II C 827/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka M. M. pozwała V. L. T. Ż. Spółkę Akcyjną o zasądzenie kwoty 18.075,32 zł, stanowiącej część środków zgromadzonych na rachunku ubezpieczeniowym, które pozwany zatrzymał po rozwiązaniu umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Powódka zarzuciła, że zapisy OWU dotyczące tzw. opłaty likwidacyjnej (w rzeczywistości potrącenia ze świadczenia wykupu) są klauzulami abuzywnymi. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, twierdząc, że działał zgodnie z umową i prawem, a świadczenie wykupu nie jest klauzulą niedozwoloną. Sąd ustalił, że umowa została zawarta na 30 lat, a przy jej rozwiązaniu przez powódkę, pozwany wypłacił tylko 14.202,04 zł z wartości rachunku wynoszącej 32.277,36 zł, zatrzymując 18.075,32 zł. Sąd uznał, że świadczenie wykupu nie jest głównym świadczeniem stron i podlega kontroli pod kątem abuzywności. Analizując postanowienia OWU, sąd stwierdził, że procentowa część wartości części bazowej rachunku wypłacana ubezpieczającemu przy przedterminowym rozwiązaniu umowy, określona w tabeli załącznika nr 1, kształtuje obowiązki powódki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jej interesy, prowadząc do zachwiania równowagi kontraktowej. Sąd podkreślił, że pozwany pobierał już liczne opłaty w trakcie trwania umowy, które miały rekompensować koszty dystrybucji i zarządzania, a zatrzymanie 55% środków stanowiło przerzucenie ryzyka działalności gospodarczej pozwanego na konsumenta. Sąd oddalił zarzut naruszenia art. 5 k.c. przez powódkę, wskazując, że sama konstrukcja OWU narusza zasady współżycia społecznego. W konsekwencji, sąd uznał zakwestionowane postanowienia za abuzywne i na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 18.075,32 zł wraz z odsetkami od dnia 10 stycznia 2016 r. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących świadczenia wykupu w umowach ubezpieczenia na życie z UFK, ochrona praw konsumenta w umowach zawieranych z przedsiębiorcami.
Orzeczenie dotyczy konkretnych zapisów OWU i specyfiki umowy ubezpieczenia na życie z UFK. Interpretacja może być różna w zależności od szczegółów umowy i stosowanych wzorców.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienia Ogólnych Warunków Ubezpieczenia (OWU) dotyczące sposobu ustalania świadczenia wykupu przy przedterminowym rozwiązaniu umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, które pozwalają ubezpieczycielowi na zatrzymanie znacznej części zgromadzonych środków, stanowią klauzule abuzywne w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te stanowią klauzule abuzywne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że świadczenie wykupu nie jest głównym świadczeniem stron i podlega kontroli merytorycznej. Kwestionowane postanowienia OWU kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, prowadząc do zachwiania równowagi kontraktowej. Brak jest podstaw do obciążania konsumenta kosztami, które pozwany poniósł w celu zawarcia umowy, a które nie są związane z rzeczywistymi kosztami likwidacji umowy.
Czy powódka, występując z żądaniem zwrotu środków na podstawie uznania klauzul za abuzywne, naruszyła art. 5 k.c. (zasady współżycia społecznego)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powódka nie naruszyła art. 5 k.c.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że konstrukcja OWU pozwalająca pozwanemu na zatrzymanie 55% zgromadzonych środków narusza zasady współżycia społecznego, stawiając konsumenta w z góry przegranej pozycji. Strona sama naruszająca zasady nie może korzystać z zarzutu naruszenia art. 5 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | powódka |
| V. L. T. Ż. Spółki Akcyjnej V. G. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to jedynie postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej zwrotu w zakresie wzbogacenia.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się również do świadczenia z umowy nieważnej, które zostało spełnione, chociaż umowa była nieważna.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę jest obowiązana ponieść koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub z przeznaczeniem tego prawa.
k.c. art. 384 § § 1
Kodeks cywilny
Ustalenie treści umowy następuje przez złożenie oświadczeń woli przez strony, a w sprawach o zawarcie umowy, której dotyczy na przykład oferta złożona w postaci elektronicznej, albo w innych wypadkach, gdy strony ukształtowały stosunek prawny przez złożenie oświadczeń woli, ustalenie treści umowy następuje przez zgodne oświadczenia woli stron. Wzorzec umowy, stosowany przez jedną ze stron przy zawieraniu umowy z konsumentem, związę strony, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy.
k.c. art. 830 § § 1
Kodeks cywilny
Przy ubezpieczeniu osobowym ubezpieczający może wypowiedzieć umowę w każdym czasie z zachowaniem terminu określonego w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia, a w razie jego braku - ze skutkiem natychmiastowym.
u.dz.ubezp. art. 18
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Ustawa ta obowiązywała przed 1 stycznia 2016 r. i odnosi się do zasad ustalania wysokości składki ubezpieczeniowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia OWU dotyczące świadczenia wykupu przy przedterminowym rozwiązaniu umowy są klauzulami abuzywnymi. • Świadczenie wykupu nie jest głównym świadczeniem stron umowy. • Kwestionowane postanowienia naruszają dobre obyczaje i rażąco interes konsumenta. • Zatrzymanie 55% środków stanowi przerzucenie ryzyka działalności gospodarczej pozwanego na konsumenta. • Powódka nie naruszyła art. 5 k.c.
Odrzucone argumenty
Świadczenie wykupu jest świadczeniem głównym i nie podlega kontroli abuzywności. • Postanowienia OWU są jasne i zrozumiałe. • Powódka posiadała wiedzę o warunkach umowy. • Zatrzymanie środków jest uzasadnione kosztami dystrybucji i wykonania umowy. • Powódka naruszyła art. 5 k.c.
Godne uwagi sformułowania
zapisy uznawane za klauzule abuzywne • nie kształtują praw i obowiązków powódki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami ani nie naruszają jej interesów w stopniu rażącym • postanowienia te sformułowane są w sposób jednoznaczny, spójny i czytelny • postanowienia dotyczące sposobu ustalania świadczenia wykupu służą rozliczeniu kosztów poniesionych przez niego i związanych z umową ubezpieczenia powódki • nie ulega wątpliwości, że dominuje w niej aspekt kapitałowy polegający na alokowaniu składek wpłacanych przez ubezpieczonego na ubezpieczeniowe fundusze • nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy • nie dotyczy to jedynie postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny • wszelkie wątpliwości rozstrzygać na rzecz objęcia klauzuli kontrolą merytoryczną • wypłata świadczenia wykupu w razie zakończenia stosunku prawnego nie stanowi elementu, bez którego stosunek ten nie mógłby zaistnieć • świadczenie wykupu ma charakter świadczenia ubocznego • nie można uznać, że definicja świadczenia wykupu (...) jest zdefiniowana w sposób jednoznaczny i nieskomplikowany • wymóg przejrzystości musi podlegać wykładni rozszerzającej • kształtuje obowiązki powódki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jej interesy • brak równowagi kontraktowej jest bowiem jednym z podstawowych przejawów naruszenia dobrych…
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących świadczenia wykupu w umowach ubezpieczenia na życie z UFK, ochrona praw konsumenta w umowach zawieranych z przedsiębiorcami."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnych zapisów OWU i specyfiki umowy ubezpieczenia na życie z UFK. Interpretacja może być różna w zależności od szczegółów umowy i stosowanych wzorców.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z UFK) i pokazuje, jak konsumenci mogą być chronieni przed nieuczciwymi praktykami ubezpieczycieli, co jest bardzo istotne dla szerokiego grona odbiorców.
“Ubezpieczyciel zatrzymał 55% Twoich oszczędności? Sąd mówi: to nielegalne!”
Dane finansowe
WPS: 18 075,32 PLN
zwrot środków: 18 075,32 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.