II C 1321/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił powództwo o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o wykreślenie hipoteki, uznając, że spór o skuteczność potrącenia wierzytelności powinien być rozstrzygnięty w trybie ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a nie na podstawie art. 64 k.c.
Powodowie domagali się zobowiązania pozwanej do złożenia oświadczenia woli o wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej, twierdząc, że ich wierzytelność wobec pozwanej z tytułu poniesionych wydatków na wykończenie nieruchomości pozwoliła na potrącenie z ceny sprzedaży, co skutkowało wygaśnięciem hipoteki. Pozwana kwestionowała istnienie i skuteczność potrącenia. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, wskazując, że spór o skuteczność potrącenia i wygaśnięcie hipoteki powinien być rozstrzygnięty w trybie ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a nie na podstawie art. 64 k.c.
Powodowie M. T. (1) i M. T. (2) wytoczyli powództwo przeciwko T. C., domagając się zobowiązania pozwanej do złożenia oświadczenia woli o wykreślenie hipoteki z działu IV księgi wieczystej. Hipoteka ta, w kwocie 150.000 zł, została ustanowiona na nieruchomości sprzedanej powodom jako zabezpieczenie pozostałej części ceny. Powodowie argumentowali, że po uiszczeniu większości ceny, pozostałą kwotę 150.000 zł potrącili z wierzytelnością pozwanej z tytułu poniesionych przez nich wydatków na dokończenie inwestycji i usunięcie wad budowlanych. Wskazali, że pozwana nie uzyskała pozwolenia na użytkowanie budynku z powodu niezgodności z projektem, co wymagało od powodów dodatkowych nakładów. Pozwana T. C. wniosła o oddalenie powództwa, kwestionując istnienie i skuteczność potrącenia dokonanego przez powodów. Sąd Okręgowy, analizując sprawę, uznał powództwo za niezasadne. Sąd odwołał się do art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, który stanowi, że osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie, może żądać usunięcia niezgodności. Ponadto, zgodnie z art. 94 tej ustawy, wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką pociąga za sobą wygaśnięcie hipoteki. Sąd podkreślił jednak, że w sytuacji, gdy pozwana kwestionuje skuteczność potrącenia wzajemnych wierzytelności, spór ten powinien być rozstrzygnięty w trybie przewidzianym w art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a nie poprzez wystąpienie z roszczeniem opartym na art. 64 k.c. W związku z tym, Sąd orzekł o oddaleniu powództwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Spór o skuteczność potrącenia wzajemnych wierzytelności, w sytuacji gdy pozwana kwestionuje jego skuteczność, powinien być rozstrzygnięty w trybie przewidzianym w art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a nie poprzez wystąpienie z roszczeniem znajdującym oparcie w art. 64 k.c.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece reguluje sytuacje niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze z rzeczywistym stanem prawnym, a spór o skuteczność potrącenia, które miałoby prowadzić do wygaśnięcia hipoteki, mieści się w tym trybie. Tryb ten nie może być zastąpiony przez roszczenie oparte na art. 64 k.c.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
T. C.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. T. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. T. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| T. C. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (4)
Główne
u.k.w.h. art. 10 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Przepis ten reguluje tryb dochodzenia usunięcia niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, w tym w przypadku wygaśnięcia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką.
Pomocnicze
u.k.w.h. art. 94
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką pociąga za sobą wygaśnięcie hipoteki, chyba że z danego stosunku prawnego mogą powstać w przyszłości kolejne wierzytelności podlegające zabezpieczeniu.
k.p.c. art. 777 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oświadczenia dłużnika o poddaniu się rygorowi egzekucji.
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący skutków prawnych oświadczenia woli, który nie mógł być zastosowany w niniejszej sprawie ze względu na właściwy tryb postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spór o skuteczność potrącenia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką powinien być rozstrzygnięty w trybie ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a nie na podstawie art. 64 k.c.
Odrzucone argumenty
Skuteczne potrącenie wierzytelności powodów z tytułu wydatków na nieruchomość z wierzytelnością pozwanej z tytułu ceny sprzedaży, co skutkowało wygaśnięciem hipoteki. Żądanie zobowiązania do złożenia oświadczenia woli o wykreślenie hipoteki na podstawie art. 64 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Tryb wynikający z powołanego przepisu nie może być zatem zastąpiony poprzez wystąpienie z roszczeniem znajdującym oparcie w art. 64 k.c.
Skład orzekający
Bogdan Wolski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wskazanie na właściwy tryb postępowania w sprawach dotyczących wykreślenia hipoteki w sytuacji sporu o skuteczność potrącenia wierzytelności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy pozwana kwestionuje skuteczność potrącenia. Nie rozstrzyga merytorycznie o istnieniu wierzytelności ani o skuteczności potrącenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w kontekście prawa rzeczowego i zobowiązań, jednak jej rozstrzygnięcie opiera się na formalnych przesłankach, a nie na analizie merytorycznej stanu faktycznego.
“Kiedy spór o potrącenie blokuje wykreślenie hipoteki? Sąd wskazuje właściwą ścieżkę prawną.”
Dane finansowe
WPS: 150 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II C 1321/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 maja 2013 r. Sąd Okręgowy Warszawa- Praga w Warszawie Wydział II Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Bogdan Wolski Protokolant: Paulina Marciniak po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2013 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa M. T. (1) , M. T. (2) przeciwko T. C. o zobowiązanie oddala powództwo. Sygn. akt II C 1321/12 UZASADNIENIE I. Stanowiska stron i przebieg postępowania. 1. M. T. (1) i M. T. (2) wytoczyli powództwo przeciwko T. C. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o następującej treści: „Wyrażam zgodę na wykreślenie z działu IV księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla warszawy Mokotowa XV Wydział Ksiąg Wieczystych”. M. T. (1) i M. T. (2) wnieśli nadto o stwierdzenie, iż prawomocny wyrok zastępuje oświadczenie woli T. C. oraz o zasądzenie na ich rzecz od T. C. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. 1.1. W uzasadnieniu pozwu powodowie wskazali, iż w dniu 21 października 2009 r. pomiędzy pozwaną (sprzedającą) a powodami (kupującymi) została zawarta umowa sprzedaży nieruchomości zabudowanej, położonej w W. , przy ul. (...) , dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa, XV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...) . Z umówionej ceny sprzedaży w wysokości 401.400 zł, powodowie nie wpłacili jedynie kwoty 150.000 zł. Uiszczenie tejże kwoty było bowiem uzależnione od uzyskania przez nich pozwolenia na użytkowanie budynków znajdujących się na działce. Roszczenie pozwanej co do zapłaty kwoty 150.000 zł przez powodów zostało zabezpieczone poprzez złożenie przez powodów oświadczenia o poddaniu się rygorowi egzekucyjnemu w trybie art. 777 pkt 4 k.p.c. Roszczenie owo ujawnione zostało w dziale IV księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości. Niedługo przed przystąpieniem do zawarcia umowy sprzedaży powodowie dowiedzieli się o niezakończonym procesie budowlanym. Okazało się, iż pozwana nie uzyskała pozwolenia na użytkowanie budynku, czego przyczyną były nieprawidłowości w realizacji inwestycji polegające na odstępstwie od projektu budowlanego. Mimo tego powodowie zdecydowali się na kupno nieruchomości i zakończenie inwestycji we własnym zakresie. Powodowie wskazali, iż na wykończenie inwestycji ponieśli wydatki w łącznej kwocie 102.241 zł. Ponadto, powodowie doliczyli do tej kwoty jeszcze okoliczność, iż zmniejszyła się wartość przedmiotowego budynku mieszkalnego ze względu na to, iż koniecznym stało się zamurowanie okien na jednej ze ścian budynku. Powodowie wskazali, iż w piśmie z dnia 29 lutego 2012 r., skierowanym do pozwanej, potrącili z wierzytelności przysługującej pozwanej względem nich w kwocie 150.000 zł z tytułu zapłaty pozostałej części ceny sprzedaży, przysługującą im wierzytelnością względem pozwanej w kwocie 150.000 zł z tytułu poniesionych przez nich wydatków koniecznych do oddania budynku mieszkalnego do użytkowania. Pismo to zostało odebrane przez pozwaną w dniu 6 marca 2012 r. Zdaniem powodów, z tym dniem wygasła wierzytelność pozwanej i powinna ona dokonać wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej, czego pozwana nie dokonała. 2. Pismem procesowym z dnia 17 grudnia 2012 r. powodowie sprecyzowali żądanie pozwu wskazując, iż wnoszą o zobowiązanie pozwanej do złożenia oświadczenia woli o następującej treści: „Wyrażam zgodę na wykreślenie z działu IV księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa XV Wydział Ksiąg Wieczystych KW (...) hipoteki zwykłej umownej w kwocie 150.000,00 zł ustanowionej na całej nieruchomości, na rzecz T. C. ”. 3. W piśmie procesowym z dnia 23 kwietnia 2013 r. (data wpływu) T. C. wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na jej rzecz od M. T. (1) i M. T. (2) kosztów sądowych. 3.1. Uzasadniając swoje stanowisko pozwana przyznała, iż powodowie złożyli oświadczenie o potrąceniu z przysługującej jej wierzytelności rzekomą wierzytelność przysługującą powodom w tej samej wysokości. W ocenie pozwanej, samo złożenie oświadczenia o potrąceniu nie powoduje automatycznie wygaśnięcia wierzytelności pozwanej. Zdaniem pozwanej, Sąd powinien ocenić, czy taka wierzytelność w ogóle istnieje i czy nadaje się do potrącenia. Pozwana podniosła, iż powodowie nie wykazali w żaden sposób, aby taka wierzytelność istniała. Pozwana wskazała na § 5.3) umowy sprzedaży, z którego wynika, jakie wydatki związane z dokonaniem oddania budynków będą potrącone. Powodowie zaś nie udowodnili w ocenie pozwanej, jakie koszty w związku z tym ponieśli. II. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia i ocena dowodów. 1. W dziale IV księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa XV Wydział Ksiąg Wieczystych o numerze (...) widnieje wpis hipoteki w kwocie 150.000 zł ustanowionej na rzecz T. C. tytułem zabezpieczenia płatności pozostałej części ceny nieruchomości położonej w W. przy ul. (...) . (okoliczność bezsporna) 2. Sąd oddalił złożone przez powodów wnioski dowodowe, albowiem ich dopuszczenie i przeprowadzenie nie było konieczne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. III. Ocena zasadności roszczenia z wyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia. 1. Powództwo nie jest zasadne. 2. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece , w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. 3. W myśl art. 94 ustawy o księgach wieczystych i hipotece , wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką pociąga za sobą wygaśnięcie hipoteki, chyba że z danego stosunku prawnego mogą powstać w przyszłości kolejne wierzytelności podlegające zabezpieczeniu. Jeśli zatem w ocenie powodów przysługująca im wierzytelność wygasła, to oznacza, iż wraz z chwilą jej wygaśnięcia wygasła również zabezpieczająca ją hipoteka, a co za tym idzie treść księgi wieczystej, w której hipoteka w dalszym ciągu pozostaje ujawniona jest ewentualnie niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym 4. Rozstrzygnięcie sporu w tym zakresie może nastąpić wyłącznie w trybie przewidzianym w art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece , skoro pozwana kwestionuje skuteczność potrącenia wzajemnych wierzytelności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 1998 r., I CKN 885/97, OSNC 1999/4/84). Tryb wynikający z powołanego przepisu nie może być zatem zastąpiony poprzez wystąpienie z roszczeniem znajdującym oparcie w art. 64 k.c. 5. W tym stanie sprawy, Sąd orzekł jak w sentencji orzeczenia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI