II C 429/18

Powód M. V., odbywający karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w R., wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w R. o zapłatę 78.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych i warunki odbywania kary. Powód zarzucił, że funkcjonariusz służby więziennej użył wobec niego przemocy fizycznej, dusząc go i przewracając na podłogę, a następnie odmówiono mu kontaktu z lekarzem. Pozwany Skarb Państwa, reprezentowany przez Prokuratorię Generalną RP, wniósł o oddalenie powództwa, zaprzeczając bezprawności działań funkcjonariuszy i podnosząc brak prejudykatu w postaci orzeczenia sędziego lub sądu penitencjarnego. Sąd Okręgowy w Gliwicach, po rozpoznaniu sprawy, oddalił powództwo. Sąd ustalił, że wprawdzie miało miejsce zdarzenie z udziałem funkcjonariusza i powoda, jednak nie przebiegało ono w sposób przedstawiony przez powoda. Sąd wskazał, że postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariusza, choć wszczęte, nie zakończyło się karą z uwagi na niską szkodliwość przewinienia. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawienia wolności, w tym kwestie dotyczące warunków bytowych, opieki medycznej, stanu sanitarnego, bezpieczeństwa oraz użycia siły fizycznej, należą do wyłącznej kompetencji sędziego penitencjarnego. Sąd powołał się na przepisy Kodeksu karnego wykonawczego (art. 34 § 1 KKW) oraz orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Katowicach (V ACa 624/16), zgodnie z którym skazany może zaskarżyć decyzje dyrektora jednostki penitencjarnej do sędziego penitencjarnego i sądu penitencjarnego. Sąd uznał, że dopuszczenie do rozpoznania sprawy o naruszenie dóbr osobistych przez sąd cywilny w takiej sytuacji prowadziłoby do dwutorowości postępowania i pozbawiłoby znaczenia szczególny tryb postępowania penitencjarnego. Ponieważ powód nie wykazał, że skorzystał z przewidzianego trybu zaskarżenia decyzji i uzyskał prejudykat stwierdzający bezprawność działań pozwanego, jego żądanie zostało uznane za bezpodstawne.

Zagadnienia prawne (2)

Skład orzekający