II C 268/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Warszawie, rozpoznając sprawę z powództwa J. F. i P. F. przeciwko Bankowi (...) S.A. o zapłatę i ustalenie, postanowił zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z pytaniem prejudycjalnym. Sprawa dotyczy umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej (CHF), w której powodowie kwestionują klauzule indeksacyjne jako abuzywne. Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji, który uznał umowę za nieważną, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu swojego orzeczenia stwierdził, że umowa jest ważna po usunięciu części klauzuli indeksacyjnej dotyczącej marży banku, co jest sprzeczne z wcześniejszą wykładnią Sądu Okręgowego opartą na orzecznictwie TSUE (wyrok w sprawie C-19/20). Sąd Okręgowy powziął wątpliwość, czy związanie go oceną prawną Sądu Apelacyjnego, która jego zdaniem jest sprzeczna z prawem UE, nie narusza zasady skuteczności prawa unijnego i nie czyni wykonywania uprawnień przyznanych przez prawo UE praktycznie niemożliwym. W związku z tym Sąd Okręgowy zadał TSUE dwa pytania: 1. Czy zasada skuteczności oraz art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 są sprzeczne z polskim art. 386 § 6 kpc, jeśli prowadzą do konieczności zastosowania się do wytycznych sądu drugiej instancji, które są sprzeczne z wykładnią TSUE i czynią wykonywanie uprawnień z prawa UE praktycznie niemożliwym? 2. Czy w przypadku twierdzącej odpowiedzi na pierwsze pytanie, sąd krajowy związany oceną prawną, która czyni wykonywanie uprawnień z prawa UE praktycznie niemożliwym, jest zobowiązany do dodatkowej weryfikacji poprzez zadanie pytania do TSUE, aby uniknąć arbitralności? Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2025 roku Sąd Okręgowy zawiesił postępowanie do czasu zakończenia postępowania przed TSUE.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady skuteczności prawa UE w kontekście polskiego prawa procesowego, zwłaszcza w sprawach dotyczących klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich i relacji między sądami krajowymi a TSUE.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd niższej instancji kwestionuje wykładnię sądu wyższej instancji w świetle prawa UE.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zasada skuteczności prawa UE oraz art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 są sprzeczne z polskim art. 386 § 6 kpc, jeśli prowadzą do konieczności zastosowania się do wytycznych sądu drugiej instancji, które są sprzeczne z wykładnią TSUE i czynią wykonywanie uprawnień z prawa UE praktycznie niemożliwym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy zwrócił się do TSUE o odpowiedź.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powziął wątpliwość, czy związanie go oceną prawną Sądu Apelacyjnego, która jego zdaniem jest sprzeczna z prawem UE (w szczególności z dyrektywą 93/13 i orzecznictwem TSUE), nie narusza zasady skuteczności prawa unijnego i nie czyni wykonywania uprawnień przyznanych przez prawo UE praktycznie niemożliwym. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując przyjęcie, że umowa jest ważna po okrojeniu jej o bezskuteczne zapisy dotyczące marży banku, co jest sprzeczne z wykładnią TSUE w sprawie C-19/20.
W razie pozytywnej odpowiedzi na pierwsze pytanie, czy sąd krajowy związany oceną prawną, która czyni wykonywanie uprawnień z prawa UE praktycznie niemożliwym, jest zobowiązany do dodatkowej weryfikacji poprzez zadanie pytania do TSUE, aby uniknąć arbitralności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy zwrócił się do TSUE o odpowiedź.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy rozważa, czy w sytuacji, gdy ocena prawna sądu wyższej instancji jest sprzeczna z prawem UE, sąd krajowy może samodzielnie odstąpić od jej stosowania, czy też musi przeprowadzić dodatkową weryfikację poprzez zadanie pytania prejudycjalnego do TSUE, aby uniknąć arbitralności i nadużycia prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. F. | osoba_fizyczna | powód |
| P. F. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa do zwrócenia się do TSUE o odpowiedź na pytanie prejudycjalne.
dyrektywa 93/13 art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Dotyczy skutków stwierdzenia nieuczciwego charakteru warunku umownego, w tym zasady skuteczności i odstraszającego skutku.
dyrektywa 93/13 art. 7 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Dotyczy środków, jakie państwa członkowskie muszą podjąć, aby zapewnić, że nieuczciwe warunki nie będą nadal stosowane wobec konsumentów.
k.p.c. art. 386 § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis krajowy wiążący sąd pierwszej instancji oceną prawną sądu drugiej instancji, który może być sprzeczny z prawem UE.
Pomocnicze
Konstytucja art. 176 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych).
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Kryteria oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada skuteczności prawa UE wymaga, aby sądy krajowe zapewniały pełną jego skuteczność, nawet kosztem odstąpienia od stosowania przepisów krajowych sprzecznych z prawem UE. • Sąd krajowy nie może być związany oceną prawną sądu wyższej instancji, jeśli jest ona sprzeczna z wykładnią TSUE. • Niedopuszczalne jest usunięcie jedynie elementu nieuczciwego warunku umownego, jeśli sprowadza się to do zmiany jego istoty.
Odrzucone argumenty
Zasada autonomii proceduralnej i dwuinstancyjności postępowania krajowego. • Związanie sądu pierwszej instancji oceną prawną sądu drugiej instancji na podstawie art. 386 § 6 kpc.
Godne uwagi sformułowania
ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji wiąże sąd pierwszej instancji • przyjęcie oceny prawnej wyrażonej przez sąd drugiej instancji czyniłoby wykonywanie uprawnień przyznanych przez prawo Unii Europejskiej praktycznie niemożliwym • uniknięcia arbitralności w ocenie i nadużycia wynikających z nadrzędności prawa unijnego uprawnień • zasada skuteczności – stanowiąca ograniczenie zasady autonomii proceduralnej • przepisy dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie temu, żeby uznany za nieuczciwy warunek został częściowo utrzymany w mocy poprzez usunięcie elementów przesądzających o jego nieuczciwym charakterze, w przypadku gdyby to usunięcie sprowadzało się do mającej wpływ na istotę tych warunków zmiany ich treści • zasada pierwszeństwa prawa Unii • sąd krajowy nie może być związany oceną prawną sprzeczną z wykładnią Trybunału lub innym źródłem prawa unijnego
Skład orzekający
Sylwia Urbańska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady skuteczności prawa UE w kontekście polskiego prawa procesowego, zwłaszcza w sprawach dotyczących klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich i relacji między sądami krajowymi a TSUE."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd niższej instancji kwestionuje wykładnię sądu wyższej instancji w świetle prawa UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy konfliktu między polskim prawem procesowym a prawem UE w kontekście ochrony konsumentów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród prawników i potencjalnie szerszej publiczności.
“Czy polski sąd może zignorować wytyczne sądu wyższej instancji, jeśli są sprzeczne z prawem UE?”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.