II AKO 33/13

Sąd Apelacyjny w BiałymstokuBiałystok2013-04-19
SAOSKarnerepresje polityczneWysokaapelacyjny
wznowienie postępowaniaodszkodowaniezadośćuczynienierepresjeTrybunał Konstytucyjnyniekonstytucyjnośćustawa lutowaniesłuszne skazanie

Sąd Apelacyjny wznowił postępowanie i uchylił wyrok Sądu Okręgowego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę pierwotnego rozstrzygnięcia.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku wznowił postępowanie w sprawie R. S. dotyczące odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z niesłusznego skazania. Podstawą wznowienia był wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu ograniczającego wysokość świadczeń. Sąd uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że pierwotne rozstrzygnięcie opierało się na niekonstytucyjnej podstawie prawnej.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku rozpoznał wniosek o wznowienie postępowania w sprawie R. S., który domagał się odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z niesłusznego skazania i wykonania kary pozbawienia wolności. Pierwotny wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach z 2009 roku zasądził na rzecz R. S. łącznie 25 000 zł. Wniosek o wznowienie oparto na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2011 roku, który stwierdził niekonstytucyjność art. 8 ust. 1a ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych. Przepis ten stanowił podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie dochodzonego odszkodowania i zadośćuczynienia, wprowadzając jednocześnie ograniczenie kwotowe. Sąd Apelacyjny uznał, że stwierdzona przez Trybunał niekonstytucyjność stanowi podstawę do wznowienia postępowania zgodnie z art. 540 § 2 kpk. Wskazano, że pierwotne żądanie wnioskodawcy było ograniczone przez obowiązujący wówczas limit kwotowy, a brak uzasadnienia pierwotnego wyroku uniemożliwia ocenę, czy zasądzona kwota w pełni rekompensuje poniesioną szkodę i krzywdę. W związku z tym Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, aby sąd pierwszej instancji mógł ustalić należne świadczenie w świetle obowiązującego prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu, na podstawie którego wydano orzeczenie, stanowi podstawę do wznowienia postępowania.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 540 § 2 kpk, postępowanie wznawia się na korzyść strony, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W niniejszej sprawie wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdził niekonstytucyjność przepisu, który był podstawą rozstrzygnięcia w przedmiocie dochodzonego przez wnioskodawcę odszkodowania i zadośćuczynienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wznowienie postępowania i uchylenie wyroku

Strona wygrywająca

R. S.

Strony

NazwaTypRola
R. S.osoba_fizycznawnioskodawca
Skarb Państwaorgan_państwowyodpowiedzialny za wypłatę odszkodowania/zadośćuczynienia

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 540 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją przepisu prawnego, na podstawie którego wydano orzeczenie.

Dz. U. Nr 34, poz. 149 z późn. zm. art. 8 § ust. 1

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Podstawa pierwotnego rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia.

Dz. U. Nr 34, poz. 149 z późn. zm. art. 8 § ust. 1a

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Przepis stwierdzony niekonstytucyjny przez TK, który ograniczał kwotowo świadczenia.

Pomocnicze

k.p.k. art. 547 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 639

Kodeks postępowania karnego

Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu, który był podstawą rozstrzygnięcia w sprawie. Ograniczenie pierwotnego żądania wnioskodawcy przez niekonstytucyjny przepis kwotowy.

Godne uwagi sformułowania

Sytuacja taka ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Konkludując stwierdzić należy, że wskazane wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego przekłada się wprost na ocenę sytuacji procesowej R. S. Określenie należnego wnioskodawcy odszkodowania i zadośćuczynienia wymaga bowiem ponownego postępowania przed sądem meriti.

Skład orzekający

Alina Kamińska

przewodniczący-sprawozdawca

Andrzej Ulitko

sędzia

Dariusz Czajkowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wznowienie postępowania na skutek stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu, który był podstawą rozstrzygnięcia, zwłaszcza w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie za krzywdy wynikłe z represji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą lutową i orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mogą wpływać na prawomocne wyroki sądowe i przywracać sprawiedliwość osobom pokrzywdzonym w przeszłości. Ma silny wymiar historyczny i społeczny.

Niekonstytucyjny przepis uchyla wyrok sprzed lat: sprawiedliwość odzyskana po dekadach?

Dane finansowe

WPS: 25 000 PLN

odszkodowanie: 6000 PLN

zadośćuczynienie: 19 000 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II AKo 33/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 kwietnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku w II Wydziale Karnym w składzie Przewodniczący SSA Alina Kamińska (spr.) Sędziowie SSA Andrzej Ulitko SSA Dariusz Czajkowski Protokolant Anna Tkaczyk bez udziału stron po rozpoznaniu sprawy R. S. z wniosku pełnomocnika wnioskodawcy w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 07.04.2009r., sygn. akt II Ko 11/09 na podstawie art. 540§ 2 kpk w zw. z art. 547§2kpk I. wznawia w stosunku do R. S. postępowanie w sprawie II Ko 11/09 zakończone wyrokiem Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 07.04.2009r. II. uchyla wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 07.04.2009r., sygn. akt II Ko 11/09 i przekazuje sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. III. Kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 07.04.2009r. Sąd Okręgowy w Suwałkach w sprawie II Ko 11/09 na mocy art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 34, poz. 149 z późn. zm.) zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy R. S. kwotę 6000 zł tytułem odszkodowania oraz kwotę 19000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, tj. łącznie kwotę 25000 zł wynikłą z wykonania wyroku Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Rzeszowie z dnia 17.05.1982r., sygn. akt SOW 341/02, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa. Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 14.04.2009r. W dniu 26.02.2013r. wpłynął wniosek pełnomocnika wnioskodawcy, który wskazując na przepis art. 540§2 kpk żądał wznowienia postępowania wobec R. S. , uchylenia wskazanego wyżej wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Suwałkach. W uzasadnieniu wniosku jego autor powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 01.03.2011r. w sprawie P 21/09, stwierdzający niekonstytucyjność art. 8 ust. 1a ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego , który to przepis był podstawą rozstrzygnięcia w przedmiocie dochodzonego przez wnioskodawcę odszkodowania i zadośćuczynienia za niesłuszne skazanie i wykonanie wobec niego kary pozbawienia wolności. Pełnomocnik wnioskodawcy wskazał także, że szkoda i krzywda, jakich doznał R. S. były wyższe, niż kwota 25000zł, jednak wnioskodawca ograniczył swoje pierwotne żądanie, dostosowując jego wysokość do obowiązującego ówcześnie prawa. Obecnie, w związku z utratą mocy obowiązującej przez wskazany przepis, ustawa lutowa nie zawiera ograniczenia kwotowego, co pozwala na przyznanie świadczenia adekwatnego do rzeczywiście poniesionej szkody i krzywdy. W pisemnej odpowiedzi na powyższy wniosek o wznowienie Prokurator wniósł o jego uwzględnienie. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 540 § 2 kpk postępowanie wznawia się na korzyść strony, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją , ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Sytuacja taka ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Wskazanym przez wnioskodawcę wyrokiem Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 8 ust. 1a ustawy lutowej, który to przepis - co wynika z wyroku zapadłego w postępowaniu objętym wnioskiem o wznowienie postępowania - był podstawą rozstrzygnięcia w przedmiocie dochodzonego przez R. S. roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie i wykonanie wobec niego kary pozbawienia wolności. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że wnioskodawca domagał się pierwotnie świadczenia w łącznej kwocie 300 tys. zł, ale ograniczył swoje żądanie świadom limitu kwotowego, jaki zawierał art. 8 ust. 1a ustawy lutowej. Zważywszy zaś, że wyrok Sądu Okręgowego nie zawiera uzasadnienia, nie da się ustalić, czy w przypadku braku limitu z art. 8 ust.1a ustawy lutowej Sąd ten mógłby przyznać R. S. kwotę wyższą aniżeli przyjęta w wyroku, czy też zasądzona kwota rekompensuje w całości szkodę i krzywdę, jaką poniósł wnioskodawca. Konkludując stwierdzić należy, że wskazane wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego przekłada się wprost na ocenę sytuacji procesowej R. S. , a zatem zaistniała określona w art. 540§2 kpk podstawa do wznowienia postępowania, a w konsekwencji uchylenia wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Określenie należnego wnioskodawcy odszkodowania i zadośćuczynienia wymaga bowiem ponownego postępowania przed sądem meriti . Z tych względów orzeczono jak na wstępie. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 639 kpk . (...) (...)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI