II C 865/20

Sygn. akt II C 865/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 0.1.Dnia 31 sierpnia 2023 r. 0.1.1.Sąd Okręgowy w Warszawie II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia SO Eliza Kurkowska Protokolant: Maciej Suwiński po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2023 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa P. E. i S. E. przeciwko (...) Bank (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o ustalenie i zapłatę ewentualnie o ustalenie i zapłatę I.oddala powództwo w całości; II.obciąża powodów kosztami procesu poniesionymi przez pozwanego, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, pozostawiając szczegółowe rozliczenie kosztów referendarzowi sądowemu. Sygn. akt II C 865/20 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 31 marca 2020 r. (data prezentaty Biura Podawczego – k. 3) powodowie P. E. i S. E. wnieśli o ustalenie, że umowa kredytu nr (...) z dnia 17 kwietnia 2012 r., zawarta przez nich z pozwanym (...) Bank (...) spółką akcyjną w W. , jest nieważna oraz o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz solidarnie (ewentualnie łącznie) kwoty 42.897,68 EUR jako zwrotu świadczenia nienależnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty. Na wypadek nieuwzględnienia przez Sąd roszczenia o ustalenie powodowie zgłosili roszczenia ewentualne, w ramach których wnieśli o ustalenie, że zapisy zawarte w p. 2 lit. d) ppkt ii) (ostatnie zdanie pozostałych indywidualnych warunków kredytu – załącznik nr 1 do umowy), p. 2 lit. e) zd. 1 pozostałych indywidualnych warunków kredytu – załącznik nr 1 do umowy, p. 2.3.1.1 umowy, p. 2.3.1.2 zd. 2 umowy i p. 2.4.4.2 zd. 2 i 3 umowy – są bezskuteczne wobec nich oraz o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz solidarnie (ewentualnie łącznie) kwoty 26.486,87 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty. Powodowie wnieśli ponadto o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz solidarnie (ewentualnie łącznie) kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że P. E. oraz S. E. potrzebowali dodatkowych środków pieniężnych w złotych polskich w celu dokończenia budowy domu jednorodzinnego, położonego w miejscowości I. przy ul. (...) . W celu otrzymania najlepszej oferty kredytowej powodowie zwrócili się o pomoc do agenta kredytowego pozwanego, z pomocy którego korzystali już wcześniej, tj. podczas ubiegania się o udzielenie kredytu na potrzeby zakupu działki budowlanej, na której został następnie wybudowany dom powodów. Powodowie nie zostali w sposób pełny poinformowani o wszystkich konsekwencjach, jakie mogą mieć miejsce w przyszłości po zawarciu tego rodzaju umowy kredytowej. W szczególności powodowie nie zostali w sposób rzetelny poinformowani o mechanizmie funkcjonowania kredytu powiązanego z kursem waluty obcej, a także o ryzykach wynikających dla nich z tego produktu finansowego. Przed zawarciem umowy kredytowej powodom nie przedstawiono jakichkolwiek wykresów historycznych odnoszących się do notowań kursu EURO czy chociażby symulacji porównawczej, pokazującej kształtowanie się wysokości miesięcznej raty kredytu należnej do spłaty oraz salda zadłużenia w przypadku odpowiednio kredytu w PLN oraz EURO w sytuacji znaczącej zmiany kursu, co przedstawiałoby skalę ryzyka związaną z kredytem powiązanym z kursem waluty obcej. Powodowie polegali na opinii i radach profesjonalnego doradcy kredytowego, jako na przedstawicielu instytucji zaufania publicznego, który to przedstawił im produkt kredytu powiązanego z kursem waluty obcej w taki sposób, iż produkt ten wydawał się wówczas produktem całkowicie bezpiecznym, pozbawionym jakiegokolwiek ryzyka po stronie powodów, a więc najatrakcyjniejszą ofertą kredytową. Powodowie zdecydowali się więc na zawarcie z pozwanym stosownej umowy kredytowej. W dniu 17 kwietnia 2012 r. powodowie zawarli z (...) Bank (...) S.A. w W. , którego pozwany jest następcą prawnym umowę kredytu nr (...) . Przedmiotem umowy było udzielenie kredytu na kwotę 113 070 EUR, to jest równowartość 455 000 PLN stosując wyznaczony przez pozwanego kurs kupna EUR w dniu wypłaty kredytu. W ocenie powodów udzielony kredyt miał tylko pozornie charakter walutowy. Celem kredytu było bowiem udzielenie finansowania w PLN poprzez wypłatę kwoty nie wyższej niż 455 000 PLN. Wypłata kredytu mogła nastąpić wyłącznie w złotych polskich. Waluta obca nie była walutą kredytu, gdyż nigdy nie mogła być udostępniona kredytobiorcom, lecz służyła jako miernik wartości. Zdaniem powodów pozwany nie poinformował ich rzetelnie o tym, że zaproponowana konstrukcja kredytu wystawia kredytobiorców na niczym nieograniczone ryzyko wzrostu wartości zobowiązania, co jest sprzeczne z naturą umowy kredytu, zasadami współżycia społecznego, a ponadto stanowi całkowicie nieprzejrzysty dla konsumentów mechanizm kształtowania ich zobowiązań. To ryzyko zmaterializowało się wobec powodów, prowadząc do znaczącego wzrostu wysokości zobowiązania. Powodowie wskazali, że umowa kredytu denominowanego stanowi złożony produkt finansowy, nieznany szerzej w obrocie rynkowym przed 2005 r., jak również nieprzewidziany przepisami prawa aż do 2011 r. Powodowie wskazali na niezgodność treści umowy z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa, a to z art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe oraz art. 358 1 § 5 k.c. Postanowienia te były bez wątpienia postanowieniami, bez których umowa nie zostałaby w ogóle zawarta w takim kształcie, a zatem należy w świetle art. 58 § 3 k.c. stwierdzić, że nieważnością dotknięta jest cała umowa. Ponadto zdaniem powodów umowa jest nieważna, gdyż strony nie uzgodniły wszystkich istotnych elementów umowy kredytu. Umowa kredytu zawarta między stronami nie określa kwoty kredytu. W ocenie powodów bez wątpienia kwotą kredytu nie jest wskazana w umowie kwota 113 070 EUR. Na podstawie umowy powodowie nie mogli bowiem żądać oddania im do dyspozycji kwoty w euro. Zgodnie z umową kredyt musiał być udostępniony wyłącznie w walucie polskiej, przy czym kwota która miała zostać udzielona nie została przez strony określona. Wysokość kredytu została bowiem określona jednostronnie przez pozwanego w chwili dokonywania wypłaty, a to poprzez ustalenie wysokości nieznanego w dniu zawierania umowy kursu kupna EUR, który miał być poznany dopiero w momencie wypłaty kredytu. Z ostrożności procesowej, jeżeli nie znajdą uznania żądania określone w pkt 1 pozwu, powodowie podnieśli argumenty o bezskuteczności niektórych postanowień umowy. W ocenie powodów klauzule indeksacyjne rażąco naruszyły równowagę kontraktową stron z dwóch powodów: po pierwsze konsumentom nie zostało przedstawione ryzyko związane z mechanizmem indeksacji, a po drugie wysokość zobowiązań konsumentów została określona przez odwołanie się do kursów euro arbitralnie wyznaczanych przez pozwanego. Przygotowany przez bank mechanizm umowny był całkowicie nieprzejrzysty (nietransparentny) dla konsumentów. Brak jednoznaczności postanowień umownych, nie tylko w sensie gramatycznym, ale przede wszystkim co do konsekwencji ekonomicznych dla konsumentów przesądza o ich nieuczciwości, zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem TSUE. Strona powodowa podkreśliła, że pozwany zastrzegł sobie dowolność w wyznaczaniu wysokości kwoty udzielonego kredytu oraz wysokości zobowiązania kredytobiorców do jego zwrotu (w przypadku chęci spłaty raty kredytu przez powodów w PLN), a więc należy przyjąć, że wadliwość dotyczy przedmiotowo istotnego elementu umowy i po uznaniu klauzul indeksacyjnych za bezskuteczne umowy nie można wykonać. Powodowie wskazali, że w przypadku stwierdzenia, że umowa łącząca strony jest jednak ważna należy skłaniać się do rozwiązania, które utrzymuje w mocy umowę, lecz pozbawia skuteczności całą klauzulę indeksacyjną. W rezultacie umowa kredytowa stałaby się umową pozbawioną powiązania z kursem waluty obcej, natomiast zachowałaby swoją moc w pozostałym zakresie, a więc przede wszystkim co do wysokości oprocentowania i zasad spłaty kredytu. Rozwiązanie takie jest najbardziej pożądane, jeżeli z wnioskiem występuje konsument. W ocenie strony powodowej do rozważenia jest również odpowiedzialność pozwanego z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania ( art. 354 oraz 471 i nast. k.c. ). Skoro bowiem zgodnie z umową pozwany miał obowiązek obliczania należnych rat kapitałowo-odsetkowych, to obliczenie ich w błędnej wysokości przy zastosowaniu bezskutecznych klauzul indeksacyjnych, stanowi nienależyte wykonanie zobowiązania pozwanego. Ponadto powodowie wskazali, że uzyskane przez pozwanego świadczenie stanowi świadczenie nienależne ( art. 410 w zw. z art. 405 k.c. ). Wreszcie powodowie wskazali, że ich roszczenie nie jest przedawnione i że w zakresie odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę należy podnieść, że przedawnienie rozpocznie swój bieg od dnia wystąpienia szkody, zaś okres przedawnienia określają przepisy ogólne ( art. 118 k.c. ). Ponadto podnieśli, że pobieranie zawyżonych rat kredytu było wynikiem narzucenia i stosowania nieuczciwych postanowień umownych przez pozwanego, a zatem podniesienie zarzutu przedawnienia stanowiłoby nadużycie prawa i nie korzystałoby z ochrony prawnej (pozew k. 3-64) . Pozwany (...) Bank (...) spółka akcyjna w W. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz od powodów solidarnie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew wskazano, że pozwany bank nigdy nie składał swoim klientom jakichkolwiek zapewnień, że kredyt w walucie EUR jest produktem kredytowym tańszym w spłacie niż kredyt złotowy. Pozwany podkreślił, że sporna umowa kredytu została zawarta w 2012 r., a więc w czasie kiedy sytuacja na rynku kredytów hipotecznych była diametralnie odmienna niż w latach 2006-2009. Zdaniem pozwanego umowa kredytu jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności z przepisami Prawa bankowego , zaś jej zawarcie było w pełni dopuszczalne na gruncie zasady swobody umów. Zdaniem pozwanego kredyt udzielony powodom na podstawie umowy kredytu jest kredytem walutowym, a określenie zadłużenia w EUR stanowiło treść oświadczeń woli stron konstytuujących kwotę i walutę kredytu. O zgodnym zamiarze stron w tej kwestii świadczy jednoznaczna i nie budzącą wątpliwości treść postanowień umowy, w której waluta kredytu została wskazana jako EUR, oprocentowanie kredytu ustalone zostało w oparciu o wskaźnik EURIBOR, który jest stosowany dla kredytów w EUR, zabezpieczenie spłaty kredytu również zostało wyrażone w EUR, a ponadto harmonogram wypłaty kredytu obejmował wypłatę kwoty kredytu w EUR. Wobec powyższego bezzasadny jest, zdaniem pozwanego, zarzut powodów jakoby sporna umowa kredytu była sprzeczna z art. 358 1 § 2 k.c. W niniejszej sprawie nie mamy bowiem do czynienia z jakimikolwiek klauzulami waloryzacyjnymi. Udzielony powodom kredyt jest kredytem w EUR – zarówno saldo kredytu, jak i wszystkie raty kredytu zostały wyrażone w EUR. Pozwany wskazał, że mechanizm wypłaty i spłaty kredytu w innej walucie niż EUR nie jest mechanizmem waloryzacji. Zobowiązanie wyrażone w walucie obcej nie może być obiektywnie ponownie „waloryzowane” do waluty obcej przy pomocy „klauzul waloryzacyjnych”. Wbrew zatem twierdzeniom powodów, w przypadku kredytu denominowanego nie ma przeliczenia kapitału na walutę waloryzacji, a jedynie przeliczenie kwoty zobowiązania w EUR na kwotę faktycznej wypłaty w PLN (o ile kredytobiorca nie zdecyduje się wypłacić kredytu bezpośrednio w EUR). Przeliczenie na walutę waloryzacji ma miejsce w wypadku kredytów indeksowanych. Sporna umowa kredytu nie przewiduje mechanizmu waloryzacji świadczeń, zaś wynikające z niej zobowiązania pieniężne banku oraz powodów są wyrażone w walucie obcej, tj. w EUR. Kredytodawca podkreślił, że powodowie zdecydowali się złożyć wniosek o kredyt w walucie EUR w czasie kiedy oprocentowanie EURIBOR 3M było jednym z najniższych w historii. Jeszcze w dniu 29 września 2008 r. stawka procentowa EURIBOR 3M wynosiła 5,24%, podczas gdy w dniu złożenia przez powodów wniosku kredytowego, tj. w dniu 7 marca 2012 r. stawka EURIBOR 3M wynosiła zaledwie 0,91%. W dacie składania wniosku kredytowego stawka oprocentowania właściwego dla kredytów w walucie krajowej, tj. WIBOR 3M wynosiła 4,96%. W ocenie strony pozwanej w realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że zawierając umowę kredytu bank dopuścił się naruszenia zasad współżycia społecznego, w szczególności zasady lojalności, uczciwości obrotu handlowego, dobrych obyczajów handlowych czy wprowadzania powodów w błąd przy zawieraniu stosunku prawnego nie informując należycie o ryzyku kursowym. Wprost przeciwnie, z treści umowy kredytu wynika cały szereg gwarancji konsumenckich, które sprawiają, że zarzuty powodów są całkowicie bezpodstawne. W uzasadnieniu wskazano również, że w dacie składania wniosku kredytowego powodowie posiadali doświadczenie w korzystaniu z produktów kredytowych (bankowych) w walucie obcej, albowiem spłacali kredyt hipoteczny w walucie CHF udzielony im przez stronę pozwaną w dniu 23 czerwca 2008 r. na kwotę 670 040 CHF. Pozwany podniósł, że data zawarcia przez powodów umowy o kredyt w CHF jest szczególnie istotna, bowiem wskazuje, że powodowie na własnym przykładzie przekonali się najdobitniej o wahaniach kursów walut obcych względem waluty krajowej. W dniu 23 czerwca 2008 r. kurs średni NBP dla CHF wynosił 2,0785, podczas gdy już w dniu 23 października 2008 r. kurs średni NBP dla CHF wynosił 2,5530. Pozwany podkreślił, że powodowie dokonali w pełni świadomego wyboru co do waluty kredytu i że wobec powoda P. E. należy stosować wyższy miernik staranności. W latach 1998-2005 studiował on bowiem na zagranicznych uczelniach oraz uzyskał tytuł doktora nauk ekonomicznych, zaś w latach 2004-2007 pracował w U. i uzyskiwał wynagrodzenie w walucie obcej ( U. ). Ponadto był zatrudniony na stanowisku adiunkta na Wydziale (...) , a także prowadził seminaria w ramach Instytutu (...) działającego przy (...) . Pozwany zwrócił uwagę na integralną część wniosku kredytowego, którą stanowiło pisemne oświadczenie podpisane przez powodów, w którym złożyli oni wyraźne i jednoznaczne oświadczenie dotyczące świadomości ryzyka walutowego oraz ryzyka wynikającego ze zmiennego oprocentowania kredytu, a także potwierdzające, że powodowie zostali zapoznani z symulacjami wysokości rat kredytowych wyrażonych zarówno w złotych, jak również w euro. Pozwany podkreślił, że wypłata i spłata kredytu mogła nastąpić bezpośrednio w EUR, a więc z pominięciem tabeli kursów banku. Strona pozwana udostępniła powodom środki kredytu w EUR, natomiast sam fakt, że wypłata przedmiotowego kredytu nastąpiła w PLN pozostaje bez wpływu na ocenę walutowego charakteru udostępnionego im kredytu. Pozwany podniósł, że powodowie od samego początku obowiązywania umowy kredytu, tj. od dnia 17 kwietnia 2012 r. dokonywali spłaty kredytu z pominięciem kursów sprzedaży EUR oferowanych przez pozwany bank w tabeli kursów i nigdy nie zawierali z bankiem transakcji wymiany waluty na potrzeby spłaty kredytu. W ocenie strony pozwanej całkowicie bezzasadne jest stanowisko powodów, jakoby treść kwestionowanych przez nich postanowień umowy kredytu miała rzekomo charakter abuzywny. Sam fakt odwołania się w umowie do tabeli kursów, jak również fakt, że kurs sprzedaży i kurs kupna waluty EUR oferowany przez bank różni się pomiędzy sobą nie może prowadzić a priori do wniosku, iż przedmiotowe postanowienia są abuzywne. W tym zakresie powodowie ograniczają się do ogólnikowej i teoretycznej, w ocenie banku, argumentacji, jednakże całkowicie pomijają brak związania ich tabelami kursów banku. Zdaniem pozwanego brak jest zatem rażącego naruszenia interesów konsumentów w sytuacji, w której konsumenci mają wybór co do żądania takiego wykonania umowy, które wyklucza możliwość stosowania takich klauzul, które mogłyby być uznane za niedozwolone postanowienie umowne, a mimo to decydują się na takie wykonanie umowy, przy którym dojdzie do zastosowania takich postanowień. Pozwany zwrócił uwagę na fakt, że powodowie potwierdzali stronie pozwanej datę wypłaty kredytu i że kredytobiorcy już na dwa dni przed terminem spłaty znali dokładną wysokość kursu sprzedaży EUR, który mógł mieć zastosowanie przy spłacie kolejnej raty kredytu. Pozwany podkreślił, że sam sposób ustalania kursów kupna i sprzedaży EUR został opisany w umowie kredytu. W uzasadnieniu wskazano ponadto na możliwość przewalutowania kredytu, co stanowiło uzgodniony przez strony mechanizm wyeliminowania ryzyka kursowego z umowy kredytu. Strona pozwana podkreśliła, że powodowie wskazali jako rachunek bieżący do spłaty kredytu rachunek w EUR i od początku obowiązywania umowy dokonują spłat w EUR. W ocenie pozwanego potencjalnym skutkiem abuzywności kwestionowanych przez powodów klauzul umownych nie jest nieważność całej umowy kredytu, lecz wyłącznie ich bezskuteczność. Umowa kredytu może być w dalszym ciągu wykonywana po wyeliminowaniu z niej klauzul nieuczciwych. Pozwany podkreślił, że brak jest podstaw do domagania się od pozwanego banku zwrotu świadczeń dotychczas spełnionych przez powodów na podstawie umowy kredytu. Wszystkie raty kredytu są bowiem wyrażone w EUR, jak również powodowie spłacają kredyt bezpośrednio w walucie obcej i z pominięciem tabeli kursów banku. Tym samym, nawet uznanie za abuzywne klauzul przeliczeniowych i ich wyeliminowanie z umowy kredytu nie może doprowadzić do uznania jej za bezwzględnie nieważną. Pozwany podniósł, że powodowie nie posiadają interesu prawnego w domaganiu się ustalenia nieważności spornej umowy kredytu, względnie bezskuteczności kwestionowanych przez nich postanowień. Zdaniem pozwanego w realiach niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, że kredytodawca ponosi względem powodów odpowiedzialność na podstawie art. 471 k.c. Strona pozwana należycie bowiem wykonała swoje zobowiązanie, tj. udostępniła powodom uzgodnioną w umowie kredytu kwotę kredytu w EUR, która następnie została wypłacona w PLN zgodnie z dyspozycjami wypłaty podpisanymi przez powodów na wskazane przez nich rachunki bankowe. W żadnym wypadku nie można zgodzić się z zarzutami powodów jakoby pozwany bank obliczał raty kapitałowo-odsetkowe w błędnej wysokości. Wszystkie raty kredytu są wskazane w EUR, a więc w walucie kredytu udzielonego powodom. Wszystkie spłaty rat kredytu były dokonywane właśnie w walucie EUR (odpowiedź na pozew k. 197-279) . Sąd ustalił, co następuje: W 2008 r. P. E. i S. E. zaciągnęli kredyt denominowany do franka szwajcarskiego w (...) Bank (...) S.A. w celu zakupu działki budowlanej położonej w miejscowości I. przy ul. (...) oraz wybudowania na niej domu jednorodzinnego. Środki pochodzące z kredytu nie wystarczyły na wykończenie nieruchomości. Małżonkowie postanowili, że będą ubiegać się o kolejny kredyt. Wspólnie zdecydowali, że zwrócą się do (...) Bank (...) S.A. o udzielenie kredytu, ponieważ w banku tym zaciągnęli już wcześniej kredyt, a ponadto posiadali tam rachunki bankowe, na które wpływały ich wynagrodzenia. W pierwszej kolejności skontaktowali się z agentem kredytowym, który pomagał im przy zaciąganiu pierwszego kredytu. Małżonkowie oświadczyli, że są zainteresowani uzyskaniem kwoty w złotówkach, albowiem zapłata za materiały budowlane oraz za wykonane na ich rzecz usługi miała nastąpić w walucie PLN. Agent przedstawił klientom zarówno ofertę kredytu złotowego, jak i ofertę kredytu denominowanego do euro, przy czym zaznaczył, że kredyt w PLN przy kwocie jakiej oczekują, będzie droższy niż kredyt denominowany. Po dokonaniu wyliczeń doradca na symulacji wskazał, że rata kredytu złotowego będzie wyższa o ok. 1 000 zł w porównaniu do raty kredytu denominowanego do euro. P. E. i S. E. przedstawiono symulację rat kredytu w PLN i w EUR przy kwocie kredytu 500 000 zł. Małżonkowie uznali, że nie poradzą sobie ze spłatą kredytu złotowego, ponieważ obciążały ich już comiesięczne raty kredytu denominowanego do CHF. Uznali, że kredyt w euro będzie dla nich najkorzystniejszy. Wybierając produkt powiązany z walutą obcą kierowali się przede wszystkim wysokością raty. Nie porównywali go z kredytem złotowym pod innymi względami. Od tego momentu nie było już dalszej rozmowy na temat kredytu złotowego. Powodowie nie złożyli wniosku o udzielenie kredytu złotowego. W banku odbyły się dwa spotkania z klientami. P. E. i S. E. nie zwracali się do innych banków z zapytaniem o dostępne oferty kredytowe (przesłuchanie powódki S. E. k. 559-560, przesłuchanie powoda P. E. k. 560-561, dokument przedstawiający częściową symulację k. 69) . W latach 2008-2012 (...) Bank (...) S.A. miał w swojej ofercie kredyty złotowe oraz kredyty denominowane do waluty obcej EUR i CHF. Kredyty w euro były oparte o stawkę EURIBOR 3M, kredyty we franku szwajcarskim zaś o stawkę LIBOR 3M dla CHF. Kredyty w walucie EUR były udzielane klientom od 2001 r. Klienci byli zainteresowani kredytami w EUR z uwagi na niższe oprocentowanie niż kredyty w PLN oraz zapowiedziami wejścia Polski do strefy EUR. To kredytobiorca podejmował ostateczną decyzję, o jaki kredyt będzie się ubiegać. Jego wola wyrażona była we wniosku kredytowym (zeznania świadków: A. P. k. 513-521 i E. B. k. 506-511). Doradca miał obowiązek przedstawić w pierwszej kolejności ofertę kredytu złotowego, w drugiej zaś ofertę kredytu powiązanego z walutą obcą oraz poinformować klienta o ryzyku walutowym związanym z kredytem. Klient musiał zostać pouczony o ryzyku kursowym i jego wpływie na równowartość zarówno zaciąganego zobowiązania, jak i równowartość raty kredytu. W celu uświadomienia klientowi ryzyka walutowego oraz wpływu spreadu walutowego na wielkość udostępnianego kredytu i poziomu obciążenia jego spłatą związanego z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej pracownik banku miał obowiązek poinformowania klienta o kosztach obsługi kredytu, a w szczególności o wysokości raty kapitałowo-odsetkowej kredytu w przypadku niekorzystanej dla klienta zmiany kursu waluty oraz spreadu walutowego – informacje takie miały być przekazane klientowi w postaci symulacji kredytu. Symulacje te obrazowały wysokość udostępnionego kredytu oraz koszt obsługi kredytu wyliczone przy aktualnym poziomie kursu walutowego, przy aktualnej stopie procentowej oraz koszt obsługi kredytu wyliczany przy założeniu, że kurs waluty bieżący jest powiększony o różnicę między maksymalnym a minimalnym kursem złotego do waluty kredytu w ciągu ostatnich 12 miesięcy, przy aktualnym poziomie stopy procentowej, a także koszt obsługi kredytu wyliczany przy założeniu zmiany spreadu walutowego w skali odpowiadającej różnicy między maksymalnym i minimalnym spreadem walutowym w ciągu ostatnich 12 miesięcy, przy aktualnym poziomie stopy procentowej i aktualnym poziomie kursów walutowych. Symulacje te miały na celu pokazanie, że wzrost kursu waluty oraz spreadu walutowego będzie przekładał się na wzrost równowartości płaconych przez klienta rat oraz salda kredytu. Doradca miał też obowiązek odebrania oświadczeń od klienta, które stanowiły element wniosku o kredyt o wyborze kredytowania w Euro po zapoznaniu się z ofertą w PLN, zapoznaniu się z symulacjami oraz świadomości ryzyka kursowego oraz wpływu spreadu walutowego na wysokość rat kredytu oraz zobowiązania wynikającego z udzielonego kredytu. Bank weryfikował wypełnienie ww. obowiązków poprzez m.in. weryfikację kompletności oraz prawidłowości wypełnienia dokumentów, w tym oświadczeń o ryzyku kursowym (zawartych w treści wniosku o kredyt) – było to sprawdzane w centrali banku przed rozpoczęciem analizy ryzyka kredytowego. W przypadku dokumentacji niekompletnej lub niewłaściwie wypełnionej, w tym braku oświadczenia dotyczącego ryzyka walutowego, dokumentacja wracała do doradcy do uzupełnienia. Dopiero po uzupełnieniu braków dokumenty były przekazywane na kolejny etap procesu kredytowego (zeznania świadków: A. P. k. 513-521 i E. B. k. 506-511). Jeżeli klient decydował się złożyć wniosek kredytowy wówczas pracownik oddziału lub agent przyjmował i podpisywał przyjęty wniosek od klienta oraz wymaganą przez bank dokumentację. Całość przyjętej dokumentacji była przekazywana pocztą wewnętrzną do odpowiedniej jednostki rejestrującej każdy przyjęty dokument a następnie do departamentu podejmującego decyzję o przyznaniu lub odrzuceniu wniosku. Po otrzymaniu przez dany oddział decyzji kredytowej informacja ta była przekazywana klientowi (decyzja zawierała m.in. kwotę przyznanego kredytu, okres kredytowania, system spłaty rat, czyli czy raty równe czy malejące, walutę, informacje dotyczące zabezpieczeń, informacje czy kredyt będzie wypłacony jednorazowo czy w transzach, jeżeli tak to w ilu transzach itp.) Jeżeli klient po przedstawieniu warunków decyzji nadal był zainteresowany ofertą oddział otrzymywał od centrali banku decyzję w sprawie warunków cenowych kredytu, czyli prowizji, marży i ewentualnych warunków dodatkowych, o które klient wnosił, np. brak opłaty za wcześniejszą spłatę/nadpłatę kredytu. Jeżeli klient był zadowolony z uzyskanych warunków zamawiana była na prośbę klienta umowa kredytowa. Klient zawsze przed podpisaniem przygotowanej umowy kredytowej zapoznawał się z nią, by potwierdzić czy ustalone warunki zostały w niej zawarte. Klient na tym etapie mógł zawsze odstąpić od podpisania umowy kredytowej (zeznania świadka E. B. k. 506-511) . Projekt umowy kredytowej był sporządzany na podstawie decyzji kredytowej o przyznaniu kredytu i decyzji cenowej o przyznanych warunkach cenowych (zeznania świadka E. B. k. 506-511) . W 2012 r. w (...) Bank (...) S.A. obowiązywała pisemna procedura dla pracowników banku, w tym doradców kredytowych, pod nazwą: „Wytyczne produktu i procesy dla kredytów mieszkaniowych, konsolidacyjnych oraz pożyczki hipotecznej” (zeznania świadka A. P. k. 513-521). Klient decydował o walucie kredytu wybierając ją z aktualnej oferty banku. Klient wpisywał walutę w składanym przez siebie wniosku o udzielenie kredytu (zeznania świadka E. B. k. 506-511) . W dniu 7 marca 2012 r. P. E. i S. E. złożyli do (...) Bank (...) S.A. – za pośrednictwem K. D. K. – wniosek nr (...) o udzielenie kredytu na okres 360 miesięcy w wysokości 556 500 zł w walucie EUR na wykończenie domu położonego w miejscowości I. przy ul. (...) , z zabezpieczeniem spłaty kredytu hipoteką na kredytowanej nieruchomości, cesją praw z polisy ubezpieczeniowej od ognia i innych zdarzeń losowych oraz pełnomocnictwem do rachunku w (...) Bank (...) S.A. P. E. w chwili składania wniosku posiadał wykształcenie wyższe oraz stopień naukowy doktora. Był zatrudniony na podstawie dwóch umów o pracę w (...) LLC i na Uniwersytecie (...) na stanowisku adiunkta na Wydziale (...) . S. E. w chwili składania wniosku posiadała wykształcenie wyższe i była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na stanowisku (...) w Instytucie (...) w W. . We wniosku wskazano, że miesięczne dochody małżonków wynoszą (...) zł. P. E. i S. E. wskazali wysokość wydatków na kwotę (...) zł miesięcznie. Małżonkowie podali, że w skład ich majątku wchodzi nieruchomość o wartości (...) zł, samochody o wartości (...) zł i środki na rachunkach bankowych w łącznej kwocie (...) zł. Wśród zobowiązań wskazano natomiast kredyt hipoteczny w wysokości (...) zł i kartę kredytową z limitem do (...) USD. Wnioskodawcy wskazali, że posiadają kredyt zaciągnięty wcześniej w (...) Bank (...) S.A. na kwotę 670 040 CHF. We wniosku zaznaczono wypłatę kredytu w transzach. Zawnioskowano o zmienne oprocentowanie i spłatę kredytu w ratach równych. Przy wnioskowanej kwocie kredytu w PLN i walucie kredytu zamieszczono odnośnik, w którym poinformowano wnioskodawców, że jeśli dla kredytu walutowego kwota kredytu została podana w złotych to do przeliczenia kwoty do umowy kredytu zostanie zastosowany obowiązujący w banku dla danego produktu kredytowego kurs kupna dewiz z dnia poprzedzającego dzień rejestracji umowy w systemie informatycznym banku (wniosek kredytowy k. 341-349, umowa o pracę – k. 367-368, przesłuchanie powódki S. E. k. 559-560, przesłuchanie powoda P. E. k. 560-561). We wniosku kredytowym P. E. i S. E. oświadczyli m.in., że po zapoznaniu się z przedstawionymi przez (...) Bank (...) S.A. : warunkami udzielania kredytu mieszkaniowego zarówno w walucie, w jakiej uzyskują dochód, w złotych, jak i walucie EUR, symulacjami wysokości płaconych rat zarówno w walucie w jakiej uzyskują dochód w złotych, jak i ww. walucie obcej EUR oraz symulacjami kwot i kosztów kredytu według aktualnych kursów walut stosowanych przez bank oraz kosztów w przypadku niekorzystnej zmiany kursów i spreadu walutowego – są świadomi ryzyka kursowego związanego z zaciągnięciem ww. zobowiązania w walucie niebędącej walutą, w której uzyskują dochód, mogącego mieć wpływ na wysokość płaconej przez nich raty kredytu/pożyczki w okresie kredytowania oraz wpływu spreadu walutowego na wielkość ww. zobowiązania i poziomu obciążenia ich spłatą i decydują się na zaciągnięcie kredytu/pożyczki w ww. walucie (wniosek kredytowy k. 341-349) . W dniu 5 kwietnia 2012 r. pracownik (...) Bank (...) S.A. ( M. K. ) zwrócił się do P. E. w wiadomości e-mail, aby wyjaśnił w jaki sposób był wynagradzany w 2010 r. (na jakich zasadach) i od kogo pochodziły przelewy, które wpływały na jego rachunek w 2010 r. W odpowiedzi P. E. wskazał, że wszystkie wypłaty z firmy (...) w U. były dokonywane przez (...) , który jest (...) , czyli zewnętrzną firmą, która zajmuje się wypłatami wynagrodzeń. P. E. zaznaczył, że jego wynagrodzenie w 2010 r. było regulowane umową z (...) z dnia 1 lipca 2009 r. i że otrzymywał miesięczne, minimalne wynagrodzenie (ok. (...) ) konieczne dla ubezpieczenia medycznego, zaś głównym wynagrodzeniem w tym roku była jednorazowa wypłata udziału w zyskach. P. E. wskazał, że jego obecne i przyszłe wynagrodzenie jest regulowane na podobnych zasadach, z tym że na poczet jednorazowych wypłat z zysku otrzymuje systematycznie miesięczne wynagrodzenie w wysokości (...) zł brutto (wydruk korespondencji e-mail k. 364-365) . S. E. studiowała i mieszkała w U. w latach 2004-2010. P. E. uzyskał tytuł magistra w L. , gdzie mieszkał w latach 1998-2000. Później zrobił doktorat z ekonomii w U. , gdzie mieszkał w latach 2001-2011. W 2012 r. P. E. uzyskiwał wynagrodzenie w złotówkach i w dolarach (przesłuchanie powódki S. E. k. 559-560, przesłuchanie powoda P. E. k. 560-561) . (...) Bank (...) S.A. obowiązywały spisane w formie procedury zasady oceny zdolności kredytowej. Zdolność kredytowa dla kredytów w walutach obcych była badana bardziej rygorystycznie niż dla kredytów w PLN. Aby bank mógł udzielić kredytu w walucie obcej, w tym w EUR, analityk kredytowy musiał w pierwszej kolejności sprawdzić czy klient posiada zdolność kredytową na wnioskowaną kwotę kredytu w PLN powiększoną o 20% i przy zastosowaniu stawki WIBOR, czyli właściwej dla finansowania w PLN (stawka ta była i jest wyższa od stawki dla kredytów w EUR, tj. EURIBOR). Tylko w przypadku, gdy klient wykazał się wyliczoną w taki sposób zdolnością kredytową można było udzielić kredytu w walucie obcej, w tym w euro. Takiego wymogu nie było dla kredytów udzielanych w PLN. W przypadku badania zdolności dla kredytu w EUR przyjmowane były dodatkowe bufory na raty kredytów walutowych w wysokości 50%. Konsument miał możliwość zmiany waluty kredytu już po złożeniu przez niego pisemnego wniosku kredytowego w banku (zeznania świadka A. P. k. 513-521). W związku z otrzymaną pozytywną decyzją kredytową dotyczącą złożonego wniosku o udzielenie kredytu mieszkaniowego P. E. i S. E. w dniu 11 kwietnia 2012 r. złożyli w (...) Bank (...) S.A. wniosek o zawarcie umowy depozytu pieniężnego umożliwiającej wypłatę kredytu na rachunek depozytu pieniężnego. We wniosku była zawarta informacja, że z chwilą wypłaty pierwszej transzy kredytu wypłacona zostanie na rachunek wewnętrzny banku (rachunek depozytu pieniężnego) kwota kredytu mieszkaniowego walutowego pozostała po potrąceniu prowizji, opłat i kosztów należnych Bankowi w chwili wypłaty pierwszej transzy kredytu, pomniejszona o kwotę pierwszej transzy kredytu oraz przeliczona na PLN przy zastosowaniu kursów obowiązujących w Banku dla tego typu transakcji. Dalsze warunki wypłaty kredytu na rachunek depozytu pieniężnego oraz wypłaty tych środków kredytobiorcy określone zostaną szczegółowo w umowie kredytu i umowie depozytu pieniężnego (wniosek o zawarcie umowy depozytu pieniężnego k. 411) . W dniu 17 kwietnia 2012 r. P. E. i jego żona S. E. zawarli z (...) Bank (...) S.A. w W. umowę kredytu nr (...) (sporządzoną w dniu 13 kwietnia 2012 r.), na mocy której bank udzielił kredytobiorcom kredytu w wysokości 113 070 EUR na dokończenie budowy domu jednorodzinnego położonego w miejscowości I. przy ul. (...) (pkt 25, 26 i 40 „Indywidualnych warunków kredytu”). Kwota kredytu miała być wypłacona w transzach, w tym na rachunek depozytu pieniężnego. Jako ostateczny termin wypłaty wszystkich transz kredytu strony wskazały dzień 30 października 2012 r. (pkt 28 „Indywidualnych warunków kredytu”). Okres kredytowania określono do dnia 5 maja 2042 r. (pkt 27 „Indywidualnych warunków kredytu”). Wypłata kredytu miała nastąpić na podstawie złożonej przez kredytobiorców dyspozycji wypłaty poprzez uznanie rachunku kredytobiorców w (...) Bank (...) S.A. o numerze (...) prowadzony w PLN (pkt 29 „Indywidualnych warunków kredytu”). Ustalono oprocentowanie według stopy zmiennej, która na dzień sporządzenia umowy wynosiła 5,25700%, na co składała się stopa referencyjna w postaci EURIBOR 3M ustalona na dzień sporządzenia umowy w wysokości 0,75700% i marża podstawowa (3,30 punktów procentowych, podwyższona o 1,2 punktów procentowych do chwili spełnienia warunków i upływu terminów określonych w punkcie II.1.5) (pkt 30 lit. b), c) i d) „Indywidualnych warunków kredytu”). Wysokość orientacyjnej raty kredytu określono na 550,10 EUR (pkt 34 „Indywidualnych warunków kredytu”). Spłata kredytu miała następować w ratach równych (pkt 35 „Indywidualnych warunków kredytu”). Datę wymagalności ustalono na 4 dzień każdego miesiąca kalendarzowego, a gdy dzień ten nie był dniem roboczym – najbliższy dzień roboczy następujący po tym dniu (pkt 31 „Indywidualnych warunków kredytu”). Jako zabezpieczenie kredytu przyjęto hipotekę do kwoty 169 605 EUR na nieruchomości położonej w miejscowości I. przy ul. (...) , cesję praw z polisy nieruchomości obciążonej hipoteką od ognia i innych zdarzeń losowych, poddanie się egzekucji roszczeń wynikających z umowy kredytu oraz pełnomocnictwa do dwóch rachunków, których posiadaczami byli kredytobiorcy (pkt 46 „Indywidualnych warunków kredytu”). Kredytobiorcy byli zobowiązani do zapłaty prowizji oraz opłat przewidzianych warunkami kredytu. Terminy prowizje i opłaty zostały zdefiniowane w regulaminie kredytowym, a ich każdocześnie obowiązująca wartość lub wysokość procentowa miała być podawana przez bank w tabeli prowizji i opłat obowiązującej aktualnie w banku (pkt 32 „Indywidualnych warunków kredytu”). W punkcie 36 „Indywidualnych warunków kredytu” określono rachunek bieżący, w punkcie 37 wskazano rachunek bieżącej obsługi kredytu, a w punkcie 38 wskazano rachunek obsługi wcześniejszych spłat. Po wypłacie kredytu lub jego pierwszej transzy bank miał poinformować kredytobiorców o wysokości pierwszej raty oraz o jej dacie wymagalności. O wysokości kolejnych rat oraz o ich datach wymagalności bank miał informować w miesięcznych wyciągach (pkt 2.1.3 „Pozostałych postanowień umowy kredytu”). Zgodnie z pkt 2.2.1 „Pozostałych postanowień umowy kredytu” kredytobiorcy w każdym czasie mogli złożyć wniosek o zmianę waluty kredytu na walutę, w której bank oferował danego rodzaju kredyty. Stosownie do postanowień pkt 2.3.1 „Pozostałych postanowień umowy kredytu”, spłata kredytu wraz z oprocentowaniem kredytu i innymi należnościami banku powstałymi w związku z zawarciem umowy kredytu następować miała poprzez obciążenie, w dacie wymagalności, rachunku bieżącego kwotą raty i innych należności, a następnie poprzez przelew tych środków na rachunek bieżącej obsługi kredytu. W pkt 2.3.1.1 „Pozostałych postanowień umowy kredytu” wskazano, że jeżeli rachunek bieżący prowadzony jest w złotych, to w przypadku kredytu walutowego należności banku, wyrażone w walucie kredytu, bank będzie pobierać poprzez obciążanie rachunku bieżącego kwotą w złotych, stanowiącą ich równowartość. Równowartość kwoty w złotych miała być ustalana według kursu sprzedaży waluty obcej, obowiązującego w banku na podstawie tabeli kursów, na dwa dni robocze przed datą wymagalności każdej należności banku. Umowa przewidywała, że kredytobiorcy będą dokonywać spłaty kredytu w walucie kredytu, z wykorzystaniem rachunku bieżącego prowadzonego w walucie kredytu (pkt 2.3.1.2 zd. 1 „Pozostałych postanowień umowy kredytu”). Za zgodą banku kredytobiorcy mogli dokonywać spłat rat kredytu walutowego także w inny sposób, w tym w szczególności dokonać spłaty w innej walucie obcej niż waluta kredytu. Jeżeli spłata rat kredytu walutowego nastąpiłaby w innej walucie niż waluta kredytu, wówczas kwota wpłaty miała zostać przeliczona najpierw na złote po kursie kupna tej waluty, a następnie na walutę kredytu po kursie sprzedaży, przy zastosowaniu kursów obowiązujących w banku na podstawie tabeli kursów (pkt 2.3.1.3 „Pozostałych postanowień umowy kredytu”). W pkt 2.4.4.2 „Pozostałych postanowień umowy kredytu” postanowiono, że wcześniejsza spłata kredytu walutowego, w złotych lub w innej walucie obcej, niż waluta kredytu może zostać dokonana wyłącznie za pośrednictwem wskazanego w umowie kredytu rachunku obsługi wcześniejszych spłat. Jeżeli wcześniejsza spłata kredytu walutowego zostałaby dokonana w złotych, wówczas wpłacona kwota miała zostać przeliczona na walutę kredytu przy zastosowaniu kursu sprzedaży waluty kredytu obowiązującego w banku na podstawie tabeli kursów w dacie spłaty. W przypadku wcześniejszej spłaty kredytu w innej walucie obcej niż waluta kredytu wpłacona kwota miała zostać przeliczona na złote po kursie kupna tej waluty, a następnie na walutę kredytu po kursie sprzedaży, przy zastosowaniu kursów obowiązujących w banku w dacie spłaty na podstawie tabeli kursów. W pkt 5.1 „Pozostałych postanowień umowy kredytu” kredytobiorcy oświadczyli, że w przypadku kredytu w walucie obcej są świadomi dodatkowego ryzyka, jakie ponoszą w związku z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej (ryzyko kursowe) oraz, że w przypadku niekorzystnej zmiany kursu waluty, w jakiej został udzielony kredyt, zarówno kwota w złotych stanowiąca równowartość kwoty kredytu w walucie kredytu, jak i kwota w złotych stanowiąca równowartość raty w walucie, w jakiej został udzielony kredyt, ulegnie zmianie. Ponadto kredytobiorcy oświadczyli, że są świadomi dodatkowego ryzyka, jakie ponoszą w związku z zaciągnięciem kredytu oprocentowanego zmienną stopą oraz że w przypadku niekorzystnej zmiany stopy referencyjnej lub stopy bazowej, kwota naliczanego oprocentowania kredytu ulegnie zwiększeniu (pkt 5.2 „Pozostałych postanowień umowy kredytu”). W pkt 5.3 „Pozostałych postanowień umowy kredytu” wskazano, że kursy wymiany walut w tabeli kursów ustalane są przez bank w każdy dzień roboczy w oparciu o średni kurs z rynku walutowego ( F. ) ustalany najpóźniej do godziny 9.30 czasu obowiązującego w Polsce („kurs bazowy”). Kurs kupna miał być ustalany w oparciu o wzór: kurs kupna = 2 * kurs bazowy /(2 + spread walutowy wyrażony w procentach), a kurs sprzedaży w oparciu o wzór: kurs sprzedaży = kurs bazowy + (spread walutowy wyrażony w procentach * kurs kupna)/2. Wartość spreadu walutowego wyrażonego w procentach na dzień zawarcia umowy wynosiła dla waluty CHF: 8,50%, Euro: 7,25%, USD: 7,25% i mogła ona ulec zmianie w drodze jednostronnego oświadczenia banku na zasadach określonych w punkcie 5.4. Spread walutowy wyrażony w procentach był równy stosunkowi spreadu walutowego wyrażonego kwotowo, stanowiącego różnicę pomiędzy kursem sprzedaży a kursem kupna waluty obcej określanych w tabeli kursów („spread walutowy”) do kursu kupna (pkt 5.3 „Pozostałych postanowień umowy kredytu”). Bank był uprawniony do zmiany – nie częściej niż raz w miesiącu kalendarzowym – wartości spreadu walutowego wyrażonego w procentach, przy czym jej podwyższenie mogło nastąpić wyłącznie na podstawie co najmniej jednej z przesłanek określonych w pkt 4.7 regulaminu produktowego, o wartość wyrażonej w punktach procentowych zmiany określonych w tym postanowieniu podstaw (pkt 5.4 „Pozostałych postanowień umowy kredytu”). Kredytobiorcy oświadczyli, że są świadomi, iż zmiana spreadu walutowego będzie miała wpływ na wyrażoną w złotych wysokość udzielonego kredytu w walucie obcej oraz na wysokość kwoty w złotych stanowiącą równowartość raty w walucie, w jakiej został udzielony kredyt (pkt 5.5 „Pozostałych postanowień umowy kredytu”). W pkt 7.3 „Pozostałych postanowień umowy kredytu” wskazano, że w sprawach nieuregulowanych umową mają zastosowanie postanowienia regulaminu kredytowego oraz regulaminu produktowego, a kredytobiorcy potwierdzili otrzymanie tych dokumentów. W załączniku nr 1 do umowy, stanowiącym pozostałe indywidualne warunki kredytu, wskazano daty planowanej wypłaty i wysokość transz: 1) 50 943,07 w walucie kredytu, data: 30.04.2012 r.; 2) 37 275,42 w walucie kredytu, data: 30.06.2012 r.; 3) 24 851,51 w walucie kredytu, data: 30.09.2012 r. (pkt 1 „Pozostałych indywidualnych warunków kredytu”). Wypłata całości kredytu (transza nr 1, 2 i 3 kredytu) w kwocie 455 000 zł miała nastąpić bezpośrednio na rachunek kredytobiorców w (...) S.A. zgodnie z harmonogramem wypłat (pkt 2 lit. a) „Pozostałych indywidualnych warunków kredytu”). Kwota kredytu mieszkaniowego walutowego pozostała po potrąceniu prowizji, opłat i kosztów należnych bankowi w chwili wypłaty pierwszej transzy kredytu, pomniejszona o kwotę pierwszej transzy kredytu, z zastrzeżeniem ppkt e), miała zostać – z chwilą wypłaty pierwszej transzy kredytu – wypłacona przez bank na wewnętrzny rachunek banku (rachunek depozytu pieniężnego), zgodnie z postanowieniami umowy depozytu pieniężnego (umowa depozytu pieniężnego). Nie było konieczne składanie dyspozycji wypłaty kredytu w zakresie wypłaty środków z kredytu na rachunek depozytu pieniężnego (pkt 2 lit. d) ppkt i) „Pozostałych indywidualnych warunków kredytu”). Wypłata kredytu (przeniesienie środków kredytu) na rachunek depozytu pieniężnego miała nastąpić o ile zostały zachowane wszelkie warunki wypłaty kredytu (w szczególności określone w pkt 5.2.1 regulaminu kredytowego i 3.1 regulaminu produktowego), z wyjątkiem warunków wypłaty uzgodnionych wyraźnie dla wypłaty drugiej i kolejnych transz kredytu. W tym przypadku nie były także wiążące ograniczenia podmiotowe dla wypłaty kredytu, w szczególności określenie podmiotów, na rzecz których kredyt winien być wypłacony lub rachunków, na które kredyt winien być wypłacony. Wypłata kredytu na rachunek depozytu pieniężnego miała być dokonywana przez bank z zachowaniem wszystkich innych postanowień dokumentacji kredytowej dotyczących trybu i sposobu wypłaty kredytu, w szczególności dotyczących waluty wypłaty kredytu i kursu przeliczenia tej waluty, a także ograniczenia wysokości wypłat z kredytu walutowego, jeżeli kwota wypłacana w złotych miałaby przekroczyć określony w umowie kredytu limit. Z zastrzeżeniem ppkt e), kredyt wypłacany miał być na rachunek depozytu pieniężnego w złotych po przewalutowaniu całości wypłacanych środków według kursu z dnia wypłaty pierwszej transzy kredytu (pkt 2 lit. d) ppkt ii) „Pozostałych indywidualnych warunków kredytu”). W pkt 2 lit. e) „Pozostałych indywidualnych warunków kredytu” wskazano, że jeśli wypłacana kwota kredytu walutowego (pomniejszona o prowizję przygotowawczą oraz koszt ubezpieczenia brakującego wkładu własnego) po przeliczeniu według kursu kupna obowiązującego w banku na podstawie tabeli kursów z dnia wypłaty kredytu będzie wyższa niż kwota 455 000 zł to nadwyżka kredytu w walucie kredytu nad tę kwotę zostanie zaliczona w dniu wypłaty kredytu na poczet wcześniejszej spłaty kapitału kredytu, bez względu na uzgodnienie okresu odroczonej spłaty kapitału kredytu. To samo dotyczyło kredytu wypłacanego w transzach, z tym że podstawą do ustalenia kwoty nadwyżki był kurs z dnia efektywnie dokonanej wypłaty każdej z transz kredytu, zaś cała nadwyżka miała zostać zaliczana na poczet wcześniejszej spłaty kredytu w dniu wypłaty tej transzy kredytu, której wypłata – choćby częściowo – powodowała przekroczenie progu ustalonego w zdaniu pierwszym. Kwota nadwyżki miała być przekazywana na przedterminową spłatę w walucie kredytu. Za wcześniejszą spłatę tej części kredytu bank nie pobierał opłaty rekompensacyjnej. Wcześniej spłacona kwota kapitału kredytu miała spowodować zmniejszenie wysokości raty kredytu w systemie rat równych lub wysokości raty kapitałowej w systemie rat malejących w taki sposób aby umożliwić kredytobiorcom spłatę pozostałej części kredytu do daty zwrotu. Zgodnie z punktem 5 lit. d „Pozostałych indywidualnych warunków kredytu” za 2 pierwsze zmiany waluty kredytu bank nie pobierze prowizji. Kredytobiorcy korzystali z promocji cenowej – prowizja 0% (punkt 5 lit. e „Pozostałych indywidualnych warunków kredytu”). (umowa kredytu z załącznikami k. 70-87, regulamin kredytowy k. 397-409) . Pkt 3.2.3 zd. 1 regulaminu produktowego dla kredytu mieszkaniowego i kredytu konsolidacyjnego (...) Bank (...) S.A. stanowił, że z zastrzeżeniem pkt 5.2.1.4 (warunki wypłaty kredytu) regulaminu kredytowego, wypłata kredytu (w całości albo w danej transzy) miała nastąpić po złożeniu przez kredytobiorców dyspozycji wypłaty (lub jego transzy) w drodze przelewu na rachunek bankowy wskazany w indywidualnych warunkach kredytu, a jeżeli tam go nie określono – na rachunek wskazany przez kredytobiorców w dyspozycji wypłaty. W pkt 3.2.3 regulaminu produktowego wskazano, że kwota kredytu będzie wypłacona kredytobiorcom w złotych lub w walucie obcej, przy czym w przypadku kredytu udzielonego w walucie innej niż złoty wypłata kredytu miała być zrealizowana po przeliczeniu kwoty kredytu lub kwoty transzy kredytu, w przypadku kredytów wypłacanych w transzach, na walutę w której realizowany jest cel kredytu. W takiej sytuacji bank dokonywał przewalutowania według obowiązującego w banku na podstawie tabeli kursów kursu kupna waluty kredytu z dnia wypłaty kredytu lub danej transzy (regulamin produktowy k. 389-396) . Małżonkowie zapoznali się z całością tekstu umowy kredytu. Rozumieli jej zapisy i nie mieli w tamtym czasie żadnych wątpliwości. Cieszyli się, że uzyskają pieniądze na wykończenie domu (przesłuchanie powódki S. E. k. 559-560, przesłuchanie powoda P. E. k. 560-561) . W dniu 17 kwietnia 2012 r. małżonkowie P. E. i S. E. zawarli z (...) Bank (...) S.A. umowę depozytu pieniężnego nr (...) . Umowa ta i ustanowiony na jej podstawie depozyt pieniężny miał zabezpieczać wszystkie, chociażby przyszłe i niewymagalne, wierzytelności banku wynikające z umowy kredytu mieszkaniowego zawartej z bankiem w dniu 17 kwietnia 2012 r. nr (...) , w tym także wierzytelności banku wynikające z zakończenia tego stosunku w jakikolwiek sposób, roszczenia wynikające z nieważności umowy kredytu, jej bezskuteczności albo innej wadliwości (pkt 1 „Indywidualnych warunków depozytu pieniężnego”). W pkt 2 „Indywidualnych warunków depozytu pieniężnego” wskazano, że oprocentowanie środków na rachunku depozytu pieniężnego jest zmienne, oparte o stawkę (...) , pomniejszoną o 0,1 punktów procentowych i na dzień sporządzenia umowy o depozyt pieniężny wynosi 4,41% w skali roku. W pkt 3 „Indywidualnych warunków depozytu pieniężnego” wskazano numer rachunku depozytu pieniężnego ( (...) ), a w pkt 4 numer rachunku zwrotu depozytu pieniężnego ( (...) ). Wypłata depozytu pieniężnego w częściach odpowiadających wysokościom transz kredytu miała nastąpić z zachowaniem wszystkich każdocześnie wiążących składających (jako kredytobiorców) terminów i warunków odpowiadających terminom i warunkom wypłaty poszczególnych transz kredytu, włącznie z ograniczeniami dotyczącymi podmiotów lub numerów rachunków, na rzecz których wypłata kredytu mogła nastąpić. Z zastrzeżeniem odpowiednio stosowanego do wypłaty depozytu pieniężnego postanowienia 3.2.4 regulaminu produktowego, wypłata depozytu pieniężnego miała nastąpić w złotych w wysokości odpowiadającej wysokości transz kredytu określonych (w walucie) w umowie kredytu; wysokość wypłacanej w złotych części depozytu pieniężnego odpowiadającej danej transzy kredytu miała zostać ustalona po przeliczeniu wysokości transzy określonej w walucie w umowie kredytu na złote na podstawie kursu waluty zastosowanego do wypłaty kredytu na rachunek depozytu pieniężnego (pkt 4.1 „Pozostałych warunków depozytu pieniężnego”). Wypłata depozytu pieniężnego (w całości lub w części) miała nastąpić na podstawie dyspozycji wypłaty depozytu pieniężnego złożonej na formularzu banku, chyba że indywidualne warunki kredytu stanowiły inaczej. Do dyspozycji wypłaty depozytu pieniężnego znajdowały zastosowanie wszystkie każdocześnie wiążące składającego warunki kredytu dotyczące dyspozycji wypłaty kredytu (pkt 4.4 „Pozostałych warunków depozytu pieniężnego”) (umowa depozytu pieniężnego k. 88-91) . Jednorazowa wypłata przyznanych środków w danej walucie na rachunek depozytu pieniężnego miała na celu, w przypadku kredytów wypłacanych w transzach, zmniejszenie ryzyka zmiany kursu. W (...) Bank (...) S.A. funkcjonowały dwie możliwości: albo wypłata w transzach, gdzie klient nie miał pewności kursu wypłaty poszczególnych transz albo wypłata w całości kredytu na depozyt w dniu jego uruchomienia. Oferta ta miała na celu zminimalizowanie ryzyka kursowego dla klienta w dłuższym okresie czasu, tj. w czasie wypłaty kredytu w transzach. Klient składał dyspozycję wypłaty na depozyt – środki z kredytu były wypłacane na specjalnie w tym celu utworzony depozyt po kursie kupna z dnia wypłaty środków na depozyt. Następnie klient składał dyspozycję wypłaty transz już z depozytu – środki te były wypłacane w PLN. Była to dobrowolna propozycja dla klientów zaciągających kredyty w walucie obcej. Klient składał dodatkowy wniosek o wypłatę kredytu na depozyt, jeśli sobie tego życzył. Najczęściej następowało to przy kredytach wypłacanych w transzach w długim okresie czasu (tj. w czasie trwania realizacji inwestycji). Wypłata kredytu na depozyt zawsze odbywała się z inicjatywy klienta. Po podpisaniu umowy depozytu pieniężnego i złożenia zlecenia wypłaty przez klienta środki były przewalutowane według kursu z dnia wypłaty na rachunek depozytu (zeznania świadków: A. P. k. 513-521 i E. B. k. 506-511) . Wypłata kredytu przy wykorzystaniu rachunku depozytu pieniężnego nie była standardową praktyką w banku ale była jedną z dwóch możliwości wypłaty kredytu dostępną w banku. Klient decydował, czy chce skorzystać z tej oferty czy nie. Najczęściej klienci decydowali się na taką formę wypłaty wtedy, kiedy kredyt był wypłacany w transzach w dłuższym okresie czasu (zeznania świadka E. B. k. 506-511) . Pracownicy (...) Bank (...) S.A. mieli dostęp do historycznych tabeli kursowych CHF, jak również do innych walut a bieżące kursy walut były wywieszane na tablicy ogłoszeń w oddziale. Dane mogły być przedstawiane klientom. Na stronie banku cały czas dostępne są archiwalne kursy (zeznania świadka E. B. k. 506-511) . W praktyce (...) Bank (...) S.A. zdarzały się wypłaty kredytów udzielonych w EUR bezpośrednio w walucie EUR (zeznania świadka A. P. k. 513-521) . Umowa kredytu mogła być negocjowana – najczęściej negocjacjom podlegały warunki cenowe takie jak marża czy prowizja, odstępstwa od tabeli opłat i prowizji czy też kurs stosowany do wypłaty czy wcześniejszej spłaty kredytu. W przypadku negocjacji zapisów wzorca, odpowiednie jednostki merytoryczne sprawdzały możliwość wyrażenia zgody na daną negocjację m.in. pod kątem prawnym, ryzyka czy też możliwości obsługi systemowej wnioskowanej zmiany. Wynegocjowane indywidualnie warunki, w tym odstępstwa od wzorca (poza tymi które były określane w tabelaryczne części umowy takie jak marża czy prowizja), jeśli na takie bank wyraził zgodę, wpisywane były w załączniku nr 1 do umowy kredytu. Klient mógł negocjować kurs do wypłaty kredytu. Najczęściej ustalane było odchylenie groszowe od kursu kupna z tabeli kursów banku (np. kurs lepszy o 2 groszy od kursu z tabeli banku z dnia wypłaty kredytu) (zeznania świadka A. P. k. 513-521) . Kredytobiorcy nie mieli wpływu na zasady ustalania kursów do tabel kursowych banku, mogli natomiast negocjować kurs do wypłaty i wcześniejszej spłaty udzielonego im kredytu bądź wypłacać lub spłacać kredyt w EUR bez użycia tabeli kursów banku (zeznania świadka A. P. k. 513-521) . W dniu 18 kwietnia 2012 r. kredytobiorcy złożyli dyspozycję wypłaty kredytu. W dyspozycji tej wnieśli o wypłatę pierwszej transzy i pozostałej kwoty na depozyt tytułem „I transza na dokończenie budowy”. P. E. i S. E. zawnioskowali o wypłatę kwoty 205 000 zł. W rubrykach oznaczonych „waluta kwoty” i „waluta przelewu” małżonkowie wpisali „PLN” (dyspozycja wypłaty kredytu k. 424-425) . W dniu 28 maja 2012 r. kredytobiorcy złożyli dyspozycję wypłaty kolejnej transzy z depozytu w kwocie 150 000 zł tytułem „II transza na dokończenie budowy”. Po raz kolejny w rubrykach „waluta kwoty” i „waluta przelewu” wpisano „PLN”. Jako proponowaną datę wypłaty wskazano 1 czerwca 2012 r. Kolejna dyspozycja wypłaty ostatniej transzy z depozytu została złożona przez kredytobiorców w dniu 19 czerwca 2012 r. Małżonkowie wnieśli o wypłatę kwoty 100 000 zł tytułem „III (ostatnia) transza na dokończenie budowy (wykończenie)”. W rubrykach „waluta kwoty” i „waluta przelewu” wpisano „PLN”. Jako proponowaną datę wypłaty wskazano 22 czerwca 2012 r. (dyspozycje wypłaty kredytu k. 426-429) . P. E. i S. E. informowali bank, że potrzebują kwoty w złotówkach i oczekują wypłaty kredytu w takiej właśnie walucie. Nigdy nie wnioskowali o wypłatę kredytu w walucie euro (przesłuchanie powódki S. E. k. 559-560, przesłuchanie powoda P. E. k. 560-561) . W dniu 23 kwietnia 2012 r. kredytodawca wypłacił na rachunek P. E. o nr (...) kwotę 205 000,02 zł tytułem „uruchomienie kredytu nr (...) – I transza na dokończenie budowy”. Transza ta stanowiła równowartość kwoty 50 882,38 EUR, po przeliczeniu po kursie kupna dewiz określonym w tabeli kursów dla kredytów mieszkaniowych i konsolidacyjnych w walutach obcych (...) Bank (...) S.A. dla waluty EUR z dnia 23 kwietnia 2012 r., tj. 1 EUR = 4,028900 zł. W dniu 23 kwietnia 2012 r. kredytodawca dokonał również wypłaty transzy kredytu na rachunek depozytu pieniężnego nr (...) w wysokości 250 000,01 zł. Kwota ta stanowiła równowartość kwoty 62 051,68 EUR po przeliczeniu po kursie kupna dewiz określonym w tabeli kursów dla kredytów mieszkaniowych i konsolidacyjnych w walutach obcych (...) Bank (...) S.A. dla waluty EUR z dnia 23 kwietnia 2012 r., tj. 1 EUR = 4,028900 zł. W dniu 5 czerwca 2012 r. wypłacono z rachunku depozytu pieniężnego na rachunek P. E. nr (...) kwotę 150 000 zł tytułem „II transza na dokończenie budowy (...) ”. W dniu 22 czerwca 2012 r. z rachunku depozytu pieniężnego wypłacono na rachunek P. E. kwotę 100 092,28 zł tytułem „100000 – III ostatnia transza na dokończenie budowy, wykończenie, 92, 28-ods. z depozytu (...) ”. Przy wypłacie kredytu powstała nadwyżka w kwocie 135,94 EUR, która została zaliczona w dniu wypłaty kredytu na poczet wcześniejszej spłaty kapitału kredytu (zaświadczenie o wypłacie kredytu k. 167-168, potwierdzenia złożenia dyspozycji przelewów k. 431-434, tabela kursów walut pozwanego k. 458) . Kredytobiorcy nie mieli zastrzeżeń co do wysokości wypłaconej kwoty po uruchomieniu kredytu (przesłuchanie powódki S. E. k. 559-560, przesłuchanie powoda P. E. k. 560-561) . Zgodnie z zapisami regulaminu produktowego wypłata następowała na podstawie złożonej przez kredytobiorcę dyspozycji wypłaty. W dyspozycji kredytobiorca wskazywał zarówno kwoty do wypłaty, datę wypłaty jak i walutę wypłaty. Jeśli wypłata kredytu następowała w PLN odbywało się to po kursie z tabeli kursów dla kredytów mieszkaniowych i konsolidacyjnych w walutach obcych D. Bank (...) z dnia wypłaty kredytu. Wypłata następowała z rachunku kredytu w EUR, a następnie dochodziło do przewalutowania środków w EUR na PLN. Wypłata ta następowała po kursie kupna waluty z ww. tabeli. Przy wypłacie kredytu w PLN udzielonego w EUR dochodzi do transakcji zakupu waluty przez bank (klient otrzymał kredyt w EUR a potrzebował dokonać zapłaty za lokal w złotówkach), stąd zastosowanie miał kurs kupna waluty. Jeśli wypłata była wykonywana w EUR, to nie dochodziło do operacji przewalutowania i kwota w EUR była wypłacana z kredytu i przekazywana w tej samej kwocie i walucie na rachunek odbiorcy (zeznania świadka A. P. k. 513-521) . Przy wypłacie w PLN kredytu udzielonego w EUR dochodzi do transakcji zakupu waluty przez bank (klient otrzymał kredyt w EUR a potrzebował dokonać zapłaty za lokal w złotówkach), stąd zastosowanie miał kurs kupna waluty. Przy spłacie w PLN kredytu, którego rata wyrażona jest w EUR dochodzi do transakcji sprzedaży waluty przez bank (klient ma do spłaty ratę w EUR a dysponuje złotówkami więc bank sprzedaje klientowi EUR), stąd zastosowanie miał kurs sprzedaży waluty. Do rozliczeń z klientami zaciągającymi kredyty w walucie obcej bank nie stosował kursów średnich publikowanych przez Narodowy Bank Polski (zeznania świadka A. P. k. 513-521) . Wysokość spreadu, kursy walut oraz mechanizm ich ustalania określane są w (...) Bank (...) S.A. przez wewnętrzny departament skarbu banku. Kredytodawca posiadał spisane polityki wewnętrzne definiowania zasad ustalania kursów w dacie 17 kwietnia 2012 r. (zeznania świadków: A. P. k. 513-521 i E. B. k. 506-511) . W dziale IV księgi wieczystej nieruchomości prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie VI Wydział Ksiąg Wieczystych pod nr (...) , wpisano m.in. hipotekę umowną do kwoty 169 605 EUR na rzecz (...) Bank (...) S.A. Nieruchomość ta jest położona w miejscowości I. przy ul. (...) i należy do P. E. i S. E. (wydruk fragmentu treści księgi wieczystej k. 356) . Od chwili zawarcia umowy P. E. i S. E. dokonują spłaty kredytu wyłącznie w walucie EUR. Z tytułu spłat dokonanych w okresie od dnia 23 kwietnia 2012 r. (data uruchomienia kredytu) do dnia 19 listopada 2019 r. kwota 16 711,28 EUR została zaliczona na poczet spłaty odsetek umownych, kwota 0,09 EUR na poczet spłaty odsetek karnych, a kwota 26 186,22 EUR na poczet spłaty kapitału (zaświadczenie o spłacie kredytu k. 169-170, zestawienie spłat kredytu k. 171-175, k. 418- 422, wyciąg z rachunku k. 436-456) . Kredyt mógł być spłacany w PLN lub w EUR od początku obowiązywania umowy. Zgodnie z umową kredyt powodów był spłacany za pomocą polecenia zapłaty do rachunku bieżącego prowadzonego w EUR. Bank w dniu wymagalności raty pobierał kwotę raty w EUR z rachunku kredytobiorców prowadzonego w EUR. Dodatkowo, z uwagi na to, że rachunek kredytu umieszczony w umowie w pkt 37 tabelarycznej części umowy był rachunkiem w EUR utworzonym w systemie (...) – rachunek ten przyjmował wpłaty w walucie kredytu. W związku z tym niektórzy klienci dokonywali wpłaty raty w EUR bezpośrednio na ten rachunek – w takiej sytuacji polecenie zapłaty do rachunku bieżącego już nie uruchamiało się. Bank przyjmował takie wpłaty i księgował je na poczet spłaty raty kredytu (zeznania świadka A. P. k. 513-521) . Oprocentowanie kredytu w okresie obowiązywania umowy systematycznie malało, począwszy od 4,157000% w dniu 23 kwietnia 2012 r. do 1,775000% w dniu 7 października 2019 r. (zaświadczenie o spłacie kredytu k. 169-170) . P. E. prowadził w 2009 r. seminaria przy Instytucie (...) Narodowego Banku Polskiego (wydruk ze strony internetowej NBP k. 370) . W piśmie z dnia 16 stycznia 2020 r. P. E. i S. E. wezwali (...) Bank (...) S.A. do zwrotu na ich rzecz kwoty 42 897,68 EUR pobranej od nich nienależnie przez bank w związku z tym, że umowa kredytowa jest nieważna albo zwrotu kwoty 26 486,87 PLN tytułem nienależnie pobranych rat spłaty kredytu w zawyżonej wysokości w związku z tym, że umowa kredytowa zawiera nieuczciwe postanowienia umowne bezskuteczne wobec kredytobiorców. W uzasadnieniu pisma wskazano, że umowa kredytu jest nieważna, gdyż jest sprzeczna z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa, tj. art. 69 ust. 1 ustawy – Prawo bankowe oraz art. 358 1 § 5 k.c. Przesyłka zawierająca przedsądowe wezwanie do zapłaty została odebrana przez (...) Bank (...) S.A. w dniu 21 stycznia 2020 r. (przedsądowe wezwanie do zapłaty z zał. k. 92-96, potwierdzenie odbioru k. 98) . W 2010 r. P. E. i S. E. wprowadzili się do domu jednorodzinnego położonego w miejscowości I. przy ul. (...) , na wykończenie którego zaciągnęli kredyt nr (...) w (...) Bank (...) S.A. Małżonkowie zamieszkują w tej nieruchomości do chwili obecnej. Dom ten nigdy nie był wynajmowany i nie prowadzono w nim działalności gospodarczej (przesłuchanie powódki S. E. k. 559-560, przesłuchanie powoda P. E. k. 560-561) . Największym obciążeniem dla małżonków były raty kredytu denominowanego do CHF. Wysokość raty kredytu denominowanego do EUR była porównywalna w całym okresie kredytowania. Małżonkowie nie mieli planów aby przewalutować kredyt w walucie EUR (przesłuchanie powódki S. E. k. 559-560, przesłuchanie powoda P. E. k. 560-561) . W dniu 31 stycznia 2014 r. nastąpiło połączenie (...) Bank (...) S.A. (...) Bank (...) S.A. , gdzie (...) Bank (...) S.A. był spółką przejmującą. (...) Bank (...) S.A. zmienił nazwę na (...) Bank (...) S.A. ( odpis pełny KRS znajdujący się na stronie internetowej e-krs, odpis pełny KRS k. 287-327) . Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie złożonych do akt sprawy dokumentów, w tym kopii umowy kredytowej, dokumentów wewnętrznych pozwanego, a także na podstawie zeznań świadków E. B. i A. P. , a także na podstawie dowodu z przesłuchania strony powodowej. Sąd dał wiarę w/w dokumentom, bowiem żadna ze stron nie kwestionowała ich autentyczności, a Sąd nie miał podstaw do kwestionowania z urzędu ich wiarygodności, bądź zawartej w nich treści. Nadmienić należy, iż strony kwestionowały wyłącznie skutki prawne wynikające z przedłożonych do akt sprawy dokumentów. Ustalając stan faktyczny Sąd uwzględnił również dokument z k. 69 – miał jednak na uwadze, że jak słusznie podnosił pozwany symulacja rat kredytów złotowego i w Euro to jedynie fragment dokumentu, który był przedstawiony powodom. Mimo podniesionych w odpowiedzi na pozew zarzutów strona powodowa nie przedłożyła dalszej części tego dokumentu. Zeznania świadka A. P. Sąd uznał za wiarygodne w zakresie przytoczonym w stanie faktycznym. Jakkolwiek świadek ten nie uczestniczył w procedurze oferowania i zawierania umowy z powodami to z racji swoich obowiązków zawodowych posiadał wiedzę w zakresie procesu zawierania umów kredytu w pozwanym banku, pozyskiwania przez bank waluty obcej w celu udzielania kredytów, ustalania kursów walut oraz możliwości dokonywania wypłaty i spłaty kredytu w walucie EUR. Za wiarygodne Sąd uznał również zeznania świadka E. B. w zakresie przytoczonym w powyższym stanie faktycznym. Wprawdzie świadek ten brał udział w zawieraniu umowy z powodami ze strony banku (o czym świadczy fakt podpisania przez nią umowy), to jednak nie pamiętał kredytobiorców. Nie pamiętał również, aby przedstawiał powodom ofertę kredytu mieszkaniowego. Świadek opisał jednak standardy związane z oferowaniem produktów kredytowych w pozwanym banku oraz zawarciem umowy kredytu. Świadek odniósł się również do sposobu wypłaty i wypłaty kredytu, jak też możliwości przewalutowania kredytu. Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na dowodzie z przesłuchania strony powodowej. Oceniając wiarygodność zeznań powodów, Sąd wziął pod uwagę, iż powodowie byli bezpośrednio zainteresowani rozstrzygnięciem sprawy. Dokonując oceny treści wskazanych przez powodów Sąd kierował się ich zgodnością z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Sąd uznał zeznania powodów za wiarygodne w takim zakresie, w jakim zeznania te znalazły potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym bądź nie zostały zaprzeczone przez inne wiarygodne dowody. W pierwszej kolejności należało odnieść się do zeznań powódki S. E. , albowiem dowód z jej przesłuchania został przeprowadzony przed dowodem z przesłuchania powoda P. E. . W ocenie Sądu niewiarygodne były twierdzenia powódki w zakresie, w jakim twierdziła, że pracownicy banku nie podkreślali ryzyk związanych z umową kredytu denominowanego do euro. Zeznania powódki w tej części są sprzeczne nie tylko z dokumentami zgromadzonymi w aktach sprawy ale również z zeznaniami świadków, którzy opisywali zakres obowiązków informacyjnych pracowników pozwanego banku względem klientów. Z zeznań tych wynikało, że doradca miał obowiązek pouczyć o ryzyku kursowym i jego wpływie na równowartość zarówno zaciąganego zobowiązania, jak i raty kredytu. Nawet jeśli przyjąć, że pracownik banku nie przedstawił powodom informacji na temat ryzyk związanych z umową, to takie informacje znajdowały się zarówno we wniosku kredytowym (k. 348) jak i w umowie kredytu i zostały przez powodów przyjęte do wiadomości. We wniosku kredytowym powodowie oświadczyli, m.in. że są świadomi ryzyka kursowego związanego z zaciągnięciem ww. zobowiązania w walucie niebędącej walutą, w której uzyskują dochód, mogącego mieć wpływ na wysokość płaconej przez nich raty kredytu/pożyczki w okresie kredytowania oraz wpływu spreadu walutowego na wielkość ww. zobowiązania i poziomu obciążenia ich spłatą i decydują się na zaciągnięcie kredytu/pożyczki w ww. walucie. Z kolei w pkt 5.1 i 5.2 „Pozostałych postanowień umowy kredytu” powodowie oświadczyli, że są świadomi dodatkowego ryzyka, jakie ponoszą w związku z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej (ryzyko kursowe) oraz, że w przypadku niekorzystnej zmiany kursu waluty, w jakiej został udzielony kredyt, zarówno kwota w złotych stanowiąca równowartość kwoty kredytu w walucie kredytu, jak i kwota w złotych stanowiąca równowartość raty w walucie, w jakiej został udzielony kredyt, ulegnie zmianie. Ponadto kredytobiorcy oświadczyli, że są świadomi dodatkowego ryzyka, jakie ponoszą w związku z zaciągnięciem kredytu oprocentowanego zmienną stopą oraz że w przypadku niekorzystnej zmiany stopy referencyjnej lub stopy bazowej, kwota naliczanego oprocentowania kredytu ulegnie zwiększeniu (k. 77). Powodowie sami zatem oświadczyli, że są świadomi ryzyka jakie wiąże się z wybranym przez nich produktem. W swoich zeznaniach kredytobiorcy wskazali, że przeczytali umowę przed jej podpisaniem i ją zrozumieli. Na tamtą chwilę nie mieli wątpliwości co do znaczenia poszczególnych zapisów umowy, a zatem rozumieli także sens i znaczenie złożonych oświadczeń dotyczących ryzyka kursowego. Należy w tym miejscu podkreślić, że o ryzyku kursowym powodowie zostali już pouczeni na etapie składania wniosku kredytowego, albowiem w jego treści również złożyli oświadczenie, że są świadomi ryzyka kursowego związanego z zaciągnięciem zobowiązania w walucie niebędącej walutą, w której uzyskują dochód, mogącego mieć wpływ na wysokość płaconej przez nich raty kredytu/pożyczki w okresie kredytowania oraz wpływu spreadu walutowego na wielkość zobowiązania i poziomu obciążenia ich spłatą i decydują się na zaciągnięcie kredytu/pożyczki w walucie EUR (k. 348). Skoro powodowie w momencie oferowania im kredytu, a następnie zawarcia umowy złożyli wymienione wyżej oświadczenia to oznacza, że wskazane w tych oświadczeniach informacje na temat ryzyk były im przedstawione. W ocenie Sądu niewiarygodne były twierdzenia powódki w zakresie, w jakim twierdziła, że nie była informowana jak bank określa kursy walut. Należy wskazać, że powodowie zawarli przedmiotową umowę kredytu w dniu 17 kwietnia 2012 r., a zatem po nowelizacji ustawy – Prawo bankowe , która miała miejsce w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2011.165.984), tj. w dniu 26 sierpnia 2011 r. Z tym dniem do przepisu art. 69 ust. 2 Prawa bankowego , określającego postanowienia, które winna zawierać treść umowy o kredyt, po pkt 4 dodano pkt 4a w brzmieniu „w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu”. Wszystkie umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty obcej zawarte po dniu 26 sierpnia 2011 r., a zatem także umowa powodów, musiały określać zasady ustalania stosowanego przez bank kursu wymiany walut w przypadku przeliczania kwoty kredytu i rat kapitałowo-odsetkowych. Zasady te zostały również ustalone w umowie zawartej przez powodów w dniu 17 kwietnia 2012 r. W umowie tej w pkt 5.3 „Pozostałych postanowień umowy kredytu” wskazano, że kursy wymiany walut w tabeli kursów ustalane są przez bank w każdy dzień roboczy w oparciu o średni kurs z rynku walutowego ( F. ) ustalany najpóźniej do godziny 9.30 czasu obowiązującego w Polsce („kurs bazowy”). Kurs kupna miał być ustalany w oparciu o wzór: kurs kupna = 2 * kurs bazowy /(2 + spread walutowy wyrażony w procentach), a kurs sprzedaży w oparciu o wzór: kurs sprzedaży = kurs bazowy + (spread walutowy wyrażony w procentach * kurs kupna)/2. Wartość spreadu walutowego wyrażonego w procentach na dzień zawarcia umowy wynosiła dla waluty CHF: 8,50%, Euro: 7,25%, USD: 7,25% i mogła ona ulec zmianie w drodze jednostronnego oświadczenia banku na zasadach określonych w punkcie 5.4. W umowie wskazano ponadto, że spread walutowy wyrażony w procentach jest równy stosunkowi spreadu walutowego wyrażonego kwotowo, stanowiącego różnicę pomiędzy kursem sprzedaży a kursem kupna waluty obcej określanych w tabeli kursów („spread walutowy”) do kursu kupna. Powódka nie może zatem powoływać się na brak poinformowania o sposobie ustalania przez bank kursów waluty obcej, skoro zasady ustalania tych kursów zostały opisane w umowie kredytu. Sama już tylko pobieżna lektura treści umowy mogła dostarczyć wiedzy w tym temacie. Powodowie wskazali w swoich zeznaniach, że przed podpisaniem umowy zapoznali się z jej treścią i że na tamten moment nie mieli żadnych wątpliwości co do zawartych w niej zapisów. Kredytobiorcy zapoznali się zatem z zasadami ustalania kursu kupna i sprzedaży euro i nie zgłosili w tym zakresie żadnych zastrzeżeń. Byli świadomi jak bank będzie ustalał kursy waluty. Sąd nie dał wiary zeznaniom powódki w zakresie, w jakim wskazała, że nie zaobserwowała zmiany wysokości rat w kredycie w CHF. Powódka tłumaczyła to tym, że to nie ona płaciła raty, a jej mąż – P. E. . W ocenie Sądu powódka nie mogła nie zaobserwować drastycznej zmiany kursu franka szwajcarskiego, jaka miała miejsce w ciągu ostatnich lat. Powodowie zawarli umowę kredytu denominowanego do franka szwajcarskiego w 2008 r., a zatem w czasie, kiedy kurs CHF był rekordowo niski. Z przekazów medialnych dotyczących kredytów frankowych wynika, że w tamtym czasie frank kosztował poniżej 2 zł. W następnych latach kurs wzrósł w górę z powodu upadku jednego z czołowych amerykańskich banków, trudnej sytuacji w strefie euro oraz uwolnienia kursu franka szwajcarskiego przez Bank Centralny Szwajcarii. Z poziomu 2 zł kurs wzrósł powyżej 4,5 zł. Powódka musiała słyszeć o gwałtowanym wzroście kursu franka szwajcarskiego, gdyż temat ten stał się bardzo medialny. Osoby posiadające kredyty frankowe zaczęły zakładać stowarzyszenia i pozywać banki. W kraju rozpoczęły się masowe protesty. Trudno uznać, aby powódka jako osoba wykształcona nie interesowała się medialnymi doniesieniami, tym bardziej w sytuacji, gdy sama zaciągnęła taki kredyt. Ponadto pozostaje ona ze swoim mężem w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej, a zatem oczywistym jest, że musiała rozmawiać z mężem na temat gwałtowanego wzrostu kursu CHF i wynikających z tego problemach. Domowy budżet powodów musiał bowiem odczuć skutki wzrostu wartości franka względem polskiej waluty. W ocenie Sądu mało wiarygodne wydaje się, aby małżonek pozostający we wspólności majątkowej nie odnotował wzrostu raty kredytu np. z kwoty 1 000 zł do 2 250 zł i ogólnego wzrostu zadłużenia w granicach 100-150%. Za niewiarygodne Sąd uznał również zeznania powódki w części, w jakiej wskazała, że nie ma wiedzy na temat tego, jaka rata kredytu w euro była płatna na początku i jaka jest jej wysokość w chwili obecnej. Należy w tym miejscu po raz kolejny powtórzyć, że powódka pozostaje z mężem w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej. W trosce o dobrostan majątku wspólnego małżonkowie powinni rozmawiać zarówno o wydatkach, jak i czynionych oszczędnościach oraz współdziałać w zarządzie tym majątkiem. Ponadto powinni wzajemnie informować się o stanie majątku wspólnego. Ustawodawca w art. 36 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazał wprost, że oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny. Ponoszą bowiem wspólną odpowiedzialność za długi. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że powódka doskonale zdaje sobie sprawę nie tylko z wysokości rat w euro, którą małżonkowie płacili tuż po zawarciu umowy, a wysokością rat, które płacą obecnie. S. E. przyznała, że uczestniczyła w spotkaniach z pracownikiem banku, a zatem została poinformowana o wysokości raty kredytu denominowanego do EUR oraz symulacją tych rat na przyszłość. Zasłanianie się niewiedzą w zakresie wysokości raty stanowi przyjętą przez stronę powodową taktykę procesową, która ma na celu ukrycie wysokości raty w 2012 r. i obecnie. Kurs euro nie uległ bowiem drastycznemu wzrostowi, tak jak kurs franka szwajcarskiego. W kwietniu 2012 r. średni kurs euro wynosił 4,1900 zł (na dzień 17.04.2012 r.), podczas gdy aktualnie kurs ten wynosi 4,4684 zł (na dzień 31.08.2023 r.). Niewiarygodne były wreszcie twierdzenia powódki, jakoby nie miała ogólnej wiedzy na temat walut obcych. Powódka jest osobą z wyższym wykształceniem, które zdobyła w U. . S. E. zamieszkiwała w S. w latach 2004-2010 r., a zatem niejednokrotnie uczestniczyła w czynności wymiany waluty. Zdaniem Sądu świadomość zmienności kursów walut obcych jest powszechna i nie jest zarezerwowana dla osób posiadających wykształcenie ekonomiczne czy finansowe. Nie wymaga również znajomości „mechanizmów finansowych”. Powódka jako osoba wykształcona musi zdawać sobie sprawę, że kursy walut podlegają ciągłym wahaniom w zależności od wielu czynników niezależnych od banków, tj. czynników ekonomicznych, politycznych i gospodarczych. W drugiej kolejności Sąd dokonał oceny zeznań powoda P. E. , które złożył po dopuszczeniu przez Sąd dowodu z jego przesłuchania. Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom powoda w zakresie, w jakim wskazał, że nie przedstawiono mu informacji o ryzykach związanych z walutą euro. Sąd odniósł się do powyższej kwestii przy ocenie zeznań powódki S. E. . Rozważania te pozostają aktualne również w odniesieniu do osoby powoda. Dodatkowo należało zauważyć, że w chwili składania wniosku kredytowego powodowie mieli wyższe wykształcenie, a powód dodatkowo posiadał stopień doktora w zakresie ekonomii. Kredytobiorcy ukończyli studia wyższe za granicą. Powodów, a zwłaszcza P. E. , należy traktować jako konsumentów, którzy podejmują decyzje zamierzone, tj. w pełni świadome, dobrze przemyślane i mające określony cel. Powodowie decydując się na kredyt denominowany do EUR zostali poinformowani o ryzyku kursowym, które wiązało się z tym produktem. W ocenie Sądu powodowie doskonale zdawali sobie sprawę z tego ryzyka. Wybór kredytu obciążonego ryzykiem był dla małżonków korzystny, albowiem na datę zawierania umowy był tańszy niż kredyt złotowy. P. E. sam przyznał, że porównywał kredyt złotowy z kredytem w euro jedynie w zakresie wysokości raty. Gdy okazało się, że rata kredytu złotowego będzie o 1 000 zł większa niż kredytu denominowanego, to nie podejmował on już dalszych rozmów w przedmiocie kredytu w walucie PLN. Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom powoda w części, w jakiej wskazał, że nie było mowy i symulacji co będzie się działo z saldem kredytu. Zeznania powoda są w tym zakresie sprzeczne z zeznaniami świadka A. P. , która wskazała, że w celu uświadomienia klientowi ryzyka walutowego oraz wpływu spreadu walutowego na wielkość udostępnianego kredytu i poziomu obciążenia jego spłatą związanego z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej pracownik banku miał obowiązek poinformowania klienta o kosztach obsługi kredytu, a w szczególności o wysokości raty kapitałowo-odsetkowej kredytu w przypadku niekorzystnej dla klienta zmiany kursu waluty oraz spreadu walutowego – informacje takie miały być przekazane klientowi w postaci symulacji kredytu. Świadek A. P. wskazała ponadto, że symulacje te miały na celu pokazanie, że wzrost kursu waluty oraz spreadu walutowego będzie przekładał się nie tylko na wzrost równowartości płaconych przez klienta rat, ale również na saldo kredytu. Sąd miał również na uwadze, że powodowie zaciągnęli już wcześniej, tj. w 2008 r. kredyt denominowany do CHF, a zatem po czterech latach (w 2012 r.) jego spłacania doskonale wiedzieli, że wzrost kursu waluty wpływa nie tylko na wysokość raty, ale także na saldo kredytu. Powód jako osoba wykształcona w zakresie ekonomii musiał również wiedzieć jak działa mechanizm przeliczeniowy zawarty w konstrukcji kredytu denominowanego, a zatem wiedział, że wzrost kursu waluty wpłynie na saldo kredytu, a zatem na wysokość zadłużenia kredytobiorców. Ponadto wskazać należy, że już z fragmentu symulacji z k. 69 wynika jak zmieniałoby się saldo zadłużenia przy kredycie złotówkowym oraz przy kredycie w Euro oraz, że zmiana wysokości salda (w miarę dokonywania spłat) odnosi się do salda zadłużenia wyrażonego w walucie kredytu (tu Euro). Oczywiste jest zatem, że zmiana wysokości PLN do Euro ma wpływ na wysokość salda kredytu w Euro przeliczonego na PLN. W symulacji tej jednoznacznie wskazano po jakim kursie są dokonywane przeliczenia. Wystarczyło zatem dokonać prostego działania matematycznego by przeliczyć ile wynosiłaby rata (w PLN) i saldo (w PLN) gdyby kurs Euro wzrósł (był wyższy niż 4,3106 zł przyjęty w symulacji). Sąd odmówił również wiarygodności zeznaniom powoda w części, w jakiej wskazał, że bank nie informował go w jaki sposób wyznacza kursy waluty. W tym zakresie aktualne pozostają rozważania Sądu poczynione przy ocenie zeznań powódki w części, w jakiej powódka wskazała, że nie była informowana jak bank ustala kursy walut. Za niewiarygodne należało uznać zeznania powoda w zakresie, w jakim wskazał, że nie był świadomy, iż możliwa była wypłata kredytu w euro i że w ogóle nie padła taka propozycja ze strony banku. Zeznania powoda w tej części nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonej w aktach dokumentacji. W pkt 3.2.3 regulaminu produktowego wskazano, że kwota kredytu może być wypłacona kredytobiorcom w złotych lub w walucie obcej. W pkt 7.3 „Pozostałych postanowień umowy kredytu” wskazano, że w sprawach nieuregulowanych umową mają zastosowanie postanowienia regulaminu kredytowego oraz regulaminu produktowego, a kredytobiorcy potwierdzili otrzymanie tych dokumentów. Z regulaminu produktowego wprost wynikało, że kredytobiorcy mogli żądać wypłaty kredytu zarówno w walucie polskiej, jak i w euro. To tylko i wyłącznie od decyzji powodów zależało w jakiej walucie otrzymają środki pochodzące z kredytu. Powodowie wskazali w swoich zeznaniach, że sami prosili o wypłatę złotówek i taką też walutę zaznaczyli w dyspozycjach wypłaty kredytu. Małżonkowie mogli od samego początku żądać wypłaty kredytu w walucie euro i doskonale o tym wiedzieli, albowiem przed podpisaniem umowy kredytu zapoznali się z treścią umowy oraz regulaminami, które stanowiły jej integralną treść. Zeznania powoda w tej części były również sprzeczne z zeznaniami świadka A. P. , która potwierdziła, że kredyt mógł być wypłacony zarówno w złotych, jak i w euro. Sąd za niewiarygodne uznał zeznania powoda w części, w jakiej wskazał, że podczas spotkań z pracownikami banku nie padła propozycja negocjacji i że kredytobiorcy nie mieli wpływu na zapisy umowy. Zeznania w tej części były sprzeczne z zeznaniami powódki S. E. , która wskazała, że „pewnie mogli negocjować, ale nie pamiętam czy były jakieś negocjacje” oraz z zeznaniami świadka A. P. , która zaznaczyła, że umowa kredytu mogła być negocjowana i że najczęściej negocjacjom podlegały warunki cenowe takie jak marża czy prowizja, odstępstwa od tabeli opłat i prowizji czy też kurs stosowany do wypłaty czy wcześniejszej spłaty kredytu. A. P. podniosła, że w przypadku negocjacji zapisów wzorca, odpowiednie jednostki merytoryczne sprawdzały możliwość wyrażenia zgody na daną negocjację m.in. pod kątem prawnym, ryzyka czy też możliwości obsługi systemowej wnioskowanej zmiany. Wynegocjowane indywidualnie warunki, w tym odstępstwa od wzorca (poza tymi które były określane w tabelarycznej części umowy takie jak marża czy prowizja), jeśli bank wyraził na nie zgodę, to były wpisywane w załączniku nr 1 do umowy kredytu. W ocenie Sądu powodowie mieli możliwość negocjacji umowy jednakże z tej możliwości nie skorzystali. Niezależnie od powyższego nie można pomijać tego, że powodowie przed zawarciem umowy dobrowolnie wybrali bank, w którym zaciągnęli kredyt, co oznacza, że uznali jego ofertę na najkorzystniejszą. To powodowie we wniosku kredytowym określili jakie są ich potrzeby w związku z kredytem (o jaką kwotę kredytu wnioskują, na ile lat, o jaki rodzaj rat wnioskują). Nie zostało wykazane by po otrzymaniu decyzji kredytowej powodowie chcieli jakiekolwiek zaproponowane warunki negocjować. Skoro zatem klienci nie zgłaszali potrzeby negocjowania umowy, to bank uznał, że P. E. i S. E. akceptują wszystkie zapisy zawarte w umowie. Powodowie nie wykazali, aby pytali o możliwość negocjowania umowy, a wreszcie by taką propozycję przedstawili kredytodawcy. Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom powoda w zakresie, w jakim wskazał, że jedyne co określił z żoną w umowie to ich potrzebę uzyskania kredytu w wysokości 556 500 zł. Z analizy wniosku kredytowego wynika, że rola powodów nie ograniczyła się do wskazania kwoty kredytu. Udając się do banku małżonkowie wskazali jakiej kwoty potrzebują, na jakie cel, jakie są ich oczekiwania oraz jakim produktem są zainteresowani. To powodowie dokonali wyboru kredytu denominowanego do EUR. Nikt z pracowników banku nie zmuszał klientów do tego rodzaju produktu – wprost przeciwnie – powodom przedstawiono zarówno ofertę kredytu złotowego, jak i denominowanego do waluty obcej, po czym dokonano porównania tych produktów i omówiono najważniejsze parametry kredytów. Po dokonaniu wyboru produktu powodowie sami określili walutę kredytu, okres kredytowania, sposób wypłaty, system spłaty oraz rodzaj oprocentowania. Wybory, których dokonali powodowie znalazły swoje odzwierciedlenie w treści umowy i stanowią wyraz ich woli. Zeznania powoda w tej części Sąd również sprzeczne z zeznaniami świadków. E. B. wskazała, że to klient decydował o walucie kredytu wybierając ją z aktualnej oferty banku. Klient wpisywał walutę w składanym przez siebie wniosku o udzielenie kredytu. A. P. potwierdziła, że kredytobiorca wskazywał we wniosku kredytowym w jakiej walucie chce aby kredyt został udzielony. Nie jest zatem zgodne z prawdą twierdzenie, że powodowie wskazali jedynie kwotę kredytu. Sąd w żadnym zakresie nie oparł się na wyrokach i ich uzasadnieniach innych sądów powoływanych przez strony w toku procesu. Sądu nie wiążą bowiem ustalenia i oceny wyrażone w uzasadnieniu wyroku innego sądu, czyli przesłanki faktyczne i prawne, przyjęte za jego podstawę, gdyż zakresem prawomocności materialnej jest objęty ostateczny wynik rozstrzygnięcia, a nie jego przesłanki (vide orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 1973 r., C II 2507/36, OSP 1937, poz. 727). Na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2023 r. Sąd pominął na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. wniosek powodów o zobowiązanie pozwanego do przedstawienia dokumentów wskazanych w pkt V pozwu oraz wniosek powodów o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego (k. 561v). Z przyczyn podanych w dalszej części uzasadnienia brak było podstaw do ustalenia nieważności, jak również brak było podstaw do przyjęcia, że umowa zawierała niedozwolone postanowienia umowne i w konsekwencji umowę należałoby rozliczyć z pominięciem klauzul przeliczeniowych. Tym samym przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego i zobowiązanie pozwanego do przedłożenia wskazanych przez powodów dokumentów nie było istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i niezasadnie zmierzałoby do przedłużenia postępowania. W ocenie Sądu przywołany w stanie faktycznym materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Pozostałe dokumenty przedkładane przez strony, w tym wypowiedzi różnych osób czy podmiotów na tematy tzw. spraw frankowych, które nie zostały przywołane powyżej, nie miały znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy. Sąd nie uwzględnił prywatnych obliczeń powodów dołączonych do pozwu, brak było podstaw do uznania, że umowa kredytu była nieważna czy też by zawierała niedozwolone postanowienia umowne. W piśmie procesowym z dnia 28 grudnia 2021 r. pozwany cofnął wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka M. K. (k. 536-537). Sąd zważył, co następuje: Powództwo w zakresie żądania głównego i żądania ewentualnego nie zasługiwało na uwzględnienie. W niniejszej sprawie powodowie wnieśli o ustalenie, że umowa kredytu nr K. \1206908d z dnia 17 kwietnia 2012 r. jest nieważna oraz o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz łącznie kwoty 42 897,68 EUR jako zwrotu świadczenia nienależnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty. Powodowie zgłosili również roszczenia ewentualne o ustalenie, że zapisy zawarte w p. 2 lit. d) ppkt ii) (ostatnie zdanie pozostałych indywidualnych warunków kredytu – załącznik nr 1 do umowy), p. 2 lit. e) zd. 1 pozostałych indywidualnych warunków kredytu – załącznik nr 1 do umowy, p. 2.3.1.1 umowy, p. 2.3.1.3 zd. 2 umowy i p. 2.4.4.2 zd. 2 i 3 umowy – są bezskuteczne wobec nich oraz o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz łącznie kwoty 26 486,87 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty. Bezsporne w toku niniejszego postępowania były okoliczności, że strony zawarły umowę kredytu w dniu 17 kwietnia 2012 r. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia czy przedmiotowa umowa jest nieważna, ewentualnie czy umowa w zakresie dotyczącym przeliczenia kwoty kredytu i rat kredytu w oparciu o kurs EUR są niedozwolone. W ocenie Sądu w pierwszej kolejności należało przesądzić czy przedmiotowa umowa kredytu jest umową ważną. Ocena czy umowa zawiera niedozwolone postanowienia umowne może bowiem dotyczyć jedynie ważnej i skutecznie zawartej umowy. Podstawę prawną żądania o ustalenie nieważności umowy stanowił art.189 k.p.c. , zgodnie z którym powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Uwzględnienie powództwa na podstawie art. 189 k.p.c. wymaga spełnienia dwóch podstawowych przesłanek, tj. istnienia interesu prawnego w żądaniu udzielenia ochrony prawnej przez wydanie wyroku ustalającego oraz istnienia bądź nieistnienia danego stosunku prawnego bądź prawa (w zależności od rodzaju żądania udzielenia ochrony prawnej). Obie przesłanki muszą być spełnione łącznie w dniu zamknięcia rozprawy, nie zaś w dniu wytoczenia powództwa ( art. 316 § 1 k.p.c. ). Brak którejkolwiek z nich skutkować powinien oddaleniem powództwa. Wskazać równocześnie należy, że interes prawny powodów w ubieganiu się o wydanie rozstrzygnięcia ustalającego prawo lub stosunek prawny powinien wyprzedzać badanie ustalenia prawa (stosunku prawnego) (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 lutego 2016 r., I ACa 1178/15, Lex nr 2004546). Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. jest kategorią obiektywną i występuje wtedy, gdy sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości, a jednocześnie interes ten nie podlega ochronie w drodze innego środka ( wyroki SN: z dnia 4 października 2001 r., I CKN 425/00; z dnia 8 maja 2000 r., V CKN 29/00; z dnia 9 lutego 2012 r., III CSK 181/11; z dnia 14 marca 2012 r., II CSK 252/11, OSNC 2012, nr 10, poz. 120; z dnia 19 września 2013 r., I CSK 727/12; wyrok SA w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2007 r., III AUa 1518/05; postanowienie SA w Poznaniu z dnia 28 września 2012 r., I ACz 1611/12). Istnienie interesu prawnego jako materialnoprawnej przesłanki powództwa o ustalenie opartego na art. 189 k.p.c. należy oceniać w kontekście utrwalonego w doktrynie i judykaturze stanowiska, że interes prawny nie zachodzi z reguły, gdy zainteresowany może na innej drodze osiągnąć w pełni ochronę swoich praw ( zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 1997 r., II CKN 201/97, M. Prawn. 1998/2/3; z dnia 21 stycznia 1998 r., II CKN 572/97 nie publ; z dnia 5 października 2000 r. II CKN 750/99, ; z dnia 29 marca 2001 r, I PKN 333/00, Prok. i Pr. 2002/2/43 oraz z dnia 22 listopada 2002 r., IV CKN 1519/00 ). W ocenie Sądu tak rozumiany interes prawny po stronie powodów nie występuje, a przynajmniej nie wykazano tego interesu. Należy zauważyć, że nawet podzielenie argumentacji powodów odnośnie do nieważności umowy czy też abuzywności klauzul, nie zakończyłoby definitywnie sporu pomiędzy stronami. W przypadku nieważności umowy strony zobowiązane by były do zwrotu wzajemnych świadczeń. Natomiast abuzywność postanowień umowy w rozumieniu art. 385 1 §1 k.c. rodzi jedynie ten skutek, że postanowienia abuzywne nie wiążą konsumenta, a nie skutkują nieważnością całej umowy. Zastosowanie w umowie lub wzorcu klauzuli niedozwolonej ma ten skutek, że postanowienie to nie jest wiążące, przy zachowaniu skuteczności innych części umowy lub wzorca. Sankcja w postaci częściowej bezskuteczności czynności prawnej określona została bowiem w przepisach art. 385 1 § 1 i 2 k.c. , przy czym jej treść jest odmienna od regulacji ogólnej ujętej w przepisie art. 58 § 3 k.c. ( o częściowej bezskuteczności por. M. Gutowski, Nieważność czynności prawnej, Warszawa 2012, s. 81). Przepis art. 385 1 § 2 k.c. stanowi, że jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Oznacza to, że niedozwolone postanowienia umowne są nieskuteczne, przy czym ich brak mocy wiążącej z reguły nie ma wpływu na skuteczność umowy (lub wzorca). Rodzi to pytanie, czy i na jakiej podstawie luka w umowie wynikająca z wyeliminowania niedozwolonego postanowienia może być wypełniona, np. w zakresie kursu, według którego kredyt winien był być wypłacony i według jakiego kursu kredyt winien był być spłacany (por. szerzej na ten temat wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2017 r. II CSK 803/16, OSNC 2018/7-8/79 ). Uznając, że istotne postanowienia umowy są niedozwolone, a więc nie wiążą konsumenta, ewentualnie gdyby założyć, że umowa jest nieważna to należałoby przyjąć, że przynajmniej część spłat dokonanych przez kredytobiorców została dokonana bez ważnej podstawy prawnej. Ta część, jako nienależne świadczenie ( art. 410 § 2 k.c. ) podlega zwrotowi na rzecz kredytobiorcy i może być przez niego dochodzona w toku procesu o zapłatę, bez uprzedniego odwoływania się do powództwa o ustalenie. Niezbędne oceny prawne Sąd jest w stanie wyrazić jako przesłankę w sprawę o zapłatę. Powodowie dokonywali spłaty kredytu przez ponad 11 lat. Jest więc oczywiste, że w razie uznania postanowień wiążącej strony umowy za niedozwolone ewentualnie nieważności umowy, służyłoby powodom roszczenie o zapłatę nienależnie zapłaconych części rat kredytu. Powodowie w pozwie wystąpili z żądaniem o zapłatę kwoty 42 897,68 EUR, ewentualnie o zapłatę kwoty 26 486,87 zł. To oznacza, że sami powodowie uważają, że w zakresie żądania o ustalenie, przysługuje im dalej idące powództwo o świadczenie. W ocenie Sądu na gruncie przedmiotowej sprawy, wydanie rozstrzygnięcia pozytywnego w zakresie żądania ustalenia, nie rozstrzygnie definitywnie sporu pomiędzy stronami, bowiem w dalszym ciągu pozostawałaby pomiędzy stronami sporna kwestia wzajemnych rozliczeń finansowych. Okoliczność ta dowodzi, iż powodowie nie legitymowali się interesem prawnym w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieważności umowy, bowiem interes ten, winien być postrzegany jako interes obiektywny i przede wszystkim, musi mieć wymiar prawny. A ten warunek w sprawie nie zaistniał. Rozstrzygnięcie to miałoby jedynie charakter przesłankowy dla wzajemnych rozliczeń stron, a taki jego aspekt jest niewystarczający do wykazania istnienia interesu prawnego w żądaniu ustalenia. W uchwale składu siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., po rozstrzygnięciu zagadnienia prawnego przedstawionego przez Rzecznika Finansowego w sprawie III CZP 6/21, mającej moc zasady prawnej, Sąd Najwyższy przesądził, że jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy ( art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c. ). Kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna (uchwała dostępna m.in. w Sip Legalis). Sąd Najwyższy jednoznacznie opowiedział się więc za teorią dwóch kondykcji, która winna być wzięta pod uwagę w toku kształtowania linii orzeczniczych. Skoro zatem w przypadku nieważności czynności prawnej, każdej ze stron przysługuje odrębne roszczenie o zapłatę z tytułu nienależnego świadczenia, to orzeczenie w sprawie o ustalenie nie zakończy w sposób definitywny sporu pomiędzy stronami, gdyż nadal pozostaje do rozstrzygnięcia sporna kwestia wzajemnych rozliczeń stron. Nadto skoro powodowie podnoszą, iż spełniali świadczenie na podstawie nieważnej czynności prawnej, to przysługuje im dalej idące roszczenie o zapłatę, w ramach którego przesłankowo byłaby badana kwestia ważności czynności prawnej, jak również rozstrzygnięty zostałby spór o zapłatę należności na rzecz strony powodowej. Uprawniony jest zatem wniosek, iż powództwo o zapłatę zapewnia powodom dalej idącą ochronę, jak również umożliwia rozstrzygnięcie sporu pomiędzy stronami zarówno w aspekcie ważności czynności prawnej oraz rozliczenie należności spełnionych na poczet umowy. Okoliczność, że na podstawie przedmiotowej umowy na rzecz pozwanego została wpisana hipoteka również nie uzasadnia przyjęcia, że powodowie mają interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy. W sytuacji uznania, że umowa kredytowa była nieważna musiałoby dojść do rozliczenia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytowej, zaś pozwany byłby zobowiązany do wykreślenia hipoteki, skoro odpadłaby podstawa jej ustanowienia. Gdyby jednak pozwany bezzasadnie odmawiał jej wykreślenia, otworzyłoby to powodom drogę do wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w oparciu o art. 10 w zw. z art. 100 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece , które jest także powództwem dalej idącym, aniżeli powództwo o ustalenie nieważności umowy, na co słusznie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 listopada 1998r. (I CKN 885/97 OSNC 1999 nr 4, poz. 84). Do rozstrzygnięcia sprawy o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie będzie potrzebny prejudykat, gdyż kwestia ważności umowy, która legła u podstaw ustanowienia hipoteki stanowi przesłankę, której wyjaśnienie leży w zakresie orzekania sądu rozpoznającego żądanie mające swe źródło w art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece . Kierując się wskazanymi względami, Sąd doszedł do przekonania, że powodom nie przysługuje interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy, co już stanowiło wystarczającą podstawę oddalenia powództwa. Gdyby nawet przyjąć, że powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy czy też ustaleniu abuzywności części postanowień umowy, to żądania ustalenia podlegałyby oddaleniu jako niezasadne z podanych poniżej przyczyn merytorycznych. Żądania powodów określone w punkcie I pozwu, opierały się na twierdzeniach powodów, że umowa kredytu jest nieważna i z tej przyczyny pozwany bank winien być zobowiązany (jako bezpodstawnie wzbogacony) do zwrotu powodom uiszczonych przez nich kwot. Zdaniem powodów przedmiotowa umowa narusza wskazane przez nich przepisy prawa jak również zasady współżycia społecznego. W ocenie Sądu żaden z zarzutów podnoszonych przez stronę powodową nie pozwalał na przyjęcie, że przedmiotowa umowa jest nieważna. Zgodnie z treścią przepisów art. 58 § 1-3 k.c. nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Nieważna jest też czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Umowa kredytu bankowego jest umową nazwaną ( art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe (Dz.U.2022.2324 t.j.) , dalej: prawo bankowe ). Przedmiotowa umowa kredytu została zawarta w dniu 17 kwietnia 2012 r., a zatem już po nowelizacji prawa bankowego dokonanego ustawą z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2011.165.984), która weszła w życie w dniu 26 sierpnia 2011 r. Na mocy art. 1 pkt 1 lit. a) i b) ustawy nowelizującej w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe wprowadzono następujące zmiany w art. 69 : a) w ust. 2 po pkt 4 dodano pkt 4a w brzmieniu: „4a) w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu,”; b) po ust. 2 dodano ust. 3 w brzmieniu: „3. W przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, kredytobiorca może dokonywać spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz dokonać przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie. W tym przypadku w umowie o kredyt określa się także zasady otwarcia i prowadzenia rachunku służącego do gromadzenia środków przeznaczonych na spłatę kredytu oraz zasady dokonywania spłaty za pośrednictwem tego rachunku.”. Zgodnie z treścią przepisów art. 69 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy prawo bankowe , w ich brzmieniu obowiązującym w dacie podpisania przez strony umowy kredytowej, przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu ( ust. 1 ). Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: 1) strony umowy, 2) kwotę i walutę kredytu, 3) cel, na który kredyt został udzielony, 4) zasady i termin spłaty kredytu, 4a) w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz 

[... tekst skrócony ...]