II C 1155/25

Sygn. akt II C 1155/25 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 26 czerwca 2025 roku skierowanym przeciwko (...) Bank Spółce Akcyjnej w W. , A. Z. wystąpił o zasądzenie na jego rzecz kwoty 103.866,88 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 13 lutego 2025 roku do dnia zapłaty tytułem zwrotu uiszczonych odsetek, prowizji i składki ubezpieczenia nienależnych pozwanemu w związku ze skorzystaniem przez powoda z sankcji kredytu darmowego oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości ustalonej według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami za czas od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty oraz opłatą skarbową od pełnomocnictwa udzielonego w sprawie. W uzasadnieniu powód wskazał, iż zawarł z pozwanym bankiem umowę pożyczki, której to postanowienia pozostawały niezgodne z przepisami obowiązującego prawa. W ocenie powoda doszło do naruszenia przez stronę pozwaną przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, mającej zastosowanie do spornej umowy, poprzez m.in. błędne wskazanie stopy oprocentowania kredytu (art. 30 ust. 1 pkt 6), niepodanie wszystkich założeń przyjętych do obliczenia RRSO oraz całkowitej kwoty do zapłaty. Zdaniem powoda powyższe ustalenia skutkować winny zastosowaniem sankcji kredytu darmowego. (pozew, k.3-11) W odpowiedzi pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego ustalonych według norm prawem przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa udzielonego w sprawie. Pozwany podniósł zarzut niewykazania roszczenia zarówno co do zasady jak i samej jego wysokości, nadto zarzut złożenia przez powoda oświadczenia o sankcji kredytu darmowego po upływie określonego ustawowo terminu. Bank zaprzeczył podnoszonym przez kredytobiorcę zarzutom co do braku spełniania przez przedmiotową umowę wymogów wskazanych w ustawie o kredycie konsumenckim. (odpowiedź na pozew, k.36-51) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 12 marca 2015 roku pomiędzy stronami doszło do zawarcia umowy kredytu konsolidacyjnego w formie pisemnej, oznaczonej nr (...) na kwotę 149.959,08 zł, przeznaczonej na dowolny cel konsumpcyjny – kwota 69.000 zł oraz spłatę zobowiązań finansowych kredytobiorcy z tytułu: umowy kredytu odnawialnego zawartej z (...) – kwota 2.264 zł, umowy kredytu niecelowego oraz studenckiego w (...) – kwota 31.336 zł, umowy kredytu niecelowego oraz studenckiego w (...) Bank – kwota 11.023,99 zł, zapłatę kosztów kredytowych, w tym opłaty przygotowawczej w wysokości 4.483,78 zł oraz jednorazowej opłaty z tytułu zwrotu kosztów ubezpieczenia na życie w wysokości 31.851,31 zł (§1 ust 1 Umowy). Zgodnie z treścią umowy kredytobiorca spłaty należności wraz z odsetkami umownymi dokonać miał w 117 równych ratach kapitałowo-odsetkowych, płatnych do 1-go dnia każdego miesiąca, sam kredyt zaś oprocentowany był według zmiennej stopy procentowej stanowiącej sumę stawki WIBOR 3M i marży w wysokości 8,35 punktów procentowych, stałej w okresie trwania umowy (§ ust 4, §2 ust 1-3 Umowy). Zgodnie z §2 ust 5-7 Umowy, dla pierwszego okresu obrachunkowego do obliczenia wysokości oprocentowania bank stosował stawkę referencyjną WIBOR 3m z przedostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uruchomienia kredytu. Zmiana oprocentowania w kolejnych 3-miesięcznych okresach obrachunkowych miała być wynikiem zmiany ww. wskaźnika z przedostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień spłaty raty kredytu. O zmianie takiej Bank informować miał kredytobiorcę w terminie 14 dni, przesyłając mu nowy harmonogram spłat. Zgodnie z §3 ust 5 Umowy, oprocentowanie zadłużenia przeterminowanego miało być równe czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego i na dzień zawarcia umowy wynosiło 10% w stosunku rocznym. Strony ustaliły, iż modyfikacja ww. oprocentowania może nastąpić w przypadku zmiany treści ustawy czy podstawowych stóp procentowych ustalanych przez NBP (§3 ust 6 Umowy). Spłaty rat kapitałowo-odsetkowych powód, jak wynika z treści umowy, dokonywać miał zgodnie z terminami i w wysokości wynikającej z harmonogramu spłat, który to miał mu być udostępniany bezpłatnie na każdorazowy wniosek (§4 ust 1-2 Umowy) Całkowita kwota do zapłaty przez kredytobiorcę wynosić miała (na dzień zawarcia umowy) 234.746,36 zł, na którą to kwotę składać się miała: całkowita kwota kredytu w wysokości 113.623,99 zł oraz całkowity koszt kredytu w wysokości 121.122,37 zł (w tym 84.787,28 zł tytułem odsetek umownych, 31.851,31 zł tytułem opłaty z tytułu zwrotu kosztów ubezpieczenia oraz 4.483,78 zł tytułem opłaty przygotowawczej) (§5 ust. 1-3 Umowy). Wskazano, iż całkowita kwota kredytu nie obejmowała kredytowanych kosztów kredytu wskazanych w §1ust 1 pkt 3 Umowy. Zgodnie z §7 ust. 1-5 Umowy, za czynności związane z obsługą kredytu bank pobierać miał opłaty i prowizje na zasadach wskazanych w Taryfie Opłat i Prowizji stanowiącym załącznik do umowy i jej integralną część. Jak ustalono, opłaty te mogły ulec zmianie w przypadkach wskazanych w treści umowy. Kredytobiorca zapewnioną miał możliwość wypowiedzenia umowy w ciągu 30 dni od przekazania mu przez bank informacji o zmianie Taryfy Opłat i Prowizji. Bank zastrzegał sobie prawo do wypowiedzenia umowy z zachowaniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia w przypadku m.in.: rażącego naruszenia postanowień umowy przez pożyczkobiorcę, pogorszenia się jego zdolności kredytowej, negatywnej oceny ryzyka kredytowego pożyczkobiorcy przez bank, stwierdzenia przez bank zagrożenia w spłacie pożyczki, wypowiedzenia pożyczkobiorcy innych umów o produkty bankowe (§9 ust 2 Umowy). W przypadku opóźnienia w spłacie zobowiązania, bank zgodnie z zapisami umowy wzywał kredytobiorcę do dokonania spłaty zaległości w terminie 7-dni roboczych od daty otrzymania wezwania. W przypadku braku uregulowania należności w terminie bank uprawniony był do wypowiedzenia umowy. (§9 ust 3-4 Umowy). (umowa, k.63-67) Powodowi wypłacono kwotę kredytu wynikającą z umowy, pomniejszoną o kwotę prowizji banku za jej udzielenie i kwotę na pokrycie kosztów ubezpieczenia na życie. (bezsporne) Powód całkowitej spłaty kredytu dokonał z dniem 2 stycznia 2024 roku. Tytułem spłaty zobowiązania A. Z. przekazał na rzecz banku kwoty: 149.959,08 zł – tytułem spłaty kapitału, 67.499,44 zł – tytułem spłaty odsetek umownych, 32,35 zł – tytułem spłaty odsetek karnych. Bank pobrał nadto z udzielonego powodowi kredytu kwoty 4.483,78 zł tytułem pokrycia prowizji za udzielenie kredytu oraz 31.851,31 zł tytułem pokrycia składki ubezpieczenia. (zaświadczenie, k.20) W piśmie datowanym na dzień 11 grudnia 2024 roku powód powołał się wobec banku na skutek w postaci sankcji kredytu darmowego, wskazując na wprowadzenie go przez bank w błąd co do rzeczywistych kosztów związanych z zawarciem przedmiotowej umowy kredytu oraz brak dopełnienia przez niego obowiązków informacyjnych wynikających z ustawy o kredycie konsumenckim. (pismo, k.21) Pismem z dnia 30 stycznia 2025 roku A. Z. wezwał pozwany bank do zwrotu na jego rzecz kwoty 103.866,88 zł, w tym: odsetek umownych za okres od dnia 12 marca 2015 roku w kwocie 67.499,44 zł, odsetek karnych w kwocie 32,35 zł, pobranej prowizji za udzielenie kredytu w kwocie 4.483,78 zł, pobranej składki ubezpieczeniowej w wysokości 31.851,31 zł – płatne w nieprzekraczalnym terminie 7 dni liczonych od dnia doręczenia wezwania. (wezwanie do zapłaty, k.22) Przed zawarciem umowy powodowi doręczony został formularz informacyjny, w którego to treści wskazano wprost sumę całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu, podano nadto, iż do ustalenia rzeczywistej stopy oprocentowania, czyli całkowitego kosztu kredytu uwzględniane będą odsetki, opłata przygotowawcza (prowizja) oraz opłata z tytułu zwrotu kosztów ubezpieczenia na życie. Fakt zapoznania się z nim powód potwierdził złożonym na dokumencie podpisem. (formularz informacyjny, k.70-71) Powód zawierając umowę działał jako konsument, uzyskane z niej środki miały zostać przeznaczone na spłatę ciążących na nim zobowiązań finansowych oraz dowolny cel konsumpcyjny. Powód jest rolnikiem, nie negocjował on poszczególnych warunków umowy. (zeznania powoda e-protokół 00:03:33-00:13:03 k.103v-104) Dokonując ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie, Sąd oparł się na powołanych dowodach z dokumentów, których strony nie kwestionowały i które to nie budziły wątpliwości co do ich autentyczności. Odnosząc się do zeznań powoda w zakresie, w jakim to wskazywał on na brak świadomości co do uwzględnienia w kwocie kredytu kosztów dodatkowych w postaci prowizji oraz opłaty za ubezpieczenie i objęcia tak wyliczonej kwoty kredytu oprocentowaniem, Sąd uznał je za niewiarygodne. W ocenie tej nadmienić należy, iż fakt taki wynikał wprost z treści umowy zawartej przez strony, z której to treścią powód miał możliwość swobodnie się zapoznać przed jej zawarciem. Żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie miały nadto załączone do akt publikacje, ekspertyzy czy opinie prawne. Nie stanowią one dowodu w postępowaniu cywilnym, nie są w żaden sposób wiążące dla sądu i stanowią jedynie subiektywną ocenę autora co do rozumienia lub stosowania określonych instytucji prawnych Sąd zważył, co następuje: Powództwo podlegało oddaleniu. W niniejszej sprawie między stronami nie było sporne, że w dniu 12 marca 2015 roku zawarły umowę o kredytu konsolidacyjny, o ww. treści, na mocy której pozwany bank udostępnił powodowi kwotę 149.959,08 zł. Treść umowy odpowiadała definicji umowy kredytu zawartej w art. 69 ustawy – Prawo bankowe w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia przez strony umowy kredytu (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1988 z późn. zm.). Zgodnie z treścią przepisu art. 69 ust. 1 Prawa bankowego przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Nadto, do ww. umowy kredytu znajdują zastosowanie także przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (w brzmieniu na dzień zawarcia umowy t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 993) z uwagi na treść art. 3 tej ustawy, tj. kwotę kredytu poniżej 255.550 zł, oraz wynikający z całokształtu umowy cel. W niniejszej sprawie powód sformułował roszczenie o zapłatę, wywodząc je ze złożonego na podstawie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim oświadczeniu o skorzystaniu z tzw. sankcji kredytu darmowego. Powód wskazywał, że pozwany bank naruszył przepisy ustawy o kredycie konsumenckim poprzez błędne wskazanie stopy oprocentowania kredytu (art. 30 ust. 1 pkt 6), błędne wskazanie całkowitej kwoty do zapłaty, niepodanie wszystkich założeń przyjętych do obliczenia RRSO oraz całkowitej kwoty do zapłaty, przyjęcie błędnych założeń do obliczenia RRSO i całkowitej kwoty do zapłaty, błędne wskazanie wysokości RRSO wskutek przyjęcia nieprawidłowych założeń do jej obliczenia (art. 30 ust. 1 pkt 7), wadliwe opracowanie harmonogramu spłaty kredytu, odesłanie w umowie do tabeli kosztów w zakresie dodatkowych opłat i kosztów kredytu umożliwiające pozwanemu dowolną ich modyfikację w trakcie trwania umowy (art. 30 ust. 1 pkt 10). Z kolei, strona pozwana zakwestionowała skuteczność złożonego oświadczenia z uwagi na przekroczenie ustawowego terminu oraz brak naruszenia wymogów wskazanych w art. 45 ustawy. Tym samym, ocena roszczeń wywiedzionych przez powoda uzależniona była od przesądzenia skuteczności jego oświadczenia w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, to jest o skorzystaniu z tzw. sankcji kredytu darmowego. Stosownie do art. 45 ust. 1 i 5 ustawy o kredycie konsumenckim konsument jest uprawniony, najpóźniej w ciągu roku od wykonania umowy, do złożenia kredytodawcy pisemnego oświadczenia o zwrocie kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie, jeżeli kredytodawca naruszył art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c tej ustawy. Tym samym, uruchomienie sankcji kredytu darmowego zależy od wykonania przez konsumenta uprawnienia prawnokształtującego. Jednocześnie, zaznaczenia wymaga, iż ciężar dowodu, że kredytodawca naruszył określony obowiązek wymieniony w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, spoczywa na konsumencie ( art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. ). Konsument wywodzi skutki prawne – w postaci sankcji kredytu darmowego – z naruszenia obowiązku, więc powinien wykazać ten fakt wystąpienie naruszenia. Ustawa o kredycie konsumenckim wdraża do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającą dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U. UE L z dnia 22 maja 2008 r.). Celem tej dyrektywy jest m.in. realizacja obowiązku informacyjnego na etapie zawarcia umowy, mającego zagwarantować określony poziom wiedzy po stronie konsumenta. Dyrektywa 2008/48/WE przewiduje prawo konsumenta do odstąpienia od umowy bez podawania przyczyny, które zostało transponowane w art. 53 i następne ustawy o kredycie konsumenckim, a uprawnienie to powiązano z realizacją obowiązków wynikających z art. 30. Stosownie do motywów dyrektywy (...) i jej art. 23 państwa członkowskie powinny ustanowić przepisy dotyczące sankcji stosowanych w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą i zapewnić ich wdrożenie, a wybór sankcji pozostaje w gestii państw członkowskich, lecz przewidziane sankcje powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. W polskim porządku krajowym art. 45 ust. 1 implementuje ogólny art. 23 dyrektywy (...) . Polski ustawodawca przewidział daleko idącą sankcję za brak realizacji niektórych obowiązków informacyjnych, a więc z art. 45 ust. 1 tzw. sankcję kredytu darmowego. Omawiana dyrektywa nakazuje zaś stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji. Celem sankcji kredytu darmowego jest pozbawienie kredytodawcy prawa do pobierania odsetek i innych opłat określonych w umowie z tytułu udzielonego kredytu za naruszenie obowiązków informacyjnych. Sankcja ta w daleko idący sposób modyfikuje treść stosunku prawnego łączącego kredytodawcę z konsumentem na niekorzyść tego pierwszego. W pierwszej kolejności, odnosząc się do zarzutu niedochowania terminu, w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie, jeżeli uprawnienie powoda zaktualizowałoby się, to oświadczenie w trybie art. 45 ust. 1 ustawy zostałoby złożone w terminie. Sąd stoi na stanowisku, iż przez wykonanie umowy należy rozumieć sytuację, w której obie strony należycie wypełniły wszystkie obowiązki w ramach stosunku prawnego. Umowa kredytu jest umową dwustronnie zobowiązującą: wykonanie umowy przez kredytodawcę następuje przez udostępnienie środków pieniężnych, a przez kredytobiorcę – z chwilą zwrotu tej samej ilości pieniędzy wraz z ustaloną zapłatą. Zgodnie zaś z umową stron okres kredytowania wynosił 117 miesięcy, a tym samym umowa kredytu została przez kredytobiorcę wykonana w całości dopiero z chwilą spłaty zobowiązania, tj. z dniem 2 stycznia 2024 roku (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 8 października 2021 r., sygn. akt I ACa 59/21; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2015 r., V CSK 448/14, MoPrBank.2016, Nr 3, poz. 55). Uznać należy zatem, iż oświadczenie złożone zostało w przepisanym w ustawie okresie. Przechodząc do oceny sformułowanych przez powoda zarzutów, Sąd miał na uwadze, że ustawodawca poprzez art. 30 reguluje normatywnie treść umowy kredytu zawartej z konsumentem, która to treść ma również realizować określone obowiązki informacyjne. Obowiązki te pozwalają konsumentowi ustalić treść swoich praw i obowiązków na podstawie dokumentu umowy, którym dysponuje, w tym określając treść stosunku zobowiązaniowego łączącego strony zawartej umowy kredytu. Art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim stanowi, że umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33, powinna określać wskazane w tym przepisie elementy, w tym te, które według powoda zostały określone w umowie stron wadliwie, tj. stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy (pkt 6); rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia (pkt 7); termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym (pkt 15). Nadto, wskazać należy również, że ustawa o kredycie konsumenckim w art. 5 definiuje pojęcia zawarte w tym akcie. Całkowity koszt kredytu to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach, z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta (pkt 6); pozaodsetkowe koszty kredytu - wszystkie koszty, które konsument ponosi w związku z umową o kredyt konsumencki, z wyłączeniem odsetek (pkt 6a); całkowita kwota kredytu - maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt (pkt 7); całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta - suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu (pkt 8); stopa referencyjna - stopa oprocentowania służąca za podstawę ustalenia oprocentowania kredytu odnosząca się do minimalnego oprocentowania podstawowych operacji otwartego rynku prowadzonych przez Narodowy Bank Polski, ustalana przez Radę Polityki Pieniężnej, ogłaszana w Dzienniku Urzędowym Narodowego Banku Polskiego (pkt 9); stopa oprocentowania kredytu - stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym (pkt 10); rzeczywista roczna stopa oprocentowania - całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym (pkt 12). Zdaniem Sądu, sankcja kredytu darmowego ma być konsekwencją niedochowania przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych, prowadzącego do wprowadzenia konsumenta w błąd co do zakresu jego zobowiązania. Z analizy motywów dyrektywy 2008/48/WE wynika, że jednym z podstawowych celów nałożenia na przedsiębiorców określonych obowiązków informacyjnych względem konsumentów, w tym w szczególności obowiązku wskazywania w umowach rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, jest zapewnienie konsumentom możliwości porównania różnych ofert i wyboru najkorzystniejszej z nich. W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE tego rodzaju sankcją, jak sankcja kredytu darmowego, mogą być objęte te naruszenia obowiązków informacyjnych, które są istotne z perspektywy możliwości oceny przez konsumenta ciążącego na nim zobowiązania (zob. wyroki z 9 listopada 2016 r., C-42/15, i z dnia 13 lutego 2025 r., C-472/23). Jak wskazał Trybunał w orzeczeniu C-42/15, artykuł 23 dyrektywy (...) należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie przewidziało w uregulowaniu krajowym, że w wypadku gdy umowa o kredyt nie zawiera wszystkich elementów wymaganych w art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, umowę tę uważa się za nieoprocentowaną i bezpłatną, o ile chodzi o element, którego brak może podważyć możliwość dokonania przez konsumenta oceny zakresu ciążącego na nim zobowiązania. Tym samym, mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, sankcja z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim dotyczy tych naruszeń, które miały istotny wpływ na świadome podjęcie decyzji o zawarciu umowy i skutkach finansowych z tego wynikających; zaburzają ocenę konsumenta, uniemożliwiając mu skorzystanie z jego praw albo prowadząc do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem. Naruszenie ww. przepisów będzie więc mieć miejsce w sytuacji, gdy umowa o kredyt konsumencki nie będzie zawierała któregokolwiek z ww. elementów, natomiast ewentualne błędy czy nieprawidłowości nie oznaczają, że doszło do naruszenia ww. przepisów i że w związku z tym przysługuje uprawnienie do sankcji kredytu darmowego. Konsumentom powinno zapewnić się ochronę przed nieuczciwymi lub wprowadzającymi w błąd praktykami, w szczególności w odniesieniu do ujawnianych przez kredytodawcę informacji, i tego zachowania konsekwencją ma być sankcja kredytu darmowego. Przy tym pamiętać należy, że ocena postanowień umowy wymaga odwołania do miernika przeciętnego konsumenta, a więc takiego, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Podnieść należy również, że oczekiwanie od kredytobiorcy, wbrew przepisom ustawy, wyjaśniania każdego pojęcia jest o tyle niebezpieczne, że rozumowanie takie destabilizuje jakąkolwiek wymianę dóbr i usług w istniejących realiach społecznych i prawnych, stwarzając możliwość zakwestionowania jakiegokolwiek pojęcia, choćby podstawowego, określającego stosunek prawny stron. Wobec tego, Sąd stoi na stanowisku, że skuteczność uprawnienia, o którym mowa w art. 45 ust. 1 ustawy, wymaga przeprowadzenia oceny rodzaju i stopnia naruszenia ustawy przez kredytodawcę przez pryzmat, wobec celów dyrektywy, proporcjonalności skutków zastosowania sankcji kredytu darmowego. Sankcja ta nie służy wyłącznie subiektywnym wątpliwościom interpretacyjnym po stronie konsumenta. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, w umowie ujawniono wszelkie obciążenia faktycznie ponoszone przez konsumenta – pozwany bank w sposób transparentny wypełnił obowiązki informacyjne, zapewniając powodowi możliwość porównania jego oferty z ofertami innych podmiotów oraz obrazując skutki finansowe wyboru jego oferty. Zdaniem Sądu, nie ma żadnych podstaw do oceny, aby kredytodawca nie mógł naliczać oprocentowania za cały okres obowiązywania umowy od kredytu, na którego sumę składają również koszty w postaci prowizji czy ubezpieczenia. Podstawą naliczania odsetek jest cały wypłacony kapitał kredytu, w tym jego część przeznaczona na sfinansowanie kosztów tego kredytu, które zostały skredytowane przez bank. Nie ma podstaw do uznania, że koszty te są czymś innymi niż zobowiązaniami kredytobiorcy, które pokryć on postanowił ze środków z przyznanego kredytu. Umożliwia to kredytobiorcy, który nie dysponuje wolnymi środkami pieniężnymi, pokrycie kosztów związanych z jego zaciągnięciem, a zatem leży w interesie kredytobiorcy. Odsetki nalicza się od sumy pieniężnej stanowiącej przedmiot świadczenia pieniężnego (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2023 r. I CSK 4175/22). Za stanowiskiem tym przemawiają również przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, które nie wymagają, aby wypłata nastąpiła do „rąk” konsumenta, lecz może to nastąpić poprzez pokrycie zobowiązań konsumenta, także na poczet zobowiązań konsumenta wobec kredytodawcy albo innej osoby z tytułu kosztów związanych z zaciągniętym kredytem, jak składki ubezpieczeniowej. Przypomnieć należy, iż zgodnie z ustawą stopa oprocentowania kredytu to stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym, a całkowita kwota kredytu jest maksymalną kwotą wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty – suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt. Zestawienie tych przepisów pozwala jasno określić, że stopa oprocentowania nie odnosi się jedynie do całkowitej kwoty kredytu, ale do kwoty wypłaconej na podstawie umowy. Nadto, Dyrektywa (...) , która definiuje stopę oprocentowania kredytu, również nie odsyła do pojęcia całkowitej kwoty kredytu. W okolicznościach niniejszej sprawy należy podnieść, że, jak wskazano w Umowie, rzeczywista roczna stopa oprocentowania wyliczona została z uwzględnieniem całkowitego kosztu kredytu (§5 ust 4 Umowy). W umowie określono również, że całkowita kwota kredytu ( art. 5 ust 1 ) wynosi 113.623,99 zł, nie obejmując skredytowanych kosztów kredytu, oraz obliczony szacunkowo całkowity koszt kredytu ( art. 5 ust 2 pkt 2) – 121.122,37 zł, stanowiąc sumę odsetek umownych w wysokości 84.787,28 zł, prowizji za udzielenie kredytu w wysokości 4.483,78 zł i kosztów ubezpieczenia – 31.851,31 zł. Wskazano, iż RRSO określone w umowie na 18,73% wyliczono zgodnie z ustawą o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 roku (z uwzględnieniem całkowitego kosztu kredytu). Tym samym, strona powodowa nie wykazała, aby pozwany błędnie wskazał stopę oprocentowania kredytu lub całkowitą kwotę do zapłaty albo wartość RRSO, wbrew regulacjom zawartym w ustawie o kredycie konsumenckim, w tym załącznikowi nr 4 do tej ustawy. Reprezentowana roczna stopa oprocentowania jest parametrem finansowym i w zasadzie opiera się na założeniach zmiennych w czasie. Parametr ten jest wskaźnikiem, który ma służyć konsumentowi jako środek do porównywania różnych ofert rynkowych pod względem ich opłacalności. Im mniejszy jest wymiar tego wskaźnika, tym bardziej korzystna wydaje się być oferta danej instytucji finansowej. Sankcjonowaniu podlega nierzetelne określanie rzeczywistych kosztów zobowiązania, zmieniające prawa i obowiązki finansowe stron wynikające z umowy kredytu. Hipotetycznie, przyjmując nawet, iż całkowita kwota do zapłaty powinna być niższa, to nie można stwierdzić naruszenia interesów konsumenta, skoro zdecydował on, że jest w stanie, w dacie zawarcia umowy i w okresie biegu terminu do odstąpienia od umowy, na poniesienie wyższych kosztów, które wskazał pozwany. Błędna realizacja obowiązku informacyjnego przejawiałaby się w zaniżeniu tych kosztów, a nie ich podwyższeniu, co może właściwie jedynie pozbawić Bank konkurencyjności wobec innych podmiotów sektora bankowego. Nie jest zaś wiadomym, czy kredytobiorca przejawiał wątpliwości co do wysokości tego czynnika, czy podejmował próbę wyjaśnienia tej okoliczności z przedstawicielem banku, czy brał na chwilę zawierania umowy pod uwagę oferty innych instytucji finansowych i porównywał je pod względem rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. Pobieranie zaś odsetek od skredytowanych kosztów kredytu powoduje zwiększenie kosztów kredytu w porównaniu z ofertami, w których odsetek nie nalicza się od tych kosztów, co jest powszechnie wiadome, i powinno być przesłanką przy ocenie oferty pod kątem jej opłacalności i bezpieczeństwa finansowego dla konsumenta. Wobec powyższego należy przyjąć, że w umowie kredytu zawartej przez strony prawidłowo wskazano zarówno rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, jak i całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy, wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do obliczenia tej stopy. Przy obliczaniu RRSO pozwany bank mógł uwzględnić koszty odsetek od kredytowanych kosztów – kwota kredytu obejmowała całkowitą kwotę kredytu oraz koszty pozaodsetkowe. Tym samym, nie doszło do naruszenia przez Bank wobec powoda obowiązków informacyjnych, które zostały jako wymagany element umowy określone przez bank w sposób jednoznaczny i konkretny. Na pozwanym banku ciążył obowiązek wskazania w umowie obligatoryjnych elementów, co uczynił, wypełniając spoczywające na nim obowiązki informacyjne. Umowa określała całkowitą kwotę kredytu, szacunkowy całkowity koszt kredytu, szacunkową wartość odsetek, koszt innych opłat (w tym prowizji). Za chybione Sąd uznał nadto zarzuty odnoszące się do braku odpowiedniego poinformowania powoda o wysokości opłat dodatkowych określonych w Taryfie Opłat i Prowizji. W umowie wprost wskazano, iż dokument ten stanowił załącznik do umowy i integralną jego część. Wskazać należy nadto, iż w przypadku zmian wysokości opłat tych, zgodnie z treścią umowy, powód zapewnioną miał możliwość jej wypowiedzenia w terminie 30 dni liczonych od dnia doręczenia mu powiadomienia (§7 ust. 5 Umowy). Dodatkowo, w §7 ust. 3 określono wprost w jakich przypadkach zmiana taka będzie następowała. Wobec powyższego nie sposób było uznać, jakoby takie uregulowanie naruszało prawa powoda jako konsumenta. Powód spłaty zobowiązania dokonał w styczniu 2024 roku, w czasie tym nie kwestionował on w jakikolwiek sposób takiego uregulowania stosunku prawnego wiążącego strony. Brak było również po stronie pozwanego obowiązku wskazania w harmonogramie spłat jaka część raty przeznaczona będzie na spłatę doliczonych do kapitału opłat dodatkowych, w tym prowizji. W zawartej umowie określono zasady i terminy spłat kredytu oraz kolejność zaliczania spłat na poczet poszczególnych należności kredytodawcy, co jest wystarczające w świetle dyrektywy 2008/48/WE. Podkreślić należy, że zgodnie z dyrektywą 2008/48/WE sankcje za naruszenie obowiązków informacyjnych mają być skuteczne, odstraszające i proporcjonalne do skali naruszenia. W przekonaniu Sądu zastosowanie sankcji kredytu darmowego w rozpoznawanej sprawie nie spełniałoby tej ostatniej przesłanki. Analizując treść umowy nie sposób bowiem zarzucić pozwanemu celowego i wprowadzające konsumenta w błąd działania zmierzającego do ukrycia określonych pozycji kosztowych i zachęcenia konsumenta do zawarcia umowy. Wobec powyższego, oświadczenie złożone na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim było bezskuteczne, gdyż nie doszło do naruszenia obowiązków informacyjnych na etapie kontraktowym i sankcja kredytu darmowego nie ma zastosowania. To z kolei prowadzi do uznania uiszczonych przez powoda w wykonaniu umowy kredytu świadczeń za należne. Powództwo nie podlegało zatem uwzględnieniu. Podstawę orzeczenia o kosztach procesu stanowił art. 98 k.p.c. , statuujący zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. Ponieważ roszczenie strony powodowej uznane zostało w całości za bezzasadne, pozwanemu przysługuje zwrot poniesionych kosztów związanych z udziałem w postępowaniu, na które złożyły się: wynagrodzenie pełnomocnika 5.400 zł oraz opłata od pełnomocnictwa – 17 zł. Wynagrodzenie pełnomocnika zostało określone na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz.U. z 2015 r. poz. 1800.