XXV C 481/12

Sąd Okręgowy w WarszawieWarszawa2013-07-09
SAOSCywilnespadkiŚredniaokręgowy
zachowekspadekdziedziczenietestamentkrąg uprawnionychKodeks cywilny

Sąd Okręgowy oddalił powództwo o zachowek, ponieważ powódka nie należała do kręgu osób uprawnionych do jego dochodzenia.

Powódka E. W. domagała się od pozwanego M. R. zasądzenia kwoty (...) zł tytułem zachowku po zmarłej M. K. Sąd ustalił, że spadkodawczyni zmarła w 2009 roku i na podstawie testamentu ustnego spadek nabył w całości pozwany M. R. jako siostrzeniec spadkodawczyni. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie kręgu osób uprawnionych do zachowku. Sąd uznał, że powódka, będąca córką zmarłego brata spadkodawczyni, nie należy do kręgu osób wskazanych w art. 991 § 1 k.c. (zstępni, małżonek, rodzice), a zatem nie przysługuje jej roszczenie o zachowek.

Sprawa dotyczyła roszczenia o zachowek, wniesionego przez powódkę E. W. przeciwko pozwanemu M. R. Powódka domagała się zasądzenia od pozwanego kwoty (...) zł tytułem zachowku po zmarłej M. K. Pozwany kwestionował zasadność powództwa, wskazując na brak majątku spadkowego. Sąd Okręgowy ustalił, że spadkodawczyni M. K. zmarła w 2009 roku, a spadek po niej na podstawie testamentu ustnego nabył w całości pozwany M. R., siostrzeniec spadkodawczyni. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach Kodeksu cywilnego dotyczących zachowku (art. 991 § 1 k.c.). Zgodnie z tym przepisem, do kręgu osób uprawnionych do zachowku należą zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy. Sąd stwierdził, że powódka, będąca córką zmarłego brata spadkodawczyni, nie należy do tej grupy osób. W związku z tym, że powódka nie była uprawniona do zachowku, jej powództwo zostało oddalone. Sąd uznał również za zbędne ustalanie składu i wartości majątku spadkowego. W zakresie kosztów postępowania, sąd przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi powódki ustanowionemu z urzędu, stosując stawkę opartą na pierwotnej kwocie dochodzonej pozwem, ze względu na brak uzasadnienia dla rozszerzonego żądania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, osoba będąca siostrzenicą spadkodawczyni nie jest uprawniona do zachowku.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na art. 991 § 1 k.c., który precyzyjnie określa krąg osób uprawnionych do zachowku: zstępni, małżonek i rodzice spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy. Powódka, jako córka zmarłego brata spadkodawczyni, nie należy do tej grupy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie powództwa

Strony

NazwaTypRola
E. W.osoba_fizycznapowódka
M. R.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (3)

Główne

k.c. art. 991 § § 1

Kodeks cywilny

Określa krąg osób uprawnionych do zachowku: zstępni, małżonek i rodzice spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy.

Pomocnicze

k.c. art. 991 § § 2

Kodeks cywilny

Określa, że w braku możliwości pokrycia zachowku w inny sposób, przysługuje roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej przeciwko spadkobiercy.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. 6 § pkt 6

Podstawa do orzekania o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powódka nie należy do kręgu osób uprawnionych do zachowku zgodnie z art. 991 § 1 k.c.

Godne uwagi sformułowania

uprawnionymi do zachowku są zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy powódka w niniejszej sprawie nie należy do kręgu wskazanych osób, gdyż powódka jest córka zmarłego brata spadkodawczyni

Skład orzekający

Danuta Kowalik

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu osób uprawnionych do zachowku, w szczególności w przypadku dziedziczenia ustawowego po osobach nieposiadających najbliższej rodziny."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów dotyczących zachowku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie spadkowym ze względu na precyzyjne określenie kręgu uprawnionych do zachowku, co jest częstym problemem w praktyce.

Czy siostrzenica może domagać się zachowku po wuju? Sąd wyjaśnia.

0
Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt XXVC 481/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 lipca 2013 r. Sąd Okręgowy w Warszawie Wydział XXV Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Danuta Kowalik Protokolant: Sekretarz sądowy Anna Pająk po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2013 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa E. W. przeciwko M. R. o zachowek 1. oddala powództwo; 2. przyznaje radcy prawnemu K. G. ze środków Skarbu Państwa – Kasa Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę (...) ) zł wraz z obowiązującą stawką podatku od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu. Sygn. akt XXV C 481/12 UZASADNIENIE Pismem procesowym z dnia 26 stycznia 2012 roku powódka E. W. wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego M. R. kwoty (...) zł tytułem zachowku po zmarłej M. K. (1) (k. 2-4). Pismem z dnia 14 marca 2013 roku powódka modyfikując swoje żądanie wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwotę (...) zł z tytułu zachowku po zmarłej M. K. (1) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia powództwa, oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania (k. 54-55; data nadania – k. 56). W odpowiedzi na pozew pozwany M. R. m.in. wskazał, iż spadkodawczyni M. K. (1) nie pozostawiła żadnego majątku, stąd postępowanie w celu ustalenia zachowku jest bezprzedmiotowe (k. 61-62). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 18 stycznia 2009 roku w W. zmarła spadkodawczyni M. K. (1) (odpis skrócony aktu zgonu – k. 7). Spadkodawczyni nie miała własnych dzieci, a do kręgu osób powołanych z ustawy do dziedziczenia należą następcy prawni zmarłego rodzeństwa spadkodawczyni tj. powódka E. W. i T. K. – dzieci brata spadkodawczyni F. K. , A. W. i A. K. (1) – spadkobiercy po A. K. (2) – synu brata spadkobierczyni L. K. , S. K. jako syn zmarłego brata spadkodawczyni M. K. (2) , K. K. i M. K. (3) jako dzieci zmarłego brata spadkodawczyni M. K. (2) i pozwany M. R. – syn zmarłej siostry spadkodawczyni B. R. (odpis wniosku o stwierdzenie nabycia spadku – k. 65-69, okoliczność przyznana przez powódkę k. 91). Sąd Rejonowy dla W. w W. prawomocnym postanowieniem z dnia 09 października 2012 roku w sprawie sygn. akt II Ns 685/09 stwierdził, że spadek po M. K. (1) na podstawie testamentu ustnego z dnia 17 stycznia 2009 roku nabył w całości siostrzeniec M. R. (postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku – k. 39). Powyższy stan faktyczny ustalony został w oparciu o okoliczności bezsporne - przyznane przez strony podczas toku postępowania w niniejszej sprawie, a także na podstawie dokumentów: postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M. K. (1) (k. 39), odpisu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku z dnia 20 lipca 2009 roku złożonego w sprawie II Ns 685/09 Sądu Rejonowego dla W. w W. (k. 65-69). Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 991 § 1 k.p.c. zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek), zaś § 2 tego przepisu stanowi, iż jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia. Z powyższego przepisu wynika, że uprawnionymi do zachowku są zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy - tymczasem powódka w niniejszej sprawie nie należy do kręgu wskazanych osób, gdyż powódka jest córka zmarłego brata spadkodawczyni – z tej przyczyny skoro powódka nie jest uprawniona do zachowku po zmarłej M. K. (1) , a wiec nie przysługuje jej roszczenie o zachowek po spadkodawczyni - powództwo należało oddalić. W tych okolicznościach zbędnym było ustalanie składu majątku spadkowego pozostałego po spadkodawczyni i wartości spadku stąd wnioski dowodowe strony powodowej podlegały oddaleniu. Pełnomocnik powódki ustanowiony z urzędu wnosił o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce oświadczając, iż koszty te nie zostały zapłacone w całości lub części a odnośnie wysokości tych kosztów, to kwestię tę pozostawił ostatecznie do uznania Sądu. O kosztach tych orzeczono na podstawie § 6 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu . Zasądzając przedmiotową kwotę wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu Sąd przyjął stawkę w oparciu o kwotę dochodzoną pierwotnie pozwem ze względu na fakt, iż pismo rozszerzające powództwo sporządzone przez pełnomocnika z urzędu do kwoty (...) zł, nie zostało w żaden sposób umotywowane. Pismo to nie zawiera uzasadnienia skąd wynika przedmiotowa suma, na jakiej podstawie została ona wyliczona i zdaniem Sądu mając na uwadze w drodze analogii § 2 ust.1 powołanego rozporządzenia, należy uznać, iż niezbędny nakład pracy pełnomocnika przy sporządzaniu takiego pisma i charakter sprawy nie uzasadniają przyznania wyższych kosztów.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI