II AKZ 329/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Białymstoku rozpoznał zażalenie pełnomocnika subsydiarnej oskarżycielki posiłkowej na postanowienie Sądu Okręgowego w Białymstoku o umorzeniu postępowania karnego przeciwko A. B. oskarżonej o czyn z art. 284 §1 k.k. w zw. z art. 294§1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Sąd Okręgowy umorzył postępowanie, uznając, że A. K. (wspólnik spółki partnerskiej) nie posiada statusu pokrzywdzonego i nie ma uprawnień do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia, a szkoda dotyczyła jedynie spółki. Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżone postanowienie, uznając je za błędne. Wskazał, że spółka partnerska (...) nie została jeszcze wykreślona z rejestru w momencie wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia, a wspólnicy spółki jawnej (do której stosuje się przepisy o spółce partnerskiej w zakresie nieuregulowanym) mogą być uznawani za następców prawnych spółki. Kluczowe było ustalenie, czy wspólnik spółki partnerskiej może być bezpośrednio pokrzywdzony przestępstwem. Sąd Apelacyjny podkreślił, że w przeciwieństwie do spółek kapitałowych, wspólnik spółki osobowej (w tym partnerskiej) odpowiada za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem (art. 22 §2 k.s.h. i art. 31 §1 k.s.h.). Dlatego działania jednego wspólnika pozbawiające spółkę środków finansowych mogą bezpośrednio godzić w majątek drugiego wspólnika, zwłaszcza w dwuosobowej spółce. Sąd odrzucił argumentację Sądu Okręgowego opartą na orzecznictwie dotyczącym spółek kapitałowych, wskazując na odmienną specyfikę spółek osobowych. Uznał, że A. K. ma legitymację procesową jako pokrzywdzona, a kwestia umorzenia postępowania przez prokuratora nie ma decydującego znaczenia dla oceny tej legitymacji, jeśli czyn objęty aktem oskarżenia jest tożsamy z tym, w którym nastąpiło umorzenie. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do merytorycznego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie statusu pokrzywdzonego wspólnika spółki partnerskiej w kontekście przestępstw popełnionych na szkodę spółki, interpretacja przepisów k.s.h. dotyczących odpowiedzialności wspólników spółek osobowych.
Dotyczy specyfiki spółek partnerskich i ich relacji z wspólnikami, a także przepisów k.p.k. o subsydiarnym akcie oskarżenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wspólnik spółki partnerskiej może być uznany za bezpośrednio pokrzywdzonego przestępstwem popełnionym na szkodę spółki, w rozumieniu art. 49 §1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wspólnik spółki partnerskiej może być uznany za bezpośrednio pokrzywdzonego przestępstwem popełnionym na szkodę spółki, zwłaszcza w dwuosobowej spółce, gdzie działania jednego wspólnika pozbawiające spółkę środków finansowych bezpośrednio wpływają na majątek drugiego wspólnika.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podkreślił, że w przeciwieństwie do spółek kapitałowych, wspólnik spółki partnerskiej odpowiada za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem. Dlatego szkoda wyrządzona spółce może bezpośrednio godzić w majątek wspólnika. Odwołał się do przepisów k.s.h. regulujących odpowiedzialność wspólników spółek osobowych i odrzucił argumentację opartą na specyfice spółek kapitałowych.
Czy spółka partnerska, która nie została jeszcze wykreślona z rejestru, ale jest w trakcie likwidacji/rozwiązania, może być uznana za podmiot pokrzywdzony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopóki spółka nie zostanie wykreślona z rejestru, zachowuje byt prawny i może być podmiotem praw i obowiązków, w tym pokrzywdzonym.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że wykreślenie spółki z rejestru ma charakter konstytutywny i dopiero wówczas traci ona byt prawny. Subsydiarny akt oskarżenia został wniesiony przed prawomocnym wykreśleniem spółki.
Czy postanowienia prokuratora o umorzeniu śledztwa mają decydujące znaczenie dla oceny legitymacji procesowej subsydiarnego oskarżyciela posiłkowego?
Odpowiedź sądu
Nie, dla oceny legitymacji procesowej subsydiarnego oskarżyciela posiłkowego kluczowa jest tożsamość czynu, w zakresie którego nastąpiło umorzenie postępowania, i czynu będącego przedmiotem aktu oskarżenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nie ma znaczenia, który podmiot został wskazany w postanowieniach prokuratora, jeśli czyn jest ten sam.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| A. K. | osoba_fizyczna | subsydiarna oskarżycielka posiłkowa |
| Prokuratura Apelacyjna w Białymstoku | organ_państwowy | prokurator |
| (...) spółka partnerska w B. | spółka | pokrzywdzona (wcześniej) |
Przepisy (14)
Główne
k.k. art. 284 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 294 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 12
Kodeks karny
k.s.h. art. 84 § 2
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 67
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 95 § 2
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 95 § 1
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 89
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 22 § 2
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 31 § 1
Kodeks spółek handlowych
Pomocnicze
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 49 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 53
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 437 § 2
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółka partnerska nie została wykreślona z rejestru w momencie wniesienia aktu oskarżenia. • Wspólnik spółki partnerskiej może być bezpośrednio pokrzywdzony przestępstwem na szkodę spółki ze względu na subsydiarną odpowiedzialność całym majątkiem. • Specyfika spółek osobowych różni się od kapitałowych w zakresie odpowiedzialności wspólników. • Tożsamość czynu jest kluczowa dla legitymacji procesowej, a nie postanowienia prokuratora dotyczące podmiotu.
Odrzucone argumenty
Spółka partnerska nie funkcjonowała w obrocie prawnym. • Pokrzywdzonym mógł być tylko wskazany podmiot (spółka). • Odpowiedzialność partnerów spółki partnerskiej za zobowiązania jest wyjątkiem. • Szkoda dla spółki jest szkodą pośrednią dla wspólników. • Bezpośredniość naruszenia lub zagrożenia dobra prawnego nie jest zachowana w odniesieniu do wspólników spółki osobowej.
Godne uwagi sformułowania
Wykreślenie ma charakter konstytutywny. • Wspólnicy spółki jawnej powinni być uznawani za następców prawnych spółki w zakresie praw i obowiązków tej spółki. • W przypadku spółki partnerskiej, w zakresie niewymienionym w art. 95§1 k.s.h. wspólnik podlega pełnej odpowiedzialności wraz ze spółką za wszelkie jej zobowiązania. • Specyfika spółek kapitałowych różni się bowiem diametralnie od spółek osobowych. • Nieporozumieniem jest w takich okolicznościach mówić, że zarzucane w akcie oskarżenia działania A. B. nie naruszały bezpośrednio dobra prawnego A. K.
Skład orzekający
Alina Kamińska
przewodniczący
Janusz Sulima
sędzia (sprawozdawca)
Leszek Kulik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie statusu pokrzywdzonego wspólnika spółki partnerskiej w kontekście przestępstw popełnionych na szkodę spółki, interpretacja przepisów k.s.h. dotyczących odpowiedzialności wspólników spółek osobowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki spółek partnerskich i ich relacji z wspólnikami, a także przepisów k.p.k. o subsydiarnym akcie oskarżenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla wspólników spółek osobowych – kiedy mogą oni dochodzić swoich praw jako pokrzywdzeni w postępowaniu karnym. Pokazuje to złożoność relacji między spółką a jej wspólnikami.
“Czy wspólnik spółki partnerskiej może być ofiarą przestępstwa? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.