II AKZ 85/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o wznowienie postępowania, które zakończyło się postanowieniem Sądu Powiatowego w Oświęcimiu z 1967 roku, wydanym na podstawie dekretu o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości w czasie wojny. Wniosek o wznowienie złożony przez pełnomocnika J. J. dotyczył kwestii zwolnienia spod zajęcia, dozoru i zarządu nieruchomości stanowiącej własność zmarłego E. J. Wnioskodawca argumentował, że postępowanie toczyło się bez udziału spadkobierców, którzy nie zostali o nim powiadomieni. Sąd Okręgowy w Krakowie, uznając się za niewłaściwy rzeczowo, przekazał sprawę do rozpoznania sądowi cywilnemu, twierdząc, że wniosek ogranicza się do roszczeń majątkowych. Sąd Apelacyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd odwoławczy uznał, że sąd okręgowy błędnie zinterpretował art. 543 k.p.k. i art. 13 § 5 dekretu. Stwierdził, że kwestia zwolnienia majątku spod zajęcia na podstawie wspomnianego dekretu miała charakter karno-prawny, a nie cywilno-prawny, i stanowiła konsekwencję represji za odstępstwo od narodowości. Właściwym do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania w tej sprawie jest sąd karny, a nie cywilny. Sąd Apelacyjny podkreślił, że orzeczenie sądu karnego w oparciu o art. 13 § 3 dekretu skutkowało albo zwolnieniem majątku, albo jego przepadkiem na rzecz Skarbu Państwa, co było samodzielnym rozstrzygnięciem karno-prawnym. Sąd odwoławczy powołał się również na jednolite orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdzające właściwość sądu karnego w tego typu sprawach. W związku z tym sprawę przekazano do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Krakowie, Wydział III Karny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWłaściwość sądu karnego do rozpoznania wniosków o wznowienie postępowania dotyczących majątku przejętego na podstawie dekretu o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i historycznego (dekret z 1946 r.).
Zagadnienia prawne (1)
Czy wniosek o wznowienie postępowania dotyczący zwolnienia spod zajęcia, dozoru i zarządu nieruchomości, która przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości, podlega rozpoznaniu przez sąd karny czy cywilny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wniosek o wznowienie postępowania w tej sprawie podlega rozpoznaniu przez sąd karny.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że kwestia zwolnienia majątku spod zajęcia na podstawie dekretu o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości ma charakter karno-prawny, a nie cywilno-prawny. Przejęcie majątku stanowiło represję za przestępstwo, a nie roszczenie majątkowe w rozumieniu art. 543 k.p.k. Właściwość sądu karnego wynika z przepisów dekretu oraz jednolitego orzecznictwa Sądu Najwyższego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. J. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| E. J. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | inna strona |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 437 § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Dekret o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości w czasie wojny 1939-1945 art. 13 § § 3
Określa tryb orzekania przez sąd karny w przedmiocie zwolnienia majątku spod zajęcia, dozoru i zarządu.
Pomocnicze
Dekret o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości w czasie wojny 1939-1945 art. 13 § § 5
Definiuje status 'osób zainteresowanych' w rozumieniu dekretu.
k.p.k. art. 540 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 542 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 540 b
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 35 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 543 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy właściwości rzeczowej sądu cywilnego do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania, ale tylko w sytuacji, gdy wniosek ogranicza się wyłącznie do rozstrzygnięcia o roszczeniach majątkowych wynikających z przestępstwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zażalenie zarzuca obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 543 § 1 k.p.k. w zw. z art. 13 § 5 dekretu z dnia 28 czerwca 1946 roku, polegającą na przekazaniu sprawy sądowi cywilnemu, podczas gdy zgodnie z wyżej wskazanymi przepisami właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd orzekający w sprawach karnych. • Kwestia zwolnienia majątku spod zajęcia na podstawie dekretu o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości ma charakter karno-prawny, a nie cywilno-prawny. • Przejęcie majątku stanowiło represję za przestępstwo, a nie roszczenie majątkowe w rozumieniu art. 543 k.p.k. • Właściwość sądu karnego wynika z przepisów dekretu oraz jednolitego orzecznictwa Sądu Najwyższego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Okręgowego, że zgłoszone żądanie wznowienia postępowania ogranicza się do roszczeń majątkowych i w związku z tym właściwym do rozpoznania wniosku jest sąd cywilny.
Godne uwagi sformułowania
Nie ma racji sąd okręgowy, gdy podstaw do przekazania niniejszej sprawy do rozpoznania sądowi cywilnemu upatruje w treści regulacji zamieszczonej w art. 543 k.p.k. • Zasadniczo odnosi się więc do przypadków, gdy w zakończonym procesie karnym zgłoszone w nim roszczenie cywilne, zazwyczaj o charakterze odszkodowawczym, zostało oddalone lub w wyniku powództwa adhezyjnego doszło do zasądzenia określonej kwoty pieniężnej, a obecnie w trybie wniosku o wznowienie powód cywilny (pokrzywdzony), czy też skazany domaga się weryfikacji tego rozstrzygnięcia. • Nie budzi bowiem wątpliwości, iż regulacja art. 543 k.p.k. nie obejmuje rozstrzygnięć o charakterze karnoprawnym, w szczególności tych, których przedmiotem jest obowiązek naprawienia szkody, nawiązka, czy też świadczenie pieniężne, chociaż zastosowanie przez sąd tychże środków karnych uszczupla majątek osoby, w stosunku do której zostały one orzeczone. • Oczywisty jest także fakt, iż co do wszelkich innych kwestii, nie unormowanych w omawianym tutaj przepisie art. 543 k.p.k. , w postępowaniu wznowieniowym orzeka sąd karny. • Uprawnienie właściciela do żądania zwolnienia spod wykonywanego przez organy państwowe zajęcia, dozoru i zarządu majątku w trybie art. 13 § 3 powołanego wyżej dekretu nie tyle miało charakter cywilno-prawnego roszczenia majątkowego, co raczej zmierzało do zniwelowania skutków karno-prawnej represji zastosowanej w wyniku wszczęcia przeciwko właścicielowi postępowania o przestępstwo określone w art. 1 ww. […]
Skład orzekający
Marek Długosz
przewodniczący-sprawozdawca
Lucyna Juszczyk
sędzia
Tomasz Kozioł
sędzia (del.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Właściwość sądu karnego do rozpoznania wniosków o wznowienie postępowania dotyczących majątku przejętego na podstawie dekretu o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i historycznego (dekret z 1946 r.).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznego dekretu i jego zastosowania w kontekście współczesnego postępowania sądowego, co może być ciekawe dla prawników specjalizujących się w prawie karnym i historii prawa.
“Czy sprawa o zwrot majątku sprzed dekad powinna trafić do sądu karnego, czy cywilnego? Sąd Apelacyjny rozstrzyga.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.