnia uprawomocnienia się nin. postanowienia - wraz z odsetkami w wysokości ustawowej w razie opóźnienia w płatności danej raty; VI. nakazał uczestnikowi postępowania, D. P. opuszczenie i wydanie wnioskodawczyni, M. P. lokalu opisanego szczegółowo w pkt. I. 1. nin. postanowienia w terminie 12 miesięcy licząc od dnia uprawomocnienia się nin. postanowienia; VII. oddalił żądania uczestników postępowania w pozostałym zakresie; VIII. ustalił, iż każdy z uczestników postępowania ponosi koszty zastępstwa procesowego związane ze swoim udziałem w sprawie; IX. nakazał pobrać od uczestnika postępowania, D. P. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Stargardzie Szczecińskim kwotę 500,00 zł tytułem części nieuiszczonych kosztów sądowych; X. przyznał adwokat, M. M. od Skarbu Państwa - Sąd Rejonowy w Stargardzie Szczecińskim kwotę 1.800,00 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług (...) z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu wnioskodawczym, M. P. ; XI. ustalił, że w pozostałym zakresie koszty sądowe ponosi Skarb Państwa. Sąd Rejonowy oparł powyższe rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych. Uczestnik postępowania D. P. posiadał rachunek w Banku (...) S.A. I Oddział w S. , który został zamknięty 8 lutego 2008 r., a na który m.in. wpływały środki z tytułu wynagrodzenia za pracę na terenie RFN: 8 lipca 1999 r. w kwocie 3.281,62 zł, 11 sierpnia 1999 r. w kwocie 4.268,28, zł i 10 września 1999 r. w kwocie 6.948,06 zł. Uczestnik postępowania D. P. zgromadził środki na książeczce mieszkaniowej według stanu na dzień 14 stycznia 2000 r. w kwocie 4.102,24 zł, na dzień wypłaty 20 marca 2001 r. w kwocie 4.462,62 zł. Kwota ta została przeznaczona na cenę kupna lokalu mieszkalnego. W trakcie trwania związku małżeńskiego na podstawie umowy sprzedaży z 22 lutego 2001 r. M. P. i D. P. nabyli prawo własności lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...) oraz związany z nim udział w prawie współwłasności części wspólnych budynku mieszkalnego oraz gruntu w wysokości (...) , dla którego Sąd Rejonowy w Stargardzie Szczecińskim V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...) za cenę 59.000zł. Przed nabyciem ww. lokalu uczestnik otrzymał od swych rodziców kwotę 15.000 zł tytułem darowizny. Kwota ta została wykorzystana na zapłatę ceny za ww. lokal. Ponadto strony pożyczyły na ten cel od rodziców uczestnika postępowania kwotę 15.000 zł. D. P. w zakładzie pracy zaciągnął pożyczkę w kwocie 17.775,00 zł, z której ta pożyczka została spłacona. Stocznia (...) 25 maja 2009 r. wypłaciła na rzecz D. P. kwotę 45.000 zł tytułem odszkodowania za utratę pracy. Uczestnik D. P. poniósł nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny stron o łącznej wartości 51.701,00 zł, która to kwota stanowi proporcjonalny udział uczestnika postępowania w cenie nabycia ww. lokalu. W cenie lokalu, tj. 59.000 zł zawierały się kwoty: 15.000 zł z tytułu darowizny od rodziców, 4.462,62 zł jako środki zgromadzone na książeczce mieszkaniowej oraz 4.000 zł, jakie uczestnikowi pozostałe ze środków kawalerskich. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie Wydział X Cywilny Rodzinny z 19 marca 2014 r., sygn. akt X RC 2341/13, który stał się prawomocny 10 kwietnia 2014 r., związek małżeński M. P. i D. P. został rozwiązany przez rozwód. M. P. i D. P. na wspólnym rachunku bankowym posiadali środki pieniężne w kwocie 53.120,19 zł. 5 czerwca 2013 r. D. P. dokonał przelewu kwoty 23.120,19 zł na rzecz swojej matki - Ł. P. oraz dokonał wypłaty w gotówce kwoty 30.000 zł. M. P. od 26 września 2011 r. zatrudniona jest w S. (...) Zakłady (...) , z o.o. z siedzibą w K. , w wymiarze pełnego etatu na stanowisku pracownik punktu przyjmowania zakładów, osiągając średnie wynagrodzenie z ostatnich trzech miesięcy w kwocie 3.781,12 zł. Za miesiąc maj 2014 r. M. P. otrzymała wynagrodzenie w kwocie 1.190,82 zł. Wartość prawa własności lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...) oraz związanego z nim udział w prawie współwłasności strony ustaliły na kwotę 130.000 zł. Aktualnie we wskazanym lokalu mieszkalnym zamieszkują uczestnicy postępowania wraz z małoletnimi dziećmi. W oparciu o powyższe ustalenia Sąd Rejonowy uznał wniosek o podział majątku za zasadny. Sąd wskazał, iż w niniejszej sprawie niespornym był fakt przynależności do majątku wspólnego wnioskodawczyni i uczestnika postępowania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...) oraz jego wartość. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego należało także uznać, iż w skład majątku wspólnego stron wchodziły także środki pieniężne w kwocie 53.120,19 zł. Chodzi o środki na wskazanym przez wnioskodawczynię wspólnym koncie stron w E. , a które zostały przekazane przez uczestnika postępowania D. P. na konto matki Ł. P. - w kwocie 23.120,19 zł oraz pobrane w gotówce przez uczestnika postępowania D. P. - w kwocie 30.000 zł. Wg sądu były środkami wspólnymi stron, a uczestnik postępowania nie wykazał, aby zostały zużyte na potrzeby rodziny. Przechodząc do rozważań dotyczących nakładów poniesionych przez uczestnika postępowania D. P. z majątku osobistego na majątek wspólny stron, Sąd I instancji wskazał, że podane przez D. P. kwoty jako poniesione nakłady, częściowo nie były kwestionowane przez wnioskodawczynię. Uczestnik wskazał, iż poniósł nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny w kwocie 4.000 zł ze środków kawalerskich, 4.462.62 zł z książeczki mieszkaniowej oraz 15.000 zł, które otrzymał jako darowiznę od rodziców skrótowo to ujmując jako: „ze spadku po babci". Powyższe w sumie dało kwotę 23.462.62 zł. Jednocześnie nie uwzględniono innych okoliczności dotyczących nakładów podnoszonych przez uczestnika, który nie wykazał, że miał środki „kawalerskie" w chwili zakupu mieszkania, czy nawet - zawierania związku małżeńskiego; w szczególności zaświadczenie z Banku (...) S.A. wskazuje jedynie na to, ile D. P. posiadał środków przed ślubem na koncie, ale nie wynika z tego w żaden sposób, czy jeszcze miał te środki w chwili zawierania związku małżeńskiego, a tym bardziej - w chwili zakupu mieszkania. Dalej Sąd Rejonowy wskazał, iż pieniądze te mogły zostać spożytkowane przez samego uczestnika jeszcze przed ślubem, mogły zostać wydane po nim przez rodzinę. W każdym bądź zaś razie uczestnik postępowania nie wykazał, aby dysponował „kawalerskimi" środkami w chwili kupna przedmiotowego lokalu tak, aby choć uprawdopodobnić, że wydał je na cenę tego prawa. Dodatkowo podnieść należy, iż kwota 45.000 zł wypłacona uczestnikowi postępowania ze Stoczni (...) tytułem odszkodowania za utratę pracy jest rodzajem wynagrodzenia, które wchodzi do majątku wspólnego - jest to bezpośrednio związane ze stosunkiem pracy (jego utratą) jak np. odprawa i nie ma związku z odszkodowaniem m.in. za uszkodzenie ciała, na które wskazuje art. 33 k.r. io. Sąd przyjął, że na zakup lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ulicy (...) strony przeznaczyły również środki z prezentów ślubnych w kwocie 20.000 zł. Z wyliczeń, które przedstawiły strony w czasie przesłuchania i przy przyjęciu powyższych ustaleń i rozważań co do źródeł środków przeznaczonych za kupno przedmiotowego lokalu, wynika, że brakowało właśnie ok. 20.000 zł na tę cenę. Sąd I instancji uznał, iż wyliczenia stron w zakresie tego, jakie środki zostały przeznaczone na kupno mieszkania, podane w czasie ich przesłuchania wskazują, że wiarygodne są zeznania wnioskodawczyni, a nie uczestnika postępowania, a to z uwagi na to, iż wyliczenia M. P. zgadzają się z kwotą przeznaczoną na zakup lokalu mieszkalnego i znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym (20.000 zł z prezentów ślubnych + 15.000 zł z darowizny rodziców uczestnika + 15.000 zł z pożyczki od rodziców uczestnika + 4.000 zł z „kawalerskich" oszczędności uczestnika + ok. 5.000 zł z książeczki mieszkaniowej uczestnika). Wg sądu, w zakresie źródeł finansowania zakupu lokalu, to właśnie zeznania wnioskodawczyni zasługują na wiarę. Po pierwsze, znajduję pokrycie w cenie lokalu (czego nie można powiedzieć o uczestniku); po drugie, mają potwierdzenie w innych dowodach, zeznaniach świadków, na co wskazano przy ustalaniu stanu faktycznego. Natomiast wyliczenia uczestnika postępowania zdecydowanie przekraczają cenę mieszkania (36.000 zł z „kawalerskich" oszczędności uczestnika + 15.000 zł j.w. + 15.000 zł z darowizny rodziców uczestnika). Nawet w przypadku przyjęcia, hipotetycznie, za wiarygodne zeznań w tym zakresie D. P. , nie wyjaśnił on, co się stało z kwotą około 7.000 zł „nadpłaty", nawet przyjmując opłaty notarialne i podatki związane z zakupem. Niezależnie od powyższego, nie zostało przez D. P. wykazane, aby miał tyle środków „kawalerskich" (36.000 zł), czy zarobionych w RFN (15.000 zł) i jeszcze je posiadał w dacie kupna mieszkania. Zwrócić należy uwagę na to, że świadkowie - członkowie rodziny uczestnika, nie byli w stanie wskazać źródeł sfinansowania zakupu mieszkania, oprócz ww. darowizny w kwocie 15.000 zł. Natomiast pożyczkę w kwocie 15.000 zł na ten cel potwierdziła świadek A. S. . Późniejsza pożyczka od pracodawcy została przeznaczona na spłatę tego zobowiązania, a nadwyżka - na remont, do którego przyczynili się też materialnie rodzice uczestnika. W tym zakresie Sąd oparł się m.in. na z zeznaniach świadka A. G. . W ocenie sądu jest to argument przemawiający za możliwością sfinansowania tego remontu bez całości środków uzyskanych z pożyczki w zakładzie pracy D. P. . W związku ze zgodnym wnioskiem stron postępowania sąd ustalił wartość lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...) na kwotę 130.000 zł, natomiast jako nakłady uczestnika postępowania D. P. z majątku osobistego na majątek wspólny stron należało uznać kwotę 23.462,62 zł, co stanowiło 39,77% nakładu z ceny mieszkania (59.000 zł), a więc kwotę 51.701,00 zł przyjmując proporcje odnoszące się do aktualnej wartości tego prawa. W związku z czym: 130.000 + 53.120,19 = 183.120,19 (wartość majątku wspólnego) - 51.701,00 (nakłady uczestnika) = 131.419,19 (wartość majątku wspólnego po odliczeniu nakładów uczestnika) / 2 = 65.709,60 + 51.701,00 = 117.410,60 - 26.560,10 (połowa środków pieniężnych z pkt. 1/1/) = 90.850,50 / 2 (raty) = 45.425,25 zł (wysokość jednej raty spłaty). Mając na uwadze powyższe sąd uznał, że D. P. poniósł nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny stron o łącznej wartości 51.701,00 zł, co znalazło odzwierciedlenie w punkcie III sentencji postanowienia. Po uwzględnieniu sytuacji majątkowej, rodzinnej stron postępowania oraz tego, iż w wyroku z 19 marca 2014 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział X Cywilny Rodzinny, sygn. akt X RC 2341/13 ustalił miejsce pobytu małoletnich dzieci stron przy M. P. , należało dokonać podziału majątku wspólnego stron, znosząc wspólność rzeczy i praw majątkowych wchodzących w skład majątku wspólnego stron w ten sposób, że należało przyznać na rzecz wnioskodawczyni, M. P. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...) o powierzchni 38,34 m 2 . Tym samym, należało zasądzić od wnioskodawczyni, M. P. na rzecz uczestnika postępowania, D. P. kwotę 90.850,50 zł tytułem spłaty udziału uczestnika postępowania w majątku wspólnym, co znalazło odzwierciedlenie w punkcie III i IV sentencji orzeczenia. Zasądzoną należność Sąd rozłożył na dwie raty z uwagi na oświadczenie wnioskodawczyni złożone na rozprawie, która zadeklarowała, że jest w stanie, z pomocą rodziny, w ciągu roku spłacić uczestnika; zdaniem sądu rok nie wydaje się bardzo długim okresem szczególnie, że uczestnik - jako osoba, z którą dzieci zamieszkiwać nie będą - może tymczasowo łatwiej i przy mniejszych kosztach np. wynająć lokal mieszkalny, czy też zamieszkać z matką. W punkcie VI sentencji Sąd Rejonowy orzeczenia nakazał uczestnikowi postępowania, D. P. opuszczenie i wydanie wnioskodawczyni, M. P. lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ulicy (...) w terminie dwunastu miesięcy licząc od dnia uprawomocnienia się postanowienia dając uczestnikowi możliwość zamieszkania w lokalu stron do czasu uzyskania pełnej spłaty. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na treści art. 520 § 1 k.p.c. W punkcie X postanowienia sąd przyznał pełnomocnikowi wnioskodawczyni ustanowionemu z urzędu, adwokat M. M. kwotę 1.800,00 zł wraz z podatkiem VAT od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Stargardzie Szczecińskim tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W niniejszej sprawie adwokat M. M. została ustanowiona pełnomocnikiem z urzędu wnioskodawczyni M. P. . Biorąc pod uwagę, że koszty te nie zostały opłacone przez wnioskodawczynię, kosztami tymi należało obciążyć Skarb Państwa. Apelację od powyższego postanowienia wywiodła wnioskodawczyni zaskarżając to orzeczenie w części to jest w zakresie pkt II oraz pkt IV sentencji, a nadto w zakresie pkt V - co do wysokości każdej z rat. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego: a) art. 45 § 1 kro poprzez jego błędne zastosowanie będące skutkiem nieprawidłowego ustalenia, że uczestnik postępowania, D. P. był uprawniony do żądania zwrotu nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny o łącznej wartości 51.701,00 zł; b) art. 33 pkt 2 kro , poprzez jego pominięcie przejawiające się błędnym uznaniem Sądu, że darowizna w kwocie 15.000,00 zł przekazana przez rodzinę uczestnika została dokonana wyłącznie na jego majątek osobisty, skoro wolą darczyńcy było, aby kwota darowizny służyła obu małżonkom i miała celu pomoc im w zakupie ich pierwszego mieszkania, zgodnie z dyspozycją powyższego przepisu, kwota ta również weszła do majątku wspólnego stron; c) art. 31 § 2 pkt 2 kro poprzez jego pominięcie, a w rezultacie błędne przyjęcie, że wypłata kwoty 4.462,62 zł z książeczki mieszkaniowej stanowi majątek osobisty uczestnika, podczas gdy do likwidacji książeczki i wypłaty premii nastąpił trakcie małżeństwa, a wówczas wypłacone środki należy traktować jako przychód z majątku osobistego, a tym samym składnik majątku wspólnego; 2. naruszenie prawa procesowego, tj. przepisów art. 229 i art. 230 oraz art. 233 k. poprzez całkowicie dowolne przyjęcie, że wnioskodawczyni nie kwestionowała faktów dotyczących nakładów poniesionych przez uczestnika D. P. , a w rezultacie uznanie tych faktów za przyznane i pominięcie dowodów świadczących o fakcie, uczestnik żadnych nakładów nie dokonał. a nadto, z ostrożności procesowej: 3. naruszenie przepisów art. 358 1 § 1 i 3 k.c. poprzez ich pominięcie i błędne ustalenie, rzekome nakłady osobiste D. P. na wspólne mieszkanie uczestników w kwocie 23.462,62 zł miałyby dziś wartość wskazanej przez Sąd kwoty 51.701,00 zł, podczas gdy przy ewentualnym obliczaniu aktualnej wartości tychże nakładów należałoby co najwyżej uwzględnić zmianę siły nabywczej pieniądza w okresie 2001-2015 r., czyli od momentu zakupu przedmiotowego mieszkania do momentu podziału majątki wspólnego. Mając powyższe na względnie wnioskodawczyni wniosła o: I. zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez ustalenie, iż uczestnik D. P. nie poniósł żadnych nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny uczestników oraz ustalenie kwoty 38440,00zł tytułem spłaty przez wnioskodawczynię udziału uczestnika w majątku wspólnym oraz rozłożenia jej na dwie raty, w wysokości 19.220,00 zł każda. względnie II. uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; oraz III. przyznanie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu wynagrodzenia za reprezentację wnioskodawczyni w postępowaniu apelacyjnym, według norm przepisanych W uzasadnieniu apelacji wnioskodawczyni zarzuca Sądowi I Instancji, iż wydając zaskarżone postanowienie błędnie przyjął - co wprost wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia - że wnioskodawczyni częściowo nie kwestionuje faktów dotyczących nakładów poniesionych przez uczestnika D. P. . Jednakże jak wynika z akt sprawy, M. P. we wniesionych pismach podczas postępowania o podział majątku oraz wyjaśnieniach przed sądem, wielokrotnie podnosiła, iż uczestnik D. P. nie ponosił żadnych nakładów ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Apelująca wskazała, iż pieniądze przekazane przez rodziców uczestnika zostały spożytkowane na kupno ich pierwszego wspólnego mieszkań Strony w momencie otrzymania darowizny w kwocie 15.000,00 zł były dopiero rok po ślubie W tym okresie małżeństwo uczestników funkcjonowało bardzo dobrze, a ich związek wydawał się trwały. W związku czym nie było podstaw do uznania, że kwota darowizny przekazana była wyłącznie uczestnikowi D. P. , przeczy bowiem temu okoliczność doskonale znana darczyńcy iż uczestnicy niniejszego postępowania również za tę kwotę kupili w 2001 roku mieszkanie, które miało służyć ich nowo powstałej rodzinie. Ponadto według wnioskodawczyni Sąd niezasadnie przyjął, iż wypłaty premii gwarancyjnej z książeczki mieszkaniowej jest majątkiem osobistym uczestnika. Zgodnie bowiem z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądów powszechnych, na to, czy premia gwarancyjna wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków czy nie, decydujące znaczenie ma data realizacji praw do premii. Jeżeli więc do likwidacji książeczki i wypłaty premii doszło w trakcie małżeństwa, to wypłacone pieniądze wchodzą w skład majątku wspólnego, przy tym bez znaczenia jest to, że wkład na książeczce został zgromadzony jeszcze przed zawarciem związku. W odpowiedzi na apelację uczestnik wniósł o: 1. oddalenie apelacji w całości; 2. zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika kosztów postępowania odwoławczego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się w zasadniczej części zasadna, doprowadzając do zmiany zaskarżonego postanowienia. Do postępowania o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postępowania w przedmiocie działu spadku, a zatem, między innymi, również art. 684 k.p.c. Oznacza to, że, w postępowaniu o podział wspólnego majątku pomiędzy byłymi małżonkami ( art. 567 § 3 w zw. z art. 684 k.p.c. ). Sąd z urzędu rozstrzyga o składzie i wartości majątku będącego przedmiotem podziału. Zasadą jest, że podział majątku wspólnego obejmuje składniki należące do tego majątku w dacie ustania wspólności oraz istniejące w chwili dokonywania podziału. Mówiąc inaczej, całość stosunków majątkowych podlega rozliczeniu według stanu na dzień ustania wspólności ustawowej, natomiast podziałowi podlega stan czynny masy majątkowej w chwili dokonywania podziału. Zasada ta odnosi się także do wartości nieruchomości podlegającej podziałowi. Sąd Odwoławczy stosownie do treści art. 378 § 1 kpc rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, a co za tym idzie nie może dokonywać kontroli instancyjnej w części orzeczenia, która nie została objęta zakresem zaskarżenia. Analiza wywiedzionej apelacji wskazuje, że wnioskodawczyni nie zaskarżyła punktu I. postanowienia, który odnosił się do ustalenia składników majątku wspólnego i ich wartość. W związku z brakiem zaskarżenia tej części ustalenie, że w skład majątku wspólnego wchodzi spółdzielcze prawo własnościowe do lokalu mieszkalnego o wartości 130.000 zł oraz środki pieniężne o wartości 53.120, 19 zł to stanowi punkt wyjścia do dalszych rozważań, Zasadnicza kwestia podnoszona w apelacji dotyczyła zagadnienia rozliczenia nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny, jaki poniósł uczestnik. Stosownie do art. 45 § 1 k.r.o. , każdy z małżonków może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Przez pojęcie nakładów z majątku osobistego należy rozumieć zarówno użycie składników tego majątku na rzecz majątku wspólnego, jak również wartość osobistych świadczeń małżonka. Zwrotu wydatków i nakładów poczynionych z majątku osobistego jednego z małżonków na majątek wspólny dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jeżeli ze względu na dobro rodziny sąd nie nakazał wcześniejszego zwrotu ( art. 45 § 2 k.r.o. ). Konsekwencją tego unormowania jest art. 567 § 1 k.p.c. , według którego w postępowaniu o podział majątku wspólnego sąd rozstrzyga m.in. o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku wspólnego na rzecz majątku osobistego jednego z małżonków i odwrotnie podlegają zwrotowi. Podkreślić przy tym należy, że o zwrocie wydatków i nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny sąd orzeka tylko na wniosek, a nie z urzędu, gdyż roszczenia te nie wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków (postanowienie Sądu Najwyższego z 16.10.1997 r. II CKN 395/97). Roszczenie o zwrot nakładów poczynionych z majątku osobistego na majątek wspólny ma nadto charakter procesowy, co oznacza, że domagający się zwrotu zobowiązany jest dokładnie określić swoje żądanie i jego zakres, zgodnie z art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Żądaniem tym sąd jest związany ( art. 321 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. ). W pierwszej kolejności słusznie apelująca podniosła, że Sąd Rejonowy w sposób wadliwy zaliczył całą kwotę 4.462,62 zł pochodzącą z likwidacji książeczki mieszkaniowej jako nakład poniesiony przez uczestnika z majątku osobistego. Na szczególną uwagę w tym zakresie zasługuje okoliczność, że likwidacja książeczki mieszkaniowej miała miejsce w czasie trwania małżeństwa, a środki z nich uzyskane zostały przeznczone za zakup wspólnego mieszkania na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych rodziny. Utrwalony w doktrynie jest pogląd, że pożytki inkorporowanego w książeczce mieszkaniowej prawa, przypadające w okresie trwania wspólności majątkowej małżonków, a stanowiące dochody z majątku odrębnego jednego z nich (w tym przypadku uczestnika) wchodzą w skład ustawowej wspólności majątkowej małżonków. Takie rozumienie „dochodu” z majątku odrębnego zgodne jest ze społeczno–gospodarczym przeznaczeniem praw płynących z książeczki mieszkaniowej, w tym przypadku prawa do uzyskania premii gwarancyjnej, którego realizacja ma służyć zwiększeniu środków, jakie małżonkowie przeznaczają na zaspokojenie wspólnych potrzeb mieszkaniowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 1997r., sygn.. III CKU 10/97, L. ). Oznacza to, że dochody z książeczki mieszkaniowej czyli premia gwarancyjna oraz odsetki wchodzą w skład majątku wspólnego. Jedynie zaś faktycznie wpłacony przez uczestnika wkład na książeczkę mieszkaniową należy traktować jako poniesiony przez niego nakład z majątku osobistego. Odnosząc to do materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy należy stwierdzić, iż z zestawienia wypłaconych środków z książeczki mieszkaniowej z dnia 29 marca 2001r. (k. 50) wynika, że wkład własny na niej zgromadzony wyniósł 440 zł, zaś premia gwarancyjna 3.657, 60 zł, a odsetki 390, 02 zł. Oznacza to, ze nie było podstaw do zaliczenia na poczet nakładów z majątku osobistego uczestnika z tytułu likwidacji książeczki mieszkaniowej kwoty 4.462, 62 zł, a jedynie 440 zł. Sąd Okręgowy podzielił również zarzut apelującej co do naruszenia art. 233 § 1 kpc w zakresie oceny okoliczności związanych z otrzymaniem przez uczestnika darowizny w kwocie 15.000 zł. Otóż na okoliczność faktu otrzymania od rodziców uczestnika przeprowadzone zostały dowody w postaci przesłuchania świadków, albowiem umowa darowizny nie została zawarta formie pisemnej. Zeznania stron, jak i zeznania Ł. P. niewątpliwie potwierdzają, że w 2001r. doszło do transferu środków w kwocie 15.000 zł, które uczestnik otrzymał w gotówce od ojca bezpośrednio do swoich rąk. Ocena zeznań świadków, a w szczególności zeznań Ł. P. dokonana przez Sąd Rejonowy narusza zasady doświadczenia życiowego. Przy tej ocenie Sąd Rejonowy nie uwzględnił bowiem całego kontekstu sytuacyjnego, jaki towarzyszył umowie darowizny. Uczestnik krótko przed dokonaniem tej darowizny wziął ślub i małżonkowie gromadził środki na zakup mieszkania. Wówczas w młodym jeszcze małżeństwie panowały bardzo dobre relacje, strony miały wspólne plany na przyszłość. Jako zupełnie nieracjonalna i sprzeczna z zasadami doświadczenia życiowego jawi się teza, aby tak otrzymana darowizna była przeznaczona wyłącznie na rzecz uczestnika, a nie małżonków. Ponadto zasady logiki wskazują, że gdyby darczyńcy chcieli faktycznie urzeczywistnić tak swoją wolę obdarowania tylko syna, to zadbaliby o odzwierciedlenie tego faktu w sporządzonym pisemnie dokumencie. W istocie jednak, świadek L. P. wskazała wprost, że darowizna była na zakup mieszkania, wiążąc jej cel przedmiotowo, nie zaś podmiotowo jako środki do wyłącznej dyspozycji syna. Celem darowizny było zatem umożliwienie zakupu mieszkania, które miało służyć całej rodzinie, zatem nie można traktować tej darowizny jako czynionej na majątek odrębny uczestnika. Istotne znaczenie dla oceny tych zeznań miał również fakt, że środki w kwocie 15.000 zł pochodziły z części spadku po dziadku uczestnika, a dokonując darowizny ojciec miał powiedzieć, że są one na zakup mieszkania. Nie sposób zatem wywnioskować, iż darowizna nastąpiła na majątek odrębny. Zasady doświadczenia życiowego nasuwają również wniosek, że czynienie przysporzeń przez rodziców tylko na rzecz jednego z małżonków, nie jest oczekiwane i może, zwłaszcza w małżeństwie o krótkim stażu, sprzyjać wzajemnej utracie zaufania małżonków do siebie czy prowadzić do nieporozumień. Z całą pewnością całokształt zebranego materiału prowadzi do wniosku, że dokonana darowizna z 2001r. powinna być uznana jako wchodząca do majątku wspólnego. Co prawda, w zeznaniach uczestnika pojawił się następnie wątek, że jeszcze przed ślubem wnioskodawczyni zachowywała się względem niego nielojalnie, ale pogląd ten należało ocenić co najmniej jako niewiarygodny, a z całą pewnością odosobniony w zestawieniu ze spontanicznymi zeznaniami matki, która podczas swoich zeznań w ogóle nie sygnalizowała, aby decyzja o przeznaczeniu darowizny i jej charakterze w jakkolwiek sposób była uzależniona od niewłaściwego stosunku wnioskodawczyni względem uczestnika. Ponadto nie sposób również pominąć wniosku - opartego na zasadach doświadczenia życiowego - iż większość związków małżeńskich w początkowej fazie układa się poprawnie, a pomoc materialna czy rzeczowa udzielana jest małżonkom czy całym rodzinom, a nie poszczególnym osobom. Tak też było w niniejszej sprawie. Z zeznań uczestnika i jego matki wynika, iż rodzice uczestnika pomagali małżonkom w zdobyciu własnego mieszkania. Początkowo poprzez użyczenie im własnego lokalu, aby mogli oni zaoszczędzić pieniądze na własny lokal, a następnie już po dokonaniu darowizny i nawet zakupie mieszkania pomagali małżonkom, zarówno przy zakupach i wyposażaniu mieszkania, jak i remontach. Nie wskazywali wówczas, że zakupione przedmioty stanowią darowiznę na rzecz uczestnika. Ostatecznie więc należy uznać, że darowizna w kwocie 15.000 zł była dokonana na rzecz małżonków i przyjęcie przez Sąd Rejonowy, że środki te stanowiły nakład z majątku osobistego uczestnika było nieprawidłowe. W ocenie Sądu Okręgowego uczestnik nie wykazał, aby poza oszczędnościami w kwocie 4.000 zł i wkładem 440 zł z książeczki mieszkaniowej poniósł inne nakłady na majątek wspólny z majątku osobistego. Podkreślić w tym miejscu należy, że Sąd nie ustala z urzędu faktu poczynienia ewentualnych nakładów oraz ich wartości, bowiem w tym zakresie inicjatywa dowodowa należy do stron (postanowienie SN z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, LEX nr 50532). Dla skutecznego zgłoszenia powyższych roszczeń niezbędne jest zatem wykazanie faktu poniesienia danego nakładu lub wydatku oraz jego wartości. Ciężar udowodnienia, iż taki nakład (wydatek) został rzeczywiście poczyniony, jego wysokość oraz konieczność poniesienia, spoczywa stosownie do dyspozycji art. 6 k.c. na tej stronie, która z faktu poczynienia nakładu (wydatku) wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne Tymczasem uczestnik nie przejawiał aktywności dowodowej w zakresie wykazania wysokości oszczędności jakie wniósł do związku małżeńskiego, a następnie przeznaczył jako nakład na ustalone składniki majątku wspólnego. Co prawda, uczestnik przedłożył zaświadczenie z banku, że od lipca do września 1999r. wypłynęło na jego rachunek bakowy ok. 14.000 zł, ale nie jest to dowód na to, że środki te zostały przekazane na zakup mieszkania. Nie mogły tego potwierdzić również zeznania uczestnika, które jednak w tym zakresie jawiły się jako niewiarygodne, albowiem wskazywał on, że przeznaczył na zakup mieszkania kwotę 36.000 zł, co jak słusznie wskazał Sąd Rejonowy w połączeniu z innym środkami przeznaczonymi na ten cel przekraczałoby faktycznie uiszczoną cenę za mieszkanie. Ostatecznie należało uznać, że uczestnik nie wykazał w sposób przekonujący ciągłości obrotu pieniędzmi do 2001r., kiedy to zakupiono mieszkanie. Sąd Okręgowy zwraca przy tym uwagę, że przed zakupem mieszkania miało miejsce ślub i wesele, którego organizacja – jak wskazują zasady doświadczenia życiowego – pochłaniają znaczne kwoty. Nie można wykluczyć, że spora część oszczędności uczestnika została zainwestowana w organizację przyjęcia. Niezależnie od powyższego uczestnik nie wykazał, że poza kwotą 4.000 zł własnych oszczędności przeznaczył inne kwoty z majątku odrębnego na zakup mieszkania. Ustalenie powyższe było uwarunkowane zeznaniem wnioskodawczyni, która na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015r. wskazała wprost, że „reszta ceny tj. 4.000 zł to były oszczędności męża, które poczynił jeszcze przed ślubem”. Dlatego też, ta kwota jako objęta wnioskiem uczestnika – musiała zostać zaliczona jako jego nakład na majątek wspólny. Kwestia wysokości środków zgormadzonych na koncie stron w zasadzie jest prawomocna. Uczestnik nie wykazał również żadnej inicjatywy w kierunku wykazania, że pobranie przez niego ok. 53.000 zł w krótkim czasie mogło być podyktowane zaspokojeniem potrzeb rodziny. Co oczywiste, zasady doświadczenia życiowego i logiki wskazują, że wydanie dużych kwot wiąże się z jakimiś inwestycjami lub poważnymi zakupami. Takowych uczestnik nie wykazał. Co więcej, strony nie miały w zwyczaju dokonywać takich dużych transakcji, a na bieżące potrzeby podejmowały z rachunku bankowego cyklicznie niewielki kwoty. Uczestnik nie wykazał zatem, aby środki przez niego podjęte z rachunku wspólnego po wzajemnym pogorszeniu relacji małżeńskich były wydatkowane na potrzeby rodziny. Ostatecznie należało stwierdzić, że uczestnik poniósł nakład na majątek wspólny w kwocie 4.440 zł (4000 zł oszczędności + 440 zł wkład mieszkaniowy) przy czym wartość tego nakładu stanowiła 7, 5 % wartości mieszkania, które zakupiono w 2001r. za kwotę 59.000zł. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów apelującej w zakresie naruszenia art. 358 1 § 1 kpc . Przepis ten bowiem dotyczy zasady nominalizmu, która ma zastosowanie w wypadkach szczególnych związanych z istotną zmianą siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania i to w odniesieniu do zobowiązań o charakterze pieniężnym (sensu stricto). Tymczasem rolą Sądu w tym postępowaniu nie było nowe ukształtowanie zobowiązania w związku ze zmianą siły nabywczej pieniądza, ale dostosowanie proporcji nakładów poniesionych przez uczestnika do rozliczenia według stanu na dzień ustania wspólności ustawowej, zgodnie ze stanem czynnym masy majątkowej w chwili dokonywania podziału. Dlatego też, Sąd Okręgowy ostatecznie na podstawie art. 386 § 1 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc w punkcie 1. lit. a) zmienił zaskarżony pkt II. postanowienia Sądu Rejonowego wskazując, że uczestnik poniósł nakład z majątku osobistego na majątek wspólny w kwocie 9.750 zł. Kwota ta odpowiada równowartości 7, 5 % z kwoty 130.000 zł. Tyle bowiem wyniosła wartość mieszkania, która nie była kwestionowana, a na które owe nakłady zostały poczynione (4440 zł stanowiło 7,5% ceny mieszkania, która wynosiła 59000 zł). W konsekwencji w punkcie 1. lit. b) sentencji zmieniono punkt IV zaskarżonego postanowienia dotyczący spłaty udziału i rozliczenia nakładów. Wartość całego majątku wspólnego została ustalona na kwotę 183.120, 19 zł. Udziały stron w majątku wspólnym były równe. Udział każdego z małżonków wynosi zatem 91.560, 09 zł. Uczestnik poniósł nakład z majątku osobistego na majątek wspólny w kwocie 9.750 zł. W rezultacie uwzględniając wartość składników, które przypadły tak wnioskodawczyni jak i uczestnikowi tytułem wyrównania udziałów w majątku wspólnym, rozliczenia nakładów należało zasądzić od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika 43.314, 91 zł. Taka też kwota pozostaje aktualnie do zapłaty. Termin jej płatności ustalony został do dnia 31 lipca 2017 r. wraz z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności zasądzonej kwoty. Termin ten uwzględnia z jednej strony sytuację wnioskodawczyni, z drugiej zaś nie narusza usprawiedliwionych interesów uczestnika. Sąd Okręgowy miał przy tym na uwadze, że kwota zasądzona z tytułu spłaty jest niższa od tej orzeczonej przez Sąd Rejonowy. Ponadto znaczne wydłużenie postępowania międzystacyjnego w sposób nieformalny sprzyjało wnioskodawczyni w zakresie wydłużenia czasu w jakim mogła gromadzić oszczędności na poczet spłaty udziału. Mogła ona liczyć się z taką koniecznością, szczególnie w kontekście kształtu orzeczenia Sądu I instancji. Ponadto Sąd miał na uwadze, że wysokość dochodów osiąganych przez wnioskodawczynię nie jest znaczna i nie rokuje, aby bez wsparcia rodziny lub zaciągnięcia zobowiązania kredytowego, w ciągu kilku miesięcy własnym asumptem zgromadziła środki na spłatę tylko z wynagrodzenia za pracę. Konsekwencją powyższego rozstrzygnięcia w zakresie jednorazowej spłaty wnioskodawczyni na rzecz uczestnika było uchylenie zaskarżonego punktu V postanowienia, o czym orzeczono w punkcie 1. lit. c) sentencji postanowienia Sądu Okręgowego. W punkcie kolejnym Sąd Okręgowy oddalił apelację w pozostałym zakresie, za podstawę swojego rozstrzygnięcia przyjmując art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Jak wyżej wskazano nie było możliwości uwzględnienia apelacji w większym zakresie, albowiem sama wnioskodawczyni przyznała, że uczestnik z własnych oszczędności zgormadzonych przed zawarciem małżeństwa uiścił 4.000 zł na poczet ceny zakupu mieszkania. Ponadto nie mógł zostać przeznaczony na poczet majątku wspólnego wkład budowlany wpłacony przez uczestnika przed powstaniem wspólności majątkowej, albowiem stanowił on realny ekwiwalent wpłaconych przez niego na książeczkę oszczędności. Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego zawarte w punkcie trzecim postanowienia Sąd II instancji oparł o treść art. 520 § 1 k.p.c. Zarówno wnioskodawczyni jak i uczestnik, w tym samym stopniu zainteresowani są podziałem majątku zgromadzonego w trakcie trwania związku małżeńskiego, zatem mają obowiązek ponieść koszty postępowania związane z ich udziałem w sprawie. W punkcie 4. sentencji postanowienia Sąd przyznał pełnomocnikowi wnioskodawczyni ustanowionemu z urzędu, adwokat M. M. kwotę 2.214 zł w tym podatek VAT od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Stargardzie Szczecińskim tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowił §10 ust. 1 pkt 8 w zw.z §8 pkt 5 w zw. z §ust. 1 pkt 1 w zw. z §4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. SSO Karina Marczak SSO Małgorzata Grzesik SSO Zbigniew Ciechanowicz