II C 1357/15

Sygnatura akt II C 1357/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 16 kwietnia 2015 r. Politechnika (...) w Ł. wniosła o zasądzenie od J. R. , w postępowaniu upominawczym, na swoją rzecz kwoty 1.120,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Nadto strona powodowa wniosła o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. (pozew – k. 3-6) Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym z dnia 28 maja 2015 r., Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi orzekł, iż pozwany J. R. w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu ma zapłacić powodowi kwotę 1.120,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 15 kwietnia 2015 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami postępowania w kwocie 211 zł albo wniósł w tym terminie sprzeciw. (nakaz zapłaty – k. 22) W piśmie procesowym z dnia 23 czerwca 2015 r. J. R. zażądał oddalenia „pozwu” powoda w całości, nakazania powodowi natychmiastowego przekazania i przeznaczenia całej kwoty 1.800 zł, którą powód otrzymał od pozwanego tytułem przyznanego stypendium w kwocie 200 zł miesięcznie w okresie od października 2014 r. do czerwca 2015 r., na pokrycie części opłaty z tytułu zamieszkiwania w (...) Politechniki (...) w okresie od października 2014 r. do czerwca 2015 r. oraz nakazania powodowi natychmiastowego anulowania wszystkich naliczonych kar pozwanemu. Nadto pozwany wystąpił o zasądzenie kosztów postępowania procesowego. Jednocześnie wytoczył powództwo wzajemne przeciwko Politechnice (...) w Ł. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę kwoty 7.500.598 zł. (pismo procesowe pozwanego – k. 26-37, pozew wzajemny – k. 38-49) W dniu 26 stycznia 2016 r. pozwany wzajemny Politechnika (...) w Ł. złożyła odpowiedź na pozew, w której wystąpiła o oddalenie powództwa w całości. (odpowiedź na pozew wzajemny – k. 128-140, k. 143-150) Na rozprawie w dniu 14 lipca 2017 r. Politechnika (...) poparła powództwo główne oraz zmodyfikowała żądanie odsetek w ten sposób, iż wniosła o zasądzenie odsetek ustawowych od dnia doręczenia pozwu do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetek za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty. (protokół, k. 349, adnotacja 00:01:50) Na rozprawie w dniu 6 lutego 2018 r. pozwany/powód wzajemny wyraził zgodę na wydanie wyroku częściowego w zakresie powództwa głównego. (protokół, k. 449 v., adnotacja 00:15:46) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W 2012 r. J. R. został przyjęty na studia stacjonarne na Wydziale (...) Politechniki (...) w Ł. . Od 1 września 2012 r. zamieszkiwał w (...) Domu Studenta (DS) Politechniki (...) przy ul. (...) . W tym czasie student nie posiadał stałego miejsca zameldowania ani stałego miejsca pobytu. (zaświadczenie – k. 58, zeznania pozwanego – e-protokół, k. 450, adnotacja 00:18:01) Od 1 października 2012 r. J. R. uzyskiwał stypendium specjalne dla studentów niepełnosprawnych, stypendium socjalne dla studentów ubogich oraz dopłatę za zamieszkiwanie w DS dla studentów ubogich. W latach 2013/2014 łączna kwota przyznanych studentowi świadczeń wynosiła 568 zł miesięcznie. Natomiast w roku akademickim 2014/2015 J. R. uzyskał jedynie stypendium specjalne dla studentów niepełnosprawnych w wysokości 200 zł miesięcznie. Nadto utrzymywał się ze świadczenia rentowego w wysokości 554,54 zł miesięcznie. (przekazy pocztowe – k. 118-121, zestawienie operacji bankowych styczeń 2014 r. – k. 166-168) Do grudnia 2013 r. należność w kwocie 568 zł była przelewana na wskazany przez J. R. rachunek bankowy. Z uzyskiwanych przez siebie świadczeń stypendialnych, pokrywał koszty zakwaterowania w Domu Studenta Politechniki (...) (zeznania pozwanego – e-protokół, k. 450, adnotacja 00:23:25) Zgodnie z cennikiem opłat za zamieszkiwanie na Osiedlu (...) w Ł. , obowiązującym od 1 marca 2013 r., w przypadku J. R. , opłata wynosiła 360 zł miesięcznie. Kara z tytułu nieterminowego wnoszenia opłat wynosiła 30 zł miesięcznie. Kary naliczane były także w przypadku uiszczenia niepełnej należnej opłaty. Kara naliczana była po zamknięciu danego miesiąca przez system bankowy. (cennik – k. 10) W styczniu 2014 r. J. R. wystąpił z wnioskiem o nie przelewanie kwot stypendium na dotychczasowy rachunek bankowy, nadto nie wskazał innego konta. Wydał dyspozycję, aby jego stypendium było bezpośrednio z konta uczelni przelewane na konto Domu Studenta. W okresie od lutego 2014 r. do czerwca 2014 r. uczelnia dokonywała przeksięgowania stypendium J. R. ze swojego konta bezpośrednio na rachunek Domu Studenta, a różnicę uzyskaną w wyniku potrącenia opłaty za zamieszkiwanie ze świadczeń stypendialnych wypłacano studentowi w kasie. (pismo z dnia 15 stycznia 2014 r. – k. 169, pismo z dnia 24 stycznia 2014 r. – k. 178, zeznanie pozwanego – e-protokół, k. 450, adnotacja 00:23:25) W okresie przerwy wakacyjnej w 2014 r. J. R. opłacał akademik z własnych środków. (dowody wpłat – k. 109) Poczynając od października 2014 r., zgodnie z Regulaminem Pomocy Materialnej Studentom Politechniki (...) w roku akademickim 2014/2015, świadczenia pomocy materialnej wypłacane były wyłącznie na konta osobiste podawane przez studentów do Kwestury Politechniki (...) . Natomiast przekazywanie świadczeń pomocy materialnej na konto Osiedla (...) było możliwe tylko w przypadku przyznania zwiększenia stypendium socjalnego z tytułu zamieszkiwania w DS, po uprzednim wniosku studenta dotyczącym przyznanego zwiększenia na opłatę za mieszkanie w DS. (pismo PŁ – k. 180) Decyzją z dnia 4 listopada 2014 r., Komisja Stypendialna odmówiła przyznania J. R. stypendium socjalnego ze zwiększeniem z tytułu w DS lub innym obiekcie DS na rok akademicki 2014/2015. W tym czasie J. R. przyznano jedynie stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych w kwocie 200 zł miesięcznie. (decyzja – k. 176) W roku akademickim 2014/2015 nie było już możliwości przekazywania stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, którego beneficjentem był J. R. , na konto Osiedla (...) z tytułu zamieszkiwania w DS, nawet jeśli student dokonał takich dyspozycji w Kwesturze Politechniki (...) . (pismo PŁ – k. 180) Z tytułu braku wpłat za zamieszkiwanie w (...) Politechniki (...) , na koncie ewidencyjnym J. R. powstało zadłużenie: za miesiąc listopad 2014 r. w wysokości 390 zł, przy czym kwota ta obejmowała stawkę czynszową – 360 zł oraz doliczono karę 30 zł; za miesiąc grudzień 2014 r. – 270 zł; za miesiąc styczeń 2015 r. – 230 zł; za miesiąc luty 2015 r. – 230 zł. W miesiącach grudniu 2014 r., styczniu 2015 r., i lutym 2015 r., J. R. dokonywał częściowych wpłat za zamieszkiwanie odpowiednio w kwotach: 120 zł, 160 zł i 160 zł. Łączna kwota zadłużenia czynszowego wyniosła 1.120 zł. (karta ewidencyjna studenta – k. 9, wezwania do zapłaty – k. 11, k. 13, dowody wpłat – k. 110) W okresie od 5 września 2014 r. J. R. zamieszkiwał w (...) Studenckim bez tytułu prawnego, bowiem nie otrzymał miejsca na dalsze okresy. W dniu 22 kwietnia 2015 r. skreślono J. R. z listy studentów PŁ. (wniosek – k. 165, decyzja – k. 152-164) Na koncie depozytowym Politechniki (...) zdeponowano kwotę 2.000 zł z tytułu nie podjętego przez J. R. stypendium dla osób niepełnosprawnych przyznanego na okres od 24 listopada 2014 r. do 22 lipca 2015 r. (zestawienie z depozytu – k. 251) Sąd poczynił ustalenia faktyczne w niniejszym postępowaniu na podstawie dowodów z dokumentów zaoferowanych przez strony postępowania, a nadto na podstawie dowodu z przesłuchania pozwanego J. R. . Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie. W niniejszej sprawie bezsporne były okoliczności uzyskania przez pozwanego tytułu prawnego do lokalu stanowiącego pokój w (...) Domu Studenta na Osiedlu (...) położonym przy ul. (...) w Ł. na okres do 5 września 2014 r. oraz to, że pozwany był beneficjentem świadczeń stypendialnych, których kwoty, zgodnie z dyspozycją pozwanego do czerwca 2014 r. były przelewane przez uczelnię na poczet opłat za akademik. Spornym pomiędzy stronami postępowania było, czy strona powodowa, pomimo złożonej dyspozycji w Kwesturze Politechniki (...) przez pozwanego, w zakresie dokonywania przez uczelnię przelewów kwot stypendialnych na poczet opłat za akademik, była do tegoż obowiązana w roku akademickim 2014/2015. Przedmiotem sporu stały się również zagadnienia dotyczące zasadności i wysokości naliczanych kar od kwoty nieuiszczonego czynszu. Na wstępie wskazać należy, iż roszczenie Politechniki (...) znajdowało oparcie w treści przepisu art. 659 k.c. , zgodnie z którym przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz ( § 1 ). Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego rodzaju (§ 2). Z kolei według treści art. 669 § 1 k.c. , najemca obowiązany jest uiszczać czynsz w terminie umówionym. § 2 cytowanego przepisu stanowi, że jeżeli termin płatności czynszu nie jest w umowie określony, czynsz powinien być płacony z góry, a mianowicie: gdy najem ma trwać nie dłużej niż miesiąc - za cały czas najmu, a gdy najem ma trwać dłużej niż miesiąc albo gdy umowa była zawarta na czas nieoznaczony - miesięcznie, do dziesiątego dnia miesiąca. W pierwszej kolejności rozstrzygnięciu podlegała kwestia zasadności żądania pozwanego dokonywania przez uczelnię opłat z tytułu zamieszkiwania przez pozwanego w domu studenta z kwot przyznanego mu stypendium dla studentów niepełnosprawnych w roku akademickim 2014/2015. Jak wynika z brzmienia Regulaminu Pomocy Materialnej (...) Politechniki (...) w roku akademickim 2014/2015, student może wnieść o przekazywanie przyznanego zwiększenia stypendium na opłatę za mieszkanie w domu studenta na konto Osiedla (...) ; istotne jednakże jest to, że Regulamin przewiduje taką możliwość tylko w odniesieniu do zwiększenia stypendium socjalnego, które to zwiększenie jest wprost dedykowane na pokrycie opłat za zamieszkanie studenta w domach studenckich. Zatem powiększenie kwoty stypendium socjalnego ma miejsce w związku z zamieszkiwaniem studenta w domu studenckim i taki jest cel wypłaty tej dodatkowej kwoty. Istnieje tu związek pomiędzy przyznaniem kwoty zwiększenia a obowiązkiem zapłaty czynszu za pokój. Z tego też względu uczelnia wprowadziła możliwość bezgotówkowej zapłaty w tym obszarze. Stanowi to jednakże wyjątek od ogólnej zasady, zgodnie z którą wszystkie obowiązki związane z zakwaterowaniem, pobieraniem stypendium, pilnowaniem terminów itp., należy do samych studentów. Na gruncie rozpoznawanej sprawy Sąd zwrócił uwagę, iż pozwany w roku akademickim 2014/2015 nie był beneficjentem stypendium socjalnego, a tym samym nie uzyskał rzeczonego zwiększenia stypendium, które uprawniałoby go do skorzystania z możliwość bezgotówkowego rozliczania zapłaty w zakresie czynszu za akademik. Tym samym uczelnia nie miała żadnych podstaw, aby móc dokonywać przeksięgowania kwot ze stypendium dla studentów niepełnosprawnych, które pozwany otrzymywał w spornym okresie, na konto Osiedla (...) . Nie ulega żadnej wątpliwości, iż przekazywanie należnych pozwanemu kwot, innym podmiotom aniżeli on sam jest bezpodstawne. Na uwagę, zdaniem Sądu zasługuje również fakt, iż pozwany nawet nie odebrał należnego mu w łącznej kwocie 2.000 zł stypendium dla studentów niepełnosprawnych, które zostało zdeponowane w Kwesturze Politechniki (...) . W świetle powyższego, Sąd uznał, że żądane kwoty przez powodową Politechnikę (...) w Ł. nie zostały uiszczone przez pozwanego, nadto stały się wymagalne, co czyni pozwanego obowiązanym do ich zapłacenia. Roszczenie strony powodowej o zapłatę zaległego czynszu najmu należało, więc uznać za uzasadnione. Jeśli chodzi natomiast o zarzut pozwanego, co do nieuzasadnionego naliczenia kar przez uczelnię, to tu również Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, których miałaby dopuścić się strona powodowa, bowiem zgodnie z cennikiem opłat obowiązującym od 1 marca 2013 r. kara z tytułu nieterminowego wnoszenia opłat wynosi 30 zł miesięcznie, a jest ona także naliczana w przypadku uiszczenia niepełnej należnej opłaty. Pozwany w miesiącu listopadzie 2014 r. nie wniósł opłaty w ogóle, a w miesiącach grudniu 2014 r., styczniu 2015 r. i lutym 2015 r. uiścił czynsz jedynie częściowo, zatem naliczenie kary nastąpiło w zgodzie z obowiązującym cennikiem. W zakresie żądania zasądzenia odsetek Sąd zważył, iż stosownie do przepisu art 481 § 1 k.c. , stanowiącego – zgodnie z dyspozycją art. 359 § 1 k.c. , - formalne, ustawowe źródło odsetek, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Istotne jest więc ustalenie momentu, w którym dłużnik opóźnił się ze spełnieniem świadczenia. W tym zakresie uzasadnione było zasądzenie odsetek zgodnie z ogólną regułą art 455 k.c. , według której świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. W tym względzie Sąd przychylił się do żądania strony powodowej i zasądził odsetki ustawowe od dnia 15 kwietnia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty. Co do wysokości odsetek, to obecnie jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie jest oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości sumie stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych ( art. 481 § 2 k.c. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r.). Do dnia 31 grudnia 2015 roku jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należały się odsetki ustawowe. Zasądzając odsetki, Sąd wskazał, zatem, że należne powodowi są odsetki ustawowe za opóźnienie, przy czym do dnia 31 grudnia 2015 r. stopa odsetek z tytułu opóźnienia była po prostu stopą odsetek ustawowych, zaś od 1 stycznia 2016 r. są to odsetki, których wysokość reguluje odrębnie przepis art. 481 § 2 k.c. W niniejszej sprawie pozwany w dniu 23 czerwca 2015 r. wytoczył powództwo wzajemne przeciwko Politechnice (...) w Ł. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę kwoty 7.500.598 zł. Zgodnie z przepisem art. 317 k.p.c. Sąd wydaje wyrok częściowy, jeśli do rozstrzygnięcia nadaje się tylko część żądania lub niektóre z żądań pozwu. Sąd może wydać wyrok częściowy także, gdy wniesiono powództwo wzajemne. Ponieważ pozwany wytoczył przeciwko stronie powodowej powództwo wzajemne, to Sąd wydał, uwzględniając stanowisko stron w tym względzie, wyrok częściowy na skutek powództwa głównego (wniesionego przez powoda). Mimo tego, iż żądanie strony powodowej zostało uwzględnione w całości, Sąd w oparciu o przepis art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążenia pozwanego J. R. obowiązkiem zwrotu na rzecz Politechniki (...) w Ł. kosztów procesu. Pozwany znajduje się w niekorzystnej sytuacji materialnej, a do tego trudnej sytuacji życiowej. Obciążenie go obowiązkiem zwrotu kosztów procesu byłoby, w ocenie Sądu, sprzeczne z zasadami słuszności. W zakresie punktu 3 rozstrzygnięcia Sąd orzekł analogicznie jak powyżej. W zakresie punku 4 rozstrzygnięcia Sąd orzekł na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2002 nr 163 poz. 1348).