II C 45/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia K. B. przeciwko V. Ż. S.A. o zapłatę 7.199,47 zł, która stanowiła część środków zgromadzonych na rachunku polisy ubezpieczeniowej z funduszem kapitałowym. Umowa ubezpieczenia została zawarta w 2008 roku na 20 lat, ze składką miesięczną 500 zł. Umowa uległa rozwiązaniu w marcu 2017 roku z powodu niezapłacenia składki. Ubezpieczyciel wypłacił powodowi 57.015,15 zł, zatrzymując pozostałą kwotę 7.199,47 zł. Powód domagał się zwrotu tej kwoty, twierdząc, że postanowienia Ogólnych Warunków Ubezpieczenia (OWU) dotyczące świadczenia wykupu, na podstawie których ubezpieczyciel zatrzymał środki, stanowią klauzule niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego. Argumentował, że klauzule te nie były z nim indywidualnie uzgodnione, kształtowały jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszały jego interesy, a także nie dotyczyły głównych świadczeń stron. Pozwany ubezpieczyciel wnosił o oddalenie powództwa, twierdząc, że kwestionowane postanowienia dotyczą świadczenia głównego, są jednoznaczne, nie naruszają interesów konsumenta i są zgodne z dobrymi obyczajami. Sąd Rejonowy uznał powództwo za zasadne w całości. Sąd stwierdził, że umowa miała charakter mieszany, z dominującym aspektem kapitałowym. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było uznanie, że postanowienia OWU dotyczące świadczenia wykupu nie stanowiły świadczenia głównego stron, nie były indywidualnie uzgodnione i rażąco naruszały interesy konsumenta, będąc jednocześnie sprzeczne z dobrymi obyczajami. Sąd podkreślił, że postanowienia te były niejednoznaczne, rozproszone w OWU i zawierały specjalistyczną terminologię, co utrudniało konsumentowi zrozumienie konsekwencji przedterminowego rozwiązania umowy. Wartość wykupu została uznana za świadczenie uboczne, a zatrzymanie przez ubezpieczyciela części środków uznano za ukrytą karę umowną, wypełniającą dyspozycję art. 385³ pkt 17 kc. W związku z uznaniem klauzul za abuzywne, sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 7.199,47 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 lipca 2017 roku oraz zasądził koszty procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących świadczenia wykupu w umowach ubezpieczenia z funduszem kapitałowym, ochrona konsumenta przed niejednoznacznymi i rażąco niekorzystnymi postanowieniami umownymi.
Dotyczy umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym zawartych z konsumentami, gdzie klauzule dotyczące świadczenia wykupu nie były indywidualnie negocjowane.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia Ogólnych Warunków Ubezpieczenia (OWU) dotyczące świadczenia wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, zawartej z konsumentem, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, mogą zostać uznane za klauzule niedozwolone (abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia OWU dotyczące świadczenia wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, zawartej z konsumentem, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, mogą zostać uznane za klauzule niedozwolone (abuzywne).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienia OWU dotyczące świadczenia wykupu nie były indywidualnie uzgodnione, nie dotyczyły głównych świadczeń stron, były niejednoznaczne i rozproszone, a także rażąco naruszały interesy konsumenta i były sprzeczne z dobrymi obyczajami, stanowiąc w istocie ukrytą karę umowną.
Czy postanowienia określające świadczenie wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym stanowią główne świadczenie stron w rozumieniu art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienia określające świadczenie wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym nie stanowią głównych świadczeń stron.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że główne świadczenia stron to ochrona ubezpieczeniowa i inwestowanie środków (ze strony ubezpieczyciela) oraz zapłata składki (ze strony ubezpieczonego). Świadczenie wykupu jest świadczeniem ubocznym, przewidzianym na wypadek rozwiązania umowy, a nie elementem konstytuującym istotę porozumienia.
Czy ubezpieczyciel może zatrzymać część środków zgromadzonych na rachunku polisy ubezpieczeniowej z funduszem kapitałowym w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy, powołując się na koszty zawarcia umowy, takie jak prowizje agentów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ubezpieczyciel nie może zatrzymać części środków zgromadzonych na rachunku polisy ubezpieczeniowej z funduszem kapitałowym w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy, powołując się na koszty zawarcia umowy, takie jak prowizje agentów, jeśli postanowienia OWU na to pozwalające są abuzywne.
Uzasadnienie
Koszty zawarcia umowy, takie jak prowizje agentów, są kosztami prowadzenia działalności gospodarczej ubezpieczyciela, a nie kosztami związanymi z wykonaniem konkretnej umowy wobec konsumenta. Przerzucanie tych kosztów na konsumenta poprzez abuzywne klauzule jest niedopuszczalne. Ubezpieczyciel powinien być przygotowany finansowo na możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. B. | osoba_fizyczna | powód |
| V. Ż. spółka akcyjna V. G. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to jedynie postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Zamieszczona w umowie klauzula abuzywna nie wiąże konsumenta, a strony są związane umową w pozostałym zakresie.
k.c. art. 385³ § pkt 17
Kodeks cywilny
Wzorzec umowy zawiera postanowienia niedozwolone, jeżeli w szczególności zawiera postanowienia przewidujące dla konsumenta, który konsument nie wykonał zobowiązania lub nienależycie je wykonał, karę umowną w wysokości wyższej niż 50% wartości świadczenia.
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta jako osoby fizycznej dokonującej czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Świadczenie, którego termin spełnienia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika przez wierzyciela.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia.
k.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks cywilny
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu i zasądzenie kosztów procesu od strony przegrywającej.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd orzeka na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek stron do wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.
k.p.c. art. 129
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszczalność dowodów z kserokopii dokumentów, jeśli strony nie kwestionują ich rzetelności ani nie żądają oryginałów.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty, którym strona przeciwna nie zaprzeczyła, mogą być przez sąd uznane za przyznane.
k.c. art. 384 § § 1
Kodeks cywilny
Wzorzec umowy powinien być doręczony drugiej stronie przed zawarciem umowy, aby go wiązał.
k.c. art. 385³ § pkt 17
Kodeks cywilny
Postanowienie wzorca umowy jest niedozwolone, jeśli przewiduje karę umowną dla konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania w wysokości wyższej niż 50% wartości świadczenia.
k.c. art. 808 § § 5
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy ubezpieczenia dotyczące praw i obowiązków ubezpieczonego, które nie są indywidualnie uzgodnione, podlegają ocenie na podstawie przepisów o klauzulach niedozwolonych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia OWU dotyczące świadczenia wykupu są klauzulami niedozwolonymi (abuzywnymi). • Świadczenie wykupu nie stanowi głównego świadczenia stron umowy. • Kwestionowane postanowienia rażąco naruszają interesy konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami. • Koszty zawarcia umowy (np. prowizje agentów) nie mogą być przerzucane na konsumenta poprzez abuzywne klauzule.
Odrzucone argumenty
Kwestionowane postanowienia OWU dotyczą świadczenia głównego. • Postanowienia są jednoznaczne i nie naruszają interesów konsumenta. • Zatrzymanie środków jest uzasadnione kosztami zawarcia umowy. • Powód był świadomym konsumentem i miał wiedzę o warunkach umowy.
Godne uwagi sformułowania
postanowienia OWU [...] wyczerpują dyspozycje art. 385¹ § 1 kc oraz art. 385³ pkt 17 i dlatego stanowią klauzulę niedozwoloną • wartość wykupu ma [...] charakter świadczenia ubocznego • brak jest jurydycznych przesłanek do relatywizowania stosowania art. 385¹ kc w zależności od stopnia świadomości konsumenta • postanowienia dotyczące zasad ustalania świadczenia za wykup, zawarte w OWU, należy uznać za abuzywne, a zatem niewiążące powoda jako konsumenta • stanowią one bowiem w istocie ukrytą, wysoką karę umowną
Skład orzekający
Tomasz Niewiadomski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących świadczenia wykupu w umowach ubezpieczenia z funduszem kapitałowym, ochrona konsumenta przed niejednoznacznymi i rażąco niekorzystnymi postanowieniami umownymi."
Ograniczenia: Dotyczy umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym zawartych z konsumentami, gdzie klauzule dotyczące świadczenia wykupu nie były indywidualnie negocjowane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnie zawieranych umów ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym i pokazuje, jak konsumenci mogą dochodzić swoich praw w przypadku nieuczciwych praktyk ubezpieczycieli, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Ubezpieczyciel zatrzymał Twoje pieniądze z polisy? Sąd uznał klauzulę za abuzywną!”
Dane finansowe
WPS: 7199,47 PLN
kwota główna: 7199,47 PLN
koszty procesu: 1167 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.