II C 2303/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd rozpoznał połączone sprawy dotyczące roszczeń konsumentów przeciwko S. U. Spółce Akcyjnej o zwrot opłat likwidacyjnych pobranych przy wcześniejszym rozwiązaniu umów ubezpieczenia na życie z funduszami inwestycyjnymi (ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi). Powodowie domagali się zwrotu kwot, które zostały potrącone przez pozwanego jako opłata likwidacyjna, twierdząc, że postanowienia umowne na to zezwalające są abuzywne. Pozwany wnosił o oddalenie powództwa, podnosząc zarzuty przedawnienia, braku legitymacji czynnej oraz argumentując, że postanowienia dotyczące opłat są kluczowe dla umowy i zostały sformułowane jasno. Sąd uznał, że umowy miały charakter mieszany, z dominującym elementem inwestycyjnym. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy postanowienia dotyczące opłaty likwidacyjnej są abuzywne. Sąd, odwołując się do orzecznictwa, stwierdził, że opłata likwidacyjna nie stanowi głównego świadczenia stron, a jej wysokość (od 27% do 87% wartości polisy) była rażąco wygórowana, sprzeczna z dobrymi obyczajami i naruszała interesy konsumentów, pełniąc funkcję represyjną i przymuszającą do trwania w umowie. W związku z tym, postanowienia te zostały uznane za niedozwolone i bezskuteczne. Sąd zasądził zwrot pobranych opłat na rzecz większości powodów. Jednocześnie, sąd uwzględnił zarzut przedawnienia zgłoszony przez pozwanego wobec trzech powodów (H. M., M. N., H. T.), których roszczenia uległy przedawnieniu na podstawie art. 819 KC, i oddalił ich powództwa. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych w umowach ubezpieczenia z funduszami kapitałowymi oraz stosowania art. 819 KC w kontekście przedawnienia roszczeń z takich umów.
Orzeczenie dotyczy konkretnych klauzul OWU i aneksu, a ocena abuzywności może być indywidualna dla każdego wzorca umownego. Zarzut przedawnienia zależy od daty rozwiązania umowy i wniesienia pozwu.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia (OWU) dotyczące opłaty likwidacyjnej przy wcześniejszym rozwiązaniu umowy ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym są klauzulami niedozwolonymi (abuzywnymi) w rozumieniu art. 385(1) § 1 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są niedozwolone, ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, nie stanowiąc jednocześnie głównych świadczeń stron.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że opłata likwidacyjna, stanowiąca od 27% do 87% wartości polisy, pełniła funkcję represyjną, a nie pokrywała rzeczywistych kosztów ubezpieczyciela. Była sprzeczna z dobrymi obyczajami, naruszała równowagę kontraktową i stanowiła karę za wcześniejsze zakończenie umowy, co było rażąco niekorzystne dla konsumenta.
Czy roszczenia powodów o zwrot opłaty likwidacyjnej uległy przedawnieniu zgodnie z art. 819 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenia trzech powodów (H. M., M. N., H. T.) uległy przedawnieniu, ponieważ zostały zgłoszone po upływie trzyletniego terminu od daty rozwiązania umowy i wypłaty wartości wykupu.
Uzasadnienie
Sąd zastosował trzyletni termin przedawnienia wynikający z art. 819 KC, który ma zastosowanie do wszelkich roszczeń z umowy ubezpieczenia, uznając, że pozew został wniesiony po jego upływie.
Czy wartość wykupu przy wcześniejszym rozwiązaniu umowy ubezpieczenia z funduszem kapitałowym stanowi główne świadczenie stron w rozumieniu art. 385(1) § 2 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wartość wykupu nie stanowi głównego świadczenia stron, a jedynie świadczenie uboczne, które powstaje w przypadku rozwiązania umowy.
Uzasadnienie
Główne świadczenia stron to ochrona ubezpieczeniowa i zarządzanie aktywami (ze strony ubezpieczyciela) oraz zapłata składek i opłat za zarządzanie (ze strony ubezpieczającego). Wartość wykupu jest świadczeniem wynikającym z wcześniejszego rozwiązania umowy, a nie jej istotą.
Czy roszczenie o zwrot opłaty likwidacyjnej jest roszczeniem z tytułu nienależnego świadczenia czy z umowy ubezpieczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie to jest roszczeniem z umowy ubezpieczenia, a nie z tytułu nienależnego świadczenia.
Uzasadnienie
Powodowie nie świadczyli opłaty likwidacyjnej na rzecz pozwanego, lecz żądają wypłaty wartości wykupu w pełnej wysokości, która została potrącona przez pozwanego na podstawie abuzywnych postanowień umownych. Jest to zatem żądanie wynikające z umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. M. | osoba_fizyczna | powódka |
| M. C. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. G. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. G. (2) | osoba_fizyczna | powódka |
| H. T. | osoba_fizyczna | powód |
| M. N. | osoba_fizyczna | powódka |
| B. F. | osoba_fizyczna | powódka |
| E. Ś. | osoba_fizyczna | powódka |
| M. C. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| S. C. | osoba_fizyczna | powódka |
| K. C. | osoba_fizyczna | powód |
| S. U. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 819 § § 1
Kodeks cywilny
Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem lat trzech.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności względem konsumenta jest dopuszczalne tylko w wypadkach przewidzianych w ustawie.
k.c. art. 385³ § pkt 17
Kodeks cywilny
Niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego.
k.c. art. 819 § § 2
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się w dniu, w którym nastąpiło zdarzenie objęte ubezpieczeniem.
k.c. art. 819 § § 4
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy zasądzenia odsetek ustawowych.
KPC art. 98 § § 1 i 4
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasądzenia kosztów procesu.
KPC art. 100 § zd. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasądzenia kosztów procesu w przypadku częściowego uwzględnienia lub oddalenia powództwa.
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej, na podstawie której umowy zostały przekształcone w ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia OWU dotyczące opłaty likwidacyjnej są abuzywne, sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumentów. • Opłata likwidacyjna nie stanowi głównego świadczenia stron umowy. • Wartość wykupu, od której pobierana jest opłata, nie jest świadczeniem głównym. • Opłata likwidacyjna ma charakter represyjny, a nie pokrywa rzeczywistych kosztów ubezpieczyciela. • Konsument ma prawo wycofać się z inwestycji bez ponoszenia nadmiernych kosztów.
Odrzucone argumenty
Roszczenia powodów H. M., M. N., H. T. uległy przedawnieniu. • Wartość wykupu stanowi główne świadczenie stron i nie podlega kontroli abuzywności. • Opłaty likwidacyjne pokrywają koszty zawarcia i wykonania umowy, w tym koszty prowizji agentów. • Roszczenie o zwrot opłaty likwidacyjnej jest roszczeniem z tytułu nienależnego świadczenia, a nie z umowy ubezpieczenia.
Godne uwagi sformułowania
Opłata likwidacyjna stanowi swoistego rodzaju karę umowną, stanowiącą represje za przedwczesne zakończenie stosunku prawnego. • Całe ryzyko inwestycyjne spoczywa na konsumencie. • Przymuszanie konsumenta, poprzez ustanowienie swoistego rodzaju kary umownej, do trwania w stosunku prawnym, w sytuacji kiedy konsument ponosi już konsekwencje związane z ryzykiem inwestycyjnym jest sprzeczne z dobrymi obyczajami. • Wartość wykupu, od której pobierana jest opłata likwidacyjna, ani tym bardziej sama ta opłata, która jest przedmiotem sporu nie jest świadczeniem głównym.
Skład orzekający
Maksymilian Wesołowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych w umowach ubezpieczenia z funduszami kapitałowymi oraz stosowania art. 819 KC w kontekście przedawnienia roszczeń z takich umów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnych klauzul OWU i aneksu, a ocena abuzywności może być indywidualna dla każdego wzorca umownego. Zarzut przedawnienia zależy od daty rozwiązania umowy i wniesienia pozwu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenia z funduszami kapitałowymi) i powszechnego problemu konsumentów – wysokich opłat likwidacyjnych. Rozstrzygnięcie sądu w kwestii abuzywności klauzul ma duże znaczenie praktyczne dla wielu osób.
“Ubezpieczyciel musi zwrócić tysiące złotych z tytułu opłat likwidacyjnych! Sąd uznał klauzule za nielegalne.”
Dane finansowe
zwrot opłaty likwidacyjnej: 6831,69 PLN
zwrot opłaty likwidacyjnej: 6806,78 PLN
zwrot opłaty likwidacyjnej: 3621,15 PLN
zwrot opłaty likwidacyjnej: 3872,85 PLN
zwrot opłaty likwidacyjnej: 3831,9 PLN
zwrot opłaty likwidacyjnej: 3209,43 PLN
zwrot opłaty likwidacyjnej: 7055,96 PLN
zwrot opłaty likwidacyjnej: 3602,48 PLN
zwrot opłaty likwidacyjnej: 22 603,83 PLN
zwrot opłaty likwidacyjnej: 4027,91 PLN
zwrot opłaty likwidacyjnej: 5428,83 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.