II KZ 65/24

SN
II KZ 65/24
POSTANOWIENIE
Dnia 30 grudnia 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)
‎
SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)
‎
SSN Zbigniew Puszkarski
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Dariusza Kuberskiego
w sprawie
R. R. (R.)
oskarżonego z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. i innych
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
‎
w dniu 30 grudnia 2024 r.,
‎
zażalenia obrońcy oskarżonego
‎
na postanowienie Sądu Najwyższego
‎
z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt II KK 279/24,
w przedmiocie zastosowania wobec oskarżonego tymczasowego aresztowania
na podstawie art. 538 § 2 k.p.k. w zw. z art. 249 § 1 k.p.k. i art. 258 § 1 k.p.k.
postanowił:
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt VIII AKa 47/23, Sąd Apelacyjny w Warszawie - na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego - utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z dnia 16 lutego 2022 r., o sygn. V K 144/21, skazujący oskarżonego R. R. za przestępstwo z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. w zb. z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. na karę 25 lat pozbawienia wolności.
Kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie wniosła obrońca skazanego zarzucając - na podstawie art. 523 § 1 k.p.k. - rażące naruszenie przepis
ó
w postępowania, kt
ó
re mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku, tj.:
1.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez nienależytą obsadę Sądu Apelacyjnego w Warszawie VIII Wydział Karny, kt
ó
ry w dniu 23 listopada 2023 roku wydal zaskarżony wyrok, w skład kt
ó
rego wchodzili m.in. sędziowie: X.Y., X.Y.1 X.Y.2 oraz X.Y.3, a więc Sędziowie powołani na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niekt
ó
rych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), co wskazuje, że wadliwość procesu powołania w/w sędzi
ó
w mogła mieć bezpośrednie przełożenie na naruszenie standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolnoś
ci;
2.
art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 436 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez:
1.
niedostateczne rozważenie zarzut
ó
w apelacji i og
ó
lnikowe, stereotypowe upozorowanie ich rozważenia, to jest poddanie analizie dowod
ó
w w spos
ó
b wyłącznie fragmentaryczny, oderwany od całokształtu okoliczności na kt
ó
re dowody te rzeczywiście wskazywały, a o kt
ó
rych mowa była w zarzutach podniesionych w toku postępowania apelacyjnego, co doprowadziło do wyłącznie pozornej kontroli oceny materiału dowodowego, wskutek czego Sąd Apelacyjny nie dostrzegł odcię
cia S
ądu Okręgowego od spekulacji na temat możliwości, kt
ó
rych „nie można wykluczyć” w przedmiotowej sprawie, a kt
ó
re mogły przemawiać za niewinnością skazanego, a tym samym odrzucenie, pominięcie i nierozpoznanie apelacji w tej części, kt
ó
ra przemawiała na korzyść skazanego oraz potwierdzała jego linię obrony, w tym mogła świadczyć o braku popełnienia przez niego zarzuconego mu czynu;
2.
pozorne i lakoniczne odniesienie się w uzasadnieniu Sądu Apelacyjnego do zarzutu braku bezpośredniego dowodu winy skazanego i uznanie, w ślad za tokiem rozumowania Sądu I instancji, że fakt iż skazany początkowo przyznał się do winy oraz w miejscu zdarzenia ujawniona została rękawiczka ze 2 śladami DNA Skazanego i śladami krwi Pokrzywdzonego, a funkcjonariusze Policji w toku śledztwa uznali, że kamery monitoringu zarejestrowały wizerunek Skazanego przed zdarzeniem, jest wystarczające do wydania wyroku skazującego, podczas gdy Sąd Apelacyjny nie odni
ó
sł się faktycznie do treści zarzut
ó
w w całości, w tym istotnych nieścisłości w materiale dowodowym, kt
ó
rych istnienie wykluczało wręcz obecność Skazanego w miejscu i w czasie zdarzenia oraz podjęcie przez niego jakichkolwiek czynności sprawczych (…
);
1.
pozorne odwołanie się do trafności ustaleń, ocen lub pogląd
ó
w zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia co do dowod
ó
w - w ocenie obrony - przeczących ustalonemu przez Sąd Okręgowy stanowi faktycznemu (…).
Podnosząc powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego VIII Wydział Karny w Warszawie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Prokurator wni
ó
sł o oddalenie kasacji jako bezzasadnej.
Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 11 grudnia 2024 r., w sprawie II KK 279/24, po rozpoznaniu kasacji uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Jednocześnie Sąd Najwyższy postanowił zastosować wobec oskarżonego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania do dnia 11 marca 2025 r. Jako przyczynę jego zastosowania wskazał na duże prawdopodobieństwo popełnienia przez oskarżonego kwalifikowanej zbrodni zab
ó
jstwa zagrożonej surowa karą pozbawienia wolności. Nieprawomocne orzeczenie wobec oskarżonego kary 25 lat pozbawienia wolności rodzi konieczność zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania najsurowszym środkiem zapobiegawczym w celu wyeliminowania możliwości podejmowania przez niego bezprawnych zachowań  w tej sferze (art. 258 § 2 k.p.k.). Sąd dodał, że nie zachodzą okoliczności negatywne z art. 259 § 1 - 3 k.p.k., zaś tymczasowe aresztowanie jest jedynym środkiem zapobiegawczym mogącym obecnie zabezpieczyć właściwy tok procesu (nie aktualizuje się stan z art. 257 § 1 k.p.k.).
Zażalenie na to postanowienie wniosła obrońca oskarżonego. Zaskarżyła to postanowienie w całości na jego korzyść i zarzuciła mu naruszenie:
1.
art. 249 § 1 k.p.k. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia z istotnym pominięciem celu jaki gwarantować mają środki zapobiegawcze i uznanie, że jedynie zastosowanie tymczasowego aresztowania może zabezpieczyć prawidłowy tok postępowania w sprawie w sytuacji, gdy wobec R. R. nieprawomocnie orzeczono karę 25 lat pozbawienia wolności i kt
ó
ry to przebywa w Zakładzie Karnym od ponad 3 lat, a cały materiał dowodowy został zgromadzony i zabezpieczony, niedopuszczalnym jest stosowanie najsurowszego ze środk
ó
w zapobiegawczych w postaci tymczasowego aresztowania dla osią
gni
ęcia partykularnych cel
ó
w niezgodnych z ustawą
de facto
dla wygody i sprowadzenie tego najsurowszego środka zapobiegawczego do tzw. antycypacji kary;
Z ostrożności procesowej, zarzucił ponadto naruszenie:
1.
a
r
t. 251 § 3 k.p.k. w zw. z art. 257 § 1 k.p.k. poprze
z:
- brak rozważenia i odstąpienie od przyję
cia, i
ż dla zabezpieczenia interes
ó
w postępowania, kt
ó
remu w ocenie Sądu najmocniej grozi obawa utrudniania przez oskarżonego postępowania, podejmowania przez R. R. bezprawnych zachowań. Wystarczającym środkiem zapobiegawczym byłoby adekwatne poręczenie majątkowe, doz
ó
r Policji połączony z zakazem kontaktowania się ze świadkami i zakaz opuszczania kraju, kt
ó
re z uwagi na swoją rolę jaką pełnią wśr
ó
d możliwych do zastosowania środk
ó
w zapobiegawczych skutecznie zabezpieczyłyby prawidłowy jego tok przed ewentualnym negatywnym działaniem oskarżonego;
2.
art. 258 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 251 § 3 k.k. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż istnieje realne niebezpieczeństwo matactwa czy ucieczki ze strony oskarżonego, podczas gdy R. R. został skazany nieprawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie na karę 25 lat pozbawienia wolności, przebywa w izolacji już ponad 3 lata, a w związku z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Apelacyjny - z przyczyn niezależnych od oskarżonego, czas aresztu nadal będzie ulegał przedłużaniu.
Mając na względzie powyższe zarzuty, na zasadzie art. 427 § 1 k.p.k. i art. 437 § 1 k.p.k., wni
o
sła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uchylenie izolacyjnego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania stosowanego względem oskarżonego R. R. , względnie zastosowanie nieizolacyjnych środk
ó
w zapobiegawczych w postaci poręczenia majątkowego, dozoru Policji we właściwej jednostce Policji połączonego z zakazem kontaktowania się ze świadkami w sprawie oraz zakazu opuszczania kraju połączonego z zatrzymaniem paszportu lub innego dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy albo z zakazem wydania takiego dokumentu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniesione zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie
Stosując, wobec tego oskarżonego, środek zapobiegawczy – tymczasowe aresztowanie (art. 538 § 2 zd. pierwsze k.p.k.), wobec ustania, z chwilą wydania wyroku kasatoryjnego, wykonania orzeczonej w stosunku do niego kary (art. 538
§
1 k.p.k.), sąd kasacyjny uznał, że w świetle zgromadzonych w sprawie dowod
ó
w, istnieje duże prawdopodobieństwo popełnienia przez oskarżonego R. R. zarzucanego mu czynu. Dlatego nie ma wątpliwoś
ci,
że zaktualizowała się przesłanka og
ó
lna stosowania środk
ó
w zapobiegawczych, w tym tymczasowego aresztowania, gdyż zgromadzone dowody wskazują
na du
że prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo.
Poza tym, oskarżonemu zarzucono i przypisano w wyroku Sądu I instancji popełnienie zbrodni z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. w zb. z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za kt
ó
rą Sąd I instancji orzekł 25 lat pozbawienia wolności. Pomimo tego, że skazany przebywa w izolacji już 3 lata, to nie ma wątpliwoś
ci,
że wysokość grożącej  mu kary uzasadniała konieczność zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania przez zastosowanie tego najsurowszego środka zapobiegawczego (art. 258 § 2 k.p.k.). Przypomnieć
nale
ży, że podstawy stosowania tymczasowego aresztowania, określone w art. 258 § 2 k.p.k., stanowią samodzielne przesłanki stosowania tego środka zapobiegawczego, m.in. w razie zarzucenia popełnienia zbrodni (por. uchwał
a sk
ładu siedmiu sędzi
ó
w Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2012 r., I KZP 18/11, OSNKW 2012, z. 1, poz. 1). Powołany przepis wprowadza szczeg
ó
lny rodzaj domniemania co do istnienia obawy, że oskarżony będzie – z uwagi na grożącą mu karę – bezprawnie utrudniał
post
ępowanie, a tym samym nie ma w tym wypadku, tak jak to ma miejsce w sytuacjach określonych w art. 258 § 1 k.p.k., konieczności wykazywania, iż zachodzi uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się oskarżonego. Oczywiście domniemanie to jest wzruszalne, rzecz w tym, że argumentacja zawarta w zażaleniu nie pozwala w spos
ó
b jednoznaczny wykluczyć możliwoś
ci, i
ż ze strony tego oskarżonego nie zostanie podjęta obstrukcja procesowa.
Wysokość nieprawomocnie orzeczonej wobec oskarżonego przez sąd kary pozbawienia wolności, przy uwzględnieniu charakteru sprawy i rodzaju ciążącego na oskarżonym zarzutu, w pełni uprawniały do zastosowania wobec niego najsurowszego z przewidzianych prawem środk
ó
w zapobiegawczych. Nie można zgodzić się z obrońcą, że w realiach rozpoznawanej sprawy wystarczające dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania będą inne środki zapobiegawcze.
Dlatego analizując treść zarzut
ó
w zażalenia jednoznacznie stwierdzić
nale
ży, że nie podważyły one w najmniejszym nawet stopniu toku rozumowania Sądu Najwyższego stosującego tymczasowe aresztowanie.
W tym stanie rzeczy, postanowiono jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
Małgorzata Gierszon      Wiesław Kozielewicz     Zbigniew Puszkarski