II C 281/13

Sygn. akt II C 281/13 2)W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2019r. Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek (...) w R. Wydział II Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Marta Kucharczyk-Gemza Protokolant: Bogumiła Brzezinka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2019r. w R. sprawy z powództwa B. B. 3)przeciwko Skarbowi Państwa G. (...) W. reprezentowanemu przez Prokuratorię Generalną Rzeczpospolitej Polskiej przy udziale interwenienta ubocznego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej w K. o zapłatę 1. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - G. (...) i Autostrad na rzecz powódki B. B. kwotę 81.140 zł ( osiemdziesiąt jeden tysięcy sto czterdzieści złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 5 września 2013 r do dnia 31 12 2015r. i z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 01 2016 r do dnia zapłaty ; 2. w pozostałym zakresie powództwo oddala ; 3. nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Gliwicach kwotę 8.292 zł (osiem tysięcy dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote) tytułem części należnych kosztów sądowych ; 4)4. nie obciąża powódki kosztami procesu. SSO Marta Kucharczyk-Gemza Sygn akt II C 281/13 UZASADNIENIE Powódka B. B. po ostatecznym sprecyzowaniu żądania wniosła o zasądzenie od pozwanego kwoty 204.800 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. W uzasadnieniu podniosła , że jest właścicielem nieruchomości opisanej w KW NR (...) Sądu Rejonowego w Ż. .Na tej nieruchomości znajdował się staw hodowlany wykorzystywany do hodowli karpia. Na skutek budowy przez pozwanego autostrady (...) w pobliżu nieruchomości powódki staw hodowlany wysechł. Pozwany przed wniesieniem pozwu uznał swą odpowiedzialność i zaproponował powódce odszkodowanie za utracone przez powódkę korzyści w okresie dwóch lat 2010-2011 w wysokości 24.900 zł . Pozwany przesłał powódce jeszcze przed wniesieniem sprawy do Sądu jednostronnie podpisany projekt ugody nr 181/2011 w którym uzależnił wypłatę odszkodowania od zrzeczenia się względem niego wszelkich roszczeń . Wysokość odszkodowania pozwany ustalił w oparciu o operat szacunkowy z dna 4 10 2011 r . Powódka ugody nie podpisała . Powódka dowiedziała się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia pod koniec 2010 r gdy staw był już w znacznym stopniu wyschnięty i zdała sobie sprawę z tego, że nie ma alternatywnego sposobu zasilenia stawu w wodę. Na dochodzoną pozwem kwotę składa się : - suma utraconych zarobków spowodowana brakiem możliwości hodowli karpia w latach 2010 – 2013 r . Wysokość strat powódka szacuje na kwotę 49.800 zł co jest zbieżne z wyliczeniami przyjętymi przez pozwaną w operacie szacunkowym ( 12.450 zl rocznie) . - obniżenie wartości nieruchomości w związku z wyschniętym stawem . Zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego dz nr 959/57 położona jest na obszarze oznaczonym jako tereny wód powierzchniowych i tereny zieleni łęgowej i niskiej . Na tym obszarze nie jest możliwe prowadzenie jakiejkolwiek innej działalności poza hodowlaną . Nie można też tam prowadzić jakichkolwiek inwestycji budowlanych. Utratę wartości gruntu powódka wycenia na kwotę 155.000 zł. Pozwany Skarb Państwa – G. (...) zastępowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki zwrotu kosztów procesu twierdząc, że roszczenie nie zostało udowodnione co do zasady i co do wysokości. Pozwany zaprzeczył aby zanik wody w stawie nastąpił z przyczyn za które winę ponosi Skarb Państwa. W myśl art. 416 kc odpowiedzialność pozwanego powstałaby gdyby miał miejsce czyn bezprawny a więc sprzeczny z obowiązującym porządkiem prawnym .Brak podstaw do przypisania winy pozwanemu. Zadanie inwestycyjne – budowa autostrady (...) realizowane było zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym oraz obowiązującymi przepisami prawa i sztuką budowlaną. Pozwany realizował obowiązek wynikający z art. 25 ust 3 ustawy o drogach publicznych . Inwestycja realizowana była na podstawie prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę wraz z odpowiednimi decyzjami wodno- prawnymi ujmującymi cały aspekt gospodarki wodnej w odniesieniu do inwestycji drogowej, które przewidywały m in przebudowę istniejącej sieci melioracyjnej w liniach rozgraniczających pas drogowy autostrady oraz dokonanie remontu stawu nr V który zasilany jest w wodę poprzez doprowadzone do stawu rowy melioracyjne . Inwestycja została zrealizowana i oddana do użytku . Pozwany nie ponosi więc odpowiedzialności na zasadzie art. 415 i następnych kc nie występuje bowiem wymagany tymi przepisami element winy , jak i nienależytego wykonania zobowiązania sprecyzowanego zapisami ustawy o drogach publicznych i przepisami aktów wykonawczych do niej wydanych. Pozwany nie ponosi także odpowiedzialności na zasadzie art 429 kc bowiem projektant który przygotowywał dokumentację , prowadził nadzór autorski jak i wykonawcy to podmioty profesjonalne wyłonione w trybie zamówienia publicznego . Ponadto pozwany zaprzeczył aby uznał roszczenie powódki proponując zawarcie ugody . Powódka nie wykazała także czy i jaką ewentualnie poniosła szkodę oraz czy pomiędzy działaniami pozwanego a szkodą zachodzi związek przyczynowy. Powódka nie wykazała czy faktycznie hodowała karpie , prowadziła związaną z tym działalność gospodarczą i jakie dochody z tego tytułu osiągała. Powódka nie posiadała ważnego pozwolenia wodo -prawnego na wykonanie urządzenia wodnego jakim jest staw rybny i korzystanie z niego na potrzeby działalności gospodarczej. Za nieudowodnione pozwany uznał roszczenie o odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości. Szkoda w postaci zmniejszenia wartości występuje gdy ma charakter trwały i nieodwracalny . Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje gdy jest możliwe przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Nie ma racji powódka twierdząc, że nie można na tej nieruchomości prowadzić żadnej innej działalności jak tylko hodowlanej oraz że niemożliwe jest przeznaczenie jej pod cele budowlane. Przyjęty plan zagospodarowania przestrzennego daje dużo szerszy obraz zagospodarowania nieruchomości co rzutować może na wzrost wartości nieruchomości. Nowy plan zagospodarowania przestrzennego obejmujący nieruchomość powódki obowiązuje od 30 10 2011 r i w planie tym dz nr 979/57 posiada przeznaczenie oznaczone symbolami RZ , WS oraz MN/U. W stosunku do poprzedniego planu zwiększono powierzchnię przeznaczona pod zabudowę. , zmieniono przeznaczenie terenów zieleni niskiej i łęgowej ZŁ oraz tereny lasów ZL na tereny łąk , użytków zielonych i zieleni nieurządzonej RZ z możliwością zabudowy oraz zalesień . Niezależnie od powyższego pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia na podstawie art. 442 1 kc. Roszczenie uległo przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia . Zdaniem pozwanej powódka od ok. grudnia 2009 zdawała sobie sprawę , że w jej stawie jest mniej wody co w jej ocenie wynikało z realizacji budowy autostrady (...) . Interwenient uboczny (...) sp (...) sp k z siedzibą w K. przystępując do strony pozwanej ( karta 478) wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie na rzecz interwenienta zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu podniósł , że posiada interes prawny w przystąpieniu do sprawy bowiem dokonał przejęcia przedsiębiorstwa będącego stroną umowy z dnia 17 05 2006 r dotyczącej sporządzenia dokumentacji projektowej oraz nadzoru autorskiego dla budowy autostrady A 1 na odcinku od węzła (...) do węzła Ś. . Stąd pozwany posiada interes aby spór został rozstrzygnięty na korzyść strony pozwanej. Umowa została zrealizowana . Dokumentacja projektowa została przekazana wykonawcy w zamian za wynagrodzenie. W trakcie realizacji przedmiotu umowy wykonawca zgłaszał zamawiającemu uwagi dotyczące możliwości odcięcia stawów znajdujących się wokół budowanego fragmentu autostrady od dopływu wody i w efekcie ich wysychanie. Wykonawca zlecił na własny koszt sporządzenie opinii dotyczącej wpływu inwestycji na pobliski staw znajdujący się poza liniami rozgraniczającymi inwestycji w pobliżu stawu należącego do powódki . Opinia wskazywała , że zarówno opiniowany staw jak i wszystkie stawy leżące na wschód od linii inwestycji zostaną odcięte od źródeł gruntowych . W dniu 23 01 2007 r wykonawca poinformował zamawiającego czyli powoda o tej okoliczności załączając kopię wykonanej opinii . Opracowania projektowe wykluczały możliwość dokonywania stosownych wykopów oraz budowy systemu drenaży bez uniknięcia ryzyka odcięcia stawów w tym stawu powódki od źródeł gruntowych . W tej korespondencji wykonawca poinformował powoda o możliwości wykupu stawu w celu uniknięcia późniejszej odpowiedzialności odszkodowawczej. Zamawiający w piśmie z dnia 14 02 2007 r stwierdził , że wykup stawu należącego do powódki nie jest możliwy z uwagi na fakt że znajduje się poza liniami rozgraniczającymi autostrady. Równocześnie stwierdził , że kwestia uregulowania roszczeń odszkodowawczych w związku z ewentualną utratą możliwości wykorzystania stawu w celach hodowlanych zostanie rozpatrzona w odrębnym postępowaniu. Staw powódki nie znajdował się w linii rozgraniczającej autostrady. W 2012 r po zakończeniu robót pozwany zlecił Politechnice (...) opracowanie kompleksowej ekspertyzy dotyczącej zmian stosunków hydrogeologicznych . W opinii staw powódki leży w obszarze oddziaływania skutków budowy autostrady. W opinii wskazano jednoznacznie że ucieczka wód ze stawów i przydomowych studni jest naturalną konsekwencją budowy autostrady i nie ma możliwości ich przeciwdziałania. Interwenient podniósł ponadto że powódka nie posiada pozwolenia wodno-prawnego pomimo wymogu wynikającego z art. 9 ust 1 pkt 19 lit c oraz art. 37 pkt 1 i 4 ustawy prawo wodne . Sąd ustalił następujący stan faktyczny : Powódka jest właścicielem nieruchomości położonej w Ż. dz nr 979/57 o ow 1.99.30 ha opisanej w KW Nr (...) Sądu Rejonowego w Ż. na której od wielu lat urządzony był staw w którym powódka hodowała karpie. W pobliżu nieruchomości powódki G. (...) Oddział w K. rozpoczęła budowę autostrady (...) na odcinku od węzła (...) ( bez węzła) - węzeł (...) . Projekt budowlany i udzielenie zgody na budowę zatwierdzono decyzją Wojewody (...) z dnia 11 02 2008 r . Marszałek Województwa (...) w K. decyzją z dnia 1 04 2008 r udzielając pozwolenia wodno- prawnego orzekł między innymi o wykonaniu przebudowy istniejących stawów w tym stawu nr V położonego powyżej stawu powódki, wykonaniu rozbiórki części rowów melioracyjnych i wykonaniu nowych rowów melioracyjnych . Co do stawu nr V w projekcie przewidziano wzmocnienie i remont grobli stawu z urządzeniem upustowym . Remont polegać miał na wzmocnieniu grobli , nadaniu odpowiedniego nachylenia skarp oraz uformowaniu korony grobli o szerokości 3 m na stałe rzędnej. ( karta 116) W pkt III decyzji zobowiązano G. (...) Oddział w K. do odpowiedzialności za wszelkie szkody , których powstanie pozostaje w związku z wydanym pozwoleniem wodno- prawnym . W trakcie realizacji przedmiotu umowy wykonawca dokumentacji i nadzoru autorskiego zgłaszał zamawiającemu uwagi dotyczące możliwości odcięcia stawów znajdujących się wokół budowanego fragmentu autostrady od dopływu wody i w efekcie ich wysychanie. Wykonawca zlecił sporządzenie opinii dotyczącej wpływu inwestycji na pobliski staw znajdujący się poza liniami rozgraniczającymi inwestycji w pobliżu stawu należącego do powódki . Opinia wskazywała , że zarówno opiniowany staw jak i wszystkie stawy leżące na wschód od linii inwestycji zostaną odcięte od źródeł gruntowych ( 485-466) . W dniu 23 01 2007 r wykonawca poinformował zamawiającego czyli powoda o tej okoliczności załączając kopię wykonanej opinii ( k 467) . Opracowania projektowe wykluczały możliwość dokonywania stosownych wykopów oraz budowy systemu drenaży bez uniknięcia ryzyka odcięcia stawów w tym stawu powódki od źródeł gruntowych . W tej korespondencji wykonawca poinformował powoda o możliwości wykupu stawu w celu uniknięcia późniejszej odpowiedzialności odszkodowawczej. Pozwany w piśmie z dnia 14 02 2007 r stwierdził , że wykup stawu rybnego zlokalizowanego na dz 180/56 , znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie linii rozgraniczających dla autostrady A 1 na odcinku B. Ś. nie jest możliwy z uwagi na fakt ,że znajduje się poza liniami rozgraniczającymi autostrady. Równocześnie stwierdził , że kwestia uregulowania roszczeń odszkodowawczych w związku z ewentualną utratą możliwości wykorzystania terenu działki na działalność związaną z hodowlą ryb w związku z radykalną zmianą warunków wodnych będzie rozpatrywana w odrębnym postępowaniu . Staw powódki znajdował się poza linią rozgraniczającą autostrady . W 2012 r po zakończeniu robót pozwany zlecił Politechnice (...) opracowanie kompleksowej ekspertyzy dotyczącej zmian stosunków hydrogeologicznych . Powódka zgłosiła brak dopływu wody do stawu hodowlanego w związku z budową autostrady (...) pismem datowanym na 12 12 2010 r ( karta 153) . We wniosku powódka podała, że od ok. roku stwierdza brak dopływu wody do jej stawu hodowlanego o pow 1 ha. W uzasadnieniu wniosku powódka podniosła , że staw mieści się na linii przydomowych studzien w których Dyrekcja (...) stwierdziła utratę wody spowodowaną przerwaniem cieków wodnych . Powódka domagała się wypłaty rekompensaty bowiem przez zanik wody w stawie utraciła źródło dochodu jakim była sprzedaż karpia. Powódka B. B. prowadziła od 15 05 2001 r gospodarstwo rolne w zakresie upraw rolnych połączonych z chowem i hodowlą zwierząt ( działalność mieszana) . Od 1 11 2011 r rozpoczęła działalność gospodarczą z zakresu fryzjerstwa i usług kosmetycznych ( rejestr REGON k 225) W notatce służbowej ze stycznia 2011 r stwierdzono , że 1/3 stawu jest bez wody , woda występuje na dnie , w notatce z marca 2011 r stwierdzono że ½ dna stawu jest bez wody . W toku podjętych czynności Wydział (...) otrzymał pismo ( karta 22 ) sporządzone przez Kierownika Projektu A 1 B. S. K. z wyjaśnieniem, że : staw powódki zasilany jest wodą ze stawu nr V, który został objęty remontem w ramach kontraktu autostradowego . Budowa autostrady (...) żorskiej dzielnicy R. przebiega w głębokim wykopie co doprowadziło do zmiany stosunków wodnych tj drastycznego obniżenia wód gruntowych , likwidacji starych rowów melioracyjnych zasilających pierwotnie staw nr V . Z operatu szacunkowego z października 2011 r zleconego przez Skarb Państwa – Generalnego Dyrektora (...) wynika , że w wyniku realizacji autostrady (...) odcinka B. ( bez węzła) – Ś. doszło do zaniku wody w stawie hodowlanym powódki . W wyniku zaniku wody w stawie hodowlanym w latach 2010 i 2011 powódka utraciła korzyści ponieważ nie osiągnęła dochodu rolniczego ze sprzedaży karpia w wysokości 12.450 zł rocznie tj 24.900 zł za dwa lata. (...) zaproponowała powódce zawarcie ugody na wypłatę odszkodowania w wyszacowanej wyżej wysokości. W tym celu przesłano powódce projekt ugody zawierający podpisy osób upoważnionych do podpisania ugody imieniem (...) Oddział w K. . W treści ugody zawarto § 3 zawierający stwierdzenie , że powódka rezygnuje w całości z odsetek od kwoty odszkodowania i zrzeka się dochodzenia jakichkolwiek roszczeń objętych przedmiotem ugody przy czym tego zapisu powódka nie zaakceptowała rezygnując z podpisania ugody. W 2011 r powódka otrzymała odszkodowanie od (...) w wysokości 8.108 zl za utratę wody w studni. ( k 227-228) . Wskutek budowy autostrady (...) i wykonania wykopu pod jej budowę doszło do obniżenia zwierciadła wody podziemnej również w rejonie nieruchomości powódki dz nr 979/57 . Warstwa przepuszczalnych piasków występująca w bezpośrednim podłożu stawu została osuszona . Woda w stawie powódki może występować jedynie w sytuacji płytkiego występowania wody podziemnej . Staw zasilany był głównie z wody podziemnej w mniejszym stopniu z dopływu stawu V lub innych cieków powierzchniowych . Wahania wody podziemnej warunkowały maksymalny poziom wody w stawie . Woda w warstwie wodonośnej była hydraulicznie powiązana z wodą w stawie . Obecnie przy obniżeniu zwierciadła wody podziemnej gdyby nawet staw napełnić wodą to nienawodniona warstwa piasków spowodowałaby, że woda ze stawu uciekłaby przez dno w warstwę wodonośną. Powyższe wnioski wyprowadzone zostały przez biegłego sądowego hydrogeologa J. S. w opinii zleconej przez Sąd . Biegły wykonał odwierty 3 sond badawczych , wykonał pomiary okolicznych studni kopanych oraz określił współczynnik filtracji w dnie stawu . Sąd dopuścił także dowód z opinii biegłego budowlanego A. K. (1) na okoliczność czy budowa autostrady w rejonie nieruchomości powódki naruszała decyzję Wojewody (...) nr 19/09 z dnia 11 02 2008 r zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę oraz decyzję pozwolenie wodno prawne z dnia 1 04 2008r a także czy zanik wody w stawie powódki pozostaje w związku przyczynowym z naruszeniem tych decyzji . Biegły na podstawie analizy akt oraz oględzin terenu w sąsiedztwie stawu i oględzin stanu wybudowanej autostrady stwierdził zgodność robót budowlanych z dokumentacją projektową i warunkami decyzji wydanej przez Wojewodę (...) z dnia 11 02 2008 r oraz pozwolenia wodno- prawnego z dnia 1 04 2008 r . Zdaniem biegłego wykonanie wykopu pod budowę autostrady oraz wykonane odwodnienia autostrady poprzez wybudowanie systemu kanalizacji i drenaży naruszyło strukturę hydrologiczną terenu i pozostaje w związku przyczynowym z wyschnięciem stawu powódki. W/w decyzje zostały naruszone przez pozwanego poprzez zaniechanie zadośćuczynienia powódce za powstałą szkodę . W pkt III decyzji pozwolenia wodno – prawnego z dnia 1 04 2008 r (...) Oddział w K. została zobowiązana do odpowiedzialności za wszelkie szkody których powstanie pozostaje w związku z wydanym pozwoleniem wodno – prawnym. Decyzja Wojewody (...) nr 19 /08 zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę także przenosi ten obowiązek na inwestora czyli na powoda. Wysokość odszkodowania wyliczona została przez biegłego sądowego A. K. (2) jako różnica pomiędzy wartością nieruchomości powódki tj części działki dz nr (...) o pow 0.50 ha przy przyjęciu, że nieruchomość mogłaby być dalej wykorzystywana jak przed powstaniem szkody do chowu karpia, a aktualną wartością nieruchomości ( po wyschnięciu ) przy uwzględnieniu ograniczeń w jej wykorzystywaniu wynikających z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego . Odszkodowanie wyszacowano na kwotę 34.500 zł . Przed wysuszeniem stawu dz nr 979/57 zlokalizowana była w terenie zapisanym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako tereny zieleni łęgowej i niskiej ( ZŁ) , tereny lasów (ZL) , tereny wód powierzchniowych (WS) , tereny usług , ogrodów działkowych oraz zieleni izolacyjnej ( U (...) ). Staw położony był na obszarze oznaczonym jako WS oraz ZŁ . W aktualnym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta Ż. z 2 06 2016 r działka powódki zlokalizowana jest pod symbolami (...) , (...) , (...) , D 38WS których szczegółowe przeznaczenie opisano w opinii biegłego sądowego rzeczoznawcy majątkowego A. K. (2) ( k 799 i 800) . Biegła porównała oba plany i ustaliła , że dla części działki użytkowanej jako staw przeznaczony do chowu karpia zapisy planów przed i po szkodzie są taki same. W obu planach teren ten przeznaczony jest pod zieleń. Natomiast dla części działki użytkowanej jako grunt rolny graniczący z ul (...) w nowym planie zmieniono przeznaczenie terenu które w znacznym stopniu wpływa na wzrost wartości całej działki (...) o pow 1.99.30 ha W nowym planie teren przeznaczony został pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Określając wartość rynkową nieruchomości biegła odstąpiła od zasady szacowania wartości nieruchomości dla całej działki a przyjęła jedynie powierzchnię jaką zajmował staw do chowu ryb wraz z zapleczem niezbędnym do prowadzenia 0.50 ha. Staw powódki położony był najwyżej w stosunku do poziomu pozostałych stawów znajdujących się w sąsiedztwie . Aktualnie były staw porośnięty jest trawą , chwastami krzewami. Powierzchnia stawu ulegała zmianie w rożnych latach . Obecnie wyschnięty zbiornik po stawie nie nadaje się do chowu karpia. Wartość rynkową części działki (...) .50 ha użytkowanej jako staw do chowu karpia z zapleczem wynosi 46.000zł. Wartość tej części parceli użytkowanej jako staw do chowu karpia wraz z zapleczem po jego wysuszeniu wynosi 11.500 zł . Różnica pomiędzy wartością części nieruchomości dz nr 979/57 o pow 0.50 ha przed szkodą i aktualną wartością wynosi 34.500 zł. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego E. N. na okoliczność wyszacowania utraconych przez powódkę dochodów spowodowanych wyschnięciem stawu hodowlanego w latach 2010-2013 przy założeniu że powódka mogłaby nadal prowadzić hodowlę karpia przy przyjęciu że odławiany był 1 raz w roku w ilości nie więcej niż 1 tona przy ponoszeniu kosztów karmy przez powódkę we własnym zakresie tj z własnych upraw. Biegła szacując wysokość odszkodowania przyjęła powierzchnię stawu jako 0.90 ha na parceli mającej powierzchnię 1.99.30ha. Powierzchnia stawu 0.90 ha została przyjęta jako podstawa obliczeń ponieważ taką samą powierzchnię przyjęto w opinii zespołu rzeczoznawców z 2011 r zleconej przez pozwaną przed wniesieniem sprawy do Sądu. Biegła przyjęła, że biegli dokonali precyzyjnych obliczeń powierzchni stawu . Ponadto operat wykonano w czasie którego dotyczyć miała opinia. Dlatego biegła uznała , że taka powierzchnia stawu jest najbardziej wiarygodna bo była wynikiem wyliczeń biegłych z okresu dokonywanych szacunków . Na podobną powierzchnię stawu ( większa niż w ewidencji gruntów) wskazywały zapisy geoportalu Miasta Ż. w tym okresie . Niewątpliwie powierzchnia stawu w poszczególnych latach miała różną powierzchnię. Zatem powierzchnia przyjęta dla potrzeb wyliczenia odszkodowania w latach 2010-2013 w oparciu o istniejącą wcześniejszą opinię rzeczoznawców wysokości szkody w latach 2010-2011 wydaje się być trafna. Do wyliczenia utraconego dochodu biegła przyjęła dane z GUS co do ilości odławianych ryb, ceny zbytu ryb, kosztów bezpośrednich hodowli. Biegła przyjęła , że na powierzchni stawu 0.90.00 ha ilość kroczka wynosi 900 sztuk . Przy przyjęciu że tucz wynosi 2 kg, a karpia odławiano w ilości 1 tony raz w roku – zgodnie z zeznaniami powódki- stąd przyjęto, że odławiano 500 sztuk rocznie. Wartość plonu głównego wynosi przy przyjęciu ceny zbytu karpia w poszczególnych latach od 2010-2013 r- 57.140 zł. Koszty zakupu kroczka i inne koszty bezpośrednie jak nawożenie stawu , zakup leków dla ryb wynosiły 10.500 zl . Stąd wartość utraconego dochodu powódki w latach 2010-2013 to 46. 640 zł. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie : wydruku KW NR (...) Sądu Rejonowego w Ż. k 13-19 , notatki służbowe k 20-21 , pismo Kierownika Projektu A1 B. – Ś. k 22 , operat szacunkowy zlecony przez Skarb Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad 23-53, wniosek powódki karta 153 , propozycja ugody k 55-56 , decyzja Wojewody (...) z dnia 11 02 2008 r zatwierdzająca projekt budowlany i udzielenie pozwolenia na budowę k 119 i k 116 , decyzja Marszałka Województwa (...) w K. z dnia 1 04 2008 r udzielająca pozwolenia wodno prawnego k121-132, rejestr REGON karta 225 , informacja o przychodach z innych źródeł k 227-228, opinia dotycząca warunków hydrogeologicznych w rejonie stawu rybnego w Ż. ze stycznia 2007 r k 485-486 , ekspertyza Politechniki (...) z kwietnia 2012 r określająca wpływ budowanej autostrady (...) od B. – Ś. na funkcjonowanie stosunków gruntowo – wodnych terenów przyległych k 489-514 , informacja Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. , Urzędu Miasta Ż. o braku pozwolenia wodno-prawnego dotyczącego stawu powódki k 515, 516 , opinia hydrogeologiczna biegłego J. S. k 564 -592 , opinia budowlana biegłego A. K. (1) k 730-751, opinia biegłego rzeczoznawcy majątkowego A. K. (2) k 792-817,oraz opinia uzupełniająca 855-860 , opinia rzeczoznawcy majątkowego E. N. z marca 2018 r k 901-910 , zeznania świadków S. K. , W. M. , Ł. U. , przesłuchanie stron . Sąd zważył : Drogi krajowe, do których należą autostrady, stanowią własność Skarbu Państwa co wynika z przepisów art. 2a ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1440). Centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach dróg krajowych jest G. (...) , do którego należy m.in. wykonywanie zadań zarządcy dróg krajowych i realizacja budżetu państwa w zakresie dróg krajowych (art. 18 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych). W myśl art. 20 pkt. 3 cytowanej ustawy, do zarządcy drogi należy pełnienie funkcji inwestora. Odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa – (...) , który był inwestorem przedmiotowej inwestycji polegającej na budowie odcinka autostrady (...) w rejonie nieruchomości powódki od odcinka B. ( bez węzła) – Ś. w związku z którą doszło do powstania szkód w nieruchomości powódki, podlega ocenie na podstawie art. 415 k.c. i 416 k.c. Zgodnie z art. 415 k.c. , kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. W myśl art. 416 k.c. , osoba prawna jest odpowiedzialna za szkodę wyrządzoną z winy jej organu. Powódka jako poszkodowana powinna zatem wykazać powstanie szkody, zdarzenie, z którym ustawa łączy obowiązek odszkodowawczy oraz związek przyczynowy między zdarzeniem a szkodą. Przepis ten statuuje ponadto zasadę winy jako naczelną zasadę odpowiedzialności odszkodowawczej. Zawiniony czyn sprawcy, pociągający za sobą odpowiedzialność cywilną, musi wykazywać znamiona niewłaściwości postępowania zarówno od strony przedmiotowej, (bezprawności czynu) , jak i od strony podmiotowej ( wina w znaczeniu subiektywnym) Bezprawność to sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym, przez który rozumie się nakazy i zakazy wynikające nie tylko z norm prawnych lecz także wynikające z norm moralnych i obyczajowych określane jako „zasady współżycia społecznego” lub „dobre obyczaje”. (por. Gerard Bieniek, w: Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, tom 2, Warszawa 2005, s. 235-236; ). Wina w znaczeniu subiektywnym odnosi się do sfery zjawisk psychicznych człowieka i rozumie się ją jako naganną decyzję odnoszącą się do podjętego przez niego bezprawnego czynu, z tym że w przypadku osób prawnych kwalifikacja ta odnosić będzie się do członków organu uprawnionego do reprezentacji osoby prawnej. Zatem na gruncie prawa cywilnego winę można przypisać podmiotowi prawa, kiedy istnieją podstawy do negatywnej oceny jego zachowania zarówno z punktu widzenia obiektywnego, jak i subiektywnego . (tak: SN w orz. z dnia 26 września 2003 r., IV CK 32/02, LEX nr 146462 ). Podkreślić należy że skuteczne powierzenie czynności w zakresie budowy dróg osobom trzecim – czy to na etapie projektowania, czy wykonawstwa lub nadzoru na realizacją robót budowlanych – które na podstawie art. 429 k.c. może zwalniać od odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez przedsiębiorstwo trudniące się zawodowo wykonywaniem danych czynności, nie wyklucza odpowiedzialności powierzającego za szkody wyrządzone jego własnym zaniedbaniem; najczęściej odpowiedzialność ta będzie oparta na art. 415 k.c. ( tak SN w orz. z dnia 16.04.2013 r., II CKN 1466/00, LEX nr 78809 ). Niewątpliwie Skarb Państwa powierzył wykonywanie czynności związanych z projektowaniem i budową przedmiotowego odcinka autostrady co nie pozbawiało go prawa podejmowania samodzielnych decyzji co do wyboru rozwiązań technicznych budowanej autostrady tak na etapie projektowania, jak i wykonawstwa. Interwenient uboczny przedstawił korespondencję prowadzoną z pozwanym jako inwestorem w którym informował pozwanego o tym, że budowa autostrady naruszy stosunki wodne prowadząc do zaniku wody w stawach położonych w rejonie nieruchomości powódki. Proponował rozważenie wykupu nieruchomości celem uniknięcia w przyszłości problemów odszkodowawczych . Pozwany miał świadomość rozmiarów mających powstać s. co wynika z treści odpowiedzi jaką udzielił interwenientowi pozostawiając kwestię odszkodowań do rozwiązania na dalszym etapie postępowania. Decyzje dotyczące tych kwestii podejmować musiał ostatecznie G. (...) ,który zresztą został zobowiązany w pozwoleniu wodno – prawnym do naprawienia wszelkich szkód związanych z wyrządzeniem szkody których powstanie pozostaje w związku z wydanym pozwoleniem wodno – prawnym. Wobec tego Skarb Państwa nie mógł uwolnić się od odpowiedzialności za szkody w nieruchomości powódki powstałych w związku z realizacją przedmiotowej autostrady z powołaniem się na regulację art. 429 k.c. W ocenie Sądu okoliczności niniejszej sprawy dają podstawę do przypisania pozwanemu, jako inwestorowi, odpowiedzialności odszkodowawczej względem powódki . Fakt naruszenia przez budowę autostrady stosunków wodnych znany był już na etapie sporządzenia dokumentacji projektowej . Opinia hydrogeologiczna zlecona w toku postępowania biegłemu J. S. potwierdziła istnienie związku przyczynowego pomiędzy budową autostrady w szczególności wykonaniem wykopu pod jej budowę a obniżeniem zwierciadła wody podziemnej . Wykop spowodował antropogeniczną podstawę drenażu oraz lokalnie zdeprecjonował zwierciadło wód podziemnych . Biegły wykonał badanie podłoża w rejonie dawnego stawu powódki i w wyniku przeprowadzonej analizy gruntu stwierdził jednoznacznie , że woda w stawie może występować jedynie w sytuacji płytkiego występowania wody podziemnej. Na skutek obniżenia zwierciadła wody podziemnej woda w stawie zanikła bowiem nie jest w stanie się utrzymać na piaszczystym podłożu stawu wobec obniżenia się warstwy wodonośnej. Realizacja inwestycji doprowadziła niewątpliwie do zmiany warunków wodnych co już wcześniej ujawniło się poprzez zanik wody w okolicznych studniach. Pozwany uznał swą odpowiedzialność za zanik wody w studni wypłacając powódce stosowne odszkodowanie w 2011 r. Zachowania, które prowadzą do powstania szkód w mieniu innych osób, o ile konkretny przepis prawa do takiego postępowania nie upoważnia, nie dają się pogodzić z kodeksową zasadą zakazującą czynienia szkód w cudzym mieniu art. 415 kc , a ponadto pozostają w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami, a więc są bezprawne. Od (...) , jako jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa będącej wyspecjalizowanym , profesjonalnym podmiotem zajmującym się inwestycjami w zakresie krajowych dróg publicznych, należy oczekiwać najwyższej staranności przy realizacji tego rodzaju skomplikowanych przedsięwzięć budowlanych, mogących wywierać poważny wpływ na tereny sąsiadujące z inwestycjami. Dotyczy to także przewidywania skutków związanych z ingerencją w warunki gruntowo-wodne na danym terenie oraz podejmowania takich działań, które wyeliminują negatywne oddziaływanie budowy na nieruchomości położone w rejonie inwestycji bądź doprowadzą do naprawienia wyrządzonych inwestycją szkód na nieruchomościach sąsiednich . Skoro nie było możliwości uniknięcia wyrządzenia szkody polegającej na zaniku wody w stawie powódki pozwany jako inwestor powinien szkodę naprawić i zabezpieczyć w tym celu stosowne koszty. Już w fazie projektowania inwestycji pozwany przewidywał skutki jakie wywołać może dla poziomu wód gruntowych głęboki wykop w pobliżu stawu powódki. Dlatego obowiązek naprawienia szkód nałożony został na inwestora w pozwoleniu wodno –prawnym. Odmowa naprawienia szkody pozostaje w sprzeczności z tym obowiązkiem. Podkreślenia wymaga fakt , że pozwany przed wniesieniem sprawy przez powódkę do Sądu nie kwestionował w niniejszym postępowaniu zasady swojej odpowiedzialności względem powódki . Poczynił kroki w celu oszacowania szkody , poniósł w tym celu koszty zlecając opinię rzeczoznawcy a następnie zaproponował zawarcie ugody. Zeznania świadków – przedstawicieli pozwanego którzy twierdzili że przystąpili do likwidacji szkody powódki polegającej na wyliczeniu odszkodowania za straty w hodowli ryb z uwagi na chwilowy zanik wody spowodowany remontem stawu nr V są niewiarygodne. Biegły hydrogeolog J. S. stwierdził jednoznacznie, że woda w stawie powódki była dopóki poziom wód gruntowych nie obniżył się po wykonaniu głębokiego wykopu pod autostradę i ma to charakter trwały . Zasilanie stawu powódki ze stawu nr V było jedynie częściowe. Przy niskim poziomie wód gruntowych zalanie stawu powódki wodą nie napełniłoby go bo woda przez piaszczyste podłoże ucieknie niżej do poziomu wód gruntowych . Biegły J. S. przeprowadził szczegółową analizę warunków hydrogeologicznych , wyjaśnił przekonywująco wątpliwości zgłoszone do opinii i Sąd przyjął opinię jako podstawę ustaleń istnienia związku przyczynowego pomiędzy realizacją przedmiotowej inwestycji drogowej przez pozwanego a wystąpieniem szkód w postaci zaniku wody w stawie powódki . Na skutek tego po stronie powódki powstał uszczerbek w jej majątku polegający na startach finansowych związanych z brakiem możliwości chowu i sprzedaży karpia w latach 2010 – 2013 oraz obniżenia wartości części nieruchomości zajętej dawniej pod staw. Niewątpliwie powódka zajmowała się hodowlą karpia i czerpała z tego zyski . Gdyby woda nie zanikła zyski z tego tytułu osiągnęłaby także w latach 2010 – 2013 . Zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego był bezzasadny. Zgodnie z art. 442 1 § 1 k.c. , roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Chwilą właściwą dla określenia początku biegu terminu przedawnienia jest wobec tego moment dowiedzenia się przez poszkodowanego o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Powódka złożyła do (...) w K. wniosek o wypłatę rekompensaty za brak możliwości pozyskiwania dochodów z chowu karpia z uwagi na zanik wody w stawie o pow ok. 1 ha od ok. roku. Powódce znany był więc fakt zaniku wody co najmniej od grudnia 2009 r . Z treści pisma wynika , że powódka utożsamiała przyczynę zaniku wody w stawie z wcześniejszym zanikiem wody w okolicznych studniach co spowodowane było przerwaniem cieków wodnych przez budowę autostrady. Pozwany wszczął postępowanie wyjaśniające , w październiku 2011 r zlecił wykonanie operatu szacunkowego a w dniu 3 11 2011 r zaproponował powódce podpisanie ugody . Pertraktacje ugodowe dot usunięcia jednego z paragrafów dot zrzeczenia się dalszych roszczeń trwały do kwietnia 2012 r ( 4 04 2012 r pozwany odmówił wykreślenia spornego paragrafu k 57) . W tej sytuacji samo postępowanie wyjaśniające trwało ponad rok od grudnia 2010 r do kwietnia 2012 . Propozycja zwarcia ugody dot wypłaty odszkodowania za straty finansowe związane z brakiem możliwości hodowli karpia w latach 2010 – 2011 była podpisana przez osoby upoważnione do składania oświadczeń woli imieniem (...) w K. a to Dyrektora Oddziału i z-cy Dyrektora ds. (...) . Propozycję zawarcia ugody należy zatem potraktować jako uznanie roszczenia przerywające bieg przedawnienia po myśli art. 123 § 1 pkt 2 kc. Powódka dowiedziała się o podmiocie odpowiedzialnym za tę konkretną szkodę na jej nieruchomości dopiero z propozycji ugody datowanej na dzień 3 11 2011 r w której pozwany uznał swoją odpowiedzialność i zaproponował powódce zapłatę odszkodowania w ramach ugody. Przed otrzymaniem tej ugody powódka najwcześniej mogła wiedzieć o osobie odpowiedzialnej za powstanie szkody od dnia 3 02 2011 r jako daty podpisania przez nią ugody z pozwanym za zanik wody w studni ( k 228) . Przed tą datą – 3 02 2011 r- nie mógł więc rozpocząć się bieg terminu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych powódki względem pozwanego. Powódka mogła podejrzewać że od 2009 r wysychanie wody ma związek z budową autostrady lecz pierwszą pewną informację otrzymała 3 02 2011 r a następnie 3 11 2011 tj w datach proponowanych ugód . Ugoda z 3 11 2011 r zawierała uznanie jedyne co do utraty korzyści związanych z hodowlą karpia. Z tą datą nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia co do roszczenia o zapłatę utraconych korzyści które rozpoczęło swój bieg od 3 02 2011 r. Od 3 11 2011 r na skutek przerwania biegu przedawnienia od tej daty przedawnienie co do powyższego roszczenia zaczęło biec na nowo. Natomiast przedawnienie roszczenia o odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości rozpoczęło swój bieg od 3 02 2011 r i skoro nie było objęte uznaniem bieg przedawnienia nie został przerwany w listopadzie 2011 . W tej sytuacji gdyby uznać że przedawnienie co do obu roszczeń rozpoczęło bieg o daty 3 02 2011 r to roszczenia powódki nie są przedawnione skoro pozew wniesiono 2 09 2013 r a więc przed upływem trzyletniego terminu przedawnienia. W tej sytuacji brak podstaw do uchylenia się pozwanego od zaspokojenia roszczeń powódki z uwagi na przedawnienie. Odnosząc się do kwestii wysokości szkody wskazać należy, że zgodnie z zasadą pełnego odszkodowania wyrażoną w art. 361 § 2 k.c. , pozwany powinien pokryć wszystkie koszty związane z naprawą szkody . Przepis art. 322 k.p.c. umożliwia sądowi uwzględnienie żądania pozwu, chociaż żądana przez powoda kwota nie była możliwa do ścisłego udowodnienia, co w przypadku braku przepisu prowadziłoby do oddalenia powództwa w tej części. Oczywiście powód musi udowodnić wszystkie pozostałe przesłanki zasadności roszczenia (np. fakt powstania szkody oraz zasadę odpowiedzialności pozwanego). W judykaturze wypowiedziano pogląd, że z uprawnienia zawartego w art. 322 sąd może skorzystać dopiero wówczas, gdy po wyczerpaniu wszystkich dostępnych dowodów okaże się, że ścisłe udowodnienie żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione (wyrok SN z dnia 26 stycznia 1976 r., I CR 954/75, LEX nr 7795) /komentarz do art. 322 k.p.c. dr P. Telengi, publ. LEX/. W przedmiotowej sprawie nie ulega natomiast wątpliwości, iż ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe. Roszczenie powoda dotyczy bowiem odszkodowania za utracone korzyści (lucrum cessans) – nieuzyskany przez powódkę dochód z hodowli karpia w latach 2010 – 2013 r. Szkoda w postaci utraconych korzyści ma zawsze charakter hipotetyczny i do końca nieweryfikowalny. Nie można bowiem mieć z reguły pewności, czy dana korzyść zostałaby osiągnięta przez poszkodowanego, gdyby nie zdarzenie szkodzące. Nie ulega więc wątpliwości, iż w przedmiotowej sprawie zasadnym było skorzystanie z uprawnienia zawartego w art. 322 k.c. przy ustalaniu wysokości odszkodowania należnego powódce z tytułu utraconych zarobków. Bezspornym było , że powódka nie posiadała pozwolenia wodno prawnego , żadnych rachunków związanych ze sprzedażą karpia ani zarybiania stawu. Powódka złożyła zeznania z których wynikało, że co roku odławiała ok. 1 tony karpia i co roku staw był zarybiany kroczkiem. . Powyższe zeznania oraz fakt, że powódka prowadziła działalność rolniczą pozwoliło oszacować średnią wysokość osiąganych przez powódkę ze sprzedaży karpia dochodów. Nie bez znaczenia był też fakt, że w 2011 r pozwany uznał swą odpowiedzialność w zakresie żądanego odszkodowania. Opinia rzeczoznawcy określająca powierzchnię stawu oraz wszelkie dane niezbędne do wyliczenia odszkodowania dotyczyła okresu kiedy woda w stawie dopiero zanikła. Zebrane przez rzeczoznawcę dane należało więc uznać za najbardziej wiarygodne do wyliczenia odszkodowania . Tym bardziej, że rzeczoznawca powołany był przez stronę pozwaną a więc nie tę najbardziej zainteresowaną wynikiem opinii. Biegła E. N. wyliczyła odszkodowanie za utracone przez powódkę dochody w wyniku wyschnięcia stawu hodowlanego za okres 2010-2013 przy założeniu że powódka mogłaby nadal prowadzić hodowlę karpia przy przyjęciu że odławianie ryb było 1 raz w roku w ilości nie więcej niż 1 tona przy ponoszeniu kosztów karmy przez powódkę we własnym zakresie tj z własnych upraw. Biegła szacując wysokość odszkodowania przyjęła powierzchnię stawu jako 0 . 90 ha. Do wyliczenia utraconego dochodu biegła przyjęła dane z GUS co do ilości odławianych ryb, ceny zbytu ryb, kosztów bezpośrednich hodowli. Biegła przyjęła , że na powierzchni stawu 0.09.00 ha ilość kroczka wynosi 900 sztuk . Przy przyjęciu że tucz wynosi 2 kg, a karpia odławiano w ilości 1 tony raz w roku – zgodnie z zeznaniami powódki- stąd przyjęto, że odławiano 500 sztuk rocznie. Wartość plonu głównego wynosi przy przyjęciu ceny zbytu karpia w poszczególnych latach od 2010-2013 r- 57.140 zł. Koszty zakupu kroczka i inne koszty bezpośrednie jak nawożenie stawu , zakup leków dla ryb wynosiły 10.500 zl . Stąd wartość utraconego dochodu powódki w latach 2010-2013 wyniosła 46. 640 zł. Powódka domagała się zasądzenia odszkodowania za utratę wartości nieruchomości w związku z wyschnięciem stawu. Biegła sądowa A. K. (2) potwierdziła , że wyschniecie stawu spowodowało utratę wartości gruntu zajętego pod staw. Wysokość odszkodowania wyliczona została przez biegłego sądowego A. K. (2) jako różnica pomiędzy wartością nieruchomości powódki tj części działki dz nr (...) o pow 0.50 ha przy przyjęciu, że nieruchomość mogłaby być dalej wykorzystywana jak przed powstaniem szkody do chowu karpia, a aktualną wartością nieruchomości ( po wyschnięciu ) przy uwzględnieniu ograniczeń w jej wykorzystywaniu wynikających z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego . Odszkodowanie wyszacowano na kwotę 34.500 zł . Przed zanikiem wody jak i potem teren w miejscu niecki stawu przeznaczony jest pod zieleń. Natomiast dla części działki użytkowanej jako grunt rolny graniczący z ul (...) w nowym planie zmieniono przeznaczenie terenu które w znacznym stopniu wpływa na wzrost wartości całej działki (...) o pow 1.99.30 ha W nowym planie teren przeznaczony został pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Określając wartość rynkową nieruchomości biegła odstąpiła od zasady szacowania wartości nieruchomości dla całej działki a przyjęła jedynie powierzchnię jaką zajmował staw do chowu ryb wraz z zapleczem niezbędnym do prowadzenia 0.50 ha. Wartość rynkową części działki (...) .50 ha użytkowanej jako staw do chowu karpia z zapleczem wynosi 46.000zł. Wartość tej części parceli użytkowanej jako staw do chowu karpia wraz z zapleczem po jego wysuszeniu wynosi 11.500 zł . Różnica pomiędzy wartością części nieruchomości dz nr 979/57 o pow 0.50 ha przed szkodą i aktualną wartością wynosi 34.500 zł. Biorąc powyższe okoliczności i wyliczenia pod uwagę Sąd w pkt 1 wyroku na mocy wyżej cytowanych przepisów zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 81.140 zł ( 34.500 zł + 46.640 zł ) z ustawowymi odsetkami od dnia 5 09 2013 r ( wniesienia pozwu) do dnia 31 12 2015 r i z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 01 2016 r do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie powództwo oddalono . Oprócz należności głównej powódce należą się odsetki ustawowe z tytułu opóźnienia w ich zapłacie przez pozwanego. Stosownie do art. 481 § 1 i 2 k.c. , za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego wierzyciel może żądać odsetek, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności, a jeżeli strony nie oznaczyły z góry stopy odsetek, należą się odsetki ustawowe. Termin zapłaty odszkodowania nie był oznaczony przez strony, ani nie wynikał z właściwości zobowiązania, zatem świadczenie to powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu pozwanego do zapłaty ( art. 455 k.c. ). Powodowie wezwali pozwanego do zapłaty odszkodowania pismem z dnia 10 07 2013 r., w którym wyznaczyli pozwanemu termin 7 dni do zapłaty. Wyznaczony termin do zapłaty upłynął bezskutecznie zatem pozwany znalazł się w opóźnieniu w zapłacie należności powodów, w wysokości uwzględnionej przez Sąd w wyroku . Ponieważ powód zażądał odsetek dopiero od dnia wniesienia pozwu to roszczenie o odsetki zostało uwzględnione od daty określonej w żądaniu. Z uwagi na zmianę brzmienia przepisu art. 481 § 2 k.c. z dniem 1 stycznia 2016 r., wprowadzoną ustawą z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1803), zasądzone odsetki od dnia 1 stycznia 2016 r. należało określić jako „odsetki ustawowe za opóźnienie”. O kosztach w pkt 3 wyroku orzeczono zgodnie z art. 100 kpc nakazując pobrać od pozwanego nieuiszczoną część kosztów sądowych stosownie do wysokości udziału pozwanego w kosztach . W pkt 4 wyroku nie obciążono powódki kosztami procesu na zasadzie art. 102 kpc biorąc pod uwagę specyfikę sprawy. Pozwany przed wniesieniem sprawy do sądu uznawał swą odpowiedzialność co do zasady za zanik wody w stawie. Do ugody nie doszło bowiem pozwany zmierzał do wprowadzenia zapisu znacznie ograniczającego powódce możliwość dochodzenia dalszych roszczeń związanych z wyrządzoną szkodą. Wysokość uwzględnionego żądania w zakresie utraconych dochodów za 4 lata nie odbiega od stawek przyjętych w postępowaniu przedsądowym. Nic nie stało na przeszkodzie aby strona pozwana wypłaciła bezsporną wysokość odszkodowania. W postępowaniu strona pozwana wycofała się z wcześniejszego stanowiska co do uznania zasady odpowiedzialności co spowodowało konieczność prowadzenia obszernego postępowania dowodowego. Tymczasem opinie biegłych potwierdziły znane wcześniej stronie pozwanej okoliczności co do wpływu budowy autostrady na zmianę warunków wodnych w rejonie nieruchomości powódki w tym zaniku wody w jej stawie. Powódka zwolniona była od kosztów sądowych ponad kwotę 1.000 zł . Powódka utrzymała się ze swoim roszczeniem w 40 %. Nie obciążając powódki kosztami postępowania Sąd miał na uwadze okoliczność, że powódka była subiektywnie przekonana o zasadności roszczeń w wysokości dochodzonej pierwotnie pozwem a przekonanie można było uznać za usprawiedliwione wobec wyżej opisanego stanowiska strony pozwanej. Należało również wziąć pod uwagę nienajlepszą sytuację materialną powódki , która była podstawą częściowego zwolnienia ich od kosztów sądowych w niniejszej sprawie . Z kolei pozwany, reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej , korzysta ze stałej obsługi prawnej i nie był zobowiązany do ponoszenia dodatkowych nakładów związanych z zastępstwem procesowym. 5)Koszty poniesione tymczasowo przez Skarb Państwa na biegłych wyniosły 10 492,36 zl na. Opłata sądowa wynosiła 10.240 zł . Łącznie koszty Skarbu Państwa 20.732 zł . Udział pozwanego w kosztach poniesionych przez Skarb Państwa wyniósł 40% czyli 8.292 zł. ( 20.732 zł x 40%) i tą kwotę nakazano pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa w pkt 3 wyroku . Udział powódki wynosił 12.440,36 zł lecz powódka poniosła 1.000 zł opłaty sądowej i 1.000 zł zaliczki na biegłego ( k 601) . Czyli jej udział w kosztach wynosił 10.440,36 zł lecz w pkt 4 wyroku powódki nie obciążono kosztami sądowymi. 6)Rozliczenie poniesionych przez strony kosztów procesu przedstawia się następująco . 7)Powódka poniosła 2.000 zł ( 1.000 zł kosztów sądowych i 1.000 zł zaliczki na biegłego ) + 7.217 ( koszty swego pełnomocnika) a więc łącznie = 9 217 zł 8)Pozwany poniósł koszty zastępstwa prawnego 7.217zł. 9)Interwenient uboczny poniósł 2.048 zł opłaty sądowej od interwencji + 7.217 kosztów zastępstwa prawnego = 9.265zł 10)Suma kosztów poniesionych przez strony 9.217 + 7 217 = 16.434 zł. Udział pozwanego w kosztach powinien wynieść 40% czyli 6 573 zł a poniósł 7 217 zł. Powódka powinna zwrócić pozwanemu 644 zł . 11)Interwenient uboczny powinien ponieść koszty procesu w 40% czyli 3.706 zł ( 9 265 zł x 40% =3.706 zł ) a poniósł 9.265 zł . Powódka powinna mu zatem zwrócić 5.559 zł . 12)Powódki nie obciążono kosztami procesu ( pkt 5 wyroku) z uzasadnieniem jak wyżej . 13)SSO Marta Kucharczyk – Gemza