II BU 4/07

Postanowienie z dnia 24 maja 2007 r. 
II BU 4/07 
 
Niedopuszczalna jest skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem pra-
womocnego orzeczenia sądu pierwszej instancji dotycząca jego części, która 
została poddana merytorycznej kontroli sądu drugiej instancji (art. 4241 § 2 
k.p.c.). 
 
Sędziowie SN: Romualda Spyt. 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 maja 
2007 r. sprawy z powództwa Przemysława W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń 
Społecznych-Oddziałowi w L. o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy 
pracy, na skutek skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyro-
ku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy z dnia 24 
listopada 2004 r. [...] 
 
o d r z u c i ł   skargę. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w L. wniósł skargę o stwierdzenie 
niezgodności z prawem wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 24 listopada 
2004 r. [...] - działającego jako sąd pierwszej instancji - w części dotyczącej rozstrzy-
gnięcia o kosztach procesu, opierając skargę na naruszeniu prawa materialnego i 
błędnej wykładni § 2 ust. 1 i 2 oraz § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwo-
ści z dnia 28 września 2002 r. w sprawie wysokości opłat za czynności radców praw-
nych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej 
udzielonej przez radę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.1349 ze 
zm.), wskazując równocześnie, że zaskarżony wyrok jest niezgodny z tymi przepi-
sami i wywodząc, że w związku z tym orzeczeniem pozwany poniósł szkodę w wyso-
kości kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 900 zł. Skarżący stwierdził także, 
że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było 

 
2
i nie jest możliwe, bowiem z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia niższą niż 
10.000 zł w sprawie nie przysługuje skarga kasacyjna, jak też nie zachodzą prze-
słanki do wznowienia postępowania. Twierdzenie to uzasadnione zostało także tym, 
iż orzeczenie o kosztach procesu, zawarte w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 24 
listopada 2004 r., zaskarżone zostało w apelacji wniesionej przez pozwanego co do 
istoty sprawy, która została oddalona w całości przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
 
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem wskazanego w niej wyroku 
podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z mocy prawa. Zgodnie z art. 4241 § 1 
k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia 
przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postę-
powanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a 
zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków 
prawnych nie było i nie jest możliwe. Wyjątkiem od tej zasady jest przepis § 2 tego 
artykułu, w myśl którego w wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wy-
nika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych 
wolności albo praw człowieka i obywatela, skarga przysługuje także od prawomoc-
nego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie wydanego przez sąd pierw-
szej lub drugiej instancji, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków 
prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych 
przysługujących stronie środków prawnych. Warunkiem dopuszczalności skargi od 
prawomocnego orzeczenia sądu pierwszej instancji jest to, aby strona nie zrealizo-
wała swojego uprawnienia procesowego w postaci wniesienia apelacji lub zażalenia 
do sądu drugiej instancji - a w przypadku sądu drugiej instancji - aby nie wniosła 
skargi kasacyjnej bądź zażalenia do Sądu Najwyższego. W przedmiotowej sprawie 
pozwany z takiego uprawnienia skorzystał, wywiódł bowiem apelację co do istoty 
sprawy od wyroku Sądu pierwszej instancji, zaskarżając jednocześnie rozstrzygnię-
cie o zwrocie kosztów procesu. Z uwagi na fakt, że apelacja ta została oddalona w 
całości wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 25 kwietnia 2006 r., uznać 
należy, że orzeczenie to dotyczy również rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Tym-
czasem przepis art. 4241 § 2 k.p.c. - w odniesieniu do sądu pierwszej instancji - doty-
czy sytuacji, w której rozstrzyganie kwestii objętej skargą zakończyło się przed tym 

 
3
sądem, jeśli natomiast kwestia ta została poddana merytorycznej kontroli sądu dru-
giej instancji, to skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem przysługuje - ale od 
orzeczenia sądu drugiej instancji, zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c. Tym samym przed-
miotowa skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku sądu pierwszej in-
stancji jest niedopuszczalna z mocy prawa i podlega odrzuceniu na podstawie art. 
4248 § 1 k.p.c. in fine. 
 
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że innym warunkiem dopusz-
czalności skargi wskazanej w art. 4241 § 2 k.p.c. jest to, aby niezgodność z prawem 
wynikała z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych 
wolności albo praw człowieka i obywatela. W związku z tym warunkiem skarga taka 
winna zawierać dodatkowy element konstrukcyjny, polegający na wykazaniu, że wy-
stępuje właśnie ten wyjątkowy wypadek objęty dyspozycją powyższego przepisu, 
uzasadniający wniesienie skargi (art. 4255 §1 pkt 5 k.p.c in fine). Brak tego elementu, 
co ma miejsce w niniejszej sprawie, powoduje również odrzucenie skargi na podsta-
wie art. 4248 § 1 k.p.c. z uwagi na niespełnienie wymagań określonych w art. 4245 § 
1 k.p.c.  
========================================