II AKZW 202/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Krakowie rozpoznał zażalenie prokuratora na postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie, które uchyliło środek zabezpieczający w postaci pobytu O. K. w zakładzie psychiatrycznym i orzekło w jego miejsce terapię psychiatryczną. Sąd Okręgowy uzasadnił swoją decyzję tym, że ponad pięcioletni pobyt O. K. w zakładzie psychiatrycznym wyczerpuje zagrożenie maksymalną karą pozbawienia wolności za popełniony występek, a dalsze stosowanie środka naruszałoby konstytucyjną zasadę proporcjonalności. Prokurator zarzucił, że biegli psychiatrzy jednoznacznie stwierdzili niezakończony proces leczenia i możliwość popełnienia przez O. K. w przyszłości czynu zabronionego o znacznej społecznej szkodliwości. Sąd Apelacyjny uznał zażalenie za niezasadne. Podkreślił, że problemem nie są ustalenia faktyczne dotyczące stanu zdrowia O. K. i ryzyka popełnienia czynu zabronionego, lecz ocena prawna zasadności przedłużania środka zabezpieczającego skutkującego pozbawieniem wolności ponad możliwy wymiar kary. Sąd odwoławczy przywołał zasadę proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, wskazując na jej trzy składowe: konieczność, najłagodniejszy środek i proporcjonalność sensu stricto. Stwierdził, że długość pobytu w zakładzie psychiatrycznym, stosowana jako środek zabezpieczający, nie może przekroczyć maksymalnego wymiaru kary pozbawienia wolności przewidzianego za dany czyn zabroniony. Podkreślono, że choroba psychiczna nie może pozbawić osoby ochrony konstytucyjnej jej podstawowych praw, w tym prawa do wolności. Sąd odwoławczy odwołał się również do pojęcia społecznej szkodliwości czynu, wskazując, że musi ono wynikać z faktycznej zmiany w świecie zewnętrznym i nie może być podstawą do przedłużania pobytu ponad maksymalny wymiar kary. Wskazano, że podstawą przedłużenia pobytu po wyczerpaniu maksymalnego okresu sankcji karnej może być wyłącznie ustawa o ochronie zdrowia psychicznego, a nie przepisy kodeksu karnego dotyczące środków zabezpieczających. Sąd Apelacyjny utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, obciążył Skarb Państwa kosztami postępowania i zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata A. K. kwotę 295,20 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie ograniczeń stosowania środków zabezpieczających w zakładach psychiatrycznych w kontekście zasady proporcjonalności i maksymalnego wymiaru kary.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy czas pobytu w zakładzie psychiatrycznym przekracza maksymalny wymiar kary za popełniony czyn.
Zagadnienia prawne (2)
Czy środek zabezpieczający w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym może być stosowany dłużej niż maksymalny wymiar kary pozbawienia wolności za popełniony czyn zabroniony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, długość pobytu w zakładzie psychiatrycznym jako środek zabezpieczający nie może przekroczyć maksymalnego wymiaru kary pozbawienia wolności przewidzianego za dany czyn zabroniony, nawet jeśli proces leczenia nie został ukończony i istnieje ryzyko popełnienia nowego czynu.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy oparł się na konstytucyjnej zasadzie proporcjonalności, wskazując, że wolność osobista jest fundamentalnym prawem, którego ograniczenie musi być uzasadnione i proporcjonalne. Długość pobytu w zakładzie psychiatrycznym, stosowana jako środek zabezpieczający, nie może przekraczać maksymalnego wymiaru kary pozbawienia wolności, gdyż w przeciwnym razie narusza to zasadę proporcjonalności i może prowadzić do nieuzasadnionego pozbawienia wolności.
Czy pojęcie społecznej szkodliwości czynu może stanowić podstawę do przedłużania środka zabezpieczającego ponad maksymalny wymiar kary pozbawienia wolności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pojęcie społecznej szkodliwości czynu, choć jest podstawą zastosowania środka zabezpieczającego, nie może być podstawą do przedłużania jego stosowania ponad czas zawarty w przepisie kodeksu karnego określającym maksymalną długość sankcji karnej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że społeczna szkodliwość czynu, rozumiana zarówno ontologicznie, jak i abstrakcyjnie, jest zakotwiczona w maksymalnej sankcji karnej. Przedłużanie środka zabezpieczającego ponad ten wymiar, opierając się wyłącznie na społecznej szkodliwości, prowadziłoby do utraty przez to pojęcie jego normatywnego charakteru i stanowiłoby poza prawne uzasadnienie reakcji karnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| O. K. | osoba_fizyczna | detencjonowany |
| Prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie Agnieszka Gajda-Więcek | organ_państwowy | prokurator |
| adwokat A. K. | inne | obrońca z urzędu |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 632 § pkt. 2
Kodeks postępowania karnego
k.k.w. art. 1 § § 2
Kodeks karny wykonawczy
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności jako klauzula limitacyjna ograniczeń praw konstytucyjnych, składająca się z zasady konieczności, najłagodniejszego środka i proporcjonalności sensu stricto.
Pomocnicze
k.k. art. 288 § § 1
Kodeks karny
u.o.z.p. art. 38 § ust. 1 i 2
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Długość pobytu w zakładzie psychiatrycznym jako środek zabezpieczający nie może przekroczyć maksymalnego wymiaru kary pozbawienia wolności za popełniony czyn. • Stosowanie zasady proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. • Pojęcie społecznej szkodliwości czynu nie może być podstawą do przedłużania środka zabezpieczającego ponad maksymalny wymiar kary.
Odrzucone argumenty
Prokurator argumentował, że proces leczenia detencjonowanego nie został ukończony i może on w przyszłości popełnić ponownie czyn zabroniony o znacznej społecznej szkodliwości.
Godne uwagi sformułowania
czy można detencjonowanego przetrzymywać w zakładzie psychiatrycznym dowolnie długo, tylko w oparciu o składane opinie przez biegłych psychiatrów. • czy można w dalszym ciągu ograniczać wolność detencjonowanego, w sytuacji gdyby odpowiadał w procesie karnym jako osoba w pełni zdrowa i otrzymał maksymalnie możliwy wymiar kary pozbawienia wolności... • Choroba psychiczna w żadnym razie nie może pozbawić detencjonowanego ochrony konstytucyjnej jego podstawowych praw przynależnych mu z urodzenia w tym prawa do wolności polegającej na możliwości decydowania o sobie. • społeczna szkodliwość czynu sprawcy nie stanowi okoliczności wyznaczającej czas pobytu w zakładzie psychiatrycznym, lecz jedynie określa podstawy zastosowania tego środka zabezpieczającego.
Skład orzekający
Tomasz Grebla
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie ograniczeń stosowania środków zabezpieczających w zakładach psychiatrycznych w kontekście zasady proporcjonalności i maksymalnego wymiaru kary."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy czas pobytu w zakładzie psychiatrycznym przekracza maksymalny wymiar kary za popełniony czyn.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie porusza fundamentalne kwestie wolności osobistej i proporcjonalności ograniczeń w kontekście środków zabezpieczających, co jest istotne zarówno dla prawników, jak i dla szerszego zrozumienia praw jednostki.
“Czy pobyt w psychiatryku może być dłuższy niż kara więzienia? Sąd Apelacyjny wyznacza granice.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.