II AKa 87/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego oddalający żądanie odszkodowania za represje radzieckie, uznając, że wnioskodawca nie spełniał przesłanek ustawy lutowej.
J. T. domagał się od Skarbu Państwa odszkodowania za represje radzieckie w okresie od 1940 do 1943 roku. Sąd Okręgowy oddalił jego żądanie, co zostało utrzymane w mocy przez Sąd Apelacyjny. Sąd odwoławczy uznał, że wnioskodawca nie spełniał przesłanek ustawy lutowej, ponieważ represje, których doświadczył, miały miejsce przed datą graniczną wskazaną w nowelizacji ustawy, a także nie prowadził on działalności politycznej na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Wnioskodawca J. T. domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa odszkodowania i zadośćuczynienia za okres represjonowania przez władze radzieckie od 4 kwietnia 1940 r. do lipca 1943 r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił to żądanie. Pełnomocnik wnioskodawcy wniósł apelację, zarzucając sądowi pierwszej instancji błędną interpretację przepisów ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. (tzw. ustawa lutowa), w szczególności art. 8 ust. 2a i 2b, argumentując, że deportacja J. T. do Kazachstanu nastąpiła z powodu działalności konspiracyjnej jego szwagra. Sąd Apelacyjny w Katowicach uznał apelację za niezasadną. Sąd odwoławczy wskazał, że zgodnie z nowelizacją ustawy z dnia 18 lipca 1998 r., podstawę żądanego odszkodowania stanowią represje odbyte od 1 lipca 1944 r., a wnioskodawca w tym czasie był już w Wojsku Polskim. Ponadto, sąd stwierdził, że J. T. ani jego ojciec nie prowadzili działalności politycznej na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, co wykluczało możliwość przyznania odszkodowania na podstawie wskazanych przepisów, niezależnie od faktu rozstrzelania szwagra wnioskodawcy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wnioskodawca nie spełnia przesłanek do uzyskania odszkodowania.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że nowelizacja ustawy lutowej z 1998 r. ogranicza prawo do odszkodowania do represji odbytej od 1 lipca 1944 r. Ponadto, wnioskodawca nie prowadził działalności politycznej na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, co jest dodatkowym warunkiem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
Strona wygrywająca
Skarb Państwa
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. T. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (3)
Główne
ustawa lutowa art. 8 § ust. 2a i 2b
Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy o Sądzie Najwyższym, ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw
W brzmieniu znowelizowanym ustawą z 18 lipca 1998 r. (Dz. U. Nr 97, poz. 604) stanowi podstawę żądanego odszkodowania, ale dotyczy osób represjonowanych od 1 lipca 1944 r.
Pomocnicze
Ustawa z dnia 18 lipca 1998 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy o Sądzie Najwyższym, ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw
ustawa lutowa art. 13
Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Represje, za które wnioskodawca domaga się odszkodowania, miały miejsce przed datą graniczną 1 lipca 1944 r. wskazaną w nowelizacji ustawy lutowej. Wnioskodawca ani jego ojciec nie prowadzili działalności politycznej na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Odrzucone argumenty
Błędna interpretacja art. 8 ust. 2a i 2b ustawy lutowej przez sąd I instancji. Deportacja J. T. do Kazachstanu nastąpiła z uwagi na działalność konspiracyjną szwagra.
Godne uwagi sformułowania
masowa deportacja ludności polskiej ze wschodnich terenów Rzeczypospolitej Polskiej w granicach ustalonych w Traktacie Ryskim, w głąb byłego Związku Radzieckiego była akcją zorganizowaną przez jego organy.
Skład orzekający
Jolanta Śpiechowicz
przewodniczący
Jan Dybek
sprawozdawca
Elżbieta Mieszczańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy lutowej dotyczących odszkodowań za represje, w szczególności daty granicznej i wymogu prowadzenia działalności politycznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów w brzmieniu obowiązującym w momencie wydania wyroku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego historycznie tematu represji, ale rozstrzygnięcie opiera się na szczegółowej interpretacji przepisów, co czyni ją bardziej interesującą dla prawników niż dla szerokiej publiczności.
“Czy odszkodowanie za represje radzieckie jest możliwe po latach? Sąd wyjaśnia kluczowe przesłanki.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt: II AKa 87/01 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 marca 2001 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący SSA Jolanta Śpiechowicz Sędziowie SA Jan Dybek (spr.) SO del. Elżbieta Mieszczańska Protokolant Barbara Oleś przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Stefana Jarskiego po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2001r. sprawy z wniosku J. T. - o odszkodowanie z powodu apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 11 stycznia 2001r. sygn. akt XVI1 Ko 281/98 1. zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, 2. obciążą Skarb Państwa kosztami postępowania odwoławczego. II AKa 87/01 UZASADNIENIE J. T. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa na jego rzecz odszkodowania i zadośćuczynienia za okres od 4 kwietnia 1940r. do lipca 1943 za represjonowanie przez władze radzieckie. Sąd Okręgowy żądanie to oddalił. Apelacja pełnomocnika wnioskodawcy domaga się zmiany zaskarżonego wyroku i orzeczenia co do istoty sprawy zgodnie z żądaniem pozwu lub uchylenia tegoż wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podnosi w szczególności, że sąd I instancji dokonał błędnej interpretacji art. 8 ust. 2a oraz 2b ustawy z 23.02.1991r. (Dz. U. Nr 34) zwanej dalej ustawą lutową jako, że wywiezienie J. T. do Kazachstanu nastąpiło z uwagi na działalność konspiracyjną szwagra, który został rozstrzelany. Sąd odwoławczy zważył: Apelacja nie jest zasadna. Z ustaleń faktycznych dokonanych przez sąd merytoryczny, opartych na zeznaniach J. T. jako świadka, nie kwestionowanych zresztą przez strony procesowe wynika, że w kwietniu 1940r. mając 15 lat wraz z siostrą i rodzicami został deportowany przez władze byłego ZSRR ze S. do Kazachstanu. Tam w sierpniu 1943r. zgłosił się do Wojska Polskiego. Ani on, ani też jego ojciec przed deportacją nie prowadzili działalności politycznej. Należy w związku z tym stwierdzić, iż stanowisko prawne wyrażone przez Sąd Okręgowy jest trafne. Po pierwsze dlatego, że art. 8 ust. 2a i 2b ustawy lutowej w brzmieniu znowelizowanym ustawą z 18 lipca 1998r. (Dz. U. Nr 97, poz. 604) stanowiącym podstawę żądanego odszkodowania dotyczy osób represjonowanych od 1 lipca 1944r. W tym czasie wnioskodawca był już w Wojsku Polskim a zatem nie był represjonowany. Po wtóre J. T. co sam przyznał ani też jego ojciec nie prowadzili działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Nie ma tu więc związku z faktem rozstrzelania szwagra wnioskodawcy we L. w 1940r. w wykonaniu wyroku Sądu Najwyższego byłego ZSRR, jest zaś rzeczą znana powszechnie, iż masowa deportacja ludności polskiej ze wschodnich terenów Rzeczypospolitej Polskiej w granicach ustalonych w Traktacie Ryskim, w głąb byłego Związku Radzieckiego była akcją zorganizowaną przez jego organy. Z tych powodów orzec należało jak we wstępie wyroku. O kosztach sądowych postanowiono w myśl art. 13 ustawy lutowej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI