II AKZ 197/01

Trybunał Konstytucyjny2002-02-15
SAOSinneprawo konstytucyjneŚredniakonstytucyjny
areszt tymczasowykodeks postępowania karnegowolność osobistaprawa człowiekaTrybunał Konstytucyjnyskarga konstytucyjnakontrola konstytucyjności

Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej dotyczącej przepisów o areszcie tymczasowym, wskazując na brak kompetencji do oceny dowodów i prawidłowości stosowania prawa przez sądy.

Skarżący Piotr Madej złożył skargę konstytucyjną kwestionując przepisy k.p.k. dotyczące aresztu tymczasowego, twierdząc, że były one stosowane niezgodnie z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze, uznając zarzuty za bezzasadne i wskazując, że sądy prawidłowo uprawdopodobniły popełnienie przestępstwa oraz potrzebę zabezpieczenia świadków. Skarżący wniósł zażalenie, kwestionując ocenę dowodów i groźbę matactwa. Trybunał nie uwzględnił zażalenia, podkreślając, że nie ocenia prawidłowości stosowania prawa przez sądy, a jedynie zgodność normy prawnej z Konstytucją.

Piotr Madej złożył skargę konstytucyjną, w której zarzucił niezgodność z Konstytucją RP przepisów art. 258 § 2 k.p.k. (uzasadnienie aresztu surową karą) oraz art. 263 § 4 k.p.k. (przedłużenie aresztu z powodu opracowania opinii biegłego). Skarżący powołał się na postanowienie Sądu Okręgowego w Częstochowie o przedłużeniu aresztu tymczasowego, utrzymane w mocy przez Sąd Apelacyjny w Katowicach, twierdząc, że narusza to jego wolność. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 3 sierpnia 2001 r. odmówił nadania dalszego biegu skardze, uznając zarzuty za oczywiście bezzasadne. Stwierdził, że sądy obu instancji uprawdopodobniły popełnienie przez skarżącego zarzucanego czynu oraz wskazały na konieczność zabezpieczenia świadków. Skarżący wniósł zażalenie, kwestionując ocenę dowodów i groźbę matactwa. Trybunał Konstytucyjny w niniejszym postanowieniu nie uwzględnił zażalenia. Podkreślił, że sądy nie stosowały przepisów wyłącznie z powodu wysokości sankcji czy przedłużającego się opracowania opinii biegłego, a same przepisy nie dają podstaw do takiej interpretacji. Trybunał zaznaczył, że nie posiada kompetencji do oceny prawidłowości rozstrzygnięć sądowych w zakresie dowodów, co jest domeną sądu orzekającego. Przedmiotem skargi konstytucyjnej jest ocena zgodności normy prawnej z Konstytucją, a nie ocena jej stosowania w konkretnej sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te same w sobie nie dają podstaw do stosowania aresztu wyłącznie z tych powodów, a sądy nie stosowały ich w taki sposób w tej sprawie.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepisy k.p.k. dotyczące aresztu tymczasowego nie pozwalają na jego stosowanie wyłącznie z powodu surowości kary lub opinii biegłego. W analizowanej sprawie sądy prawidłowo uprawdopodobniły popełnienie przestępstwa i potrzebę zabezpieczenia świadków, a nie stosowały aresztu na podstawie kwestionowanych przesłanek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić zażalenia

Strona wygrywająca

Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
Piotr Madejosoba_fizycznaskarżący

Przepisy (11)

Pomocnicze

k.p.k. art. 258 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Skarżący zarzucił, że przepis ten, w zakresie w jakim stosowanie aresztu tymczasowego uzasadnia surowa kara grożąca oskarżonemu, jest niezgodny z Konstytucją.

k.p.k. art. 263 § § 4

Kodeks postępowania karnego

Skarżący zarzucił, że przepis ten, w zakresie w jakim przedłużenie stosowania aresztu tymczasowego uzasadnia przedłużające się opracowanie opinii biegłego, jest niezgodny z Konstytucją.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 8

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 9

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 41

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 42 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 87 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 91 § 1-3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Trybunał Konstytucyjny nie jest właściwy do oceny prawidłowości stosowania prawa i dowodów przez sądy. Przepisy k.p.k. dotyczące aresztu tymczasowego nie pozwalają na jego stosowanie wyłącznie z powodu surowości kary lub opinii biegłego. Sądy w analizowanej sprawie prawidłowo uprawdopodobniły popełnienie przestępstwa i potrzebę zabezpieczenia świadków.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące niezgodności przepisów k.p.k. z Konstytucją RP. Twierdzenie skarżącego o naruszeniu jego wolności przez sądy z powodu stosowania aresztu tymczasowego.

Godne uwagi sformułowania

Trybunał Konstytucyjny nie posiada natomiast kompetencji do oceny prawidłowości rozstrzygnięć sądowych wydanych w sprawie skarżącego z perspektywy zgromadzonych w sprawie dowodów. Przedmiotem postępowania w trybie skargi konstytucyjnej jest natomiast wyłącznie ocena zgodności z Konstytucją określonej normy prawnej stanowiącej podstawę wydania przez organ władzy publicznej ostatecznego orzeczenia o prawach, wolnościach lub obowiązkach określonych w Konstytucji RP.

Skład orzekający

Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska

przewodnicząca

Krzysztof Kolasiński

sprawozdawca

Marian Zdyb

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, zakres kognicji Trybunału Konstytucyjnego, zasady stosowania aresztu tymczasowego."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego etapu postępowania (skarga konstytucyjna) i specyfiki zarzutów skarżącego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje ograniczenia skargi konstytucyjnej i rozgraniczenie kompetencji między Trybunałem Konstytucyjnym a sądami powszechnymi w kwestii oceny dowodów i stosowania prawa.

Czy Trybunał Konstytucyjny może ocenić, czy sąd błędnie zastosował areszt tymczasowy? Sprawdzamy granice skargi konstytucyjnej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
62 POSTANOWIENIE z dnia 15 lutego 2002 r. Sygn. Ts 50/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska – przewodnicząca Krzysztof Kolasiński – sprawozdawca Marian Zdyb po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 3 sierpnia 2001 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Piotra Madeja p o s t a n a w i a : nie uwzględnić zażalenia. Uzasadnienie: W skardze konstytucyjnej Piotra Madeja zarzucono, iż art. 258 § 2 kodeksu postępowania karnego, w zakresie, w jakim stosowanie aresztu tymczasowego uzasadnia surową karą grożącą oskarżonemu oraz art. 263 § 4 tego kodeksu, w zakresie w jakim przedłużenie stosowania aresztu tymczasowego uzasadnia przedłużającym się opracowaniem opinii biegłego jest niezgodny z art. 2, art. 5, art. 8, art. 9, art. 31, art. 41, art. 42 ust. 3, art. 87 ust. 1 oraz art. 91 ust. 1-3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący wskazał, iż postanowieniem Sądu Okręgowego w Częstochowie z 22 lutego 2001 r. (sygn. akt II Ko1 34/01) zostało przedłużone stosowanie w stosunku do niego aresztu tymczasowego. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 21 marca 2001 r. (sygn. akt II Akz 197/01). Zdaniem skarżącego wskazane przez niego orzeczenia sądowe prowadzą do naruszenia wolności człowieka. Kwestionowanym zaś regulacjom prawnym skarżący zarzucił, iż są one w sposób rozbieżny interpretowane przez sądy, zaś przesłanka “zagrożenia surową karą” oraz “przedłużającego się opracowania opinii biegłego” ma charakter samodzielnej podstawy przedłużenia aresztu tymczasowego, co w praktyce prowadzi do pozbawienia wolności nawet, gdy nie ma dowodów popełnienia przestępstwa. Skarżący podniósł także, iż regulacje prawne będące przedmiotem skargi konstytucyjnej prowadzą do ograniczenia konstytucyjnej ochrony wolności. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 3 sierpnia 2001 r. odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej uznając za oczywiście bezzasadne zarzuty skarżącego, iż poprzez stosowanie zakwestionowanych w skardze konstytucyjnych przepisów doszło do pozbawienia go wolności w sytuacji braku dowodów popełnienia przestępstwa oraz wyłącznie z uwagi na wysoką karę grożącą za zarzucany mu czyn i przedłużające się opracowywanie opinii przez biegłego. Trybunał stwierdził, iż w ocenie sądów dwóch instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy w znacznym stopniu uprawdopodobnił fakt popełnienia przez skarżącego zarzucanego mu czynu. Sądy wskazały ponadto na konieczność zabezpieczenia świadków przed próbami wpływania na treść składanych zeznań. Na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego skarżący wniósł zażalenie, w którym za nietrafne uznał przekonanie Trybunału, iż w znacznym stopniu uprawdopodobnione zostało popełnienie przez skarżącego przestępstwa. Zdaniem skarżącego za nieuzasadnioną należało także uznać groźbę matactwa. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Jak wynika z treści zażalenia skarżący nie odniósł się w istocie do podstaw odmowy nadania dalszego biegu złożonej przez niego skargi konstytucyjnej. Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z 3 sierpnia 2001 r. stwierdził, iż stosując zakwestionowane w skardze konstytucyjnej regulacje prawne sądy powołały się na znaczne uprawdopodobnienie faktu popełnienia przez skarżącego przestępstwa oraz obawę matactwa. Sądy nie wyprowadzały więc z treści wspomnianych przepisów normy prawnej, która pozwalałaby im na stosowanie wobec skarżącego tymczasowego aresztowania wyłącznie z uwagi na wysokość sankcji grożącej za popełnienie zarzuconego mu przestępstwa, czy też z uwagi na przedłużające się opracowanie opinii biegłego. Także brzmienie zakwestionowanych regulacji kodeksu postępowania karnego w żadnym zakresie nie daje podstaw do stwierdzenia, by wspomniane wyżej przesłanki mogły stanowić samodzielną podstawę do wydawania postanowień o zastosowaniu lub przedłużeniu tymczasowego aresztowania. Trybunał Konstytucyjny nie posiada natomiast kompetencji do oceny prawidłowości rozstrzygnięć sądowych wydanych w sprawie skarżącego z perspektywy zgromadzonych w sprawie dowodów. Ocena takich dowodów zastrzeżona jest bowiem dla sądu orzekającego w sprawie. Tymczasem jak wynika z treści zażalenia, skarżący uczynił w istocie przedmiotem swojej skargi konstytucyjnej, błędne, jego zdaniem, stosowanie przez sąd norm prawnych regulujących instytucję tymczasowego aresztowania. Przedmiotem postępowania w trybie skargi konstytucyjnej jest natomiast wyłącznie ocena zgodności z Konstytucją określonej normy prawnej stanowiącej podstawę wydania przez organ władzy publicznej ostatecznego orzeczenia o prawach, wolnościach lub obowiązkach określonych w Konstytucji RP. W tym stanie rzeczy należało uznać za zasadne podstawy odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej przyjęte przez Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z 3 sierpnia 2001 r. i nie uwzględniać zażalenia na to postanowienie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI